Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/277 E. 2024/586 K.

T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO :....Esas KARAR NO :.... BAŞKAN : Dr. ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ... DAVACI : ... - ... VEKİLLERİ : ... DAVALI : ... -.... Av. ... - Av. ... -... DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 02/08/2011 KARAR TARİHİ : 10/10/2024 GR.KR.YZM.TARİHİ : 11/10/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; davacı şirket ile davalı idare arasında... ve... işine ilişkin 17/11/1995 tarihli sözleşme imzalandığını,....sayılı Yasa Kapsamındaki sözleşmenin birim fiyat esasına göre düzenlendiğini, birim fiyat cetvelindeki ...." ve "..." işlerine karşılık idarece ödenecek bedellerin belirlendiğini, baraj temelinin büyüklüğü ve kazılan yerin derinliğinin fazla olması nedeni ile tek bir sondaj sistemiyle su seviyesinin indirilmesinin teknik açıdan imkansız ve gerçekleştirilmesinin de oldukça masraflı olması nedeniyle baraj temelinin iki ucuna iki farklı noktadan sondaj gerçekleştirildiği, açıklanan teknik ve fenni gereklilikler ile.... tarafından onaylanan "...." doğrultusunda pompaj işlerinin tamamlandığı, tamamlanan pompaj işlemlerine ilişkin hakedilen pompaj bedelinin, idarenin hatalı hesaplamaları neticesinde sözleme ve Birim fiyat cetvelinde öngörülen usullere aykırı tespit edilip, müvekkili şirkete pompaj bedeline ilişkin.... numaralı 03/12/2010 tarihli hakediş ile eksik ödeme yapıldığı, hakediş tutanağının ihtirazi kayıtla imza edilip, 03/12/2010 tarihli dilekçe verildiği, BDavacı vekili; taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin ifası sırasında baraj temelinin büyük ve kazılan yerin derinliğinin fazla olması nedeniyle tek bir sondaj sistemiyle su seviyesinin indirilmesi teknik açıdan imkânsız, gerçekleştirilmesi halinde ise oldukça masraflı olacağından baraj temelinin iki ucuna iki farklı noktadan iki farklı (h) değerine sahip 2 ayrı sondaj yapıldığı, bu şekilde pompaj işlemlerinin sözleşme eki “....” doğrultusunda tamamlandığı, her iki pompaj işlemi için birim fiyat cetvelinde belirlenen formüller çerçevesinde ilgili ... ve ...pozlarından ayrı ayrı su boşaltma zammı hesaplanması gerekirken ortada tek bir pompaj işlemi varmış gibi her iki (h) değerinin ağırlıklı ortalaması esas alınarak hesaplama yapıldığı, uygulanan hesap yönteminin sözleşme ve birim fiyat cetvelinde öngörülen usullere aykırı olduğu, hatalı hesap sonucu 03.12.2010 tarihli .... no.lu hakedişte 2011 yılı birim fiyatlarıyla KDV dahil 20.252.306,82 TL eksik ödeme yapıldığını, hakedişin ihtirazî kayıtla imzalandığını iddia ederek bu miktar pompaj bedelinin dava tarihinden ticari avans faiziyle tahsilini talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; davacının geçici hakediş raporlarına sözleşme eki... Şartnamesi'nin 39. maddesine uygun şekilde itiraz etmeyerek idareyi akladığını, bu nedenle idareden bir talepte bulunamayacağını, su zammı ödemesine ilişkin olarak 2000 yılında taraflar arasında tutanaklar tutulduğunu, baraj temel kazılarına ait ilk su zammı ödemesinin 27.03.2000 tarihli.... sayılı tutanakla... no.lu geçici hakedişte, baraj temel dolgusuna ait su zammının da 15.09.2000 tarihli.... sayılı tutanakla .... no.lu geçici hakedişte ödendiğini, ödenen su müşkülat zamlarına 2001 yılından 2009 yılına kadar davacı yanca bir itiraz ileri sürülmediğini, 2009 yılında yapılan ara kesin hesapta davacının hesap şeklini değiştirmeye çalıştığını, ancak idarenin kontrol teşkilatınca .... no.lu hakedişte düzeltildiğini, yapılan uygulamanın sözleşme ve eklerine uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. GEREKÇE: Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsiline ilişkindir. Mahkememizin 26.02.2015 tarih, .... esas... karar sayılı