Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2015/8079, 19.02.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ALİ EKBER SULTAN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/8079)

Karar Tarihi: 19/2/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yakalama kararı nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 8/5/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 1997/161 sayılı dosyasında

başvurucu hakkında TKP/ML TİKKO-TMLGB terör örgütüne üye olma suçundan

soruşturma başlatılmıştır.

7. Başvurucunun yurt dışında olması nedeniyle kendisine

ulaşılamamış veifadesi alınamamıştır. İzmir 10. Ağır

Ceza Mahkemesi (CMK mülga 250. madde ile görevli) tarafından 2/10/2006

tarihinde silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ifadesinin alınması amacıyla

başvurucu hakkında yakalama kararı çıkarılmıştır.

8. Ayrıca İzmir 2 No.lu Hâkimliğin (TMK mülga 10. maddesiyle

görevli) 5/2/2013 tarihli kararıyla da başvurucunun üzerine atılı suçun vasıf

ve mahiyeti, mevcut delil durumu, yurt dışında kaçak olması gözönüne

alınarak yokluğunda tutuklanmasına karar verilmiştir.

9. 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanun ile (CMK mülga 250.

madde ile görevli) mahkeme ve savcılıkların kaldırılması sonrasında İzmir 18.

Sulh Ceza Mahkemesinin 29/4/2014 tarihli kararı ile 4/12/2004 tarihli ve 5271

sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 98. ve 100. maddeleri gereğince başvurucu

hakkında yeniden yakalama emri çıkarılmasına karar verilmiştir.

10. Mezkûr yakalama kararına yapılan itirazlar reddedilmiştir.

Başvurucu 22/12/2014 tarihli dilekçesiyle, isnat edilen suçun zamanaşımına

uğradığını belirterek yakalama kararının kaldırılmasını yeniden talep etmiştir.

11. Mezkûr talep, İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/12/2014

tarihli kararı ile reddedilmiştir. Ret kararı üzerine dosyanın gönderildiği

İzmir 1. Sulh Ceza Hâkimliği 27/1/2015 tarihli kararı ile yakalama kararının

kaldırılması talebinin kesin olarak reddine karar vermiştir.

12. Karar, başvurucu tarafından 10/4/2015 tarihinde

öğrenilmiştir.

13. Başvurucu 8/5/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

14. Başvurucu hakkındaki soruşturma İzmir Cumhuriyet

Başsavcılığında devam etmektedir.

IV. İLGİLİ HUKUK

15. 5271 sayılı Kanun'un "Yakalama

emri ve nedenleri" kenar başlıklı 98. maddesi şöyledir:

"(1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/10 md) Soruşturma

evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında,

Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri

düzenlenebilir. Ayrıca, tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde,

itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir.

(2)

Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da

tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında

Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler.

(3)

Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re'sen

veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından

düzenlenir.

(4)

Yakalama emrinde, kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç ile

yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir. "

V. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 19/2/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu; Savcılığın somut delil olmadığı hâlde hakkında

yakalama kararı çıkardığını, tutuklamaya yönelik olarak düzenlenen yakalama

emrinin şartlarının oluşmadığını, makul şüpheyi gerektirecek bir delilin

olmadığını, aradan geçen süre dikkate alındığında soruşturmaya konu suçun

zamanaşımına uğradığını ve Savcılığın yakalama kararını kaldırması gerektiğini,

yakalama kararının kaldırılması yönündeki talebinin Savcılık ve Sulh Ceza

Hâkimliği tarafından gerekçesiz bir şekilde reddedildiğini belirterek kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkı ile adil yargılanma hakkı ve etkili başvuru

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin özü, hukuki

şartların bulunmaması nedeniyle hakkında verilen yakalama kararının kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkını ihlal edeceğine ilişkin olduğundan başvurunun

Anayasa'nın 19. maddesinde güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği

hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.

19. Anayasa Mahkemesi, yakalama emirlerinin infaz edilmediği

dönemde temel hak ve hürriyetlere yönelik bazı etkileri bulunsa da bu dönemde

henüz kişilerin fiziksel özgürlükleri maddi olarak kısıtlanmamış olduğundan söz

konusu etkilerin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik bir müdahale

olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığını belirtilmiştir (Galip Öğüt [GK], B. No: 2014/5863, 1/3/2017, § 41). Aynı durum infaz

edilmemiş tutuklamaya yönelik yakalama kararı için de geçerlidir. Somut olayda

da başvurucu hakkındaki yakalama kararı infaz edilmemiştir. Sonuç olarak

yakalama kararına ilişkin olarak başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği

hakkına müdahalede bulunulmamıştır.

20. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun iddiasına ilişkin olarak

bir ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Yakalama kararı nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği

hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

19/2/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Hüseyin

TURAN

Başvurucu

:

Ali Ekber

SULTAN

Vekili

:

Av. Mustafa

ROLLAS