İlk Derece Mahkemesi 2025/342 E. 2025/1177 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/342 Esas KARAR NO : 2025/1177

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 09/11/2023 KARAR TARİHİ : 22/12/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 26/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil mobilya üretim, satış ve ticaret ile inşaat sektörlerinde aktif olarak faaliyet göstermekte olup yetkili olunan şirketlere ait tüm kayıtları ... Mah. ... Cad. 25 Silivri/İstanbul adresinde bulunan faaliyet merkezindeki ofislerde saklamaktadır.14.10.2023 tarihinde ... Mah. ... Cad. 25 Silivri/İstanbul adresinde bulunan taşınmazda büyük bir yangın meydana gelmiş, yangın ulusal basında da konu olmuştur. 5 saat süren yangın söndürme faaliyetine rağmen taşınmazın büyük bir kısmı içinde bulunan tüm demirbaş, mamul makina, ofis malzemesi ve teknolojik ekipman ile yanmıştır. Yangın raporunda da belirtildiği şekilde binanın çatı kısmında bulunan güneş panelleri ile başlayan yangın üst katlarda bulunan ofisleri tamamen kullanılamaz hale getirdiğini, resmi evrakların ve ticari defterlerin de bu yangın sonrası zayii olduğunu, belirterek Türk Ticaret Kanunu m.82/d-7 uyarınca zayii belgesi kararı verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, TTK'nın 82.maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya mali müşavir bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle;''Davacı tarafın evraklarının söz konusu belgelerin Yangın sebebiyle yazılarının tamamen birbirine girdiği, okunmaz vaziyette olduğu defter ve belgelerin, okunmaz kurtarılamaz durumda olduğu bu nedenle söz konusu belgeler için söz belgelerin temin edileceği için zayi belgesi talep edilemeyeceği....'' şeklinde tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla, tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibrazı hususunda zorunluluk getirilmiştir. Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına ve zayinin tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır. TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi de mümkün değildir. ( Yargıtay 11. HD; 08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı) Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tacirin, zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir. Somut olayda: davacı tarafından dava dilekçesi ve Mahkemece verilen sürede sunulan beyan dilekçesi bazı yıllara ilişkin ticari defterlerin ve alım satım gider belgeleri, bazı müşterilere ilişkin senet ve sözleşmeler vs bulunduğu, dolayısıyla talep sonucunun somutlaştırılmadığı buna göre aynı yönde İBAM .... HD. ...Esas, ... Karar sayılı ilamıyla da belirtildiği üzere Mahkememizce alınan bilirkişi raporu ile listede yer alan belgelerin niteliği, dava tarihi itibariyle davacının saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu ancak başka kurum veya birimlerden temin edilebilmesinin mümkün olduğu anlaşılmakla somut olayda TTK'nın yukarıda açıklanan maddesinde yer alan koşulların oluşmadığı değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin ... esas ve ... karar sayılı ilamıyla kaldırılarak, mahkememize gönderilmiştir. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle;Dava konusu olayın 14.10.2023 tarihinde olup, davanın 09.11.2023 tarihinde açılmış olmasından dolayı hak düşücü sürenin içinde olduğu, Tacirin, basiretli bir işadamı olduğu veya olması gerektiği (TTK, m.20/2) vasfından hareket ederek, defter ve belgelerini muhafazada bir kusurunun olmaması gerektiği ve Defter ve belgelerin elden çıkmasında, tacirin bir kusurunun olup olmadığı hususunda takdirin Mahkemede olduğunu belirterek; Davacı vekilin zayi belgesi talep etmiş olduğu belgeler ile ilgili olarak; 2023 yılı 01.01.2023 ve 14.10.2023 dönemlerine ait alım, satım ve gelir gider belgeleri, 2023 yılı 01.01.2023 ve 14.10.2023 dönemlerine ait personel özlük dosyaları, ücret bordroları, SGK bildirgeleri, 2012-2022 yıllarına ilişkin alım, satım ve gelir gider belgeleri, 2012-2022 yıllarına ilişkin personel özlük dosyaları, ücret bordroları, SGK bildirgeleri, 2012–2022 yıllarına ait yevmiye defterleri beratları, 2012–2022 yıllarına ait kebir defterleri beratları, Borçlusu ... olan ... Spor Turizm , Organizasyon Hizmetleri Ltd. Şti. ile ... İnş. ve İşl. A.