Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/1057 E. 2024/5727 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/2797 E., 2023/2703 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 50. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/65 E., 2023/259 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı, davalı Kurum ve davalı ... İnş. Turizm ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalı Kurum ve davalı ... İnş. Turizm ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının 1992/3-26.05.2010 tarihleri arasında davalı iş yerinde formen görevlisi olarak hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığını, davalı iş yerinde Türkiye'nin değişik yerlerinde işçi ve taşeron olarak çalıştığını, işe girişinin işverence 05.01.1993 olarak Kuruma bildirilmesine karşın çalışmasının 1992 yılının Mart ayında başladığını belirterek davacının davalı iş yerinde 1992 yılının Mart ayından 26.05.2010 tarihine kadar kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının davalı şirket tarafından sigortalı gösterilmediğini, işe giriş bildirgesinin ve prim ödemesinin bulunmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, çalışma olgusunun yönteminde ispatlanması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ... İnş. Turizm ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının 05.01.1993 tarihinden itibaren değişik tarihlerde müvekkili firmanın muhtelif iş yerlerinde zaman zaman çalıştığını, 29.08.2008 tarihinde işinden ayrılarak çok ortaklı .... Ortak Girişim Grubunda çalışmaya başladığını, davacının çalışmasının kesintisiz olmadığını, alınan ihalelerin durumuna göre değişik iş yerlerinde mevsimlik olarak çalıştığını, daha sonra müvekkil şirketten ayrılarak başka iş yerlerinde çalıştığını, Çerkezköy Vergi Dairesinde vergi mükellefi olan davacının müvekkil şirketin şantiyelerine kendi vasıtası ile nakil hizmeti verirken isteği üzerine bordroya alındığını, davacının ... Ortak Girişim Grubunda çalışmakta iken 18-22.01.2010 tarihlerinde mazeretsiz olarak işe gelmediğini, 12.03.2010 tarihine kadar işe gelmesinin beklendiğini ancak işin bitmesi üzerine iş akdinin sonlandırıldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 1-Davacının; 01.03.1992-04.01.1993 tarihleri arasında .... sicil numaralı ... ünvanlı iş yerinde, 29.05.1993-30.09.1994 tarihleri arasında .... sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 01.09.1999-22.11.1999 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 01.05.2001-11.05.2001 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 26.09.2001-22.10.2001 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 16.12.2001-07.03.2002 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 16.12.2003-28.12.2003 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 2004/4 üncü ayda 2 gün, 36086 sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 2004/5 inci dönemde 23 gün, 36086 sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 2004/6 ncı dönemde 3 gün, 36086 sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 01.03.2005-14.03.2005 tarihleri arasınra 1034964 sicil numaralı Gentes Yapı 01 nolu taşeronu ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 02.11.2005-14.11.2005 tarihleri arasında .... sicil numaralı Gentes Yapı 01 nolu taşeronu ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 16.08.2006-05.09.2006 tarihleri arasında 1066906 sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 02.03.2008-10.04.2008 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 30.08.2008-07.09.2008 tarihleri arasında ... sicil numaralıAtilla İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde, 14.03.2010-26.05.2010 tarihleri arasında .... sicil numaralı Hasan Vardar İnş/... İnşaat Turizm ve Tic. A.Ş. Ortaklığı ünvanlı iş yerinde belirtilen tarihler arasında asgari ücret ile çalıştığının tespitine, 2-Fazlaya ilişkin isteğin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Kurum ve davalı ... İnş. Turizm ve Tic. A.Ş. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; müvekkilinin nizalı dönemde kesintisiz çalıştığını, birlikte çalışan tanıkların bu hususu doğruladıklarını ancak Mahkemece hizmetinin eksik belirlendiğini belirterek, kararı istinaf etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu belirterek, kararı istinaf etmiştir. 3.Davalı ... İnş. Turizm ve Tic. A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde; Mahkemece davada taraf olmayan kişiler yönünden hüküm kurulduğunu, 01.03.1992-04.01.1993 tarihleri arasında 36267 sicil numaralı ... ünvanlı iş yerinde çalıştığının tespitine karar verildiğini ancak bu kişinin taraf olmadığını ayrıca 01.03.2005- 14.03.2005 ve 02.11.2005-14.11.2005 arası çalıştı gösterilen Gentes Yapının da davalılar arasında olmadığını, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davacının nizalı dönemde farklı iş yerlerinden bildiriminin olduğunu, kesintisiz çalışma iddiasının doğrulanmadığını, dinlenen davacı tanıklarının beyanlarından davacının ne iş yaptığı hususunda dahi çelişki olduğunu, müvekkili Kurumun ihaleli iş yaptığını, bu durumda yılın tamamının çalışılmasının mümkün olmadığını, davacının kendine ait binek otosunu müvekkili firmanın şantiyelerine kiraya verdiğini, bu otoyu kendisi kullanarak ticari gelir elde ettiğini belirterek, kararı istinaf etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Kurum ve davalı ... İnş. Turizm ve Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap ve istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarlamıştır. 3. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde yer alan beyanlarını tekrarlamış, istinaf dilekçesindeki belirttiği itirazların değerlendirilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ıncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2. Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu' nun 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir. 3. Değerlendirme Davacının 1992/03-26.05.2010 tarihleri arasında formen görevlisi olarak çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, Mahkemece dosya kapsamında dinlenen bordro tanıklarının beyanlarına itibarla, bildirim dışı kalan dönemler tamamlanmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de, verilen hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Dosyadaki bilgi ve belgelerin tetkikinde; davacı adına 05.01.1993-13.03.2010 tarihleri arasında davalılara ait 36086, 1022290, 1034964, 1005829, 1034964, 1056716, 1072318, 1152180, 1141908 numaralı ... İnşaat Turizm ve Tic A.Ş, Has-At Ortak Girişimi ve Gentes Yapı ünvanlı iş yerlerinden bir kısım çalışmalarının Kuruma bildirildiği, davalıların kanalizasyon-alt yapı işlerinde faaliyet gösterdiği, ... İnşaat..A.Ş. nin Gentes Yapı'nın 1 no.lu taşeronu olduğunun anlaşılması karşısında, Mahkemece yapılan işin devamlı mahiyette olup olmadığı konusunda araştırma yapılmalı, davacının davayı somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında beyanı alınmalı, hangi dönemde hangi iş yerinde kimlerle çalıştığı hususları ayrıntılı bir şekilde sorulmalı, yapılan işlere ilişkin olarak varsa ihale evrakları, kayıt ve sözleşmeler celp edilip, başlama ve bitirme tarihleri açıklığa kavuşturulmalı, her döneme ilişkin olarak kanaat edinmeye yeter sayıda bordro tanığı dinlenmeli, çalışmaların sürekli olup olmadığı sorulmalı, beyanlar arasında çelişki olması halinde giderilmeli, toplanan deliller ışığında yapılacak değerlendirme sonucu bir karar verilmelidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3. Temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.