Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2015/3074, 09.01.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

NEVİN OĞUZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/3074)

Karar Tarihi: 9/1/2019

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yapılan kanuni düzenleme ile, devam eden yargılama

sürecine sonuca etkili olacak biçimde müdahale edilmesi nedeniyle adil

yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Ekli listede sıralanan başvurulara ait başvuru formları ve

eklerinin idari yönden yapılan ön incelemelerinden sonra başvurular

Komisyonlara sunulmuştur.

3. Konularının aynı olması nedeniyle ekli (2) No.lu tablonun (B)

sütununda numaraları belirtilen başvuru dosyalarının aynı tablonun 1. sırasında

yer alan 2015/3074 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve

incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

4. Komisyonlarca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümler

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

A. Uyuşmazlığın Arka

Planı

6. Başvurucular; Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığında

(Banka) çalıştıkları süre zarfında, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal

Sigortalar Kanunu’nun geçici 20. maddesi uyarınca kurulmuş bulunan T. Vakıflar

Bankası T.A.O. Memur ve Hizmetlileri Emekli Sağlık Yardım Sandığı Vakfına

(Vakıf) ödedikleri primler karşılığında emekliliğe hak kazanmışlardır.

7. Vakıf, kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumları dışında

kalan ancak onlara denk kabul edilen bir tüzel kişilik olup söz konusu sandık

mensupları bakımından zorunlu sosyal güvenlik kurumu niteliğindedir.

8. Vakfın amacı, Vakıf Senedi’nin 4.

maddesinde şöyle ifade edilmiştir:

“...

a) İş bu vakıf senedi hükümleri dairesinde üyelerin emeklilik, malullük,

ölüm, hastalık, analık, iş kazaları ve meslek hastalıkları hallerinde ve eş ve

çocukları ile üyenin geçindirmekle yükümlü bulunduğu ana ve babasının

hastalıklarında, Sosyal Sigortalar Kanunları ile temin edilen yardımlardan az

olmamak üzere hak sahiplerine yardımda bulunmak;

…”

9. Vakfın gelirleri, sandık üyelerinin aylıklarından yapılan

prim kesintilerinden ve diğer gelirlerden oluşmaktadır. Banka da aynı esaslar

çerçevesinde hesaplanan tutarı işveren hissesi olarak her ay Vakfa aktarmaktadır.

Vakıf, üyelerine yapacağı yardımın miktarını ve dolayısıyla emekli aylıklarına

ilişkin artışları Vakıf Senedi’nde yazılı hükümler

çerçevesinde tek taraflı olarak belirlemekte olup bunun 506 sayılı Kanun'la

belirlenmiş alt sınırın altına düşmemesi gerekmektedir.

B. Başvurulara Konu Dava

Süreçleri

10. Sandık üyeleri, yapılan artışların 506 sayılı Kanun’un

geçici 20. maddesine uygun bir şekilde yapılmadığı gerekçesiyle Vakıf aleyhine

iş mahkemeleri önünde alacak davaları açmışlardır. Bu davalar sonucunda 506

sayılı Kanun’un geçici 20. maddesinin nasıl anlaşılıp uygulanacağı konusunda

bir yargısal içtihat yerleşmiştir.

11. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bu çerçeveyi çizen 24/3/2010

tarihli ve E.2010/10-155, K.2010/170 sayılı kararına göre 506 sayılı Kanun'un

geçici 20. maddesinde değinilen alt sınırın belirlenmesinde, davalı Vakfın

bağladığı aylıklara yapılan artış oranlarının Sosyal Güvenlik Kurumu (bu Kuruma

devredilen SSK) sigortalılarına bağlanan yaşlılık aylıklarına yapılan artış

oranlarıyla karşılaştırılması usulü dikkate alınmalıdır. Böylece bulunan artış

oranının 506 sayılı Kanun uyarınca yaşlılık aylığı alanlara yapılan artış

oranından daha az olması durumunda da Vakıf Senedi'ndeki

düzenlemelere göre aylıklarında artış olacak kişilerin ayrıca 506 sayılı

Kanun'un aylık artışlarına dair hükümlerinden yararlanmaları gerekmektedir.

12. Söz konusu Vakıf tarafından kendilerine aylık bağlanan

başvurucular, muhtelif tarih aralıklarında emekli aylıklarına artış yapılmaması

nedeniyle Ankara iş mahkemelerinde alacak davaları açmışlardır. Açtıkları

davalarda başvurucular, emekli aylıklarında artış yapılmayan dönemler yönünden farkın

hesaplanarak kendilerine ödenmesini talep etmişlerdir.

