Bölge Adliye Mahkemesi 2017/412 E. 2019/395 K. – Alacak

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2020/458 KARAR NO: 2023/328 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) TARİHİ: 03/10/2019 NUMARASI: 2017/412 E. - 2019/395 K. DAVANIN KONUSU: Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)| Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının ...-... adlı şahıs firması olduğunu, davacının Çin'de faaliyet gösteren "...Ltd."adlı şirketten, 19/08/2016 tarihli ve ... sayılı faturada yazılı 13.860 USD/FOB karşılığı satın aldığı 10 Palet, 360 Rulo 11.600 kg/net, 12.960 kg/brüt ağırlığındaki "..." cinsi ticari eşyanın, davalı şirketin acenteliğini yaptığı "... Ltd." tarafından ... nolu konteynere yüklenip 25/08/2016 tarih ve ... nolu konşimentoya (yük senedi) bağlanmak suretiyle Xıngang/Chına limanından gemi ile İstanbul Ambarlı Limanına gönderildiğini, eşyanın gümrük işlemlerinin yapılması için müvekkilinin ordinoyu verdiğini, Ambarlı Gümrük Müdürlüğünde serbest dolaşıma giriş beyannamesini tescil ettirdiğini, ithalat beyannamesinin gümrük idaresince onaylanmasından sonra içinde dava konusu eşyaların bulunduğu söz konusu konteynerin liman konteyner tespit sahasında görevli gümnük muayene memurunca yapılan fiziki muayenesinde beyan edilen 10 palet, 360 rulo, 12.960 kg/brüt ağırlığındaki "..."cinsi eşyaların sadece 1 kap 992 kg ağırlığında olduğu, ayrıca beyan harici 340 kap, 11.228 kg ağırlığında "fayans"cinsi eşyaların bulunduğunun tespit edildiğini, bu durumun 13/10/2016 tarihli tutanağa bağlanarak gümrük idaresine sunulduğunu, boşaltma limanında geçerli mevzuat hükümlerine göre "Taşınan mallar, eşyanın kendilerine teslimi zorunlu makamlara veya üçüncü kişilere teslim edildiği ana kadar taşıyanın hakimiyetinde sayılır" dendiğini, dolayısıyla eşyaların zarara uğramasından ya da eksik çıkmasından doğan sorumluluğun taşımayı yapan davalı şirkete ait olduğunu ileri sürerek, eşya bedeli olarak ödenen 12.799,11 ABD Dolarının banka transfer/havale tarihinden, tahliye, terminal ve navlun bedeli olarak davalı taşıyıcı firmaya ödenen 969,63 ABD Doların 27/09/2016 tarihinden, gümrük düzeltme ve yurtdışı yükleme masrafı olarak davalı taşıyıcı firmaya ödenen 374 ABD Dolarının 30/09/2016 tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunma dilekçesinde özetle; dava konusu nakliyenin deniz nakliyesi olduğunu, davalı müvekkilinin akdi taşıyan olduğunu, taşımanın icrası için dava dışı ... Taş.Dış Tic. AŞ ile alt taşıma anlaşması yaptığını, bu şirketin de fiili taşımayı ...'ye yaptırdığını, satıcı şirketin emtiayı ... nolu konteynere yüklediğini, istiflediğini ve konteyneri kapatarak mühürleyip gümrük işlemlerini yaparak Çi'inXingang limanına tevdi ettiğini, davacı asıl taşıtanın davalı müvekkilinden yük teslim talimatını/ordinoyu aldığını, taşımanın konteyner taşıması olduğunu, taşımanın FCL şeklinde yapıldığını, taşıyanın yükü konteyner içine yüklemesinin, istiflemesinin, elden geçirmesinin mümkün olmadığını, konteynerin satıcı tarafından yüklenip gümrük işlemleri tamamlanıp liman idaresine teslim edildiğini, liman idaresi tarafından da gemiye yüklenen konteynerin fiili taşıyan ... idaresi tarafından taşınarak Ambarlı limanına tahliye edildiğini, müvekkili davalının yükleme limanındaki temsilcisi ... şirketinin, yükleten satıcının beyanına göre 25.08.2016 tarihli ve ... no'lu konişmentoyu düzenleyerek yükletene verdiğini, konişmentoda ''shipper's load, count, seal'' denilerek konteyneri yükleme yerinde yükletenin yüklediği, saydığı ve kapatarak mühürlediğinin sabit olduğunu, kapalı ve mühürlü olması sebebiyle konteyner içeriğine ilişkin yükletenin beyanlarının doğruluğunu kontrol etme imkanı bulunmayan davalı tarafından konişmentoya yükletenin beyanları doğrultusunda düzenlendiği yönünde şerh konulduğunu, taşıyanın yükletenin mühürlediği konteyner içindeki yükün cinsi, miktarı ve markası hakkında yaptıkları beyanların