Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/948 E. 2026/331 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO :

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ :

DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 15/11/2024 KARAR TARİHİ : 25/03/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin çiftçilikle uğraştığını ve Diyarbakır ili Çınar ilçesinde hem maliki olduğu hem de başka kişilerden icare ettiği tarlalarda davalı şirketten temin edilen değişik cinslerde tohumlarla (2020 - 2023 yılları arasında pamuk hasadı yaptığını ve bu pamuk ürünlerini davalı .....İnşaat Sanayi ve Limited Şirketi'ne ait Çırçır Fabrikasına istendiğinde iade edilmek yada iade edilmediği takdirde istendiği yıldaki serbest piyasadaki (İzmir Ticaret Borsasında belirli) cari fiyatları üzerinden davalı şirkete müvekkili tarafından satılarak ürün bedelleri davalı tarafından ödenmek üzere ürünleri teslim ettiğini, müvekkilin yıllara göre teslim ettiği pamuk miktarları, cinsleri, pamukların hangi araçlarla teslim edildiğine dair tanzim edilen tabloya göre; 30.710 kilo pamuk ürünün davalı taraf şirkete emanet bırakıldığını, borcun konusunu cins borcu oluşturuyorsa, "nevi telef olmaz" kuralı uyarınca borçlunun aynen ifa borcu devam ettiğinden müvekkilin emanete bıraktığı ürünün iadesi talebi de davalı şirketçe karşılanmadığı için dava dilekçesinde ekli listede belirtilen pamuk cinslerinin 2024 yılı serbest piyasadaki (İzmir Ticaret Borsası Pamuk Salonundaki) cari fiyatları üzerinden bedellerinin ve ürünlerin fabrikaya nakil aşamasındaki nakliye ücretlerinin ayrı ayrı tespit edilerek müvekkile ödenmesini talep ettiklerini, davalı şirketin .....tarihinde temerrüte düştüğü de dikkate alınarak İzmir Ticaret Borsasında belirli cari fiyatlar ve ürünleri teslim edildiği esnadaki nakliyat ücretlerinin ayrı ayrı tespiti ve aynen ifa edilmeyen cins borcu ve ücretler için şimdilik 10.000TL'nin .....tarihinden itibaren işleyecek TTK 1530/7 maddesinde düzenlenen ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin haksız davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini ' talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı şirketin emanet olarak bırakılan ama iade edilmeyen pamuk bedelinin; davalı şirketin .....tarihinde temerrüte düştüğü de dikkate alınarak İzmir Ticaret Borsasında belirli cari fiyatlar ve ürünleri teslim edildiği esnadaki nakliyat ücretlerinin ayrı ayrı tespiti ve aynen ifa edilmeyen cins borcu ve ücretler için şimdilik 10.000-TL'sinin .....tarihinden itibaren işleyecek TTK 1530/7 maddesinde düzenlenen ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketen tahsiline karar verilmesini" talep ve dava ettiğini, davacı tarafın çiftçi olduğunu öne sürdüğünü ve dava dilekçesinde "Tapu kayıt kayıtları, ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi Kayıtları), Çınar İlçe Tarım Müdürlüğü kayıtlarına" dayandığını, ancak bu kayıtlara ilişkin belge sunmadığı gibi ilgili kurumlarda herhangi bir kayıt ve faaliyet söz konusu olmadığını, davalı şirketin, davacı ile "ürünlerini istendiğinde iade etmek yada iade edilmediği takdirde istendiği yıldaki serbest piyasadaki (İzmir Ticaret Borsasında belirli) cari fiyatları üzerinden bedelleri ödemek üzere" bir sözleşme yapmadığı gibi, davacı tarafın teslim ettiğini öne sürdüğü ürünlerin, davacının nam ve hesabına emanet alınmadığını, davacı tarafın alacak iddiasına dayanak olarak sadece ürünlerin şirkete teslimatına ilişkin kantar fişlerine dayandığını, bahsi geçen fişleri henüz sunmadığını, kantar fişlerinin sunulması halinde bu fişlere ilişkin ayrıntılı izahta bulunma ve itiraz hakkını saklı tuttuğunu, bahsi geçen kantar fişlerinin, ürünlerini şirkete ait fabrikaya nakleden çiftçiler için düzenlenen teslim fişleri olup bu