Bölge Adliye Mahkemesi 2014/1545 E. 2019/88 K.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO: 2020/2588 Esas KARAR NO: 2024/154 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 11/02/2019 NUMARASI: 2014/1545 E. - 2019/88 K. DAVANIN KONUSU: Çek İstirdadı İSTİNAF KARAR TARİHİ: 05/02/2024 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkiline ait dava konusu sırası ile ... Kaleiçi Denizli Şubesi tarafından verilen ... no.lu, 31,12.2013 keşide tarihli 5.000,00 TL tutarlı, yine ... Bankası Sanayi Sitesi İzmir şubesi tarafından ... no.lu 31.12.2013 keşide tarihli, 5.000,00 TL tutarlı, ... Beykent Şubesi tarafından verilen ... no.lu 30.12.2013 keşide tarihli 5.000,00 TL meblağlı ve son olarak ... Safranbolu şubesi tarafından verilen ... çek no.lu 30.12.2013 keşide tarihli 1.708,00 TL meblağlı çeklerin müvekkilin rızası hilafına elinden çıktığını, müvekkilin işyerinde 13.12.2013 tarihinde hırsızlık yaşandığını, işyerinde bulunan çelik kasa ve içinde yer alan pek çok kıymetli evrakın çalındığını, bunun üzerine müvekkilinin Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/536 E sayılı dosyasında zayi sebebi ile kıymetli evrakın iptali ve davasında ödeme yasağı kararı verildiğini, söz konusu davanın devamı esnasında işbu davanın davalısı ... AŞ dava konusu çekin yetkili hamili olduğu gerekçesi ile söz konusu çekleri Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasına sunduğunu, dava konusu çeklerin söz konusu çeklerde cirosu bulunan ... Ltd Şti ile ... Ltd Şti ve ... unvanlı cirantalar ile gerçekleşen ticaretten dolayı müvekkiline teslim edildiğini, müvekkili tarafından ciro yapılmadan çalındığını, davalı faktoring şirketinin dava konusu çekleri devir alırken ağır kusurlu olduğunu ve söz konusu çeklerden dolayı talepte bulunmasının mümkün olmadığını, davalının dava konusu çeki üzerinde cirosu bulunan ... ile akdettiği faktoring sözleşmesi gereği devir aldığını, 6361 sayılı yasanın 38.maddesi gereği faktoring sözlenmesini mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik etmesi gerektiğini, devre konu alacağın faturaya bağlanması gerektiği, yazılı sözleşme ile temlikin gerekli olduğu, temlik alınan alacakların fatura tutarını aşmaması gerektiğini, davalının dava dışı ... Ltd Şti ile tesis ettiği faktoring sözleşmesinin geçersiz olduğunu, cirantalar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, dava dışı şirketin verdiği faturanın yasal unsurları taşımadığı için fatura olarak değerlendirilemeyeceğini, dolayısı ile 6361 sayılı yasanın zorunlu tuttuğu faktoring sözleşmesine konu alacağın faturaya bağlı olması şartının gerçekleşmediğini ileri sürerek müvekkilinin çeklerden doğan alacağını tahsil edebilmesi için dava konusu çeklerin müvekkiline iadesine karar verilmesi talep edilmiştir. CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Temlik eden ... AŞ ile müşterisi ... Tic Ltd Şti arasında faktoring sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme gereği davaya konu çeklerin temlik eden tarafından iktisap edildiğini, işlem esnasında son ciranta ... ile öncesindeki ciranta ... Tic Ltd Şti arasındaki mal alışverişini gösterir fatura ibraz edildiğini, faktoring şirketinin iktisabının yasal koşullara uygun olduğunu, davacı yanın iddiaları ispatla yükümlü olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; "Dosya kapsamına göre, davacının muhtelif müşterilerinden aldığı çekleri ile kendi adına boş çek koçanları ile nakit para ve diğer kıymetli evrakın işyerinden 13.12.2013 tarihinde çalındığı ve söz konusu çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulması hakkında Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2013/536 esas dosyasında başvuru yapıldığı, davacı şahıs şirketinin ticari defter kayıtlarında dava konusu olan dört adette toplam 16.708,00 TL bedelli çeki ticari ilişkiye konu firmalardan teslim aldığı tarih ve defterlerine kayıt ettiğinin bilirkişi incelemesi sonucu tespit edildiği, söz konusu çeklerin arkasında davacı şahıs