13. Bu arada yargılama süreci devam ederken 13/2/2011 tarihli ve

6111 sayılı Kanun’un 53. maddesiyle 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesine

eklenen beşinci fıkra ile aynı maddenin sandık emeklilerine yapılacak

yardımların düzenlendiği birinci fıkrasının (b) bendinin uygulanmasında; yardımların

sağlanması ve bağlanması yönünden alt sınırın belirlenmesinde muadil miktar

karşılaştırmasının esas alınacağı, bunun mevcut davalara da uygulanacağı

düzenlenmiştir.

14. 6111 sayılı Kanun 25/2/2011 tarihli ve 27857 mükerrer sayılı

Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

15. 6111 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinin ardından davaları

görmekte olan yargılama makamları, açıldığı tarihteki mevzuat hükümlerine göre

kabul ile sonuçlanacak davaların yasal dayanağını oluşturan düzenlemenin

yargılama sürecindeki yasa değişikliğiyle ortadan kalktığı gerekçesine

dayanarak ret kararları vermiştir. Davaların reddine ilişkin kararlar, kanun

yolu denetiminden geçerek kesinleşmiş ve yargılama süreçleri sona ermiştir.

16. Yargılama süreçlerinin sona ermesinin ardından ekli (2)

numaralı tablonun (C) sütununda yer verilen başvurucular, bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)

numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin

başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen

nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,

§ 17).

19. Somut olayda, ihlal iddiasına konu ekli listenin 1., 2. ve

3. sıralarında gösterilen ilk derece mahkemesi kararları Yargıtay 10. Hukuk

Dairesince 20/3/2012 ve 8/5/2012 tarihlerinde onanmış olup davaların mahiyeti

itibarıyla onamaya ilişkin kararlara karşı karar düzeltme yolu da kapalı

olduğundan, söz konusu kararlar onandıkları belirtilen tarihler itibarıyla

kesinleşmişlerdir.

20. Diğer taraftan yine ihlal iddiasına konu ekli listenin 4.,

5. ve 6. sıralarında gösterilen ilk derece mahkemesi kararlarına karşı süresinde

temyiz talebinde bulunulmakla birlikte muhtıra tebliğine rağmen temyiz

masraflarının süresinde yatırılmadığı için başvurucuların temyiz talepleri

reddedilmiştir. Dolayısıyla temyiz isteminin reddine dair ek kararın Yargıtayca onandığı ve başvuru formu incelendiğinde bu

kararlara ilişkin açık bir şikâyetin de olmadığı dikkate alınmalıdır. Buna göre

Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi başvuruya konu kararların

kesinleşme süreci gözetilerek belirlenmelidir. Somut olayda söz konusu

kararların 23/9/2012 tarihinden önce kesinleştikleri anlaşılmaktadır.

21. Bu durumda başvuru konusu kararlar, 23/9/2012 tarihinden

önce kesinleştiklerinden başvurular, Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından

yetkisi dışında kalmaktadır.

22. Açıklanan gerekçelerle başvuruların, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvuruların zaman

bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

9/1/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

(A) (B) (C)

(D) (E) (F)

Sıra Başvuru No Nihai Karar T. Başvuru T. Mahkeme

Esas Avukat

1

2015/3074 8/5/2012 19/2/2015 Ankara

9. İş M. 2009/558

Ebru TARAKÇI ÇİMEN

2

2015/3705 20/3/2012 25/2/2015 Ankara 18. İş M.

2009/154 Ebru

TARAKÇI ÇİMEN

3

2015/5890 8/5/2012 3/4/2015 Ankara 9. İş M. 2009/561 Ebru

TARAKÇI ÇİMEN

4

2015/13252 21/3/2012 6/8/2015 Ankara 18. İş M. 2009/169 Mehmet Erol ALSAN

5

2015/13254 21/3/2012 6/8/2015 Ankara 18. İş M.

2011/100 Mehmet Erol ALSAN

6

2015/13889 21/3/2012 17/8/2015 Ankara 18. İş M.

2011/101 Ebru TARAKÇI ÇİMEN

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Özgür DUMAN

Başvurucular

:

1. Nevin

OĞUZ

2. Ahmet

ÖZEL

3. Emine

Aynur ESEN

4. Kemal

AYDEMİR

Vekili

:

Av. Ebru

TARAKÇI ÇİMEN

5. Ülker

DORUK

6. Yurdanur

BERKÜN

Vekili

:

Av. Mehmet

Erol ALSAN