doğru olup olmadığını araştırma zorunluluğu bulunmadığını, konteynerin de mührü sağlam olarak varma limanına ulaştığını, davalıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; " ... Davalı tarafından 09.10.2018 tarihli dilekçe ile milletlerarası yetki itirazında bulunulmuş ise de, dava dilekçesi davalıya 08.12.2016 tarihinde tebliğ edildiğinden süresinde olmayan yetki itirazına itibar edilmemiş, dosya esastan incelenmiştir. Tüm dosya kapsamı itibariyle, davacı Shıjıazhuang-ÇİN'den satın alınan toplam 10 palet strech film mal için 13.860 USD FOB teslim şekline göre mal bedeli ödediğini, 1 paletin sağlam, 9 paletin ise fayans emtiası olarak yanlış gelmesi, yani 10 palet emtianın taşıma senedi-konişmento bilgilerine uygun bir şekilde konteynerden çıkmaması nedeniyle 12.7999,11 USD eşya bedeli zarara uğradığını iddia etmekte, eşya bedeli ile birlikte eksik çıkan eşyaya tekabül eden terminal ve navlun bedeli ile gümrük düzeltme masrafı ile yurtdışı yükleme masrafından oluşan zararının davalıdan tazmini talep etmektedir. Dava konusu taşımaya ilişkin 25.08.2016 tarihli ... numaralı konişmentoda yükleyen satıcı ... Ltd., alıcı ... AŞ. emrine, malı ithal eden davacı, varma limanı Ambarlı olarak görünmektedir. Konişmentonun açıklamalar kısmında, "yükleten yükler + sayar + mühürler " FCL -tam konteyner yükü, STC - said to contain- yani beyana göre konteyner içeriği bildirimi kayıtları yer almaktadır. Konişmentoda yer alan kayıtlara göre davacı tam konteyner yükü emtiayı FOB teslim şekli ile kapalı konteyner içinde satın almış olup, satıcı ... Ltd. Firması tarafından FOB teslim şekli ile konteyner, mühürlü ve kapalı yüklü bir şekilde akti taşıyan ... firmasına teslim edilmiştir. Varma yerine ulaşıp konteyner açıldığında içinden bir kısım yükün eksik çıktığı tespit edilmiş ise de, konişmentoda açıkça "shipper's load & count & seal 10 pallet 1 x 20 FCL-FULL CONTAINER LOAD" kayıtlarının yer aldığı, bu kayıtların eksik yükleme yapıldığını gösterdiği, konteynere strech film yerine fayans yüklendiğini taşıyanın görmesinin mümkün olmadığı, çünkü, FOB satış teslim şeklinde, konteynerın yüklü-kapalı ve mühürlü bir şekilde taşıyana teslim edildiği ve taşındığı, konişmento hükümlerine göre taşıyanın içerik kontrol etmesi şartının da bulunmadığı ..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; FOB teslim şeklinin mahkemece yanlış değerlendirildiğini, CC (International ChamberOf Commerce-Uluslararası Ticaret Odası) tarafından düzenlenen, eşyanın taşınması ile teslimi aşamalarındaki sorumluluklar ve maliyetlerin taraflar (satıcı ile alıcı) arasında dağılımını belirleyen Incoterms hükümlerine göre, FOB (Free On Board-Gemi Bordasında) teslim şeklinde, satıcı, anlaşma koşullarına uygun malı hazırlayıp, alıcının anlaşmış olduğu taşıyıcının belirlediği taşıta yükleyerek, belirlenen limanda, belirlenen tarihte taşıyıcının belirlediği gemiye yükler ve alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlayarak, gümrük işlemlerini tamamladıktan sonra, düzenlenen taşıma belgesini ve alıcının ülkesindeki kullanacağı gerekli diğer belgeleri hazırlayarak ödeme şekline göre alıcıya göndereceğini, malların geminin küpeştesini (güvertesini) geçene kadar meydana gelebilecek her türlü hasar ve kayıbın satıcının sorumluluğunda olduğunu, geminin küpeştesini geçtikten sonra malla ilgili tüm masraf ve risklerin alıcının sorumluluğuna geçtiğini, dava konusu olayda da, taşıma işlemini üstlenerek konşimentoyu düzenleyen davalı ... adlı taşıyıcı şirketin, dava konusu eşyaları temin etmiş olduğu ... no.lu konteynere yükleyip, konteyner kapaklarını kendi mührü (seal) ile kapatarak taşımaya başladığını, bu nedenle mahkeme kararında yer alan “konteynerin yüklü-kapalı ve mühürlü bir şekilde taşıyana teslim edildiği” ifadelerin oluşla hiçbir alakası bulunmadığını, TTK'nın 1239.maddesi hükmü gereğince, taşıyanın eşyanın haricen belli olan halini konişmentoda beyan etmeyi ihmal ederse konişmentoda eşyanın haricen iyi halde olduğuna dair beyanda bulunmuş sayılacağını, dava konusu eşyanın taşınmasıyla alakalı olarak düzenlenen 25.08.2016 tarih ve ... nolu konşimentoda, eşyanın, taşıyıcı tarafın 10 palet 12.960 kg “PE Stretch Film” olarak teslim alındığını, konşimentoya bu beyanların gerçeğe uymadığını gösterecek herhangi bir çekince koyulmadığını, keza taşıma sorumluluğunu üstlenen davalı tarafından, Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne (4458 sayılı Kanunun 35/B-4. md) verilen 19.09.2016/... tarih ve sayılı özet beyanda yurda getirilen eşyayı 10 palet 12,960 kg olarak beyan etmiş olmasının da dava konusu konşimentoda yazılı bilgilerin “yasal karine'' olarak kabul edilmesini gerektirdiğini, gönderen ... LTD şirketi ile gönderilen konumdaki davacı müvekkilinin yokluğunda düzenlenmiş olan konşimentoda yalnızca davalı (taşıyıcı) “... LTD.” şirketi yetkilisinin imzasının bulunduğunu, bu nedenle, konşimentoda yer alan “shipper's load & count & seal 10 pallet 1x20 FCL- FULL CONTAİNER” şeklindeki kaydın yine taşıyıcı tarafından, göndericinin ve gönderilenin bilgisi ve oluru dışında, tüm yükümlülüklerden kurtulmak amacıyla konşimentoya konulduğunu, söz konusu kayda dayanarak, eşyanın eksik yüklenmesi olayından, taşıyıcının sorumlu tutulamayacağını kabul etmenin kötü niyetli olsa bile taşıyıcının, her koşulda sorumlu tutulamayacağı sonucunu doğuracağını, böylesi bir “kayda” itibar edilmesinin olanaklı dolmadığını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davacı tarafından yurt dışından ithal edilen ve deniz taşıması yoluyla taşınan emtianın eksik çıkması nedeniyle doğduğu iddia edilen zararın tazmini istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı tarafından Çin'de bulunan ... Ltd.adlı şirketten, 19.08.2016 tarihli ve ... sayılı faturada yazılı olan 10 Palet, 360 Rulo 11.600 kg/net, 12.960 kg/brüt ağırlığındaki "PE Stretch Film" cinsi ticari eşya satın alınmış olup davalı tarafından, davacıya 27.09.2016 tarihli ''navlun'' adı altında fatura düzenlemiştir. Dosya içerisindeki 25.08.2016 düzenleme tarihli ve ... nolu konişmentonun incelenmesinde; yükletenin Çin'de mukim ... Ltd.şirketi, alıcının dava dışı ''... AŞ emrine'' olduğu, davalının ihbar olunan ve malı ithal eden olduğu, yükün ''10 Palet, 12.960 kg/brüt'' olduğu, varma yeri/ boşaltma limanında yükün teslimini yönetecek kişinin davalı olduğu, boşatma limanın Ambarlı şeklinde geçtiği, konşimentonun üzerinde '...'' ibaresi bulunduğu, ayrıca ''shipper's load, count,seal, 1x20 gp FCL, stc/cy/cyt'' yazılı olduğu, yani ''yükleten yükler+sayar+mühürler FCL-tam konteyner yükü-said to contain'' ibaresinin bulunduğu, navlunun varma yeri ödemeli olduğu, yani davalının bundan sorumlu olduğu ibaresinin de bulunduğu, emtianın ... nolu konteynere yüklendiğinin belirtildiği görülmektedir. Davacı, Çin'deki satıcıdan satın alarak ithal ettiği ''10 Palet, 360 Rulo 11.600 kg/net, 12.960 kg/brüt ağırlığındaki PE Stretch Film'' cinsi ticari emtianın konteynerden sadece 1 kap 992 kg ağırlığında çıktığını, ayrıca beyan harici 340 kap, 11.228 kg ağırlığında "fayans"cinsi eşyanın çıktığını, eşyanın eksik çıkmasından taşıyıcı davalının taşıma sırasındaki kusuru nedeniyle sorumlu olduğunu ileri sürerek, uğradığı zararın tazmini için eldeki davayı açmıştır. Dosya kapsamına göre somut olayda, davalı şirket tarafından, davacıya hitaben düzenlenen fatura içeriğinde navlun ücreti açıklamasının bulunduğu, dolayısıyla davalının navlun sözleşmesinin tarafı olduğu ve akdî taşıyan konumunda olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre davalı, taşıyıcı sıfatı bulunduğundan meydana gelen hasardan TTK'nın taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin hükümleri kapsamında sorumlu olacaktır. Taşımaya konu emtianın taşıyanı, gönderileni ve aralarındaki ilişkiyi belirleyen, konişmentoda ''...'' ayrıca ''yükleten yükler+sayar+mühürler FCL-tam