Ş.’ne ait hisse devir sözleşmeleri ve borç senetleri, Borçlusu ... olan ... Hizmetleri A.Ş.’ne ait senet ve sözleşmeler olmak üzere abonelik sözleşmeleri, taahhütnameler, nüfus cüzdan fotokopileri, şirket ve şirket yetkililerine ait taşınmaz kira kontratları ile tüm basılı sözleşme evrakları, ticari işletmeler için alınan izinler, ruhsatlar, idari birimlerle yapılan yazışmalar, senetler, şirket yetkililerine ait pasaportlar, vergi ödemelerine ilişkin evrak ve kayıtlar, gümrük bilgi ve beyannameleri, kapasite raporları, dahilde işleme izin belgeleri, konşimentolar için zayi belgesinin verilmesinin uygun olduğu şeklinde tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen ek raporda özetle;... Mobilya Pazarlama San. ve Tic. Ltd.Şti, ... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş., ... Ticaret Ltd. Şti. ... Yapı İnşaat San. Ltd. Şti, Tasf. Hal. ... İç ve Dış Ticaret A.Ş. nin 2012 yılı Pay Defteri, Yönetim Kurulu Karar Defteri Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri defterleri, yevmiye, envanter, kebir defterleri, 2013 yılı yevmiye defteri, 2013 yılı envanter defteri, 2013 yılı kebir defteri, 2013 yılı Pay Defteri, 2014 yılı yevmiye defteri, 2014 yılı envanter defteri, 2014 yılı kebir defteri, 2014 yılı Pay Defteri, Yönetim Kurulu Karar Defteri Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri, 2015 yılı yevmiye defter, 2015 yılı envanter defteri, 2015 yılı kebir defteri, 2015 yılı pay defteri ve Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri yönünden bilgi verilmediğinden,noter zamanaşımı nedeni ile tasdik bilgilerinin olup olmadığı hususunun değerlendirmesi tarafından yapılamamış olup bu hususta takdirin Mahkemeye ait olduğu, ... Mobilya Pazarlama San. ve Tic. Ltd.Şti,... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş. e ait 2013 yılı Yönetim Kurulu Karar Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri, ... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş. e ait 2015 yılı Yönetim Kurulu Karar Defteri, ... Mobilya Pazarlama San. ve Tic. Ltd.Şti, ... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş., ... Ticaret Ltd. Şti., ... Yapı İnşaat San. Ltd. Şti, ... Yapı İnşaat San. Ltd. Şti, Tasf. Hal. ... İç ve Dış Ticaret A.Ş. nin 2023 yılı 01.01.2023 ve 14.10.2023 dönemlerine ait alım, satım ve gelir gider belgeleri, 2023 yılı 01.01.2023 ve 14.10.2023 dönemlerine ait personel özlük dosyaları, ücret bordroları, SGK bildirgeleri, 2012-2022 yıllarına ilişkin alım, satım ve gelir gider belgeleri, 2012-2022 yıllarına ilişkin personel özlük dosyaları, ücret bordroları, SGK bildirgeleri 2016–2023 yıllarına ait yevmiye defterleri beratları, 2016–2023 yıllarına ait kebir defterleri beratları, Borçlusu ... olan ... Gezi Tur. Spor Turizm , Organizasyon Hizmetleri Ltd. Şti. ile T.S.T ... İnş. ve İşl. A.Ş.’ne ait hisse devir sözleşmeleri ve borç senetleri, Borçlusu ... olan ... Hizmetleri A.Ş.’ne ait senet ve sözleşmeler olmak üzere abonelik sözleşmeleri, taahhütnameler, nüfus cüzdan fotokopileri, şirket ve şirket yetkililerine ait taşınmaz kira kontratları ile tüm basılı sözleşme evrakları, ticari işletmeler için alınan izinler, ruhsatlar, idari birimlerle yapılan yazışmalar, senetler,( TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını, çekin, (kıymetli evrakın) zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda çek üzerinde hak sahibi olan kişi açabilir. Yargıtay yerleşik kararlarında, çekin iptalini isteme yetkisinin lehdar ve hamile ait olduğunu, keşidecinin iptal davası açma hakkının bulunmadığını belirtmektedir.), o sebeple senet üzerinde hak sahibi