Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2016/9785, 10.12.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

SAMANYOLU YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. BAŞVURUSU (3)

(Başvuru Numarası: 2016/9785)

Karar Tarihi: 10/12/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, sahibi olduğu televizyon kanalında gizli

ticari iletişim yapıldığından bahisle başvurucunun idari para cezası ile

cezalandırılması nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 25/5/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir.

7. Bakanlık 9/4/2019 tarihinde görüş bildirmiştir.

Başvurucu Bakanlık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte medya

hizmet sağlayıcı bir şirkettir. Başvurucunun sahibi olduğu televizyon kanalında

Samanyolu Haber logosu ile her gün ana haber bülteni yayımlanmaktadır.

28/6/2014 tarihinde yayımlanan ana haber bülteninde bazı özel dershane ve

kolejlerin gizli reklamının yapıldığı gerekçesiyle Radyo ve Televizyon Üst

Kurulu (RTÜK) resen inceleme başlatmıştır. RTÜK'ün 16/7/2014 tarihli kararıyla

başvurucu hakkında 71.887 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

10. Başvurucu, hükmedilen idari para cezasının iptali

talebiyle dava açmıştır. Ankara 11. İdare Mahkemesi 22/5/2015 tarihli kararıyla

davanın reddine karar vermiştir. İtiraz üzerine verilen karar Danıştay Onüçüncü

Dairesinin 29/2/2016 tarihli kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

11. Nihai karar başvurucuya 25/4/2016 tarihinde tebliğ

edilmiştir. Başvurucu 25/5/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

12. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal

Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair

Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul

Edilmesine Dair Kanun ile 27/7/2016 tarihli ve 29783 sayılı Resmî Gazete'de

yayımlanan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile

Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararname'nin (668 sayılı KHK) 2. maddesi ile Samanyolu TV'nin kapatılmasına

karar verilmiştir.

13. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal

Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin

Kabul Edilmesine Dair Kanun ile 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmî

Gazete’de yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken

Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (670 sayılı KHK) ile de kapatılan

özel televizyonların bağlı oldukları şirketlerin faaliyetlerinin

sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının resen terkin edileceği hükme bağlanmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK

14. 668 sayılı KHK'nın "Alınan tedbirler"

kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"(1) Milli güvenliğe tehdit

oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti,

iltisakı veya irtibatı olan;

b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel

radyo ve televizyon kuruluşları kapatılmıştır.

...

2 Sayılı Liste

Televizyonlar

...

13 Samanyolu TV"

15. 670 sayılı KHK'nın "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının

ilgili kısmı şöyledir:

"Kapatılan kurum, kuruluş, özel

radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı

oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen

terkin edilir."

16. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği olan ancak

bireysel başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaret

şirketleri hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk

kaynakları için ayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., B.

No: 2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 10/12/2019 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

18. Başvurucu;

i. Halkın bilgi alma hakkı kapsamında, yayımlanan haberin

reklam maksadıyla yayımlanmadığını, bu hususlar gözetilmeksizin hükmedilen

idari para cezası nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğini,

ii. Bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanmadığını, bu

nedenle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. Bakanlık görüşünde, Mahkemece uygulanan idari para

cezasının demokratik bir toplumda gerekli ve amaçla orantılı düzeyde olduğu

kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.

B. Değerlendirme

20. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu,

tüzel kişiliği haiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzel

kişiliği haiz olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru

sürecinin sonuna kadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun

esasının incelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur (Gümüşdere İnşaat Ticaret

ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaret sicil kaydının silinmesi ve tüzel

kişiliğini yitirmesi olgusu bireysel başvurunun esasının incelenmesine engel

teşkil eder. Anayasa Mahkemesi, başvurunun incelemesi devam ederken başvuru

ehliyetinin yitirilmesi durumunda başvurunun düşmesine karar vermektedir (Gümüşdere

İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).

21. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu

Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554, 25/9/2019) başvurusuna ilişkin

kararında kamu otoritesince bir şirketin tüzel kişiliğine tek taraflı bir

işlemle son verilmesi durumunda bu şirketin taraf olduğu bireysel başvurular

hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin kabulü hâlinde ortakların öngöremedikleri

bir terkin işlemi nedeniyle menfaatlerinin zedelenmesinin söz konusu

olabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa Mahkemesi anılan kararında hukuki

varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle sona erdirilen özel hukuk

tüzel kişiliklerinin tüzelkişilikleri sona ermeden önce yaptıkları bireysel

başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bireysel

başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içinde Anayasa Mahkemesine

bildirmeleri hâlinde başvurunun incelenmesine devam edilebileceğine karar

vermiştir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., §§ 27, 29).

22. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini Anayasa

Mahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamında

menfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişinin

yaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bu

isteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde

bunların tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri

dikkate alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia

eden kişilerin bu iddialarını destekleyecek bunu ispata yarayacak bilgi ve

belgeleri Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir (Samanyolu Yayıncılık

Hizmetleri A.Ş., § 30).

23. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun

devamında menfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her

somut olayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun

görülmüştür.

24. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı 670

sayılı KHK ile resen terkin edilmiştir. Dolayısıyla başvurucu Şirketin hukuki

varlığı 17/8/2016 tarihinde sona ermiştir.

25. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç

kimse başvuruyu devam ettirmek istediğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden

ve dolayısıyla başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir

neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı

kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 10/12/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Gülsüm Gizem GÜRSOY

Başvurucu

:

Samanyolu Yayıncılık

Hizmetleri A.Ş.