İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2025/36 E. 2026/2 K.

T.C. İSTANBUL 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/36 KARAR NO : 2026/2

DAVA : Fikir Ve Sanat Eseri (Tecavüzün Tespiti İstemli) DAVA TARİHİ : 24/06/2019 KARAR TARİHİ : 13/01/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Tecavüzün Tespiti İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: ava dilekçesi : Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin psikologluk mesleğini icra ettiğini ve pedagoji alanında da faaliyetlerini sürdürdüğünü, çocuk gelişimine katkıda bulunmak amacıyla “...” başlıklı kitap yazdığını kitabı içeriği ile beraber 23/02/2018 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde kayıt ettirerek eser belgesi aldığını, bu eseri ortaya çıkarırken kitabın yayımı ile ilgili olarak şifahen anlaştığı davalı ... Ltd.Şti.'nin yetkilisi ...şirket çalışanı ...ile her safhada görüştüğünü, davalı şirketin bu görüşmeler neticesinde müvekkilinin iyi niyetinden istifade ederek eserin bir nüshasını temin ettiğini, ancak müvekkili ile davalı şirket yetkilileri arasında maddi hususlarda mutakabata varılmadığını ve eserin yayımı konusunda anlaşma yapılmadığını, sonrasında davalı şirketin davalı ...'nin eser sahipliği sıfatı altında "..." isminde bir kitap yayınladığını, bu kitabın içeriğinin birçok kısmında müvekkilinin tescilli kitabından bazı bölümlerde hiçbir değişiklik yapılmaksızın bazı bölümlerde ise tali unsurlarda değişiklik yapılarak intihal niteliğinde alıntılar yapıldığını, bu yolla davalıların müvekkilinin FSEK’ten kaynaklı olan maddi ve manevî haklarına tecavüz ettiklerini, müvekkilinin hazırladığı kitaplar ile ayniyet derecesinde benzer olan davalı taraf kitaplarının piyasada yer alması nedeni ile müvekkilinin başka bir yayıncı ile anlaşmasının imkansız hale geldiğini, bu nedenle müvekkilinin eserinden elde edeceği gelirden mahrum bırakıldığını, müvekkilinin görüşme aşamasında güvenerek bir kopyasını teslim ettiği davalının, eserinden intihal gerçekleştirmesi nedeni ile müvekkilinin güven duygusunun zedelendiğini, kitap hazırlama motivasyonunun azaldığını ve profesyonel hayatının sekteye uğradığını belirterek, müvekkilinin Fsek hükümleri uyarınca maddi ve manevi haklarına yapılan tecavüzün tespitine, men'ine ve ref'ine, TTK hükümleri uyarınca haksız rekabetin tespitine, men'ine, dava konusu eserin ihtiyati tedbiren durdurulmasına, eserin çoğaltılmasının, yaymasının ve yeni basım yapılmasının önlenmesine ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Cevap dilekçesi: davalı vekilinin mahkememize ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle;Müvekkili Kontrol Yayıncılık'ın çocuklara yönelik hazırladığı eğitim setlerinin beğeni kazanarak geniş kitlelere ulaştığını, diğer müvekkili ...'nin alanında uzman bir psikolog olduğunu, davacının eserinin varsa bile alenileşmediğini, bu yüzden eserden müvekkilinin alıntı yapmasının mümkün olmadığını, müvekkillerinin davacı ile herhangi bir yazılı veya sözlü anlaşması olmadığını, müvekkillerinin davacıya ait hiçbir soruyu kullanmadığını, asıl davacının müvekkillerine ait materyallerden faydalandığını, alıntı yapıldığı iddia olunan unsurların hususiyet taşımadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Cevaba cevap dilekçesi: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. İkinci cevap dilekçesi: Davalılar vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle: cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Deliller: ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası celp edilmiştir. Bilirkişi Raporu: 02/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda " Davaya konu olan “...” isimli kitabın içeriği incelendiğinde konulara ayrılmadan herhnagi bri sistematiğe dayalı olmayarak çocuklara her bir sayfada bir cümlelik basit sorular sorulup cevaplar için görsel şekillerin kullanılmasının istendiği, kitabın içeriğinin özellikle soruların hususiyet içermediği, belli bir uslup ve sistematik dahilinde hazırlanmadıkları bu nedenle de eser vasfını haiz olmadığı, Başka türlü soru hazırlamak mümkün iken davacının kitabındaki soruların hemen hemen aynısının davalının kitabında kullanılmasının TTK 55/1-a-4 bendi anlamında haksız rekabet sayılabileceği, davacının Davacının haksız rekabetin tespiti ve men'i talebinin bu çerçevede değerlendirilmesi hususundaki takdir Sayın Mahkemeye ait olacağı, " kanaatini bildirmiştir. Mahkememizce verilen ilk karar: Mahkememiz 18/05/2021 karar tarihli ...Esas- ... Karar sayılı kararı ile "davanın reddine," karar verilmiştir. İstinaf ilamı: İstanbul BAM 44. Hukuk Daire'sinin 15/02/2024 Tarih, ... Esas- ... Karar sayılı ilamı ile " Fikir mülkiyet hukukunda fikrin ifade ediliş tarzının korunduğu, 5846 sayılı FSEK 1/B-a bendi gereğince bir ürünü eser olarak korunması için kanun sayılan eser kategorilerinden birine dahil olması (objektif unsur) ve sahibinin hususiyetini taşıması (subjektif unsur) gerektiği içerik olarak hususiyetin uyuşmazlığa konu eserin tespitinde (kitapların 3-4 yaş çocukların hitap ettiğinin) dikkate alınması gerektiği, davacı tarafça rapora itirazında içerik olarak yaratıcılığın sınırlarına yönelik dar yorum yapıldığını ileri sürerek itiraz ettiği anlaşılmakla, hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olmayan eserdeki hususiyet tespiti intihal iddiası gibi konularda mahkemece ek rapor yada gerekli görülürse yeni bir heyetten rapor alınarak taraflarca sunulan deliller, yazışmalar da değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiştir. 