olduğu senetler, şirket yetkililerine ait pasaportlar, vergi ödemelerine ilişkin evrak ve kayıtlar, gümrük bilgi ve beyannameleri, kapasite raporları, dahilde işleme izin belgeleri, konşimentoları, 2020-2023 yıllarına ait e-defter kayıtları davacı şirketlerin e-defter mükellefi olduğu anlaşıldığından, e -defter kayıtlarının Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan temin edilebilmesi için zayi belgesini verilmesinin uygun olduğu şeklinde tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür. TTK'nın 82/7. maddesine göre, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." Davacı taraf şirketin zayi belgesini verilmesini talep ettiği defterlerin yangın sebebiyle müvekkili şirkete ait defter ve belgeler için zayi belgesi verilmesini talep etmektedir. Kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığının ispatlanmış olmasının gerektiği, mevcut olayımızda davaya konu belgelerin yangın sebebiyle zayi olduğu, davacının dava dilekçesinde zayi belgesi talep ettiği defter ve belgelerin zayi belgesine konu olabileceği anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ İLE, -Davacılar ... Mobilya Pazarlama San. ve Tic. Ltd.Şti, ... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş., ... Ticaret Ltd. Şti., ... Yapı İnşaat San. Ltd. Şti, Tasf. Hal. ... İç ve Dış Ticaret A.Ş.'ne ait 2012 yılı Pay Defteri, Yönetim Kurulu Karar Defteri Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri defterleri, yevmiye, envanter, kebir defterleri, 2013 yılı yevmiye defteri, 2013 yılı envanter defteri, 2013 yılı kebir defteri, 2013 yılı Pay Defteri, 2014 yılı yevmiye defteri, 2014 yılı envanter defteri, 2014 yılı kebir defteri, 2014 yılı Pay Defteri, Yönetim Kurulu Karar Defteri Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri, 2015 yılı yevmiye defter, 2015 yılı envanter defteri, 2015 yılı kebir defteri, 2015 yılı pay defteri ve Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri, -... Mobilya Pazarlama San. ve Tic. Ltd.Şti ve ... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş.'ne ait 2013 yılı Yönetim Kurulu Karar Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri, -... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş.'ne ait 2015 yılı Yönetim Kurulu Karar Defteri, -... Mobilya Pazarlama San. ve Tic. Ltd.Şti, ... Mobilya Pazarlama ve San. Tic. A.Ş., ... Ticaret Ltd. Şti., ... Yapı İnşaat San. Ltd. Şti, Tasf. Hal. ... İç ve Dış Ticaret A.Ş.'ne ait 2023 yılı 01.01.2023 ve 14.10.2023 dönemlerine ait alım, satım ve gelir gider belgeleri, 2023 yılı 01.01.2023 ve 14.10.2023 dönemlerine ait personel özlük dosyaları, ücret bordroları, SGK bildirgeleri, 2012-2022 yıllarına ilişkin alım, satım ve gelir gider belgeleri, 2012-2022 yıllarına ilişkin personel özlük dosyaları, ücret bordroları, SGK bildirgeleri 2016-2023 yıllarına ait yevmiye defterleri beratları, 2016-2023 yıllarına ait kebir defterleri beratları, -Borçlusu ... olan ... Turizm , Organizasyon Hizmetleri Ltd. Şti. ile T.S.T Turistik ve .... İnş. ve İşl. A.Ş.'ne ait hisse devir sözleşmeleri ve borç senetleri, -Borçlusu ... olan .... A.Ş.'ne ait senet ve sözleşmeler - Davacı şirketlere ait abonelik sözleşmeleri, taahhütnameler, nüfus cüzdan fotokopileri, şirket ve şirket yetkililerine ait taşınmaz kira kontratları ile tüm basılı sözleşme evrakları, ticari işletmeler için alınan izinler, ruhsatlar, idari birimlerle yapılan yazışmalar, senetler, şirket yetkililerine ait pasaportlar, vergi ödemelerine ilişkin evrak ve kayıtlar, gümrük bilgi ve beyannameleri, kapasite raporları, dahilde işleme izin belgeleri, konşimentoları, 2020-2023 yıllarına ait e-defter kayıtlarının ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 615,40TL ilam harcından peşin alınan 269,85TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın davacıya iadesine,

Dair,davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/12/2025 Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır