Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2013/2714, 06.10.2015

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

AHMET ÖZIŞIK BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/2714)

Karar Tarihi: 6/10/2015

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Adli yardım talebi içeren başvuru,

işkence yöntemleri kullanılarak başvurucudan zorla imza örneği alındığı, bu

konuya ilişkin şikâyet üzerine başlatılan soruşturma kapsamında psikiyatrik

muayene raporu beklenmeden kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, yapılan

işlemlerin kanuni dayanaktan yoksun ve keyfî olduğu, bu nedenlerle işkence ve

kötü muamele yasağı, kişi özgürlüğü ve güvenliği ile etkili başvuru hakkının

ihlal edildiği iddiaları hakkındadır.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru, 17/4/2013 tarihinde

İzmir Bölge İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari

yönden yapılan ön inceleme neticesinde başvurunun, Komisyona sunulmasına engel

teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 16/1/2014

tarihinde, adli yardım talebi karara bağlanmaksızın başvurunun kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, İzmir 5. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmekte

olan E.2011/764 sayılı itirazın iptali davasında davalı tarafı teşkil

etmektedir.

6. Anılan davanın 17/1/2013 tarihli

duruşmasında başvurucu, davanın açılmasına neden olan icra takibine yönelik

itirazını tekrar ettiğini, bu kapsamda imzaya itiraz yanında, asıl borç ve

ferîlerine de itiraz ettiğini, imza örneklerinin Muğla Çevre ve Şehircilik İl

Müdürlüğü, Belediyeler ve Narlıdere İlçe Seçim Kurulu Başkanlığından temin

edilebileceğini, ayrıca dava dosyasını incelemek istediğini, gerekirse avukat

tutmak istediğini bildirmiştir.

7. Duruşma sonunda İzmir 5. Sulh Hukuk Mahkemesince

başvurucunun huzurda imza örneklerinin alınmasına karar verilmiştir.

8. Duruşmanın sona ermesini müteakiben Mahkeme kaleminde

başvurucunun imza örnekleri alınmıştır.

9. Bu işlem sonrasında başvurucu,

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına müracaatta bulunarak anılan dava kapsamında

verilen ara karar gereği imza ve yazı örneklerinin istendiğini, avukatının

gelmesini beklerken duruşma salonunun önünden uzaklaştığını, daha sonra Mahkeme

yazı işleri müdürünün, kendisini görüp imza atması konusunda ısrar ettiğini,

imza atmak istememesine rağmen olay yerine gelen iki polis memurunun

baskılarıyla ile imza ve yazı örneklerini vermek zorunda kaldığını, kendisine

manevi baskı uygulayan görevlilerden şikâyetçi olduğunu bildirmiştir.

10. Başvurucunun şikâyeti üzerine İzmir Cumhuriyet

Başsavcılığınca başlatılan 2013/7480 sayılı soruşturma kapsamında başvurucu,

görevli Cumhuriyet savcısı tarafından adli muayenesinin yapılması için 22/1/2013 tarihinde Adli Tıp Kurumuna sevk edilmiştir.

11. Adli Tıp Kurumu İzmir Şube Müdürlüğünde görevli adli tıp

uzmanı tarafından 22/1/2013 tarihinde başvurucunun

muayenesi yapılmış olup aynı tarihli ve 2013/1194 sayılı adli tıp raporu

düzenlenmiştir. Raporun ilgili kısımları şöyledir:

“…

17/1/2013 tarihinde …

mahkemenin kaleminde yazı ve imza örnekleri alınması

sırasında mahkeme görevlileri dava sonrasında görevli polis memurlarıyla

tartışma sonucu manevi baskıya maruz kaldığını, olay günü yoğun tepki yaşadığını

bildiren şahsın yapılan fizik muayenesi normal olarak değerlendirildi.

SONUÇ:

Şahsın EÜTF Hastanesi psikiyatri polikliniğine

sevkinin yapılarak 17/01/2013 tarihli olay ile

psikolojik kalıcı bir rahatsızlığın meydana gelip gelmediği hususunda yaptırılacak

muayeneden sonra istenilen hususlarda rapor düzenlenebileceğini bildirir ön

rapordur.”

12. Belirtilen ön rapor doğrultusunda İzmir Cumhuriyet

Başsavcılığınca, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri

Polikliniğine hitaben yazılan tarihsiz ve 2012/106028 sayılı yazı ile

başvurucunun muayenesinin yapılarak olay nedeniyle ruh sağlığının etkilenip

etkilenmediği hususunda rapor düzenlenmesi talep edilmiştir.

13. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve

Hastalıkları Anabilim Dalı Sekreterliğince başvurucunun muayenesi için 26/6/2013 tarihine randevu verilmiştir.

14. Başvurucunun psikiyatrik muayenesinin sonucu

beklenmeksizin İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 30/1/2013

tarihli ve 2013/7480 sayılı kararı ile başvurucunun iddiaları ile ilgili olarak

delil yetersizliği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın ilgili kısımları şöyledir:

“…

İzmir 5. Sulh Ceza Mahkemesi Yazı İşleri

Müdürü olan şüpheli E… B… savunmasında suçlamayı kabul etmediğini, müştekiye

baskı yapmadığını, polisten de yardım istemediğini, müştekinin kendi rızası ile

imza örneklerini verdiğini, öğle tatili başlamak üzere olduğundan A… isimli

polis memurunun koridorda gezdiğini, ancak müştekiye bir baskının olmadığını

belirtmiştir.

Şüpheli A… Ö…. de

ifadesinde görevi gereği katları gezdiği sırada bir şahsın agresif davrandığını

duyması üzerine olay yerine gittiğinde Yazı İşleri Müdürünü gördüğünü, ‘bir

problem var mı?’ diye sorduğunda Yazı İşleri Müdürünün ‘hayır, bir şahsın imza

örneği vardı onu alıyoruz’ demesi üzerine olay yerinden ayrıldığını, yanında

başka bir polis memuru olmadığını, herhangi bir görevlinin kendisinden yardım

istemediğini, kimseye baskı yapmadığını belirtmiştir.

İzmir 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2011/764 (e)sas sayılı dosyasının yapılan incelemesinde 17.01.2013

tarihli celsede verilen ara kararı gereğince davalı Ahmet Özışık’ın huzurda

imza örneklerinin alınmasına karar verildiği ve davalının iki sayfadan ibaret

imza ve yazı örneklerinin alındığı anlaşılmıştır.

Cumhuriyet Başsavcılığımızca yapılan

soruşturma sonucunda şüphelilerin müştekiye baskı yaparak imza ve yazı

örneklerini aldıklarına dair yeterli ve inandırıcı delil elde edilemediği,

müştekinin mahkeme ara kararı gereğince imza örneklerinin alındığı

anlaşılmakla;

Şüpheliler hakkında kovuşturmaya yer

olmadığına, …”

15. Başvurucu, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı

itiraz yoluna gitmiştir.

16. İtiraz mercii olan Karşıyaka 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 12/3/2013 tarihli ve 2013/630 Değişik İş sayılı kararı ile

başvurucunun itirazının reddine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı

şöyledir:

“…

Toplanan kanıtlar, iddia ve savunma ile

yapılan soruşturma sonunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararında

bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, itirazın reddine karar verilmek

gerekmiştir.”

17. İtirazın reddine dair karar, başvurucuya 2/4/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

18. Başvurucu 17/4/2013 tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

19. 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza

Muhakemesi Kanunu’nun “Kovuşturmaya yer

olmadığına dair karar” kenar başlıklı 172. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi

sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde

edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer

olmadığına karar verir. …”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

20. Mahkemenin 6/10/2015 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda başvurucunun 17/4/2013 tarih ve 2013/2714 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

21. Başvurucu, duruşma sırasında avukatıyla birlikte dava

dosyasını inceledikten sonra beyanda bulunacağını bildirdiği hâlde hukuk

mahkemesi hâkiminin bu hususu tutanağa geçirmeksizin “Seni yakalamışken beyanını alayım.”

diyerek sorguya başladığını, yasak sorgu yöntemi kullanarak ağzından bilgi

almaya çalıştığını, tutanağı imzalamak istemediği hâlde korkutularak imzasının

alındığını, duruşma sonrasında çağırdığı avukatını beklemekte iken iki polis

memuru tarafından zorla Mahkeme kalemine sokulduğunu ve Mahkeme kaleminin

kapısının kapatıldığını, burada bulunan personel tarafından azarlandığını,

işkence yöntemleri kullanılarak kendisinden zorla imza örneği alındığını ve

sonrasında imza örneği hâkim huzurunda alınmış gibi tutanağın hâkime

imzalatıldığını, bu konuya ilişkin şikâyeti üzerine başlatılan soruşturma

kapsamında psikiyatrik muayene için sevk edildiği Ege Üniversitesi Tıp

Fakültesi Hastanesinden gelecek rapor beklenmeden Cumhuriyet savcısı tarafından

kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, kalem odasının kapısı

kapatılarak polis zoruyla imza attırmanın manevi işkence niteliğinde, insanlık

dışı ve aşağılayıcı muamele olduğunu, muhataplarının konumlarını kullanmaları

nedeniyle karşı koyamadığını, yapılan işlemlerin kanuni dayanaktan yoksun ve

keyfî olduğunu, bu nedenlerle Anayasa’nın 17., 19. ve

40. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüş, manevi tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47.