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına," dair karar verildiği anlaşılmıştır. İstinaf sonrası yapılan işlemler: Bilirkişi Raporu: 01/10/2025 tarihli bilirkişi raporunda "Davaya konu olan “...” isimli kitabın içeriği incelendiğinde konulara ayrılmadan herhangi bir sistematiğe dayalı olmayarak çocuklara her bir sayfada bir cümlelik basit sorular sorulup cevaplar için görsel şekillerin kullanılmasının istendiği, kitabın içeriğinin özellikle soruların hususiyet içermediği, belli bir uslup ve sistematik dahilinde hazırlanmadıkları bu nedenle de eser vasfını haiz olmadığı, " kanaatini bildirmiştir. Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava davalılardan ...'ye ait "..." isimli kitap seti içeriğinin birçok kısmında davacıya ait "..." isimli kitaptan intihal niteliğinde alıntılar yapılmak sureti le FSEK'ten kaynaklanan maddi ve manevi haklara tecavüzün tespiti, men'i ve ref'i ile birlikte TTK hükümleri uyarınca haksız rekabet'in tespiti ve men'i istemine ilişkindir. Davacı taraf davacıya ait kitaptan ("...") intihal yapılarak dava konusu "..." isimli kitabın basım ve yayımının yapıldığını, davalıların eylemlerinin FSEK 'den kaynaklanan maddi ve manevi haklara tecavüz niteliğinde olduğunu, ayrıca haksız rekabet niteliğinde olduğunu belirterek davanın kabulünü savunmuştur. Davalı ise davanın reddini savunmuştur. Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında mahkememizin ...Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davanın tümden reddine karar verildiği, yapılan istinaf başvurusu üzerine mahkeme kararının kaldırılarak mahkememize gönderildiği, istinaf sonrası mahkememizce bilirkişi incelemesi yapılarak ek rapor alındığı anlaşılmakla davacı tarafa ait "..." isimli eserden intihal yapılarak "..." isimli eserin basım ve yayımının yapıldığının iddia edildiği, FSEK kapsamında yapılan değerlendirmede FSEK 'den kaynaklanan hakların ihlal edildiği iddiasının dinlenebilmesi için davacıya ait kitabın eser mahiyetinin değerlendirilmesinin gerektiği, dosya kapsamında istinaf öncesi ve istinaf sonrası alınan bilirkişi raporlarında davacıya ait "..." isimli kitabın herhangi bir sisteme dayanmadan çocuklara her sayfada bir cümlelik basit sorular sorularak cevaplar için görsellerin kullanılmasının istendiği, kitabın belli bir üslup ile sistematik dahilinde hazırlanmadığı, bu haliyle FSEK 'de yer alan eser sayılabilme şartları içinde yer alan sahibinin hususiyetini gösterir bir özellik arz etmediği bu nedenle FSEK kapsamında davacıya ait kitabın eser olmadığı anlaşılmakla davacının FSEK'den kaynaklanan haklarının ihlal edilmediği kanaatine varılmıştır. Haksız rekabet iddiası bakımından yapılan incelemede her ne kadar istinaf öncesi alınan bilirkişi raporunda haksız rekabet koşullarının oluştuğuna ilişkin görüş bildirilmiş ve mahkememizce istinaf sonrası alınan bilirkişi raporunda haksız rekabete ilişkin bir incelemenin yapılmadığı görülmüş ise de haksız rekabetin hukuki mahiyette olduğu ve mahkememizce değerlendirilebileceği, bu kapsamda mahkememizce yapılan hukuki değerlendirmede, istinaf öncesi alınan bilirkişi raporunda davacıya ait kitap ile dava konusu kitabın ayrıntılı olarak karşılaştırıldığı, dava konusu kitabın hususiyet taşımadığı ve eser vasfına haiz olmadığı, dava konusu kitabın aynı ya da bilinen fikirler temel alınarak üretilen bir kitap olduğu, fikri emek sonucu meydana getirilmiş ürünlerin haksız rekabet hükümlerince koruma göreceği ve bunun için de sıradan unsurların değil, orijinal nitelikteki unsurların nazara alınacağı, davaya konu kitabın eğitim seti olması, buna benzer kitapların birçoğunun da aynı formatta olduğunun bilinen bir gerçek olduğu, Yargıtay İçtihatlarında da belirtildiği üzere haksız rekabet incelemesinde benzerliğin yanı sıra iltibas koşulunun da arandığı bir bütün olarak değerlendirildiğinde bilirkişi raporu hilafına özel kanun niteliğindeki Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser olarak korunmayan dava konusu kitap bakımından TTK m.54 vd. Maddeleri uyarınca da haksız rekabet koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır. Tüm bu açıklamalar muvacehesinde tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller, kısmen hükme esas alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirildiğinde yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, davacıya ait “...” isimli kitabın hususiyet taşımadığı bu nedenle eser vasfına haiz olmadığı, dava konusu kitabın aynı ya da bilinen fikirler temel alınarak üretilen bir kitap olduğu, fikri emek sonucu meydana getirilmiş ürünlerin haksız rekabet hükümlerince koruma göreceği ve bunun için de sıradan unsurların değil, orijinal nitelikteki unsurların nazara alınacağı gözetilerek sübut bulmayan davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 732.00 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 44,40 TL peşin harcın düşümü ile kalan 687,60 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 55.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın, karar kesinleştikten sonra talep halinde ilgili tarafa iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.13/01/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır