İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2022/1757 E. 2025/723 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2022/1757 KARAR NO : 2025/723

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 07/09/2022 NUMARASI : 2021/624 E. 2022/558 K. DAVANIN KONUSU : Tapu İptali Ve Tescil KARAR TARİHİ : 02.05.2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 02.05.2025

Taraflar arasındaki davadan dolayı Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 07.09.2022 gün ve 2021/624 E. 2022/558 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı ... Şti vekili ve davacılar vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili, davacıların ... A.Ş.'nin ortağı olduklarını, şirketin yönetim kurulu üyesi davalı ...'ın şirkete münferiden temsile yetkili olarak tayin edildiğini, bu davalı tarafından şirketin sahibi olduğu yegane malvarlığı olan ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 3/4 hissesinin tapuda 07.09.2021 tarihinde 22.000.000,00-TL bedelle davalı ... Şti.ne satışının yapıldığını, genel kurul kararı olmasızın yapılan bu satışın yok hükmünde olduğunu, belirterek; taşınmaz satışının iptaline, taşınmazın satış öncesinde hali ile tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı ... vekili, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu, davacıların aktif dava ehliyeti bulunmadığını, dava dışı şirketin dava konusu taşınmazda bir dönem akaryakıt istasyonu işlettiğini ancak ruhsatın iptali edilmesi üzerine gayrı faal hale geldiğini, yine taşınmaz üzerinde yer alan otel işletmesinin de ruhsatının imara aykırılıklar ve başka sebeplerden ötürü iptali edildiğini, dava konusu taşınmazda hiçbir faaliyetin yürütülemediğini, ... ailesinin ekonomik sorunları dikkate alındığında taşınmazda aile tarafından faaliyet yürütülmesinin imkansız olduğunu, muhtelif borçlar nedeniyle davalı şirketle satış konusunda anlaşıldığını, bir kısım ön ödeme ile birlikte dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan taşınmazın takyidatlarında yer alan tüm haciz ve ipotek borçlarını davalı şirketin ödemeye başladığını, temsil ilişkisinin kötüye kullanılması ve zarar verme unsurunun gerçekleşmediğini, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı .... Şti. vekili, davacıların aktif dava ehliyetlerinin bulunmadığını, davalının dava dışı şirket ve diğer davalı ya da ... ailesi ile daha önceden hiç bir hukuki ve ticari ilişkisi bulunmadığını, dava konusu taşınmazın 3/4 hissesinin üzerinde 27 adet ipotek ve haciz bulunduğunu, bu hissenin 22.000.000,00-TL bedelle satın alındığını, ödemelerin dava dışı şirkete yapıldığını, sözleşmenin imzalanması ile birlikte taşınmaz üzerindeki her türlü haczin, kamu haczinin, ihtiyati tedbir ve ihtiyati hacizlerin fek edilmesi için peşinat olarak 5.000.000,00-TL verildiğini, karşılığında aynı miktard teminat senedi alındığını, hacizlerin fek edilmeye başlanması ile birlikte bir kısmı çek bir kısmı nakit olmak üzere 17.000.000,00-TL'in de davalı şirket tarafından ödendiğini, taşınmazın tapusunın devredildikten ve taşınmazdaki tüm hacizler fek edildikten sonra satıcıdan alınan teminat senedinin de satıcıya iade edildiğini, satış işleminin gerçek ve piyasa değerlerine uygun olduğunu, taşınmaz hissesinin satın alınmasında davalı şirketin hiçbir kusuru ve kötü niyetinin bulunmadığını, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili, Tapu Sicil Müdürlüğünde satış ve intikal işlemlerine ilişkin talepler konusunda istenecek resmi belge ve bilgilerin yasa ve yönetmelikler ile belirlendiğini, davalı tarafından sadece uygun yetki belgesinin varlığının aranacağını, davalı idarenin bu yönden incelemeyi yaptığını, usul ve yasaya uygun yetki belgesinin varlığının anlaşılması ile satış ve intikalin gerçekleştirildiğini, davalının satışa konu taşınmazın şirketin önemli bir varlığı olup olmadığını ve Ticaret Sicil Memurluğunca verilen yetki belgesinin doğruluğunu da inceleme yetkisi bulunmadığını, işlemi yapan temsilcinin işlem tarihinde yetkili ve yetkilerinin açıkça belirli olduğunu, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, ... ili ... ilçesi, ... mahallesi, ... ada ... parsel no.lu zemin (akaryakıt istasyonu)+5 katlı kargir otelin bulunduğu taşınmazın 3/4 hissesinin dava dışı ... A.Ş.ne ait iken 07.09.2021 tarih 21704 yevmiye nolu satış işlemi ile 22.000.000,00-TL bedelle, davalı ... Ltd.Şti.ne satışının gerçekleştirildiği, tapu devrinden önce taşınmazın tapu kayıtları üzerinde haciz, tedbir, vs. muhtelif takyidatların bulunduğu, satış anında davalı ...'ın satıcı şirketin yönetim kurulu başkanı ve münferiden şirketi temsile yetkili olduğu, davacılardan ... ve davalı ...'ın 2018 yılı olağan genel kurul toplantısına ait hazirun cetveline göre % 10 hisseye sahip oldukları, %10 hisseye sahip ...'ın 01/07/2019 tarihli hisse devir sözleşmesi ile hissesini diğer davacı ...'a devrettiği, ... A.Ş.temsilcisi davalı ...'a şirket tüzel kişiliği elinde bulunan pay sahipleri defterinin ibrazı hususunda 2 haftalık kesin süre tanınmasına rağmen sözü edilen pay sahipleri defter ibraz edilmediği için pay sahipliği sıfatında tereddüt bulunan davacı ...'ın ... A.Ş.nin hissedarı olarak kabul edildiği, dava dışı ... A.Ş.nin, dava konusu taşınmaz dışında aktifinde yer alan taşıtların 399.340,56-TL ve demirbaşların 21.363,26-TL toplam 420.703,82-TL tutarında sabit kıymeti bulunduğu, dava konusu taşınmazın muhdesatlar ile birlikte toplam rayiç bedelinin 22.998.807,00-TL olarak belirlendiği, ... A. Ş. nin elinde bulunan 3/4 hissesinin bedelinin 17.249.104,25-TL olduğu, taşınmazın satışının rayiç değerinin üzerinde gerçekleştiği, satış yönünden şirketin bir zararının bulunmadığı, davalı şirketin inşaat işi ile iştigal ettiği dava konusu taşınmazı satın alabilecek mali güçte olduğu, taşınmazı 22.000.000,00-TL'ye satın aldığı, karşılığında nakit, havale ve vadeli çekler verdiği ve satışın rayicin üzerinde gerçekleştiği, dava dışı ... A.Ş.'nin defter ve mali tablolarına göre, şirketin son beş yılda önemli bir faaliyetinin olmadığı, her yıl zarar etmekte olduğu, icra dosyalarına konu borçların şirket defter kayıtlarında olmadığı, dava konusu taşınmazın şirket aktifinde kayıtlı ve tek taşınmaz olduğu, şirketin kaydi bilançolarında, dava konusu taşınmazın şirketin aktif toplamı ve öz sermayesi ile kıyaslandığında çok önemli bir kısmını teşkil ettiği, dava konusu taşınmaz satışının şirketin önemli miktarda varlığının toptan satışı niteliğinde olduğu hususunun davalılar tarafından bilinmesi mümkün olmadığı, taşınmaz değerinde satılmış olup adı geçen davalı şirketin kötü niyetli olduğu ispatlanamadığı, taşınmazın satışı sırasında ve öncesinde taşınmazın satışının önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı niteliğinde olduğu hususunda tapu müdürlüğüne itirazda bulunulduğu yönünde herhangi bir delil ve belge sunulamadığı, şirkete ait taşınmazın satışı genel kurul kararı olmaksızın yapıldığı için şeklen geçersiz gibi gözükmekte ise de; maddi olarak bu işlemin geçersiz olduğu kabul edilemeyeceği, davacıların ortaklıktan doğan bu hakkını kullandıklarından bahisle dava konusu taşınmaz satışının geçersizliğinin ileri sürülmesi dürüstlük kuralına uygun düşmeyeceği, menfaatler dengesinde hukuki işlem güvenliği ilkesi uyarınca hiçbir kusuru bulunmayan ve tüm edimlerini yerine getiren ve bu sayede taşınmaz kaydı üzerindeki takyidatların kaldırılmasını sağlayan davalı şirketin iradesine öncelik (değer) verilmesi geretiği, davacıların satış bedelinin şirket faaliyetlerinde kullanılmasında usulsüzlük ve hukuka aykırılık bulunduğu iddiaları mevcutsa şirket müdürü hakkında TTK'nun 553 ve 555.madde hükümleri çerçevesinde tazminat davası açmaları mümkün olduğu, dava konusu taşınmaz satış işlemi hukuki değerini yitirmediği, belirtilerek; davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalı ... Şti. ve davacılar tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : davacılar vekili, dava dışı şirketin aktif toplamı ve öz sermayesi ile kıyaslandığında yegane mal varlığı olan dava konusu taşınmazın 3/4 hissenin davalı şirket müdürü tarafından genel kurul kararı olmaksızn TKK'nın 408/2-f maddesine aykırı olarak davalı şirkete satış ve devrine dair işlemin geçerli olmadığını, şirket yöneticilerine karşı sorumluluk davası açılabileceğinin belirtilmiş olmasının hukuki dayanağı bulunmadığını, yapılan satış ve devir işleminin geçersiz olduğunu, şirketin önemli miktarda varlığının toptan satışında karar alma yetkisinin tamamen şirket genel kuruluna ait olduğunu, bu yetkinin devredilemeyeceğini, yetkisiz kişi tarafından gerçekleştirilen tescil işleminin emredici hükmüne aykırı olmakla batıl olduğu, yolsuz tescil niteliğinde bulunduğunu, yolsuz tescile karşı davacılarca dava konusu tapunun iptali istemi halinde hakkın kötüye kullanılması anlamında olmayacağını, şirket malının toptan satışın farklı merasimi gerektirdiğine ilişkin yasal düzenlemenin başta davalı olmak üzere tescil işlemi ile görevli idare tarafından da bilinmesinin gerektiğini, otel vasfındaki taşınmazın, tapu kayıtlarında muhtelif takyidatların bulunması, son 5 yıldır şirketin bu taşınmazda içinde bulunduğu nedenlerle faaliyet göstermediği davacılarcada bilinen bir hal ise de usulüne uygun çağrı yapılıp genel kurul yapılmadan ortak yönetici tarafından yapılan satış işleminin davacılar tarafından bilinemeyeceğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı ... Şti. vekili, davanın reddi kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, ancak davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin yerinde olmadığını, davanın tapu iptal ve tescil davası niteliğinde olduğunu, dava konusu edilen taşınmazın değeri üzerinden nıspi oranda vekalet ücreti hesaplanması gerektiğini, mahkemenin verdiği ret kararın da davalı ile diğer davalılar yönünden ret sebepleri ayrıldığını, davalının iyiniyetli olduğun belirtildiğini, diğer davalılardan ayrı olarak tek başına davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir. GEREKÇE : Dava şirket adına tapuda kayıtlı olan ve şirketin önemli miktarda varlığını oluşturan taşınmazın satışının geçersizliği nedeniyle tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. 1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. 2. Davacıların ortağı oldukları dava dışı ... A.Ş.'nin sahibi olduğu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 3/4 hissesinin davalı şirkete genel kurul kararı olmasızın yapılan satışının iptali ile dava dışı şirket adına tesciline karar verilmesini yönündeki talep taşınmazın aynına yönelik olduğundan nispi harca tabi olup, taşınmazın değeri üzerinden harcın tespiti gerekmektedir. Gerek dava dilekçesinde gerekse resmi satış sedeninde dava konusu taşınmazın satış bedelinin 22.000.000,00-TL olduğu belirtilmiş ise de bu değer üzerinden harç tamamlanmamıştır. Harçlar Kanunu, harç alınmasını veya tamamlanmasını yanların isteklerine bırakmamış; değinilen yönün mahkemece kendiliğinden (re'sen) gözetilmesini hükme bağlamıştır. 492 sayılı Harçlar Yasası'nın 28/1-a. maddesinde karar ve ilam harçlarının dörtte birinin peşin alınacağı, aynı Yasanın 30. maddesinde peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmayacağı, HMK'nın 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulmasının, noksan olan harcın ödenmesine bağlı olduğu, aynı Kanun'un 32. maddesinde de yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağı düzenlenmiştir. Bu durumda mahkemece, davada istenen işbu talebin açıklanan mahiyetine göre Harçlar Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca harcın ikmali için öncelikle davacı tarafa mehil verilerek, Harçlar Kanunu’nun 32. ve Yönetmeliğin 54. maddesine göre harç ikmali cihetine gidilerek neticesine göre bir karar verilmesi gerekirken anılan yasal düzenlemeler nazara alınmadan yazılı şekilde karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir. (Yargıtay 11. HD'nin 14.11.2019 tarih ve 2018/145 E. 2019/7232 K. 25.02.2019 tarih ve 2018/1219 E. 2019/1474 K. 13.12.2016 tarih ve 2016/12793 E. 2016/9510 K.) 3. Kabule göre de ; tüzel kişilik ve sınırlı sorumluluk ilkelerinin sağladığı imkânlarla anonim ortaklıklar, ilk ortaya çıktıkları günden itibaren çok sayıda tasarruf sahibinin bir araya toplanmalarını, az bir para ile bilgi ve tecrübeye ihtiyaç duymadan yatırımcı haline gelmelerini, alacaklılara karşı da aktifi veya malvarlığı ile sınırlı şekilde sorumlu olmalarını sağlayarak, ekonomik ve sosyal hayatı önemli ölçüde etkileyen kuruluşlar olmuşlardır. Sermaye ortaklıklarında ve özellikle anonim ortaklıkta olağan şekil, birbirini tanımayan çok sayıda hisse senedi sahibinin bir araya gelmeleridir. Anonim ortaklık hukukundaki pay kavramı ise diğer şirketlerdeki ve kooperatif ortaklıklarındaki paydan ve zaman zaman kullanılan hisse kavramından farklıdır. Birinci anlamda pay, esas sermayenin belirli sayıda birim değere bölünmüş olan bir parçasını ifade eder. Kural olarak paylar, yani itibari değerler birbirine eşittir. Kural istisnasız değildir. İkinci anlamda pay, pay sahipliği mevkisidir. Yani pay sahipliği sahibine değil, paya bağlıdır. Payın diğer anlamları, kendisine bağlanan hakların ve borçların tümünü ifade eder. Pay sahipliği sıfatı ise aslen veya devren iktisapla ya da miras yoluyla kazanılabilir. Anonim ortaklıklarda paylar pay sahiplerinin sıfatını açıklar. Ortaklık sıfatından kaynaklı paylar aynı zamanda pay sahiplerinin hak ve borçlarını da gösterir. Payın senede bağlanması da şart değildir. Ancak pay senetleri veya bunun yerine çıkarılan ilmühaberler ortaklıkta sahip olunan pay miktarını ve payın itibari değerini gösterir ve pay sahipliğini temsil eder. Pay sahibinin en önemli haklarından birisi de kar payı hakkıdır. Bu hak anonim şirketin kar elde etme ve paylaştırma gayesini izlemesi gerekliliğinden doğar. Gerçekten de bir sermaye şirketi olan anonim ortaklığın nihai amacı, kar elde etmek ve dağıtmaktır. Anonim ortaklık bu gayesini ne terk edebilir, ne erteleyebilir, ne de saptırabilir. Anonim şirkete ortak olan bir kişi şirkete koyduğu sermaye oranında kar payı alır. Anonim şirkete ortak olmanın amacı da budur. Anonim şirketlerde ortak ile şirket arasındaki ilişki bu şekilde olmalıdır. 4. Eldeki davaya konu uyuşmazlıkda, % 10 hisseye sahip davacı ...'ın 01/07/2019 tarihli hisse devir sözleşmesi ile hissesini diğer davacı ...'a devrettiği belirtilmiş olmasına rağmen davalı şirket temsilcisine verilen kesin süre içerisinde şirket pay defterinin ibraz edilmemesi nedeniyle davacın şirket ortağı olarak kabul edildiği belirtilmiştir. Ancak, anonim şirketteki hak ve borçların kaynağının hisse payı olup payını devreden kimsenin hak iddia etmesinin mümkün olmadığından davacı ...'ın dava tarihi itibariyle şirket ortağı olup olmadığının, bir başka ifade ile TTK'nın 555. maddesi hükmü uyarınca dava açma hakkı, eş deyişle aktif husumet ehliyetinin bulunmadığının yargılamanın her aşamasında ve resen gözetilmesi gerekli olup, dava şartı olan bu hususta mahkemece başta ticaret sicil müdürülüğü nezdinde resen araştırma yapılması gerekirken davalı tarafa verilen kesin süreye sonuç bağlamak suretiyle anılan davacının aktif dava ehliyetinin varlığı konusunda yapılan inceleme ve araştırma da yeterizdir. 5. 6100 sayılı HMK'nın 323/1-ğ. maddesi gereğince vekille takip edilen davalarda hükmedilecek vekalet ücreti yargılama giderleri kapsamında kaldığı aynı kanunun 326. maddesi gereğince de yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına, davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırılmasına karar verileceği düzenlenmiştir. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 3/2. maddesine göre müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek avukatlık ücretine hükmolunacağı ifade edilmiştir. Ancak, eldeki tapu iptal tescil davasında her ne kadar mahkemece davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de karar gerekçesinde açıkça anlaşılacağı üzere her bir davalı yönünden red hukuki nedenini farklı olması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 323, 326/1. ile AAÜT gereğince tümden red edilen talepler yöünden davalılar lehine ayrı ayrı red nedenine bağlı olarak maktu ve /veya nispi vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken, aksi şekilde verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. Bu durumda, ilk derece mahkemesince verilen kararda, dava şartlarına aykırılık bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-4 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalı ... Ltd. Şti ve davacılar vekilinin istinaf başvurusunun ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 07.09.2022 gün ve 2021/624 E. 2022/558 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yoluna başvuran davalı ... Şti vekili ve davacılar vekili tarafından yatırılan istinaf harçlarının istek halinde istinaf yoluna başvuranlara iadesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-4 maddesi gereğince kesin olmak üzere 02.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.