Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/213 E. 2023/818 K.

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/213 Esas - 2023/818 T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN ... GEREKÇELİ KARAR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/213 KARAR NO : 2023/818 DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 24/03/2022 KARAR TARİHİ : 07/12/2023 G.K.YAZILDIĞI TARİH : 07/01/2024 Mahkememizde görülen davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili iddiasında özetle; Müvekkillerinin oluşturduğu İş Ortaklığı ile davalı İdare arasında, ... ... Ayaş Hattının Yeniden İnşa Edilmesi (Başkent Ray) Yapım İşi Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin birim fiyatlı Sözleşme olduğunu, işin yapımı kapsamında, dört iş kalemindeki imalatlarla ilgili olarak imalat bedellerinin ödenmesi gerekip gerekmediği ve imalat bedellerinin tespiti hususlarında ihtilaf oluştuğunu, İhale dokümanları arasında yer alan avan ve kesin projelerde, 9+690 ve 9+910 km ler arasındaki şev stabilite sorunlarının giderilmesi amacıyla davacı yüklenicinin sunduğu projenin değiştirilmesi ve davalı İdarenin açık yazılı talimatı ile yapılan ve sonradan şev stabilite sorunlarının giderilmesinde yeterli olmadığının anlaşılması sonucunda, yüklenicinin sunduğu ilk projedeki gibi imalat yapılan, fore kazık imalatı işinde, yüklenicinin sunduğu proje değiştirilerek ve İdarenin açık talimatı ile yapılan ilk fore kazık imalat bedelinin ödenmesi gerekip gerekmediği hususu olduğunu, yürüyen merdiven imalatı ile ilgili olarak; sözleşmede ve projede olamadığı halde, İdarenin talimatı ve onayıyla yapılan, Sözleşme ve Şartnameye göre basamak zincirlerinin ticari tip yapılması gerekirken, ağır hizmet tipi olarak yapıldığını, Sözleşme ve Şartnameye göre basamak ısıtıcısı yapılması gerekmediği halde, İdarenin talimat ve talebiyle merdiven ısıtıcısı yapıldığını, Sözleşme ve Şartnameye göre varış yerinde düz basamak sayısının iki olması gerekirken, İdarenin talimat ve talebiyle, varış yerinde üç adet düz basamak yapılmış olmasından dolayı yürüyen merdiven birim fiyatına ek bir bedel ödenmesi gerekip gerekmediği hususunda ihtilaf olduğunu, sözleşme kapsamında bulunmayan ve sonradan yapılması gerekli olduğu ortaya çıkan fore kazıklı iksa sistemi için yüklenicinin, zemin araştırmalarına dayanan hesaplar ve uygulama projelerini kontrol ve onay için işverenin müşavirine gönderdiğini, yüklenici müşavir ve işverenin katılımı ile yapılan toplantıda, onaya sunulmuş olan hesaplarda alınan güvenlik katsayısının çok yüksek olduğu, bu nedenle çift sıra kazık yönünde müşavir ve işverenin görüşü doğrultusunda, yüklenicinin karşı görüşüne rağmen, İdarenin talimatı doğrultusunda revize edilen projeler uygulanarak imalatlar yapıldığını ve bedellerinin ödendiğini, imalatlardan sonra yapılan inklinometre ölçümlerinde, “tek sıra fore kazık yapılan, “9+690 ve 9+910 km'leri arasında yanal deplasman hareketinin oluştuğu, deplasman hareketinin izin verilen deplasman değerlerini aştığının tespit edildiğini, bunun üzerine, oluşan riski gidermek için İdarenin talimatı ile bu kez, mevcut tek sıra kazıkların arkasına 2. sıra kazık yapılmasını, 2. sıra kazıkların 16 metre gerisine de 3. sıra kazıkların yapılmasını ve 2.sıra ile 3. sıra kazıkları birbirine döşeme betonu ile Bağlanmasını, 3. sıra kazıklara ilave olarak ankraj bulonları ve payanda betonu imalatlarının yapılmasını içeren hesap raporları ve uygulama projelerinin hazırlandığını, idarece onaylanarak, sahada imalatların gerçekleştirildiğini, sayısının 2 adet olması gerektiğini, yürüyen merdivenler ile ilgili uygulama projelerinin hazırlanması, imalatçı firma seçimi ve malzeme onay sürecinde