şirketinin cirosu yok iken 13.12.2013 tarihinde işyerindeki kasasından çalındığı, davalı faktoring şirketinin 17.12.2013 tarihinde dava konusu çekler dahil yedi adet toplam 30.188,00 TL lik çeki 71.280,00 TL lik fatura ile 30.200,00 TL lik kısmını temlik ettiği ve çekleri teminata verdiği, davalı şirketin söz konusu çeklerin ciro silsileni takip etmediği ve kendisine ibraz eden ... Ltd Şti ile dava dışı ... Ltd Şirketi ile olan cari hesap ekstresini talep etmediği, öte yandan davacıdan sonra çeklerde cirosu olan dava dışı ... ile ... Ltd Şirketi arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı, temlik alınan fatura ile dava konusu çekler arasında herhangi bir bağ olmadığı dolayısıyla dava dışı ... Ltd Şirketinin kendisine ne şekilde intikal ettiği belli olmayan dava konusu çekleri dava ... Ltd şirketine ciro ettiği, Davalı ... şirketinin 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununa göre, gerekli istihbarat ve araştırmayı çeklerin ait olduğu bankalar dahil özen göstererek yapmadan çekleri kabul ettiği, söz konusu dört çekin ibraz süresinde dava dışı bankalara ibraz edildiği ve çekler hakkında ödeme yasağı olduğu gerekçesiyle bedellerinin ödenmediği anlaşılmış, Davacı şahıs şirketinin davalı faktoring şirketi ile her hangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacı şahıs şirketinin ticari defter kayıtlan incelendiğinde dava konusu çeklerin keşide tarihlerinden önce davacının müşterilerinden teslim alındığı ve ticari defterlere ve çekler hesabına kayıt edildiği ancak dava konusu çeklerin ciro edilmediği, dava konusu çeklerin 13.12.2013 tarihinde davacının işyerinden çalındığı ve buna ilişkin Polis Karakol tutanağının bulunduğu, davalı faktöring şirketinin 17.12.2013 tarihinde dava dışı ... Ltd şirketinin ibraz ettiği 71.280,00 TL lik faturanın 30,200,00 TL lik kısmını temlik ettiği ve dava konusu çeklerin davalı şirkete faktoring borcuna karşılık verildiği, davalı şirket kayıtlarında söz konusu çeklerin ve faktoring işlemleri yer almakla beraber dava konusu çekleri ibraz eden dava dışı ... Ltd Şti ile dava dışı ... Ltd Şirketinin söz konusu çekleri ne şekilde teslim aldığının belli olmadığı, davacı taraf kayıtlarına göre çeklerin gerçek hamilinin davacı şahıs şirketi olduğu, çeklerin arkasında yer alan dava dışı şirketlerle davacı şirketin herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı kabul edilerek davalı faktoring şirketinin tabi olduğu 6361 sayılı Kanunun 9/2.maddesine göre, tevsik edilmeyen mal ve hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamayacağı veya tahsilini üstlenemeyeceği dikkate alınarak davacı şahıs şirketi muhasebe kayıtlarında 13.12.2013 çalınma tarihinden önce yer alması karşısında dört adet toplam 16.708,00 TL lik çekin gerçek hamilinin davacı şahıs şirketi olduğu ve dava konusu çeklerin davalı faktoring firmasına temlik işlemi incelendiğinde çekleri ibraz eden ... şirketinden önceki ciranta ile keşideci nezdinde gerekli araştırmaların yapılmadığı kanısı ile, 6361 Sayılı Kanun'un 9.maddesine ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in istihbarat çalışması başlıklı 5.maddesine uygun olarak davalı faktoring şirketinin, dava dışı ... Ltd Şti ile imzalanan faktoring sözleşmesi kapsamında gerekli olan araştırmalar yapılmamış olduğundan davalı faktoring şirketinin dava çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduğu ispat edilmiş, davanın kabulü ile, dava konusu ... Beykent Şubesine ait keşidecisi ... keşide tarihi 30/12/2013, çek numarası 83136 olan 5.000 TL bedelli, ... Safranbolu Şubesine ait keşidecisi ... , keşide tarihi 30/12/2013, çek numarası ... olan 1.708,00 TL bedelli, ... Kaleiçi Denizli Şubesine ait keşidecisi ..., keşide tarihi 30/12/2013, çek numarası ... olan 5.000 TL bedelli, ... San. Sit. İzmir Şubesine ait keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti, keşide tarihi 30/12/2013, çek numarası ... olan 5.000 TL bedelli çeklerin davalıdan istirdadına, " karar verildiğini, İSTİNAF:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;... A.