konteyner yükü-said to contain'' ibaresi bulunmakta olup yükün konteynere satıcı/yükleten tarafından yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı ve konteynerin mühürlendiği, dolayısıyla somut olayda konteyner içindeki yükleme ve istiflemeyi taşıyanın yapmadığı, yine konteynerin taşıyıcı tarafından temin edildiğine ilişkin bir iddia ve delilin de bulunmadığı anlaşılmaktadır. TTK'nın 1185. maddesi gereğince, ziya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Ziya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin üç gün içerisinde yapılması yeterlidir. Aynı maddenin 4. fıkrasında, eşyanın ziya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir ziya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki bu karinenin aksi ispat olunabilinir. Taşıma ilişkisinde taşıyanın yükün ambalaj, istif ve yüklenmesine nezaret etme sorumluluğu bulunmakta ise de konşimentodaki "Shipper's load Stow and Count" kaydı, taşıyanın konteyner içindeki yükün durumunu kontrol yükümlülüğünü ve sorumluluğunu kaldırmaktadır. Nitekim somut olayda, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere, emtianın FOB-Çin teslim alınarak davalı ile taşımasının organize edildiği, yük FOB satın alındığından davalının bu bilgi ile taşımaya aldığı yükü denetleme görevi olmadığı, EX-W olsaydı ve bu bilgi taşıyana verilseydi ancak o zaman taşıyıcının yükü kontrol etmesinin gerekebileceği, konişmentoda ''CY/CY'' kaydı ile ''yükleten yükler+sayar+mühürler FCL-tam konteyner yükü-said to contain'' kaydı bulunduğu, taşınan yük bakımından taşıyanın konteyner içini denetleme yükümlülüğü ve konteyner içeriği yükün yükleme- istiflemesine nezaret etme yükümlülüğünden söz edilemeyeceği, bu durumda davalının eksik çıkan eşyalar nedeniyle sorumluluğu bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Davacı vekilince davacının imzası bulunmayan konişmetodaki kayıtların esas alınamayacağı da istinaf sebebi olarak ileri sürülmüştür.TTK'nın 1237/1 maddesine göre taşıyan ile gönderilen (konişmentonun meşru hamili) arasındaki ilişkide konişmento esas alınır. Konşimento, kural olarak taşıyan tarafından düzenlenecek olmakla birlikte, TTK'nın 1228/2.maddesi uyarınca, kaptan veya kaptanın yahut taşıyanın bu konuda yetkilendirdiği bir temsilci tarafından, taşıyanın ad ve hesabına da düzenlenebilir. Bu nedenle, konşimentoda yükletenin ya da taşıtanın imzasının bulunması söz konusu olmadığından davacının aksi yöndeki istinaf sebebi de yerinde değildir. Davacı vekilince taşıyanın kendisinin konteyneri yükleyip mührü ile kapattığı ileri sürülmüş ise de, ... nolu ve 04.10.2016 tarihli Ambarlı Müdürlüğünün Gümrük Beyannamesi ile yükün gemiden limana boşaltıldığı, konişmentodaki kayıtlardan konteyner içindeki yükleme ve istiflemeyi taşıyanın yapmadığı, yine konteynerin taşıyıcı tarafından temin edildiğine ilişkin delilin de dosya kapsamında bulunmadığı, böyle olsa dahi bu durumun tek başına taşıyıcının kontrol yükümlülüğünü doğurmayacağı ve sonuca bir etkisi olmayacağı da anlaşıldığından bu yöndeki istinaf sebepleri de yerinde görülmemiştir. Davacı FOB satışın mahkemece yanlış değerlendirildiğini ileri sürmüş ise de; somut olayda konteyner ile taşıma söz konusu olduğundan FOB (Free On Bord) kaydının bir önemi bulunmadığından bu istinaf sebebi de yerinde görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, somut olayda, davalı taşıyıcının sorumluluğunun bulunmadığı, ilk derece mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararının ve gerekçesinin usul yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı vekili tarafından peşin olarak yatırılan istinaf başvuru ve peşin harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 135,50 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline Hazineye gelir kaydına, 3-Davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.02.03.2023 KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun değerine göre karar kesindir.