İdare ve müşavir firma yetkilileri ile 15.02.2017 tarihinde yapılan toplantıda, basamak zincir tertibatlarının bedelinin İdarece ödenmek kaydıyla ticari tip yerine, ağır hizmet tipi/kamu tipi olarak yapılmasına, varış yerinde düz basamak sayısının 2 yerine 3 olarak imal edilmesinden kaynaklanan farkın ilave olarak ödenmesi kaydıyla, seyir mesafesi 6 m. den az olan 10 adet yürüyen merdivenden 8 adetinin düz basamak sayısının 2 yerine 3 olarak imal edilmesine, basamaklar üzerinde oluşabilecek buzlanmayı önlemek, yolcu güvenliğini artırmak, işletme maliyetlerini azaltarak, işletme kolaylığı sağlamak amacıyla basamak ısıtıcısı sisteminin ilave olarak yapılmasına karar verildiğini, İdare ve müşavir firma tarafından alınan bu kararlarla ilgili olarak; müşavir firmanın 17/02/2017 tarihli ve 994/BR-MA/ÇT/133 sayılı yazısı ile müvekkili yükleniciye basamak zincir tertibatı ve asansör sesli anons tipi değişmesi talimatını bildirildiğini, düz basamak farkı ve basamak ısıtıcısı konusunun ise, sonradan şifahi olarak bildirildiğini, uygulama projesinin buna göre yapılmasının istenildiğini, bütün bu talepleri kapsayacak şekilde uygulama projesi hazırlandığını, toplantıda alınan kararlar ve İdarenin talepleri doğrultusunda ilk uygulama projelerinin hazırlandığını ve 23.07.2018 tarih ve 1184 sayılı yazı ile onaylanmak üzere müşavir firmaya sunulduğunu, müşavir firmanın, 27.07.2018 tarih ve 1119/BR-MA/AE/487 sayılı yazısı ile uygulama projelerinin onaylandığının bildirildiğini, bu durumda; basamak zincirlerinde ticari tip ile kamu tipi arasındaki farkın, varış yerinde 2 yerine 3 basamaklı olarak yapılan 8 adet merdivenin düz basamak farkının ve basamaklarda kullanılan ısıtıcı farkının ödenmesi gerektiğini belirterek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 1.516.157,06 Euro alacağın her bir alacağa ilişkin 12.04.2021 temerrüt tarihinden itibaren devlet bankalarının bir yıllık mevduat faizi oranında uygulanacak faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili savunmasında özetle; Taraflar arasında imzalanmış olan ...-...-Kayaş hattının yeniden inşa edilmesi (Başkentray) işinin tamamlanmış olduğunu, işin muhtevasında yapılmış olan ve 4 başlıktan oluşan anlaşmazlık konularının çözümü için 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı” başlıklı EK Madde-1’e göre Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının yetkilendirilmiş olduğunu, “Sözleşme uygulamalarına yönelik itiraz başvurularının ve anlaşmazlıkların çözümü” başlıklı EK Madde-2’de ise yüklenici veya idarelerin sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklarda Yüksek Fen Kuruluna başvurabileceklerinin belirtilmiş olduğunu, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığına müracaat etmiş olduklarını, anlaşmazlık konularının ; Fore Kazık İmalatları , Yürüyen Merdiven , Asansör ,Ses Emici Gürültü Perdesi Başlıkları altında müzakere edildiğini, Yüksek Fen Kurulu’nun 24.12.2020 tarihli Kararında Fore Kazık imalatları dışındaki konular için karar verilmiş olduğunu ve birim fiyatlara dahil olduğu, fore kazıklar için uzman görüşü gerektiği yönünde görüş bildirildiğini, Yüklenicinin Yüksek Fen Kurulu Kararına karşı dava açmadığı için, kararın kesinleştiğini, kesinleşen karar nedeniyle kararda belirtilen kalemlere ilişkin dava açılmasının mümkün olmadığını, ayrıca, Yüklenicinin, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin (YİGŞ) Geçici Hakediş raporları başlıklı 39. Maddesinin 4. Fıkrası e bendine uygun olarak, fore kazık imalatları dışındaki konularda itirazda bulunmadığını, bu itibarla, fore kazık dışındaki anlaşmazlık konularında gerek Yüksek Fen Kurulu Kararına itiraz edilmemiş olması, gerekse de hakediş raporlarına