Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2015/11533, 15.01.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

SAMANYOLU HABER YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş.

BAŞVURUSU (2)

(Başvuru Numarası: 2015/11533)

Karar Tarihi: 15/1/2020

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın

süre aşımı yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 10/7/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

A. Bireysel Başvuru

Yapılmasından Önceki Süreç

9. Başvurucu Şirket "S

HABER" logosuyla yayın yapan televizyon kanalının sahibidir.

Başvurucu Şirkete 24/6/2014 günü yayımlanan "18:00 Ana Haber Bülteni" isimli haber programında

15/2/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın

Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer

alan yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle Radyo ve Televizyon Üst Kurulu

(RTÜK) tarafından 7/8/2014 tarihli kararla 12.353 TL idari para cezası

verilmiştir.

10. Anılan işlemin iptali istemiyle Ankara 14. İdare

Mahkemesinde (Mahkeme) açılan dava, süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle

10/10/2014 tarihli kararla reddedilmiştir.

11. Başvurucu Şirket; tebligatın kayıtlı elektronik posta (KEP)

adresine 8/9/2014 tarihinde ulaştığını, ilgili mevzuat uyarınca beş gün sonra

tebliğ edilmiş sayılacağı gözönünde bulundurulduğunda -on beş günlük dava açma

süresi içinde- 26/9/2014 tarihinde açılan davanın süresinde olduğunu belirterek

Ankara Bölge İdare Mahkemesine (Bölge İdare Mahkemesi) itiraz etmiştir.

12. Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulunun 29/4/2015 tarihli

kararıyla itiraz reddedilmiştir. Bunun üzerine başvurucu Şirket 22/6/2015

tarihli dilekçesiyle karar düzeltme isteminde bulunmuştur. Yargılama süreci

karar düzeltme aşamasında devam etmekte iken 10/7/2015 tarihinde de bireysel

başvuruda bulunmuştur.

B. Bireysel Başvuru

Yapılmasından Sonraki Süreç

13. Başvurudan sonraki süreçte 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı

Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve

Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin

Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaştırılan 668 sayılı

Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve

Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin

(KHK) 2. maddesi ile "S HABER"

logosuyla yayın yapan televizyon kanalının kapatılmasına karar verilmiştir.

14. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında

Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine

Dair Kanun ile kanunlaştırılan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması

Gereken Tedbirler Hakkında KHK ile de kapatılan özel televizyonların bağlı

olduğu şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının resen

terkin edileceği hükme bağlanmıştır.

15. Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulunun 25/2/2016 tarihli

kararıyla karar düzeltme istemi kabul edilmiştir. Kararın gerekçesinde,

başvurucu Şirkete 8/9/2014 tarihinde elektronik yolla tebliğ edildiği,

elektronik posta adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda

tebligatın yapılmış sayılacağı, bu durumda davanın en geç 28/9/2014 tarihine

kadar açılması gerektiği ifade edilmiş; 26/9/2014 tarihinde açılan davada süre

aşımı bulunmadığı belirtilmiştir.

16. Bozma kararı üzerine Mahkeme, dosyayı yeniden ele almış ve

E.2016/2843 sayısına kaydetmiştir. 11/11/2016 tarihli kararıyla tarafların

kişilik veya niteliğinde değişiklik olduğu gerekçesiyle 6/1/1982 tarihli ve

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin birinci fıkrası

uyarınca dava dosyasının işlemden

kaldırılmasına karar verilmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"...İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün

24.08.2016 tarihli işlemiyle, davacı Samanyolu Haber Yayıncılık Hizmetleri

Anonim Şirketi'nin ticari sicil kayıtlarının 670 sayılı Kanun Hükmünde

Kararname uyarınca resen terkin edildiği ve bu hususun 01.09.2016 tarih ve 9149

sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiği, dolayısıyla bakılan

davada; davacı yönünden 2577 sayılı Kanunun 26/1. maddesinde ifade edilen

'tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olması' halinin gerçekleştiği

görüldüğü, açıklanan nedenle, 2577 sayılı Kanunun 26/1. maddesi uyarınca dava

dosyasının işlemden kaldırılmasına..."

IV. İLGİLİ HUKUK

17. 668 sayılı KHK'nın "Alınan

tedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları

şöyledir:

"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu

tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya

irtibatı olan;

b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel radyo

ve televizyon kuruluşları kapatılmıştır.

...

2 SAYILI LİSTE

TELEVİZYONLAR

...

13 SAMANYOLU TV"

18. 670 sayılı KHK'nın "Devir

işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)

numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve

televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları

şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin

edilir."

19. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz olan ancak bireysel

başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaret şirketler

hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk kaynakları için

ayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret ve

Sanayi A.Ş. (B. No: 2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23) başvurusuna

ilişkin karar.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 15/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

ve Bakanlık Görüşü

21. Başvurucu Şirket; tebligatın KEP adresine 8/9/2014 tarihinde

yapıldıktan sonra beş gün sonra tebliğ edilmiş sayılacağını, on beş günlük dava

açma süresi içinde 26/9/2014 tarihinde açılan davanın süresinde açılmış

olduğunu, esasının incelenmesi gerektiğini, adil yargılanma hakkının, basın

özgürlüğünün ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

22. Bakanlık görüşünde; tüzel kişiliği kalmayan başvurucu

Şirketin medeni haklardan yararlanma ve bu hakları kullanma ehliyetinin de son

bulduğu, bireysel başvuruda bulunma imkanın kalmadığı ve başvurunun kişi bakımından

yetkisizlik nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerektiğinin değerlendirildiği belirtilmiştir.

B. Değerlendirme

23. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu, tüzel

kişiliği haiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzel kişiliği

haiz olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonuna

kadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasının

incelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur (Gümüşdere

İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaret sicil

kaydının silinmesi ve tüzel kişiliğini yitirmesi olgusu bireysel başvurunun

esasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa Mahkemesi, başvurunun

incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumunda başvurunun

düşmesine karar vermektedir (Gümüşdere

İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).

24. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık

Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554, 25/9/2019) başvurusuna ilişkin kararında

kamu otoritesince bir şirketin tüzel kişiliğine tek taraflı bir işlemle son

verilmesi durumunda bu şirketin taraf olduğu bireysel başvurular hakkında düşme

kararı verilmesi gerektiğinin kabulü hâlinde ortakların öngöremedikleri bir

terkin işlemi nedeniyle menfaatlerinin zedelenmesinin söz konusu olabileceğine

dikkat çekmiştir. Anayasa anılan kararında hukuki varlıkları kamu

otoritelerinin tek taraflı iradesiyle sona erdirilen özel hukuk tüzel

kişiliklerinin tüzel kişilikleri sona ermeden önce yaptıkları bireysel

başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bireysel

başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içinde Anayasa Mahkemesine

bildirmeleri hâlinde Anayasa Mahkemesince başvurunun incelenmesine devam

edilebileceğine karar vermiştir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., §§ 27,

29).

25. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini Anayasa

Mahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamında

menfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişinin

yaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bu

isteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde

bunların tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri

dikkate alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia

eden kişilerin bu iddialarını destekleyecek bunu ispata yarayacak bilgi ve

belgeleri Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., § 30).

26. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun devamında

menfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somut

olayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.

27. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı, 670 sayılı KHK

ile resen terkin edilmiştir. Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016

tarihinde sona ermiştir.

28. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimse

başvuruyu devam ettirmek istediğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden ve

dolayısıyla başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

15/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Zeynep KARAKOÇ

Başvurucu

:

Samanyolu Haber Yayıncılık Hizmetleri

A.Ş.

Temsilcisi

:

Hidayet KARACA

Vekili

:

Av. Ahmet Serdar GÜNEŞ