ilamı ile, kararı ile alınan bilirkişi raporu ve raporun 2010 yılı uygulama fiyatlarına göre hesaplama yapılmasına ilişkin (b) seçeneği dikkate alınarak davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile 12.951.573,80-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, ilam davalı vekili tarafından temyiz edilmiş,... Dairesi'nin... Esas,.... Karar sayılı ve 01.04.2015 tarihli ilamı ile "...Mahkemelerce bilirkişilerin seçimine özen gösterilmesi, bilirkişilerin uyuşmazlık konusu hakkında özel ve teknik bilgi sahibi uzman kişiler arasından seçilmesi gerekir. Somut olayda uyuşmazlık su boşaltma zammına ilişkin olup inşaat mühendisliğinin uzmanlık alanına girdiğinden bilirkişilerin de bu alanın uzmanlarından seçilmesi gerekir. Oysa mahkemece oluşturulan bilirkişi kurulunun yalnızca bir üyesi inşaat mühendisi olup diğer iki üyesi mali müşavir ve hukukçudur. İnşaat mühendisi dışındaki üyelerin mesleki ünvan ve sıfatları itibariyle uyuşmazlık konusu hakkında yeterli teknik ve özel bilgiye sahip oldukları kabul edilemeyeceğinden bilirkişi kurulu uygun oluşturulmamıştır. Uyuşmazlığın niteliğine göre bilirkişilerin her üçünün de inşaat mühendisliği uzmanlık dalından seçilmesi, birisinin.... Fakültesi ....Mühendisliği Bölümünden ...ve ....inşaatları konusunda uzman öğretim üyesi, diğer ikisinin de yine baraj ve.... inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli mühendislerden olması uygun olacaktır. Diğer yandan hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksiksiz ve yeter derecede kanaat verici olması, varılan sonucun hukuki dayanakları, dökümleri ve ayrıntılarını göstermesi, tarafların itirazlarını karşılaması ve.... denetimine elverişli bulunması gerekir. Kanaat verici olmayan, yetersiz ve denetime elverişsiz bulunan rapora dayanılarak hüküm verilemez. Mahkemece hükme dayanak yapılan rapor incelendiğinde, raporda su boşaltma zammı hesabında davalı idarece ileri sürülen ve uygulanan formülün sözleşme ve eklerine uygun olmadığı, hesaplamanın davacı yüklenici tarafından ileri sürülen ve uygulanması istenen formüle göre yapılması gerektiği kabul edilmiş ise de bunun nedenleri dayanakları gösterilmek suretiyle etraflıca açıklanmamış, hangi hakedişlerde ne miktar su boşaltma zammı bedeli hesaplanıp ödendiği, taraflarca müştereken düzenlenen tutanaklarda sözleşmedeki formulün nasıl ve ne şekilde uygulanacağına, su boşaltma zammı bedelinin nasıl ve ne şekilde hesaplanıp ödeneceğine dair bir mutabakatın bulunup bulunmadığı, varsa bu tutanakların sözleşme hükümlerine uygun ve tarafları bağlayıcı olup olmadığı, iş sahibi idare lehine kazanılmış hak oluşturup oluşturmayacağı, hakedişlerde su boşaltma zammı bedelinin davalının ileri sürdüğü gibi mi yoksa davacının ileri sürdüğü gibi mi hesaplandığı, davalının ileri sürdüğü yöntemle hesaplama yapılan hakedişlere davacı tarafından sözleşme eki.... Şartnamesi'nin ... maddesinde öngörüldüğü şekilde itiraz edilip edilmediği, hakedişlerin olduğu şekliyle kesinleşip kesinleşmediği, davacı yüklenicinin bu hakedişlere dayalı talep hakkının düşüp düşmediği, su boşaltma zammı verilmesini gerektiren imalatlara hangi tarihte başlanıldığı ve bu imalatların fiilen hangi tarihte tamamlandığı, .... nolu hakedişlerde ödenen su boşaltma zammı bedellerinin münhasıran bu hakedişler döneminde yapılan imalatlarla mı sınırlı olduğu, yoksa itirazsız kesinleşen önceki hakedişlerde ödenmiş su boşaltma zammı bedellerinin hesaplama yöntemi değiştirilmek ve düzeltilmek suretiyle yeniden hesaplanarak hakedişlere dahil mi edildiği, bu hakedişlerde ödenen su boşaltma zammı bedelinin tamamen hesaplama yöntemindeki değişiklik ve düzeltmeden mi kaynaklandığı hususlarının açıklığa kavuşturulmadığı görülmüş, rapora yönelik teknik ve hukuki itirazlar da dayanakları gösterilmek suretiyle karşılanmamıştır. Anılan rapor içeriği itibariyle eksik ve yetersiz olup, hüküm vermeye ve... denetimine elverişli bulunmamaktadır. Mahkemece yapılacak iş;...'nın.... maddesi uyarınca gerçeğin ortaya çıkması için yeniden bilirkişi incelemesi yapılması gerekli olduğundan birisi .... Bölümünden...ve ... inşaatları konusunda uzman öğretim üyelerinden, diğer ikisi de... ve ...inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli inşaat mühendislerinden üç kişilik yeni bir bilirkişi kurulu oluşturmak, yukarıda değinilen hususları açıklığa kavuşturacak ve itirazları karşılayacak şekilde hüküm tesisine ve.... denetimine elverişli rapor almak, alınan raporları değerlendirerek ulaşılan sonuca göre karar vermek olmalıdır. Açıklanan nedenlerle kararın bozulması uygun bulunmuştur. Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın temyiz eden davalı yararına bozulması" şeklindeki gerekçe ile mahkememiz ilamının bozulmasına hükmetmiş, müteakiben mahkememizin bozma ilamı sonrasında.... esas-.... karar sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmiş, bu kez de ...., ...., .... esas....karar sayılı ilamı ile "....ın bozma kararına uyan mahkeme, bozma kararı uyarınca işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, mahkemenin bozma kararına uyması ile, bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü müktesep hak doğmuştur. Bozma ilamına uyan mahkeme bozma doğrultusunda belirtilen nitelikleri haiz bilirkişi seçmemiş, her üçü de ...Bölümü öğretim görevlisi olan üç bilirkişi seçerek heyeti oluşturmuştur. Bu şekilde yapılan bilirkişi seçiminin bozma ilamına uygun olduğu söylenemez. Şöyle ki; bozma ilâmında birisi .... Üniversitesi... ... . Bölümünden ....ve.... inşaatları konusunda uzman öğretim üyelerinden, diğer ikisi de.... ve.... inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli inşaat mühendislerinden oluşan bilirkişi seçimine işaret edilmekle bu durum taraflar açısından usulî kazanılmış hak oluşturmasına rağmen her üçü de ... Bölümü öğretim görevlisi olan üç bilirkişi seçilerek bilirkişi heyeti oluşturulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir. O halde mahkemece yapılması gereken iş; birisi...Fakültesi...Bölümü'nden .... inşaatları konusunda uzman öğretim üyelerinden, diğer ikisi de... inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli inşaat mühendislerinden üç kişilik yeni bir bilirkişi kurulu oluşturmak, mahkemenin ve...'ın denetimine uygun, bozma ilâmında belirtilen ilkelere uygun değerlendirme yapılarak hüküm kurmaktan ibarettir. Hükmüne uyulan bozma ilâmına uygun olmadan seçilen bilirkişi raporu esas alınarak karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir." şeklindeki gerekçe ile mahkememiz ilamının bozulmasına hükmedilmiş, mahkememizce bozmaya uyularak yargılamaya devam olunmuştur. ...doğrultusunda... bölümünden... inşaatları konusunda uzman bilirkişi isimlerinin tespiti için ....ye müzekkere yazılmış,...nden gelen 09.08.2019 tarihli müzekkere cevabında belirtilen konuda uzman öğretim üyesi bulunmadığı mahkememize bildirilmiştir. Gelen müzekkere cevabında bozma ilamına uyulmasına rağmen ilam gereğinin yerine getirilmesinin fiilen imkansız olduğu saptanmış, bu nedenle bozma ilamında yer alan nitelikte bilirkişi heyetine dosyanın tevdi için... Mahkemesi'ne talimat yazılarak, heyetin öncelikle ...nden.... konusunda bir adet uzman öğretim görevlisinden, aksi takdirde... ...nden ....lar konusunda bir adet uzman öğretim görevlisinden ve yin....İnşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli 2 adet inşaat mühendisinden teşekkül ettirilmesi istenilmiş ancak talimat mahkemesince dosya....nde görevli bir adet.... unvanına haiz öğretim görevlisi ile yine aynı üniversite ve fakülteden emekli iki adet ... haiz bilirkişiye dosya tevdi edilmiştir. Raporu ibraz eden bilirkişi heyetinde yer alan emekli öğretim görevlilerinin.... İnşaatlarında uygulaması konusunda deneyimli ve tecrübeli olmadıklarına ilişkin bir tespit bulunmadığı gözönüne alınarak ve yine.... ile yargılamanın ucuzluğu ilkesi gözetilerek, bozma ilamındaki gerekçe doğrultusunda heyetin teşekkül ettiği mahkememizce kabul edilerek yapılan yargılamada Mahkememizin 24/06/2021 tarih,...Esas, .... Karar sayılı kararı ile Somut olayda yapılan inceleme sonucunda; ibraz edilen bilirkişi raporu çerçevesinde, mahkememize ibraz edilen ve 2010 yılı birim fiyatlarına göre hesaplanan 17.05.2021 tarihli ek rapor çerçevesinde davacının davalıdan 12.608.634,03-TL alacaklı olduğu, tarafların tacir, ihtilafın ticari iş mahiyetinde olması sebebiyle davacının avans faizi talebinde bulunabileceği kabul edilerek, 12.608.634,03-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerektiği görüşü ile "Davanın KISMEN KABULÜ ile; 12.608.634,03-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," şeklinde karar verilmiştir. Mahkememiz kararının davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine;....Dairesi'nin 14.12.2022 tarih,.... Esas ve .... karar sayılı ilamı ile ".....'ın bozma kararına uyan mahkeme, bozma kararı uyarınca işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, mahkemenin bozma kararına uyması ile, bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü müktesep hak doğmuştur. Bozma ilamına uyan mahkeme bozma doğrultusunda belirtilen niteliklere haiz bilirkişi seçmemiş, bir bilirkişiyi....ği bölümü öğretim üyeleri arasından seçtiği halde diğer iki bilirkişiyi ... inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli inşaat mühendislerinden seçmemiş, aynı fakültenin emekli öğretim üyeleri arasından seçmiştir. ... Dairesinin gerek 01.04.2015 tarihli ilk bozma ilamında gerekse 30.11.2017 tarihli ikinci bozma ilamında öğretim üyesi bilirkişi dışında diğer iki bilirkişinin.... inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli inşaat mühendislerinden seçilmesi gerektiğine işaret edilmekle bu durum taraflar açısından usuli kazanılmış hak oluşturmuştur. Nitekim mahkemec.e...öğretim üyesi ile aynı fakülteden emekli öğretim üyelerinden oluşturulan bilirkişi kurulunca düzenlenen 06.11.2020 tarihli bilirkişi kurulu raporunun “incelemeler” kısmının.... maddesinde .... Dairesinin üst kademelerinde uzun yıllar çalışmış ve emekli olmuş yetkililerle görüşmeler yapıldığı” belirtilerek, bu “yetkililerin” beyanlarına yer verilmiş, emekli ve bu konuda uzun yıllar emek vermiş uzmanların “sözleşme eki birim fiyat cetvelinde öngörülen sistemde bu standart tekli pompaj sisteminin esas alındığını beyan ettikleri” belirtilmiştir. Bilirkişi kurulunca yetkili ve uzman olarak nitelendirilen bu kişilerin beyanlarının raporun hazırlanmasında dikkate alındığı görülmektedir. Bilirkişi kurulunun...inşaatları konusunda tecrübeli ve uzun yıllar hizmet vermiş kişilerden görüş aldıkları anlaşılmaktadır. Oysa....Dairesinin yukarıda değinilen bozma ilamlarında,....inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli mühendislerin mahkemece rapor hazırlanması için bizzat görevlendirilmesi gerektiği açıklanmıştır. Bu durum dahi mahkemece bilirkişi kurulu oluşturulurken bilirkişi seçiminin bozma ilamına uygun yapılmadığını, bilirkişilerin uyuşmazlık konusu hakkında özel ve teknik bilgi sahibi olmadıklarını göstermektedir. O halde mahkemece yapılması gereken iş, birisi üniversitelerin inşaat fakültesi inşaat mühendisliği bölümünden .... inşaatları konusunda uzman öğretim üyelerinden, diğer ikisi de....inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli inşaat mühendislerinden üç kişilik yeni bir bilirkişi kurulu oluşturmak, mahkemenin ve..