itiraz edilmemiş olması nedenleriyle davanın usulden reddini karar verilmesini talep etmiştir. Dava, eser sözleşmesine dayalı olarak, yüklenici iş ortaklığının, ilave iş bedeli ve proje değişikliği sebebi ile oluşan maliyete dayalı alacak davasıdır. Tarafların dayandıkları tüm deliller, ihale sözleşmesi ve ekleri getirtilmiş, dosyaya sunulan deliller, tarafların ticari defter ve kayıtları, davalı İdarede bulunan ihale dosyası üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyetinin düzenlediği rapora yönelik taraf vekillerinin itirazını karşılar ek rapor aldırılmıştır. İnşaat Mühendisi, Makine Mühendisi, Nitelikli Hesaplama Bilirkişisi ve Mali Müşavirden oluşan Bilirkişi Heyetinin hükme esas alınan 13.01.2023 tarihli raporunda" Fore Kazık İmalatına yönelik olarak;Yüklenicinin dava dilekçesinde ifade ettiği, ilk yapılan hesaplamalarda kullanılan 9 -11 mertebelerindeki güvenlik katsayılarının kazığın orta noktasına göre yapılan hesaplamalarda kullanıldığı, kazığın uç noktasına göre hesaplama yapıldığında bu güvenlik katsayılarının 1,5 – 2 mertebesinde olacağının EK-8 çizimde gösterildiği, idarenin yazılı talimatında belirtmiş olduğu 1,1 - 1,5 mertebeleri ile aralarında büyük bir fark olmadığı, sorunun güvenlik katsayılarının yanlış seçilmesi değil, idarenin danışmanı olan öğretim üyesinden aldığı görüşe dayanarak talimat verdiği zemin parametrelerindeki değişiklikten kaynaklandığı, idarenin talimatındaki parametrelerin mevcut zeminden çok daha sağlam zemini işaret ettiği, yüklenicinin itiraz ve önerilerine rağmen idarenin yazılı talimatı ile çift sıra fore kazıktan vaz geçilip tek sıra fore kazık yapılmış olduğu, yapılan bu tek sıra fore kazıkların heyelanı tam olarak tutamadığı, bunun üzerine mevcut K1- K72 kazıklarının arka tarafına ilaveten iki sıra kazık daha yapılmış olduğu, hususları heyetimizce incelendiğinde güvenlik katsayıları seçiminde büyük bir yanlışlık görülmediği, zeminin sınıflandırılmasında davacı ile davalının danışmanı olan öğretim üyesinin farklı değerlendirme yapmış olmalarının problemin ortaya çıkmasında etken olduğu kanaatine varılmıştır. Yüklenici firmanın idareye sunduğu ilk uygulama projesi ve hesapların (çift sıra fore kazık) fen ve sanat kurallarına uygun olduğu, Km:9+690 – 9+910 arasında heyelanı önlemeye yeterli olacağı kanaatine varılmıştır. Şöyle ki: Tek sıra fore kazıkların hemen devamında Km:9+810 – 9+910 arasında çift sıra fore kazık yapılmış ve heyelanı önlemiş, problem yaşanmamıştır. Ayrıca, işveren kurum ve müşavir firmanın yüklenicinin sunduğu ilk projenin fazla güvenlikli ve gereksiz çift sıra fore kazık olacağı görüşü ile tek sıra fore kazığı yeterli görmesi, ancak imalatın tamamlanması sonrasında yetersiz kaldığının ortaya çıkması üzerine ilave iki sıra daha kazık yapımına karar verilmiş olması da bu duruma delil teşkil etmesi bakımından kanaatimizi desteklemiştir. Yüklenicinin önerisi ve görüşünün çift sıra fore kazık yapılması yönünde olmasına karşılık, müşavir firma ve idarenin yazılı talimatına uygun olarak proje değişikliği yapmasının YİGŞ 11/4-c maddesine göre zorunluluk olacağı kanaatine varılmıştır. p- Bununla birlikte Davalı kurum, YİGŞ 11/4-f maddesine göre “Yüklenici hazırladığı projelerin ve hesapların hata ve eksikliklerinden ve bunların her türlü sonuçlarından sorumludur. Projelerin idare tarafından görülmüş ve onaylanmış olması yükleniciyi bu sorumluluktan kurtarmaz” hükmüne göre, davacı yüklenicinin sorumlu olduğunu iddia ettiği anlaşılmaktadır. Ancak, davacı yüklenicinin hazırlamış olduğu ilk projelerin işveren kurum tarafından yükleniciye verilen talimatla değiştirtilmiş / düzelttirilmiş olması göz önüne alındığında, YİGŞ’nin bu maddesine göre yüklenicinin