Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/12218, 11.12.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

TURGAY ULU BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/12218)

Karar Tarihi: 11/12/2018

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu

tarafından hükmedilen tazminatın yetersiz olması ve vekâlet ücretine

hükmedilmemesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/7/2014 tarihinde

yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu hakkında İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinde 1996

yılında başlayan ceza yargılaması süreci 11/3/2011

tarihinde sona ermiştir.

7. Başvurucu, ceza yargılamasında makul sürenin aşılması

nedeniyle öncelikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) nezdinde bireysel

başvuruda bulunmuş ise de ülkemizde Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat

Komisyonunun (Komisyon) ihdas edilmiş olması nedeniyle AİHM başvuruyu

reddetmiştir. Başvurucu bu ret üzerine 9/7/2013

tarihinde Komisyona başvuruda bulunmuştur.

8. Komisyon 27/1/2014 tarihli kararıyla

başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve 7.700 TL

manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir.

9. Başvurucu; Komisyon tarafından verilen manevi tazminat

miktarının hakkaniyete aykırı ölçüde az olduğunu, ayrıca lehine yargılama

giderlerine hükmedilmemesinin AİHM içtihatlarına aykırı olduğunu ileri sürerek

Komisyon kararına itiraz etmiştir.

10. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. Kurulu 7/5/2014

tarihli kararıyla itirazı reddetmiştir.

11. Başvurucu itirazın reddine yönelik kararı 26/6/2014

tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 16/7/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Vekâlet Ücretine Hükmedilmemesi Nedeniyle

Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

13. Başvurucu, Komisyon tarafından vekâlet ücretine

hükmedilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

2. Değerlendirme

14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48.

maddesinin (2) numaralı fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların

Mahkemece kabul edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda

başvurucunun ihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir

müdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile

karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun

kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu, B. No:

2012/1334, 17/9/2013, § 24).

15. Başvurucu, Komisyona yaptığı başvuru nedeniyle lehine

avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmekte ise de 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair

Kanun yalnızca makul sürede yargılama yapılmaması ile mahkeme kararlarının icra

edilmemesi iddialarıyla AİHM'e yapılan başvuruları

incelemek üzere idari bir kurul olan Komisyonun kurulmasını öngörmektedir.

Anılan Kanun gereği başvuruların incelenmesinde başvurucular dışında karşı

taraf veya davalı sıfatıyla hiçbir kurum veya kişinin yer almadığı, Komisyonun

başvurucunun iddialarını haklı gördüğü takdirde ancak Kanun'da öngörülen

şekilde tazminata hükmedebileceği, bunun dışında vekâlet ücretine hükmetme

yetkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır (Ahmet

Doğan, B. No: 2014/11359, 16/9/2015, § 46).

16. Başvuru konusu olayda başvurucunun

Komisyona yaptığı başvuru üzerine makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine karar verilerek 6384 sayılı Kanun gereği başvurucuya yalnızca

tazminat ödenmesine karar verildiği, anılan Kanun ve Komisyonun yetkisi gereği

başvurucu lehine vekâlet ücretine karar verilmemesinin başvurucunun adil

yargılanma hakkına bir müdahale oluşturmadığı kabul edilmiş; başvurucunun

Komisyon tarafından hüküm altına alınan tazminatın ödenmediğine yönelik

herhangi bir iddiasının da bulunmadığı anlaşılmıştır.

17. Açıklanan gerekçelerle vekâlet ücretine hükmedilmemesi

nedeniyle adil yargılanma hakkına yönelik açık ve görünür bir ihlal

saptanmadığından başvurunun bu kısmının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu; makul sürede yargılanma hakkının ihlali nedeniyle

lehine hükmedilen tazminat tutarının yetersiz olduğunu belirterek adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

2. Değerlendirme

19. 6216 sayılı Kanun’un 46. maddesinde kimlerin bireysel

başvuru yapabileceği sayılmış olup anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına göre

bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel

ön koşulun birlikte bulunması gerekmektedir. Bu ön koşullar, başvuruya konu

edilen ve ihlale yol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da

ihmalinden dolayı başvurucunun güncel bir

hakkının ihlal edilmesi, bu ihlalden dolayı kişinin kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması ve bunların

sonucunda başvurucunun kendisinin mağdur

olduğunu ileri sürmesidir (Fetih Ahmet Özer,

B. No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).

20. Başvuru konusu olayda 6384 sayılı Kanun uyarınca kurulan

Komisyon, makul sürede yargılama yapılmaması nedeniyle başvurucunun hak

ihlaline uğradığını tespit etmiş ve uğranılan hak ihlali nedeniyle tazminat

ödenmesine karar vermiş; bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu da

reddedilmiştir.

21. Bu durumda 6384 sayılı Kanun ile

kurulan Komisyon tarafından uzun yargılanma nedeniyle başvurucunun adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğinin tespit edildiği ve bu ihlal sebebiyle

ödenen tazminat tutarının Anayasa Mahkemesinin ve AİHM'in

yerleşik içtihatlarıyla uyumlu olduğu görülmekle uzun yargılanma nedeniyle

ortaya çıkan ihlalin gideriminin sağlanması ve bundan

dolayı ihlalin güncelliğini yitirmesi nedenleriyle bireysel başvuru tarihi

itibarıyla başvurucunun mağdur statüsüsün bulunmadığı sonucuna varmak

gerekmiştir.

22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Vekâlet ücretine hükmedilmemesi nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Makul sürede yargılanma hakkının hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın kişi

bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 11/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Volkan ÇAKMAK

Başvurucu

:

Turgay ULU

Vekili

:

Av. Ali EŞKİ