ın denetimine uygun,.... Dairesinin 01.04.2015 tarih,.... esas... karar sayılı bozma ilamında belirtilen ilkelere göre değerlendirme yapılarak hüküm kurmaktan ibarettir. Hükmüne uyulan bozma ilamına uygun olmadan seçilen bilirkişi kurulunun raporu esas alınarak karar verilmesi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir," gerekçesi ile mahkememiz kararı bozulmuştur. Mahkememizce usul ve yasaya uygun bulunan....bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Mahkememizin 13/07/2023 tarihli duruşmasında, dosyanın üç kişilik inşaat mühendisinden oluşacak bilirkişi kuruluna tevdine, söz konusu bilirkişi kurulundaki inşaat mühendislerinden birisinin üniversitelerin...bölümünde ... inşaatları konusunda uzman öğretim üyesinden diğer ikisinin is.... inşaatlarında uygulamayı bilen deneyimli ve tecrübeli inşaat mühendislerinden seçilmek suretiyle üç kişilik kurulun oluşturulmasına karar verilmiştir. Mahkememizce....,...,...ve ...te'sine yazı yazılmış;....nin 22/09/2023 tarihli cevabi yazısında... inşaatları konusunda bilirkişilik yapabilecek öğretim üyesinin bulunmadığının,...'nden iş yoğunluğu nedeni ile ilgilenen öğretim üyesinin olmadığı belirtildiği görülmüş; ....inden 04/09/2023 tarihli cevabi yazısındas...'nun... alanında uzman olduğu belirtilmiş....'nden bildirilen isim listesinden .... seçilmiş; bilirkişi.... İlinde olmakla hidrolik alanında uzman diğer ...olarak.... bilirkişi listesinden seçilmiştir. ....Mahkemesi'nin...sayılı dosyası ile alınan...'den oluşan 08/02/2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle; dava konusu iş kalemlerinden biri olan kazının kuruda yapılmasına dair... (... (....)... ... Zammı: “... kazısının .... kazısı dahil) ... icrası esnasında hafriyatın kuruda icrası maksadıyla kazı sahasına sızan suyun tulumbalarla boşaltılması için yapılacak her türlü işçilik, malzeme ve masraflarla müteahhit kârı ve genel masraflar dahil, tarifi ile ilgili notlarda yapılmış seviyenin altındaki baraj temel ....) dahil) kazısına ödenecek su zammı aşağıdaki formüllerle hesap edilir.” biçiminde tarif edildiğini, dava konusu iş kalemlerinden diğeri olan dolgunun kuruda yapılmasına dai..... (...) Dolgusuna ve... Zammı: “Teknik şartnamesi ve idarenin vereceği talimatlara uygun olarak .. (...) dolgusu dahil dolgusunun emniyetle kuruda yapılmasını temin etmek için baraj temeline sızacak suyun motorlu tulumbalar kullanılarak bilfiil pompajla boşaltılması için yapılacak her türlü işçilik, malzeme ve masraflarla, müteahhit karı ve genel masraflar dahil ilgili notlarda tarif edilen seviyenin altında yapılmış beher metreküp baraj temeli ve çekirdek hendeği (-Cut-off) dahil dolgusuna ödenecek su zammı aşağıdaki formüllerde hesap edilir." biçiminde tarif edildiğini, ilgili pozların tariflerinde yapılacak işin tanımlanmış olduğu ve yapılacak ödemenin; kazı veya dolgunun “emniyetle kuruda yapılmasını temin etmek için baraj temeline sızacak suyun motorlu tulumbalar kullanılarak bilfiil pompajla boşaltılması için yapılacak her türlü işçilik, malzeme ve masraflarla, müteahhit karı ve genel masrafları” kapsadığının açık olduğunu, sözleşme incelendiğinde tekli pompaj sisteminin benimsendiğinin görüleceğini, fakat davaya konu sözleşmenin uygulaması sırasında; tek bir yerden yapılan pompajla yer altı su seviyesinin düşürülemeyeceği anlaşıldığından, "......kazısı pompa istasyonları yerleşim planı" adlı bir projenin yapıldığını, bu projenin davalı idare tarafından onaylanarak ihale aşamasındaki sözleşme ve eklerinde yer alandan farklı bir yöntemle memba ve mansap kısmına 2 adet 60 m derinliğinde kuyu açılıp derin su kuyusu pompaları yerleştirilerek yer altı su seviyesinin düşürülmesinin sağlandığını, her iki tarafın da bu projeye ve proje şartlarına uymak mecburiyetinde olduğunu, su boşaltma