Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/1412 E. 2025/1076 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO :

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 02/11/2024 KARAR TARİHİ : 27/10/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı Vekili .....tarihli dava dilekçesinde özetle; Olay tarihinde .....plakalı araç sürücüsü, müvekkilin .....plakalı aracına kontrolsüz bir şekilde yandan çarparak aracın maddi hasara uğramasına ve dolayısıyla araç değer kaybı oluşmasına neden olmuştur. 2198 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Borçlar Kanunu ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Tebliği ve diğer alt mevzuat gereğince müvekkilin oluşan araç değer kaybından, kazada kusuru bulunan .....plakalı araç davalı Sigorta Poliçesi Kapsamında sigortalı olup, meydana gelen değer kaybından ve hasar bedelinden sorumludur. Müvekkilin aracında davalı yana ait aracın haksız fiiline binaen meydana gelen trafik kazası sonucu yapılan tamiratlar neticesinde hasar meydana gelmiştir. Mevcut kaza sebebiyle aracın bir kısım parçaları yenileriyle değiştirilmiş, bir kısım parçaları ise tamir görerek onarılmış olup, aracın gördüğü iş bu kapsamlı tamir/onarım/boya/parça değişimi tramer kayıtlarına işlenmiştir.Yukarı belirtilen nedenlerle, mevzubahis kazada, Davalı şirket sigortalısı yönetimindeki aracın haksız fiil ve kusuru ile meydana gelen trafik kazası neticesinde müvekkile ait araçta oluşan zarara binaen ,tensiple beraber davalı sigorta şirketinden hasar dosyanın kül halinde celp edilmesini, fazlaya ilişkin talep hakkımız saklı olmak kaydıyla şimdilik 10,00 TL Hasar bedelinin, alacak belirli hale geldiğinde talep artırım hakkımız saklı olmak kaydıyla 10 TL değer kaybının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine, fazlaya ilişkin talep hakkımız saklı olmak kaydıyla 10 TL araç mahrumiyet bedelinin davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine, yapılacak yargılama neticesinde Ekspertiz ücretinin yargılama öncesi zorunlu olarak tespit amaçlı yapıldığından yargılama gideri olarak karara derç edilmesini, ve ücreti vekaletin davalı tarafından ödenmesini arz ve talep ederim. Davalı .....Şirketi'nin vekili cevap dilekçesinde özetle; bahsi geçen .....plakalı aracın, müvekkili nezdinde zorunlu trafik sigortası ile sigortalı olduğunu, bu poliçeden dolayı sorumluluklarının, sigortalılarının kusuru oranında olmak üzere maddi zararlarda araç başına kaza tarihi itibariyle azami poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, davacı tarafın aracının onarımı için KDV hariç 26.600,00 TL hasar bedeli ödemesi yapıldığını, davacı tarafın dava öncesi başvurusu neticesinde değer kaybı dosyasının açıldığını ancak aracın onarım işlemleri tamamlanmadığından değer kaybı ödemesi yapılmadığını, taraf kusurlarının tespitinin dosyanın adli tıp kurumuna gönderilmesini talep ettiklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacı tarafın taleplerinin fahiş boyutta olduğunu, değer kaybının belirlenebilmesi için birden çok kriterin incelenmesi, bu incelemenin de, konusunda uzman, ehil ve tarafsızlığı tartışılmayacak bilirkişiler kanalı ile yapılması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte değer kaybı tazminat tutarının .....tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartlar tebliğine göre hesaplanmasının doğru olduğunu, sayın bilirkişiye bu yönde hesaplama yapılması talimatı verilmesini talep ettiklerini, sigorta şirketi tarafından ödenecek değer kaybı tutarının, maddi teminat limitinin 9615'ini aşamayacağını, ayrıca aracın daha önce başka bir kazaya karışıp karışmadığının taraflarınca bilinmediğini, davacıya ait aracın daha önce kazaya karışmış olması durumunda orijinalliğinin de bozulması zaten söz konusu olmayacağından, araçta bakiye değer kaybının da yaşanmayacağını, bu hususun tespiti için aracın tramer kaydını talep ettiklerini, eğer bir tazminata hükmedilecekse, kıymet kazanma tenzilinin uygulanması gerektiğini, kazanın meydana gelmesinde davacının müterafik kusurunun olup olmadığının tespit edilmesi dolayısı ile ortaya çıkan sonuçta müterafik