yaptığı ilk projeye göre sorumlu olması gerekeceği, idarece projede yaptırtılan değişiklik ve düzeltmelerin yüklenici tarafından zorunlu olarak yapılması gerekeceğinden yükleniciye sorumluluk yüklenmesinin beklenemeyeceği kanaatine varılmıştır. Yine davalı kurumun itirazında belirttiği YİGŞ 12/6 maddesine göre “Yüklenici işlerin devamı sırasında proje uygulaması konusunda kendisine yapılan tebliğin sözleşme hükümlerine aykırı olduğu veya bildirim konusunun fen ve sanat kurallarına uygun olmadığı görüşüne varırsa bu husustaki karşıt görüşlerini 14.Madde hükümlerine göre idareye bildirmek zorundadır.” Hükmüne karşı yüklenicinin sorumluluğunu yerine getirip getirmediği irdelenmiştir. Dosyada davacının bu yükümlülüğünü yerine getirdiğine dair bir belge bulunamamış, davacı tarafın cevaba cevap dilekçesinde de bu madde ile ilgili bir yanıtı görülememiştir. Bununla birlikte davacı tarafın, cevaba cevap dilekçesinde, “Dava dilekçemizde ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere; fore kazık imalat bedellerinin talep edilmesi konusundaki ihtilaf; “İhale dokümanları arasında yer alan avan ve kesin projelerde, 9+690 ve 9+910 km. ler arasındaki şev stabilite sorunlarının giderilmesi amacıyla davacı yüklenicinin sunduğu projenin değiştirilmesi ve davalı İdarenin açık yazılı talimatı ile yapılan ve sonradan şev stabilite sorunlarının giderilmesinde yeterli olmadığının anlaşılması sonucunda, yüklenicinin sunduğu ilk projedeki gibi imalat yapılan, fore kazık imalatı işinde, yüklenicinin sunduğu proje değiştirilerek ve İdarenin açık talimatı ile yapılan ilk fore kazık imalat bedelinin ödenmesi gerekip gerekmediği” hususundadır.” Şeklindeki beyanın irdelenmesinde, yüklenicinin idarenin talimatına uyarak proje değişikliğini zorunlu olarak yaptığı ve fore kazıkları yeni projeye göre tek sıra imal etmiş olduğu anlaşıldığından, meydana gelen olumsuzluktan sorumlu tutulmaması gerekeceği kanaatine de varılabilmektedir. Davacı tarafın cevaba cevap dilekçesinde; “Hal böyle olunca, şev stabilitesi sorunları fore kazık imalatının hatalı olmasından değil, zemin parametrelerine göre iki sıra fore kazık yapılması gerekirken, tek sıra yapılmasından kaynaklanmıştır. İşte dava konusu olayda da, yüklenici tarafından zemin parametrelerine uygun proje hazırlandığı halde, davalı idarenin talimatları ile değişiklik yapıldığından ve yüklenici de buna uymak zorunda olduğundan; imalatta hata bulunmadığı sürece, artık yüklenicinin sorumluluğundan söz edilemeyecektir.” Şeklindeki ifadelerinin değerlendirilmesinde, davalı kurumun yapılmış olan tek sıra kazıkların imalatında hata olduğuna dair bir iddiada bulunmamış olduğu cevap dilekçelerinde bu konuda bir iddia ve beyanda bulunmamış oldukları, tek sıra kazıkların bedelini de davacı firmaya ödemiş olduğu, sonrasında kazıklardaki yatay deplasmanların sınır değeri aşması nedeniyle tek sıra fore kazıkların heyelanı durdurmaya yeterli olmayacağının anlaşılması üzerine ilave olarak çift sıra fore kazık imalatının yapılmasına karar vermiş olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, ortaya çıkan olumsuz durumdan yüklenicinin sorumlu tutulmaması gerekeceği kanaatine varılabilmektedir. Davalı kurumun, ön sıra kazıkların arkada yapılan ikinci kademe kazıklara herhangi bir dayanım desteği sağlamadığı yönündeki iddiasına karşılık; idare ve müşavire 11.12.2018 tarihinde sunulan yazı eki teknik raporda Doç. Dr. Berna UNUTMAZ’ın konuyla ilgili görüşlerinin hesaplamalara dayalı, grafiklerle her iki durumun analizlerinin gösterildiği, uygulaması yapılmış olan ikinci destek projesini hazırlayan GEOMED firmasının hesaplamalarında ilk sırada mevcut kazıkların arka sırada yapılacak kazıkların hesaplamalarında