zammı bedelinin, her iki pompaj sistemi birbirlerinden bağımsız ve 24 saat süreyle çalıştığından her iki pompa grubunun çalışma biçimi açısından terfi yüksekliği olan «h» değerinin ayrı ayrı hesaplanarak formüle konulması gerektiği, terfi yüksekliği olan «h» değerinin ortalamasının alınarak hesaplama yapılması her iki pompaj sitemi bedellerinin eksik biçimde hakedişlere aktarılması anlamına geleceği, ayrıca Sözleşmede, ikili pompaj sistemi uygulanmasına dair bir düzenlemenin de olmadığı, her iki pompaj sisteminin birlikte çalışması suretiyle kazının ve dolgunun yapıldığının nazara alınması gerektiği, tasdikli projede mukavele harici herhangi bir (h) yüksekliğin de tarif edilmediğini, dolayısıyla (h max) yüksekliğinin dikkate alınması gerektiği, sözleşme uygulamasında, «h» değerinin kesinleşmediği dönemde ara hakedişlere kısmen giren dava konusu kazı ve dolgu işlerindeki su boşaltma zamları, daha sonra .... nolu hakedişlere işbu raporda kurullarınca benimsenmiş hesaplama sistemi ile girdiği, ....nolu hakedişlerin her iki pompaj grubu açısından «h» değerinin ayrı ayrı hesaplandığı,....nolu hakedişde davalı idare tarafından iddiasına göre düzeltilerek ödemelerin 2010 yılı birim fiyatları ile geri alındığı ve davacı yükleniciye 2010 yılı birim fiyatlarıyla 12.608.634.03 TL eksik ödeme yapıldığı sonucuna ulaşıldığı, .... bozma öncesi bilirkişi kurulunca yapılan hesaplamada hata olmadığı beyan edilmiştir. .... Mahkemesi'nin....sayılı dosyası ile alınan 26/06/2024 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda ise; kök raporlarında ayrıntılı biçimde sunulan incelemeler ve bu raporları ile yapılan açıklamaları kapsamında kök raporlarındaki tespit ve değerlendirmelerini ve rapor sonucunu değiştirmediklerini mahkememize beyan etmişlerdir. Dava konusu uyuşmazlıkta Dava konusu iş kalemlerinden biri olan kazının kuruda yapılmasına dair... (2 poz nolu.... Zammı: “...ı esnasında hafriyatın kuruda icrası maksadıyla kazı sahasına sızan suyun tulumbalarla boşaltılması için yapılacak her türlü işçilik, malzeme ve masraflarla müteahhit kârı ve genel masraflar dahil, tarifi ile ilgili notlarda yapılmış seviyenin altındaki baraj temel (çekirdek hendeği (-Cut-off) dahil) kazısına ödenecek su zammı aşağıdaki formüllerle hesap edilir.” biçiminde tarif edildiği, dava konusu iş kalemlerinden diğeri olan dolgunun kuruda yapılmasına dair ....Baraj Çekirdeği Hendeği (-Cut-off) Dolgusuna ve Baraj Temel Dolgusuna Su Boşaltma Zammı: “Teknik şartnamesi ve idarenin vereceği talimatlara uygun olarak baraj temeli (çekirdek hendeği (-Cut-off) dolgusu dahil dolgusunun emniyetle kuruda yapılmasını temin etmek için baraj temeline sızacak suyun motorlu tulumbalar kullanılarak bilfiil pompajla boşaltılması için yapılacak her türlü işçilik, malzeme ve masraflarla, müteahhit karı ve genel masraflar dahil ilgili notlarda tarif edilen seviyenin altında yapılmış beher metreküp baraj temeli ve çekirdek hendeği (-Cut-off) dahil dolgusuna ödenecek su zammı aşağıdaki formüllerde hesap edilir." şeklinde açıklandığı, ilgili pozların tariflerinde yapılacak işin tanımlanmış olduğu ve yapılacak ödemenin; kazı veya dolgunun “emniyetle kuruda yapılmasını temin etmek için baraj temeline sızacak suyun motorlu tulumbalar kullanılarak bilfiil pompajla boşaltılması için yapılacak her türlü işçilik, malzeme ve masraflarla, müteahhit karı ve genel masrafları” kapsadığı, sözleşmede tekli pompaj sisteminin benimsendiği, fakat davaya konu sözleşmenin uygulaması sırasında; tek bir yerden yapılan pompajla yer altı su seviyesinin düşürülemeyeceği anlaşıldığından, "....kazısı pompa istasyonları yerleşim planı" adlı bir projenin yapıldığı, bu projenin davalı idare tarafından onaylanarak ihale aşamasındaki sözleşme ve eklerinde yer alandan farklı bir