ürünlerin teslimi, sahiplerinden ziyade akrabaları, çalışanları veya yardımcı elemanları tarafından yapıldığını, kantar fişlerinde teslim eden olarak davacının isminin geçmesi ürünlerin ona ait olduğunu göstermediğini, davacı tarafın kötü niyetli hareket ederek işbu davayı ikame ettiğini, dava dilekçesinde belirtilen hususların, müvekkili şirkete karşı açılan davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderlerinin ve avukatlık vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, pamuk ürününün davalı şirkete satışının gerçekleştirilmesi nedeniyle doğan alacak talebinden ibarettir. .....tarihinde yürürlüğe giren 6102 Sayılı TTK' nın 4. maddesinde ticari davalar sayılmış, aynı kanunun 5. maddesinde ise ticari davalarda görevli mahkemenin Ticaret Mahkemesi olduğu düzenlenmiştir. 6102 Sayılı TTK'nın 4 maddesinde her iki tarafında ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın bu kanundan ve tek tek belirtilen kanunlardan doğan hukuk davaları ile kanunda sayılan bu davalar mutlak ticari davadır. Nisbi ticari dava ise , her iki tarafın tacir olup uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olan davalardır. Davacı vekili .....tarihli celsede bulunduğu beyanında; dava konusu pamuk ürünlerinin müvekkili tarafından davalı şirketin deposuna toplandıkça sevk edildiğini, 2022 yılının pamuk sevki işlemi tamamlandıktan sonra sevki yapılan tüm pamuk ürünleri hesaplanarak bu pamuk ürünlerinin davacı şirkete satıldığını ve davalı şirketin de müvekkilinden satın almış olduğu pamukları İzmir ve Kahramanmaraş ticaret borsalarında pazarladığını beyan etmiştir. Bu kapsamda taraflar arasında kurulduğu iddia olunan sözleşmenin vedia sözleşmesine vücut vermediği, satım sözleşmesinin kurulduğunun ve bu sözleşme kapsamında pamuk ürünlerinin toplama işlemi neticelendiğinde satışı yapılmak üzere davalı şirkete emanet bırakıldığının, satış işlemi gerçekleşmesine rağmen ürün bedellerinin davalı tarafından davacıya ödenmediğinin davacı vekil tarafından iddia olunduğu dikkate alındığında davacı taraf iddiaları kapsamında dava konusunun satım sözleşmesi olduğu anlaşılmıştır. Somut olayda, davalı tacir ise de, davacıya yönelik vergi dairesinden ve ticaret sicil müdürlüğünden gelen yazı cevaplarına göre, davacının vergi mükellefi olmadığı ve ticaret sicil kaydının bulunmadığı dikkate alındığında tacir olmadığı anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın satım sözleşmesinden doğan alacak isteminden kaynaklandığı ve TTK.'nun 4. maddesinde düzenlenen mutlak ticari davalardan olmadığı dikkate alındığında uyuşmazlığın çözümünde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Elde ki dava dosyası Çınar .....Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararı üzerine mahkememize gönderilmiştir. Açıklanan nedenlerle Çınar .....Asliye Hukuk Mahkemesine karşı görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi gerekçeli kararda açıklandığı üzere; 1-Mahkememizin görevsizliği nedeniyle HMK.'nun 114/1-c maddesi ve 115/2. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, Daha önceden görevsizlik kararı veren ÇINAR .....ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ GÖREVLİ OLDUĞUNA, 2-Dosyanın Çınar .....Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek mahkememize gönderilmiş olması nazara alınarak, mahkememiz kararının istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi hususunda merci tayini için dosyanın DİYARBAKIR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ HUKUK DAİRESİ BAŞKANLIĞINA GÖNDERİLMESİNE. 3-HMK'nun 331/2. maddesi uyarınca yargılama giderlerinin görevli mahkemece hüküm altına alınmasına, 4-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı ve davalı vekilinin yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Katip Hakim