dikkate alındığı, ”Belirlenen parametreler kullanılarak mevcut sistemin ilave önlemlerle tahkim edilmesi planlanmıştır.” denilerek mevcut sistemin yük taşıdığının ifade edildiği açık olarak görülmüştür. Sonuç olarak, heyetimiz, birinci aşamada yapılmış olan kazıkların (K1- 72) ikinci aşamada da yük taşıdığı ve deplasmanların kontrolü için gerekli oldukları sonucuna varmıştır. Bu durumda davacı bahse konu K1-72 kazıklarının bedelinin davacıya ödenmesi gerekeceği kanaati hasıl olmuştur. Yürüyen Merdiven İmalatları, Basamak Zincirleri, Varış Yeri Düz basamak Sayısı, Basamak Isıtıcısı ve Asansörlerle ile İlgili Olarak : Yürüyen Merdivenlerin basamak zincirlerinin; Şartnamenin 7.7 maddesinde tanımlanan ticari tip makaralı zincirin atıf yapılan standartlarda mevcut olmadığı, TSE EN 115-1 standardına uygun olarak yapılan basamak zincirlerinden dolayı keşif artışı/iş artışı olmayacağı, varış yerinde 3 adet yapılan düz basamak; İmalatının TS 12127/Şubat 1997 standardının 1.2.6.3 maddesinde ve TS 12186/Nisan-1997 Standardının 1.2.4.3 Maddesinde belirtilen ‘’ Bitişler ,döşeme ile aynı seviyede en az 3 adet düz basamaklı olmalı ve merdiven sonrasındaki döşeme kaymayı önleyen malzeme ile kaplanmalı’’ tanımlamalarına uygun olarak yapıldığından dolayı, keşif artışı/iş artışı olmayacağı, Basamak Isıtıcılarının; Elektrik İşleri Genel Teknik Şartnamesinde tanımlanan 7.1 Genel Karakteristikler maddesinde tanımlanan ‘’ Yürüyen merdivenler, bulunduğu iç ve dış mahallin ortam koşullarına uygun özellikte merdivenin alt ve üst sonlarına çalışma yönünü gösteren ışıklı trafik (yön) işaretleri ve frekans konvertörü dahil her türlü aksesuarıyla birlikte komple olacaktır.’’ Maddesine uygun olarak, TS 12186 Standardının 1.2.4.3 maddesinde tanımlanan,‘’Açıktaki merdivenlerin üstü yağmura karşı örtülmeli mümkünse buzlanmaya karşı ısıtıcı tertibat yapılmalı, toz ve neme karşı korunmalı’’ maddesine uygun olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamesinin 5.2.2.16 maddesine ‘’Yürüyen merdivenler/bantlar, tesis edildiği mahallin kapalı ve açık alan dış koşul (atmosfer, exproof, IP) şartlarına’’ uygun olarak imal edilen basmak ısıtıcılarından dolayı keşif artışı/iş artışı olmayacağı, asansörlerde sesli anons sisteminin; TS EN-81-70 standardının 5.4.4.2 maddesine göre ‘’ Kabin durduğunda resmi yerel dillerden en az birisiyle kabinin pozisyonu sesli olarak belirtilmelidir, ses seviyesi 35 dB - 65 dB Arasında, ortam koşullarına uygun’’ şeklinde düzenlendiği ve zorunluluk olduğu, TS EN-81-70 Standardı ve Asansörlerin periyodik kontrol yönetmeliğine göre yapılan sesli anons siteminden dolayı keşif artışı/iş artışı olmayacağı, Sözleşmenin 11. Maddesinde belirtilen ‘’ANONS SİSTEMİNİN’’ İstasyonlardaki anons sistemini kapsadığı, bu konuda herhangi bir ihtilaf bulunmadığı değerlendirilmektedir. Acil Kurtarma Güç Tertibatı; Dava dilekçesinde ifade edilen ‘’ Acil Kurtarma Güç Tertibatı’’ TS EN -81-1 ve TS en 81-80 standartları ve asansörlerin periyodik kontrol yönetmeliğinde belirtilen elektriklerin kesilmesi durumunda ikinci bir enerji kaynağından beslenen acil durum çalıştırma sistemi (UPS, AKÜ ve Benzeri enerji kaynakları) ile çalışır hale getirilmesi zorunlu olup, kabini kata getirme zorunlu değildir. Ancak Dava konusu asansörler topluma açık yapılarda kullanılan asansörler oldukları için acil durumlarda otomotik olarak acil çıkış katına dönecek ve kapıları açık bekleyecek özellikte olması gerekmektedir. Yapılan acil durum kurtarma tertibatından dolayı keşif artışı/iş artışı olmayacağı değerlendirilmiştir. Gürültü Perdesi Ses Emici Malzemesi ile İlgili Olarak: İdarenin Şantiye Günlük Defterinde miktarı da belirterek yapılmasını talep ettiği ve yazıp imzaladığı kararda belirtilen miktarda ses emici malzemenin, bedeli ödenerek davacı yükleniciden satın alınması gerektiği kanaatine varılmıştır. Satın alınması gereken 2.940 m2 ses emici malzemenin birim fiyatının, dosyaya sunulmuş ancak tarafların imzası bulunmayan “Gürültü Perdesi Malzeme Temini Yeni Birim Fiyat Analizinde” %18 Kar ve Genel Gider dahil edilerek 38,72 Euro/m2 olarak gösterilmiş olduğu, bu birim fiyata göre ödenmesi gereken tutarın 113.836,80 Euro olduğu dosya eki belgelerin tetkikinden anlaşılmıştır. 