yöntemle memba ve mansap kısmına 2 adet 60 m derinliğinde kuyu açılıp derin su kuyusu pompaları yerleştirilerek yer altı su seviyesinin düşürülmesinin sağlandığı, her iki tarafın da bu projeye ve proje şartlarına uymak mecburiyetinde olduğu, su boşaltma zammı bedelinin her iki pompaj sistemi birbirlerinden bağımsız ve 24 saat süreyle çalıştığından her iki pompa grubunun çalışma biçimi açısından terfi yüksekliği olan «h» değerinin ayrı ayrı hesaplanarak formüle konulması gerektiğini, terfi yüksekliği olan «h» değerinin ortalamasının alınarak hesaplama yapılmasının her iki pompaj sitemi bedellerinin eksik biçimde hakedişlere aktarılması anlamına geleceğini, Sözleşmede, ikili pompaj sistemi uygulanmasına dair bir düzenlemenin de olmadığı, her iki pompaj sisteminin birlikte çalışması suretiyle kazının ve dolgunun yapıldığının nazara alınması gerektiği, tasdikli projede mukavele harici herhangi bir (h) yüksekliğin de tarif edilmediği ve (h max) yüksekliğinin dikkate alınması gerektiği, sözleşme uygulamasında, «h» değerinin kesinleşmediği dönemde ara hakedişlere kısmen giren dava konusu kazı ve dolgu işlerindeki su boşaltma zamları, daha sonra.... nolu hakedişlere işbu raporda kurullarınca benimsenmiş hesaplama sistemi ile girdiğini,.... nolu hakedişlerin her iki pompaj grubu açısından «h» değerinin ayrı ayrı hesaplandığı, 117 nolu hakedişde davalı idare tarafından iddiasına göre düzeltilerek ödemelerin 2010 yılı birim fiyatları ile geri alındığının görüldüğü, davacını... md. ...'daki formüle uygun biçimde itiraz ettiği, davacının sonradan her iki pompaj sistemi için ayrı formül uygulanmasını benimsediğine göre bu durum hesaplama sistemini değiştirme niteliğinde olup ....nolu Hakedişle önceki hesap sistemine geri dönmesi müteahhide yeni bir itiraz hakkı vereceği, “h” değerinin kesinleşmediği döneme dair ara hakedişlerin zaten bu rapordaki değerlendirmeye göre hesaplama sistemi açısından da davalıya müktesep hak kazandırmadığı bilirkişi kurulu tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmelerde önceki kurulun hesaplamasında hata olmadığı ve sonuç olarak hesaplandığı üzere davacı yükleniciye 2010 yılı birim fiyatlarıyla 12.608.634,03 TL eksik ödeme yapıldığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile 12.608.634,03-TL'nin dava tarihi olan 02/08/2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM :Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; Davanın KISMEN KABULÜ ile; 1-12.608.634,03-TL'nin dava tarihi olan 02/08/2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 861.295,79- TL harçtan peşin alınan 300.746,80-TL harcın mahsubu ile bakiye 560.548,99-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydna, 4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre davanın kabul edilen kısmı yönünden hesaplanan 734.086,34-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre davanın red edilen kısmı yönünden hesaplanan 633.310,18-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan 37.232,70-TL (dava açılış masrafı, bilirkişi ve talimat gideri, tebligat gideri ve posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin kabul ve red oranına göre hesap edilen 23.180,25-TL'si ile davacı tarafından peşin harç olarak yatırılan 300.746,80-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davalı tarafından yapılan 70,00-TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre hesap edilen 26,42-TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, 8-Yatırılan gider avansından artan kısmın HMK'nun 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesine müteakip yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde...nezdinde ... yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/10/2024 Başkan ... ¸e-imza Üye ... ¸e-imza Üye ... ¸e-imza Katip ... ¸e-imza