maddesi şöyledir:

“…

(2) Bireysel başvurular harca tabidir.

(3) … Başvuru dilekçesine, … harcın ödendiğine dair belgenin eklenmesi şarttır.

…

(6) Başvuru evrakında herhangi bir eksiklik

bulunması hâlinde, Mahkeme yazı işleri tarafından eksikliğin giderilmesi için

başvurucu veya varsa vekiline onbeş günü geçmemek

üzere bir süre verilir ve geçerli bir mazereti olmaksızın bu sürede eksikliğin

tamamlanmaması durumunda başvurunun reddine karar verileceği bildirilir.”

23. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

(İçtüzük) “Bireysel başvuru harcı ve adlî

yardım” kenar başlıklı 62. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“(2) Adlî yardım talepleri, genel hükümlere

göre başvuruların kabul edilebilirliği hakkında karar verecek Bölüm veya

Komisyonlar tarafından hükme bağlanır.”

24. Başvurucu, adli yardım talebi

kapsamında, Sosyal Güvenlik Kurumunda kaydının göründüğünü, aylık kazancının

çok düşük olduğunu ve bunun primlerden görülebileceğini, muhtarlığın kendisine

fakirlik belgesi vermediğini, bu nedenle fakirlik belgesi sunamadığını, aylık

kazancı çok düşük olan bir kişinin, yargılama harçlarının bu kadar yüksek

olduğu bir ortamda bu giderleri ödeyememesinin hakkaniyet ilkesinin bir gereği

olduğunu, adli yardımın geçici olduğunu, devletin her hâlükârda ilgili kanun

hükümleri gereği alacağını tahsil edeceğini, ortada bir zarar olmadığını, adli

yardım konusunda salt fakirlik şartı aranmayarak dönemsel ödeme güçlüğü içinde

bulunmasının da dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

25. Birinci Bölümün 28/5/2015

tarihli ara kararı ile başvuru formunda, başvurucunun ödeme gücünden

yoksunluğunu ispata yönelik herhangi bir somutlaştırıcı

açıklamaya yer verilmediği ve form ekinde de bu yönde herhangi bir belge

sunulmadığı, bu çerçevede başvurucunun yargılama giderlerini ödeme gücünden

yoksun olduğunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle adli yardım talebinin reddine, İçtüzük’ün 59. maddesinin (3) numaralı fırkasının (b) bendi

ile 62. ve 66. maddelerinin (1) numaralı fıkraları gereğince, ödenmeyen harç

tutarının tebliğden itibaren 15 gün içerisinde tamamlanması için başvurucuya

bildirimde bulunulmasına oybirliği ile karar verilmiştir.

26. Anılan ara karar gereğince bireysel başvuru harcının

tamamlanmasına yönelik yazılı bildirim, başvurucu vekiline 11/6/2015

tarihinde tebliğ edilmiştir. Buna rağmen başvurucu vekili, kendisine tanınan

süre içerisinde bireysel başvuru harcının tamamlandığına dair makbuzu Anayasa

Mahkemesine sunmamıştır.

27. İçtüzük’ün “Düşme

kararı” kenar başlıklı 80. maddesi şöyledir:

“(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın

her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

…

b) Başvurucunun davasını takipsiz bıraktığının

anlaşılması.

…”

28. Başvurucu vekilinin, kendisine tanınan süre içerisinde

bireysel başvuru harcını tamamlamamış olması, başvurucunun davasını takipsiz

bıraktığı anlamına gelmekte olup İçtüzük’ün 80.

maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi gereğince düşme kararı verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle başvurunun, takipsiz bırakılması nedeniyle DÜŞMESİNE 6/10/2015

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Recep ÜNAL

Başvurucu

:

Ahmet ÖZIŞIK

Vekili

:

Av. Özge Ayşe ÇAVUŞ