Ş 17/03/2017 tarihli karar ile ... A.Ş. ile “... A.Ş.” hükmi çatısı altında birleştiğini, ... A.Ş. 25.06.2020 tarihli Olağanüstü Genel Kurul kararı ile ... A.Ş. ile “... A.Ş.” hükmi çatısı altında birleştiğini, açılan davada davacı yan tarafından çalıntı çeklerin, faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik eden ... A.Ş.’nin yetkili hamil sıfatına haiz olmadığı gerekçesi ile çeklerin istirdadı talepli ikame edildiğini, mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, temlik eden ... A.Ş. davaya konu çeklerin meşru hamili olup hukuka uygun şekilde işbu çekleri iktisap ettiğini, temlik verenin davacı tarafın hırsızlık iddiasından haberdar olması mümkün olmayacağını, düzenlenen faturanın temlik verene sunulması ile davaya konu çekleri iktisap eden faktoring şirketi çek bedelinin ödenmemesi üzerine zarara uğradığını ve alacağını tahsil edemediğini, temlik verenin kusuru ve kötü niyeti olmadığını, Müvekkili şirketin devir ve temlik alan üçüncü kişi olarak alacaklı konumunda olduğunu, temlik veren ... A.Ş. İle müvekkili şirket iyiniyetli ve yetkili hamil olduğunu, temlik veren faktoring müşterisinden faktoring sözleşmesine istinaden fatura alacaklarını temlik alması ve söz konusu temliğe istinaden de çekleri temlik almasının doğal olduğunu, temlik alan temlik aldığı kıymetli evrakın üzerinde yer alan imzaların gerçekliğini tespit ettirmek gibi bir zorunluluğunun bulunmadığını, Faktoring Kanunu gereğince davacının önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceği kanun gereği olup bunun tek istisnası faktoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi gerektiğini açıklanan tüm nedenlerle mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkeme kararının kaldırılmasını istinaf isteminin kabulünü talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu, çek istirdadı davasıdır. Davacı tarafından dava konusu, ... Kaleiçi Denizli Şubesine ait ... no.lu, 31,12.2013 keşide tarihli 5.000,00 TL tutarlı, yine ... Bankası Sanayi Sitesi İzmir şubesine ait ... no.lu 31.12.2013 keşide tarihli, 5.000 TL tutarlı, ... Beykent Şubesine ait ... no.lu 30.12.2013 keşide tarihli 5.000,00 TL meblağlı ve son olarak ... Safranbolu şubesine ait ... çek no.lu 30.12.2013 keşide tarihli 1.708,00 TL meblağlı çeklerin müvekkilin iş yerinde 13/12/2013 tarihinde meydana gelen hırsızlık neticesinde çekler üzerine ciro yapılmadan çalındığını, Bakırköy 3. ATM'nin 2013/536 E. sayılı dosyasında zair sebebiyle kıymetli evrakın iptali ve dava konusu çeklerin ödenmesi için ihtiyati tedbir talep edildiğini, dava konusu çeklerin meşru hamili müvekkil olduğunu, davalının geçersiz faktoring sözleşmesi ile çekleri devraldığından ve ağır kusurlu bulunmasından dolayı çeklerin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Bakırköy 3. ATM'nin 2013/536 E 2014/207 K. sayılı çek zayi iptali davasında dava konusu olan 4 adet çekinde içinde bulunduğu bir kısım çekler yönünden bulanlar hakkında istirdat davaları açılmış olmakla bu çekler yönünden davanın reddine bu çekler üzerindeki kaldırılan tedbirler hariç diğer tedbirlerinde iş bu hükümle kaldırılmasına ve diğer çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiştir. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, 07/01/2019 tarihli bilirkişi raporunda, davacı şahıs şirketinin davalı faktoring şirketi ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının ticari defter kayıtları incelendiğinde dava konusu çeklerin keşide tarihlerinden önce davacının müşterilerinden teslim alındığı ve ticari defterlere ve çekler hesabına kaydedildiği ancak dava konusu çeklerin ciro edilmediği, davacının defterleri sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, dava konusu çeklerin 13/12/2013 tarihinde davacının iş yerinde çalındığı, buna ilişkin polis karakol tutanağı tutulduğu, davalı şirket kayıtlarında dava konusu çeklerin ve faktoring işlemlerinin yer aldığı dava konusu çekleri ibraz eden dava dışı ... Ltd. Şti. ile Dava Dışı ... Ltd. Şti. Nin Söz konusu çekleri ne şekilde teslim aldığının belli olmadığı, davacı taraf kayıtlarına göre çeklerin gerçek hamilinin davacı olduğu belirtilmiştir. Davalı faktoring şirketi ile dava dışı ... Ltd şirketi arasında 17.12.2013 tarihinde 100.000 TL.lık Faktoring Sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında 17/12/2013 tarihinde çek teslimat bordosu tanzim edildiği, içeriğinde dava konusu 4 adet çekinde bulunduğu, dava dışı ... Ltd şirketi tarafından 12/12/2013 tarihli faturanın faktoring şirketine ibraz edildiği görülmüştür.Somut olayda dava konusu çeklerin faktoring şirketine Bakırköy 3. ATM nin 2013/536 E. sayılı dosyasında ihtiyati tedbir kararının verildiği, 23/12/2013 tarihinden önce faktoring şirketine dava dışı ... Ltd. ŞTİ. tarafından verildiği sabittir.Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin, BDDK tarafından 04/02/2015 tarihli ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı ve Yönetmelik 11. maddeye göre 01/01/2015 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Davalı faktoring şirketi ile diğer davalılar arasında yapılan faktoring sözleşmesi 2013 tarihli olup buna göre sözleşme tarihinden sonra 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinin bu tarihten önce yapılan faktoring sözleşmeleri için geçerli olmadığı anlaşılmıştır. 6361 Sayılı Yasa'nın 9/2. maddesi hükmü faktoring şirketlerine, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma, 6102 Sayılı TTK'nın 790. maddesi ise ciro silsilesinde dış görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğünü getirmiştir. Sözleşme tarihine göre Faktoring şirketlerine bunların dışında daha fazla yükümlülük yükleyen bir mevzuat hükmü bulunmadığından, (Yargıtay HGK'nun 2017/19-900 esas ve 2019/591 karar sayılı kararı ve Yargıtay 19.HD'nin 2016/10538 esas 2017/4836 karar sayılı ilamı) Faktoring şirketinin temlik aldığı çeklerle ilgili asıl ilişkileri de tetkik etmek yükümlülüğünden söz edilemez. 6361 Sayılı Yasanın geçici 1. maddesi gereğince faktoring işleminin yapıldığı tarih itibariyle olaya uygulanacak olan Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmelik'in 22/2. maddesi olup, Faktoring işlemi sırasında henüz yayınlanarak yürürlüğe girmemiş yönetmelik hükümlerinden davalı sorumlu tutulamayacağından, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmelik'in 22/2. maddesinin faktoring şirketine, mal ve hizmet satışından doğan fatura ve ciro silsilesindeki şekli inceleme dışında başka denetim yükümlüğü getirmediğinden, hükmün konuluş amacının sadece gerçek ticari ilişkilerden kaynaklanan ve belirli özellikleri ispat araçları ile tevsik edilebilen alacakların devir alınmasının sağlamak olduğu, bu sebeple faktoring şirketinin araştırma ve inceleme yükümlülüğünün alacağın dayandığı belgelerin denetlenmesi ile sınırlı tutulması gerektiğinden faktoring şirketinin çeki kötü niyetli iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun TTK'nın 790. ve 792. maddeleri kapsamında eldeki delillere göre ispat edilemediği anlaşıldığından Mahkemece davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2. maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,2- İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/02/2019 tarih, 2014/1545 E., 2019/88 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,3- Davacının davasının REDDİNE,4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcından peşin alınan 285,35 TL TL'nin mahsubu ile 142,25 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 4/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 16.708,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 148,60 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 25,73 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 174,33 TL'nin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,5/c-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5/ç-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 05/02/2024