kusurunun bulunup bulunmadığı hususlarının mahkemece tespitinin gerektiğini, başvurana ait aracın geçmiş hasar kayıtlarının sigorta bilgi merkezinden araştırılmasını, tramer kaydının incelenmesini, ayrıca bilgisayarlı eksper incelenmesinin yapılmasını talep ettiklerini, müvekkil şirketten dava tarihinden önceki bir tarihten itibaren faiz talep edilemeyeceğini belirterek; müvekkil Şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığından davanın reddine, haksız ve hukuki mesnetten yoksun, fahiş ve kabul edilebilir olmayan maddi tazminat taleplerinin reddine, kusur oranı bakımından ve değer kaybı miktarının tespiti yönünden mahkemece bilirkişi tetkikatı yaptırılmasına, Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesinden kusur raporu alınmasına, davacının müterafik kusurunun tazminattan indirilmesine, müvekkili şirketin sorumlu bulunması durumunda, sorumluğunun yukarıda açıkladığımız çerçevede ve azami limit ile sınırlı olacağına, haksız ve yasal dayanağı bulunmayan davanın reddi ile müvekkili şirketin dava açılmasına sebep olmadığından yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. .....tarihli Makine Bilirkişisinden alınan raporda; Davaya konu .....tarihli kaza sonucunda hasar gören ve davacıya ait olan .....plakalı araca ilişkin olay tarihi itibariyle; Araçta oluşan hasar ile meydana gelen kazanın uyumlu olduğu, Araçta meydana gelen hasar onarım bedelinin KDV dahil 33.840,00 TL olduğu, davalı sigorta şirketi .....Anonim Şirketi tarafından, hasar bedeli olarak .....tarihinde davacıya ödenen 26.600,00 TL'nin, ödeme tarihi itibariyle dava konusu araçta meydana gelen hasar onarım bedeli için yeterli olmadığı, davalı .....Sigorta A.Ş. tarafından hasar bedeli olarak .....tarihinde davacıya ödenen 26.600,00 TL tenzil edildiğinde, bakiye hasar onarım bedelinin 7.240,00 TL (33.840,00 TL —26.600,00 TL= 7.240,00 TL) olduğu, Araçta oluşan hasara bağlı olarak araçta değer kaybının meydana geldiği, araçta meydana gelen değer kaybı miktarının 25.000,00 TL olduğu, davacıya ait .....plakalı araçta meydana gelen hasarın onarılması için gerekli makul onarım süresinin 8 gün olduğu, Dava konusu olan aracın marka, modeli, yaşı ve özellikleri göz önünde bulundurularak, davacı tarafından kaza olmasaydı dahi yapılması gereken yakıt vs. gibi zorunlu giderler indirildikten sonra dava konusu araca emsal bir aracın günlük kiralama bedelinin, olay(kaza) tarihi itibariyle 1.600,00 TL olduğu ve aracın tamirde kaldığı süre içerisinde (araç mahrumiyet süresi boyunca) davacının toplam ikame araç bedelinin (Araç mahrumiyet bedeli) olay (kaza) tarihi itibariyle 12.800,00 TL (8 gün * 1.600,00 TL - 12.800,00 TL) olduğu görüş ve kanaatindeyim. .....tarihli Trafik Bilirkişisinden alınan raporda; 1-Sürücü .....(.....plakalı) :2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 67.ve 84.maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 137.maddesinde yer alan (Duraklanan ve parkedilen yerden çıkılırken;Araçlarını ve araçların etrafını kontrol etmeleri, aracın iç ve dış aynalardan ve gerekli hallerde sürücünün başını çevirip bakması suretiyle ön, arka ve yanlarda trafik durumunu kontrol etmesi sakıncalı bir durum olmadığını gördükten sonra araçlarını çalıştırmaları, zorunludur.) açıklaması yukarıda yapılan kuralları ihlal etmiş olduğu, anlaşıldığından meydana gelen kazada % 100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır. 2-Sürücü .....(.....plakalı) : 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde yer alan herhangi bir kural ihlali yapmadığı, anlaşıldığından meydana gelen kazada kusursuz olduğu kanaatine varılmıştır. Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile açılan tazminat davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu .....tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde dava dışı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının .....plakalı aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu hasar miltarının tespiti, bu kaza nedeni ile aracın değer kaybına uğrayıp uğramadığı, araca takılan parçaların ve önceki halinin orjinal olup olmadığı ve bundan kaynaklı arada fark bedelinin doğup doğmadığı, davacının hasarsızlık indiriminden faydalanmasından kaynaklı zararın doğup doğmadığı ve miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir. Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, .....tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir. Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin .....tarihli ve .....E., .....K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.) İkame araç bedeli talebi yönünden ise aracın makul onarım süresi belirlenerek bu süre içerisinde kendi aracına ikame araç kiralama bedelinin hesaplanması gerekmektedir. Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; .....tarihinde dava dışı sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı açık kasa kamyoneti ile Bağcılar Mahallesi, ......sokak üzerinde park halinden seyir haline geçerek yolu yeterince kontrol etmeden sola doğru manevra yaptığı sırada açık kasa kamyonetinin sol ön ve yan kısımları ile, Nevruz Caddesi istikametinden, Bağcılar Mahallesi, ......sokağa müteakiben, .....Bulvarı istikametine seyir etmekte olan dava dışı sürücü .....' ün sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobilin komple sağ yan kısmına çarpması neticesinde dava konusu kazanın meydana geldiği, Mahkememizce alınan .....tarihli kusur bilirkişi raporuna göre dava dışı .....plaka sayılı aracın sürücüsünün, sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlayacak şekilde davranmaları yasaktır ve duraklanan ve parkedilen yerden çıkılırken; araçlarını ve araçların etrafını kontrol etmeleri, sakıncalı bir durum olmadığını gördükten sonra araçlarını çalıştırmaları, kuralına riayet etmediği, yolda bulunan araç trafiğine gerekli özeni göstermediği, yoldan gelen araca çarpmadan önce aracı göremeyecek kadar dalgın olduğu, kazayı önleme ve öngörebilme adına gerekli olan duruma göre hareket etmediği, kaza anında fren yapmadığı, dolaysıyla etkin dikkatli olarak araç kullanmadığı, dikkatsiz, tedbirsiz ve nizamlara aykırı olarak araç kullandığı, özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmediği ,anlaşıldığından meydana gelen kazada tam kusurlu olduğunun tespit edildiği kanaatine varılmıştır. Mahkememizce olayın oluşuna uygun hazırlanan .....tarihli trafik bilirkişisi raporu hükme esas alınmıştır. Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere gerçek zararın bulunması için nisbi hesap yöntemine hesap yapılması gerekmekte olup makine mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan .....tarihli bilirkişi raporunda .....plakalı araçta oluşan hasar ile kazanın uyumlu olduğu, araçta oluşan hasar onarım bedelinin 33.840,00 TL olduğu, davacıya dava açılmasından önce ödenen 26.600,00 TL tazminatın yeterli olmadığı, aradaki farkın ise 7.240,00 TL olduğu, araçta kaza nedeniyle değer kaybının meydana geldiği, değer kaybının nisbi metoda uygun şekilde hesap edilerek 25.000 TL olduğu, araç mahrumiyet bedelinin ise makul onarım süresinin 8 gün kabul edilmesi ile 12.800 TL olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır. Davacı vekilince araç mahrumiyet bedeline ilişkin davanın atiye bırakıldığının belirtilmesi karşısında HMK m. 123 uyarınca davanın geri alınmasına muvafatın bulunup bulunmadığına dair dava asıl davadan tefrik edilmek suretiyle davalı vekiline muhtıra çıkarılmış, muhtıraya yasal süresi içinde herhangi bir cevap verilmediği anlaşılmıştır. Dava dilekçesinde yeniden yapılan incelemede ise dava dilekçesinde araç mahrumiyet bedeline ilişkin talebin mevcut olmadığı bu haliyle de açılmamış bir dava nedeniyle davanın atiye bırakılamayacağı bu durumun davanın genişletilmesi yasağına tabi olduğu görülmekle ıslah dilekçesi ile ileri sürülen talep hususunda karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiş, harç ve vekalete ilişkin olarak da usulüne göre açılan bir dava olmadığından harç veya vekalet ücreti takdir edilmemiştir. HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1- Davanın esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Harca yönelik olarak bir karar verilmesine yer olmadığına, 3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi.

Katip Hakim