25.03.2018 tarihli 21/A nolu hakkediş incelendiğinde, bilgisayarda hazırlanan hakkediş rakamları üzeri çizilip yanına kalemle rakamları düşürülerek kesinti yapıldığı, ancak bu kesintinin davacının 1 nolu istem kalemi olan fore kazık kaleminden yapıldığı, davacının da hakkedişi 01.10.2018 tarihli itiraz dilekçesi de sunarak ihtirazı kayıtla imzaladığı, hakkedişte davacının 2, 3 ve 4 nolu istem kalemleri yönünden herhangi bir kesintinin hakkedişte görünmediği anlaşılmakla bu istem kalemleri yönünden ihtirazı kayıt ileri sürülmesini gerektirir bir husus bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Buna göre; Fore kazık imalatının yüklenici davacı tarafından çift sıra olarak projelendirilmiş olmasına rağmen, davalı işveren kurum ve müşaviri tarafından tek sıra yapılması yönünde talimat verilmiş olduğu ve YİGŞ’ne göre yüklenici talimata uygun işlem yapmak zorunda olduğu göz önüne alındığında, yüklenici davacının imalatını gerçekleştirdiği tek sıra fore kazıklarda yatay deplasmanın şartname sınırını aşmasında sorumlu olmayacağı, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmış olan tek sıra fore kazıkların (K1-72) bedeli yönünden davacı alacağının 558.667,96 Euro olacağı, yürüyen merdiven imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının talep ettiği ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil olduğu konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı, asansör imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının talep ettiği ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil olduğu konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı, gürültü önleyici perde imalatının güzergahta-sahada taraflarca yapılan keşifle belirlenerek Şantiye Günlük Defterine talimat şeklinde yazılmış ve imzalanmış olması, talimata uygun olarak yüklenici davacının temin ettiği, ancak idarenin çeşitli sebeplerle bir kısım yerlerde kullanımından vazgeçmiş olması nedeniyle, yüklenicinin elinde kalan ve başka işlerde kullanım imkanı bulunmayan ses emici malzemenin bedeli olan 113.836,80 Euro ödenerek davalı idare tarafından satın alınmasının gerektiği" belirtilmiştir. Taraf vekillerinin itirazlarını karşılar 25.09.2023 tarihli ek raporunda; " Tek sıra yapılmış olan fore kazık bedellerinin davalı tarafından arkadaki fore kazıkların dayanımına etkisinin olmadığı gerekçesiyle kesilmiş olmasının doğru olmayacağı, davada, tek sıra yapılmış olan fore kazıklarla ilgili anlaşmazlığın öndeki fore kazıkların arkadaki fore kazıkların dayanımına katkısının olup olmadığı değil, davalı kurumun talimatı ile her hangi bir kusuru olmadan imalatı yapılmış olan tek sıra fore kazıkların bedelinin yükleniciye ödenip ödenmeyeceğinin tespiti hususunda olduğu, YİGŞ 12/6 maddesine göre “Yüklenici işlerin devamı sırasında proje uygulaması konusunda kendisine yapılan tebliğin sözleşme hükümlerine aykırı olduğu veya bildirim konusunun fen ve sanat kurallarına uygun olmadığı görüşüne varırsa bu husustaki karşıt görüşlerini 14. Madde hükümlerine göre idareye bildirmek zorundadır.” hükmüne karşın dosyada bu konuda belge bulunamamış olduğu, bununla birlikte, öndeki tek sıra mevcut kazıkların (K1-72), arkasında yapılan iki sıra kazıkların dayanımına katkısı olduğunun, Geomed firması tarafından hazırlanan proje hesaplarında gösterilmiş olduğu, davacının idareye sunduğu Hacettepe Üniv. Öğretim üyesi Doç. Dr. ... ‟ın Teknik Görüş raporunda da bu durumun teyit edilmiş olduğu, dolayısıyla davalı kurumun onaylamış olduğu Geomed Projesi ve raporundaki görüşe itirazının çelişki doğurup doğurmayacağının Sayın mahkemenin takdirinde olduğu, fore kazık imalatının yüklenici davacı tarafından çift sıra olarak projelendirilmiş olmasına rağmen, davalı işveren kurum ve müşaviri tarafından tek sıra yapılması yönünde talimat verilmiş olduğu ve YİGŞ'ne göre yüklenici talimata uygun işlem yapmak zorunda olduğu göz önüne alındığında yüklenici davacının imalatını gerçekleştirdiği tek sıra fore kazıklarda yatay deplasmanın şartname sınırını aşmasında sorumlu olmayacağı, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmış olan tek sıra fore kazıkların (K1-72) bedeli olan 558.667,96 Euro + %18 KDV = 659.228,19 Euro'nun davacıya ödenmesinin gerekeceği hususunun sayın mahkemenin takdirinde olduğu, yürüyen merdiven ve asansörlerle ilgili idare tarafından yüklenici iş ortaklığına verilen ön/kesin projelere, talimatlara, esaslara, fen ve sanat kurallarına sözleşme/şartnameler ve standartlara göre yüklenici iş ortaklığı tarafından hazırlanıp idare onayına sunulan projelerin uygulama projesi olduğu, yürüyen merdiven ve asansör iş kalemlerinde idare tarafından onaylanan uygulama projelerinde herhangi bir iş artışı ve eksilişi talebi olmadığı, iş artışı/fiyat farkı talep edilen iş kalemlerinin ihale dokümanlarındaki birim fiyatlarında yeri olduğu, farklı ya da yeni bir iş kalemi olmadığı, idarenin yürüyen merdiven tahrik zincirleri, düz basamak sayısı, basamak ısıtıcıları ve Asansör sesli anons sitemi, acil durum güç tertibatı ile ilgili olarak yüklenici iş ortaklığından, ihale dosyasında bulunan sözleşme, şartname, birim fiyat tanımı, ve standartlardan farklı bir talebinin olmadığı, gürültü önleyici perde imalatının güzergahta / sahada taraflarca yapılan keşifle belirlenerek Şantiye Günlük Defterine talimat şeklinde yazılmış ve imzalanmış olması, talimata uygun olarak yüklenici davacının temin ettiği, ancak idarenin çeşitli sebeplerle bir kısım yerlerde kullanımından vazgeçmiş olması nedeniyle, yüklenicinin elinde kalan ve başka işlerde kullanım imkanı bulunmayan ses emici malzemenin bedeli olan 113.836,80 Euro + KDV =134.327,42 Euro ödenerek davalı idare tarafından satın alınmasının gerekeceği" belirtilmiştir. Tarafların iddia ve savunmaları ile dosyaya sunulan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı iş ortaklığı ile davalı idare arasında "... ... Ayaş Hattının Yeniden İnşa Edilmesi (Başkent Ray) Yapım İşi Sözleşmesi"ne dayalı akdi ilişki bulunduğu, davacıların yüklenici, davalının ise iş sahibi olduğu, davacı yüklenici iş ortaklığı sözleşme dışı yapılan ilave işler ile sözleşme ve eklerinde imalata yönelik olara yapılan değişiklikler sebebi ile oluşan ilave maliyete dayalı alacağının tahsilini istediği, davalı iş sahibinin ise davacının talep ettiği alacak kalemlerinin birim fiyat kapsamında yer aldığı, Yüksek Fen Kuruluna yapılan başvuruda davacıların alacak kalemlerinin reddedildiği, davacıların bu karara karşı yargı yoluna başvurmadığını, kararın kesinleştiğini, bu sebeple davanın usulden reddi gerektiğini savunmuştur. Buna göre davacı-yüklenici iş ortaklığının, davalı iş sahibinden eser sözleşmesine dayalı alacağının olup olmadığı konusunda yargılamaya esas ihtilaf olduğu anlaşılmıştır. Öncelikle davalının Yüksek Fen Kurulu (Kurul) Kararına dayalı savunması incelendiğinde Kurul'un kararlarının mahkemeler için bağlayıcı olmadığı, ihtilafla ilgili incelemede değerlendirilmesi gerektiğinden, davalının bağlayıcı olduğu yönündeki savunmasına itibar edilmemiştir. Dosya kapsamına uygun denetlenebilir bilirkişi heyet raporunda da ayrıntılı olarak incelendiği üzere, Fore Kazık İmalatının yüklenici davacı tarafından çift sıra olarak projelendirilmiş olmasına rağmen, davalı işveren kurum ve müşaviri tarafından tek sıra yapılması yönünde talimat verilmiş olduğu ve YİGŞ’ne göre yüklenici talimata uygun işlem yapmak zorunda olduğu göz önüne alındığında, yüklenici davacının imalatını gerçekleştirdiği tek sıra fore kazıklarda yatay deplasmanın şartname sınırını aşmasında sorumlu olmayacağı, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmış olan tek sıra fore kazıkların (K1-72) bedeli yönünden davacı alacağının (558.667,96 Euro + %18 KDV =) 659.228,19 Euro olacağı, yürüyen merdiven imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının talep ettiği ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil olduğu konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı, asansör imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının talep ettiği ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil olduğu konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı, gürültü önleyici perde imalatının güzergahta-sahada taraflarca yapılan keşifle belirlenerek Şantiye Günlük Defterine talimat şeklinde yazılmış ve imzalanmış olması, talimata uygun olarak yüklenici davacının temin ettiği, ancak idarenin çeşitli sebeplerle bir kısım yerlerde kullanımından vazgeçmiş olması nedeniyle, yüklenicinin elinde kalan ve başka işlerde kullanım imkanı bulunmayan ses emici malzemenin bedeli olan (113.836,80 Euro + KDV =)134.327,42 Euro ödenerek davalı idare tarafından satın alınmasının gerektiği kanaatine varılmakla açılan dava kısmen kabul edilerek, KDV dahil 793.555,61 EURO'nun dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca devlet bankalarının EURO üzerinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı işletilerek davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, davacıların fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmesi gerektiği kanaati ile aşağıdaki hüküm verilmiştir. HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, KDV dahil 793.555,61 EURO'nun dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca devlet bankalarının EURO üzerinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı işletilerek davalıdan tahsil edilerek davacılara ödenmesine, 2-Davacıların fazlaya ilişkin talebinin reddine, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.691.992,97 TL nispi karar ve ilam harcından dava dosyasında peşin alınan 251.539,87 TL harcın mahsubu ile kalan 1.440.453,10 TL harcın davalıdan alınıp Hazineye gelir kaydedilmesine, 4-Davacılar tarafından yapılan 251.620,57 TL harç giderinin davalıdan alınıp davacılara verilmesine, 5-Davacı tarafça yapılan 223,50 TL tebligat ve posta gideri, 17.500 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 17.723,5 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, 6-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davacıları yararına takdir edilen 551.693,31 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, 7-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına takdir edilen 529.546,31 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya ödenmesine, 8-HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.600,00-TL zorunlu arabuluculuk giderinin kabul red oranına göre 800 TL'sinin davacılardan, 800 TL'sinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 9-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan gider avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.