İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/132 E. 2026/121 K.

T.C. İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/132 Esas KARAR NO : 2026/121

DAVA : Alacak (Franchise Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 18/11/2020 KARAR TARİHİ : 11/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Franchise Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin dünya üzerinde birden fazla ülkede hizmet vermekte olan ... isimli kuru temizleme firması ile 29.06.2019 tarihinde karşı taraf ile ... markasının kullanımı konusunda anlaşılmış olduğu, bu hususta bir Franchise sözleşmesi akdettiği, sözleşmeye göre, dünya çapında 40 ülkede hizmet vermekte olan Mr. Jeff firması 'benzersiz, rekabetçi ve kârlı iş modeli' taahhüdü ile Türkiye pazarına girdiği, müvekkilin de bu taahhüde ve söz konusu firmanın dünya çapında bir firma olmasına duyduğu güvenle Franchise Bölge Rezervasyon Bedeli, Başlangıç Bedeli, Pazarlama ve Reklam Harcamaları adı altında 1 Yıllık Royalty Bedeli olarak çok yüksek tutarlarda bedelleri peşin olarak ödemek suretiyle karşı taraf ile bir Franchise Sözleşmesi akdettiği, matbu şekilde hazırlanıp boşluklar doldurulmak sureti ile hazırlanan işbu sözleşmede müvekkiline hiçbir şekilde müzakere hakkı tanınmadığı, çok büyük oranda müvekkil aleyhine bir Franchise Sözleşmesi akdedildiği, buna rağmen Franchise veren, söz konusu sözleşmede yer alan yükümülüklerine riayet etmediği, müvekkilini büyük zararlara uğramasına neden olduğu, franchise veren şirket yetkililerince taraflarına gönderilen 28.06.2019 tarihli e-mail içeriğinde yer alan finansal model tablosundan da anlaşılacağı üzere, ... ismini kullanarak müvekkilinin açacak olduğu Çamaşır Yıkama ve Kuru Temizleme alanında faaliyet gösterecek işyerinin 4.Ay’dan sonra aylık gelirinin ortalama 12.233- TL olarak öngörüldüğü, aylık ortalama kazancın yaklaşık 1.830 TL olacağı hususunun taraflarına bildirildiği, Franchise veren tarafından bedeli alınmasına rağmen reklam ve pazarlama çalışması yapılmadığı, Franchise Sözleşmeleri'nde franchise verenin temel edimi reklam ve pazarlama çalışması yapmak sureti ile franchise alana iş yönlendirmesi yaptığı, Sözleşmede yazan ve pazarlama stratejisi kılavuzunda da açıkça belirtilen radyo, çevrimiçi basın, yazılı basın ve TV reklamlarından hiçbiri, bedeli sözleşme akdedildiği sırada peşin olarak alınmış olmasına rağmen yapılmadığı, ... isimli firma 'benzersiz, rekabetçi ve kârlı iş modeli' taahhüdü ile Türkiye pazarına girdiği, müvekkilinin de bu taahhüde ve söz konusu firmanın dünya çapında bir firma olmasına duyduğu güvenle franchise veren ile bir franchise sözleşmesi akdettiği, yapılacak olan bir araştırma ile Mr. Jeff isimli firmanın ülkemizde herhangi tanınırlığının olmadığı ve müvekkili ile yapılan sözleşme sonrasında da herhangi bir reklam girişiminde bulunmadığı, franchise veren, sözleşmede taahhüt ettiği üzere müvekkile online satış desteği ve internet sitesi üzerinden müvekkile gelecek müşteri hedeflerini de gerçekleştirmediği, müvekkilinin ancak kendi imkanlarının el verdiğince ayakta durmaya çalıştığı, franchise verenin müşteri yönlendirmesi yapması gereken internet sitesinin alt yapısı defalarca çöktüğü ve doğru bir biçimde çalışmadığı, İnternet sitesinin çalıştığı dönemlerde de franchise alan müvekkilinin bölgesi internet sitesinde hizmet verilmeyen alan olarak gösterildiği, ciro raporları alımı hususunda da internet altyapı sistemi hatalı olarak çalıştığı ve bu hususta destek alınamadığı, bilişim sistemleri konusunda yetkin bir bilirkişi vasıtası ile yapılacak olan inceleme neticesinde açıkça ortaya bu durumun çıkacağı, müvekkilinin kendi imkanları ile elde ettiği müşterilerini bayiilik süresince davalı tarafa kazandırmış olması nedeni ile de TTK 122. Madde uyarınca da portföy tazminatına hak kazanmış olup, bu husustaki alacağın da mahkemece görevlendirilecek olan bilirkişiler vasıtası ile denkleştirme esasına göre belirlenerek müvekkiline ödenmesi yönünde hüküm tesis edilmesini, müvekkiline, sözleşme öncesi ve sonrasında satış öncesi ve satış sonrası servisler hususunda da taahhüt edilen hizmet içi eğitim desteğininde verilmediği, müvekkiline hiçbir şekilde teknik, operasyonel ve pazarlama desteği verilmediği, müvekkilinin tüm bunları kendi çabaları ile sağlamaya çalıştığı, franchise verenin yukarıda anılan hizmetleri verebilecek herhangi bir teknik ekibi olmadığı, sözleşme ve operasyon kılavuzunda belirtilen, piyasaya nazaran uygun fiyatlarla hizmet ve mal alımı yapılabilecek ...'e ait tedarikçi ( ürün ve mal alımı konusunda ) zincirinin olmadığı, müvekkiline taahhüt edilen uygun fiyatlı mal ve hizmet alımınında sağlanmadığı, müvekkilinin bu sebeple daha yüksek bedellerle farklı tedarikçilerden mal alımı yaptığı, davalı yanın taahhütlerini yerine getirmemiş olması nedeniyle iş kaybına uğradığı, Müvekkilinin franchise veren tarafından taahhüt edilen, reklam, teknik destek, internet satış, uygun fiyatlı ürün tedarik zinciri ve pazarlama hususundaki yükümlülüklerin karşılanamamış olması nedeni ile franchise verene ödemiş olduğu tutarlarla birlikte kira, personel, teknik destek, reklam ve pazarlama, ürün tedariği vs. hususlardan ötürü de büyük zarara uğradığı, franchise verenin yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmasından ötürü, müvekkilin kira, personel, teknik destek, reklam ve pazarlama, ürün tedariği vs. Hususlardan ötürü uğramış olduğu zararın tazminini talep etme ve Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayet hakları da saklı kalmak kaydı ile belirsiz alacaklarının belirlenmesine, öncelikle müvekkili tarafından franchise verene ödenmiş olan 70.000 TL'nin iadesi ile franchise sözleşmesinin feshine, müvekkilin uğramış olduğu menfi zararlar yönünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile HMK 107. Maddesine göre şimdilik 1.000 TL maddi zararlarının tazminine ve vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir. Cevap: Davalı tarafa dava dilekçesi ve ekleri usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen, davalının herhangi bir cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür. Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ; Taraflar arasında imzalanan 29/06/2019 tarihli Franchise ve Rezervasyon sözleşmesi, ticaret sicil kayıtları, banka ödeme dekontları, Türkiye Garanti Bankası hesap kayıtları, Arabuluculuk ...Büro No ve ... Arabuluculuk dosya numarası kayıtları celp edilmiş, incelenmiştir. Dava, franchise sözleşmesinin feshi ile başlangıç ücretinin iadesi ve menfi zararların tazmini istemine ilişkindir. Davacı vekili 24/11/2021 tarihli talep açıklama ve somutlaştırma dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan 29/06/2019 tarihli Franchise sözleşmesinin feshi ile başlangıç ücreti olarak ödenen 70.000 TL iadesi ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla davalının üstlendiği edimleri yerine getirmemesi sebebiyle 1.000 TL menfi zararının tazminini talep etmiştir. Davacı ... ile davalı ... Ltd. Şti. arasında 29/06/2019 tarihinde kuru temizleme hizmeti için ...markasının kullanımı konusunda franchise sözleşmesinin imzalandığı, franchise sözleşmesi m.12.1. uyarınca davacının bölge rezervasyon bedeli, başlangıç bedeli, pazarlama ve reklam harcamaları için davalı franchise verene bir yıllık 11.964,11 USD karşılığı toplam 69.076 TL Başlangıç Ücreti ödediği, akdi ilişkinin varlığı ile peşin ödenen başlangıç ücreti noktasında çekişme bulunmadığı, davacı bir yıllık başlangıç ücretinin peşin ödendiği halde reklam, teknik destek, internet, satış, uygun fiyatlı ürün tedariki e pazarlama vs.. hususlarındaki sözleşmesel yükümlülüklerin hiç birinin davalı tarafça yerine getirilmediğinin ileri sürüldüğü, bu nedenle davacının franchise sözleşmesinin feshi ile uğranılan menfi zararların (ve kar mahrumiyetinin) tazmini ve peşin ödenen başlangıç ücretinin iadesini talep ettiği (24/11/2021 tarihli talep açıklama dilekçesi), davalının cevap dilekçesi sunmadığı ve yasal olarak davacı tarafça ileri sürülen vakıaları inkar eden konumunda bulunduğu, franchise sözleşmesi m.13.te davalının franchise ağını genişletmek, know-how'ını, web ile ...'ı davacının kullanımına sunmak, gerekli satış desteğini sağlamak, reklam kampanyaları yapmak, markanın tanıtımını yapmak, çalışanlara bilgi sağlamak vs... yükümlülüklerinin bulunduğu, her iki tarafa borç yükleyen akdi ilişki bakımından davacının başlangıç ücretini peşin ödemesi de nazara alınarak davalının anılan edimleri yerine getirmekle yükümlü olduğu noktasında duraksama bulunmadığı, ispat külfeti noktasında başlangıç ücretinin ödendiğini ispat yükü davacıya, buna karşılık anılan hizmetlerin verildiğinin ispat külfeti ise franchise veren davalı tarafından ispatlanması gerektiği, ancak davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmadığı ve delil ikamesinde de bulunulmadığı, davalının franchise ağını genişletmek, know-how'ını, web ile ...'ı davacının kullanımına sunmak, gerekli satış desteğini sağlamak, reklam kampanyaları ile markanın tanıtımını yapmak, çalışanlara bilgi sağlamak vs... yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayamadığı, mevcut durumun franchise sözleşmesinin m.13.ün ihlali teşkil ettiği ve borca aykırılık oluşturduğu, franchise sözleşmelerinin sözleşme süresi boyunca tekrarlanan birden fazla ve farklı edimler içeren sürekli borç ilişkisine sahip sözleşmeler olduğu, 6098 s. TBK m.126 uyarınca başlangıç ücreti ödenerek edimin ifasına başlanmış franchise sözleşmesinin davalının borca aykırı davranışları sebebiyle sözleşme ihlal edildiğinden davacı tarafça feshinin talep edilmesi ve uğranılan menfi zararların tazmininin talep edilebileceği, franchise sözleşmenin m.12.1.de sözleşmenin erken feshi halinde m.7.3 uyarınca davacının başlangıç ücretinin iadesini talep edemeyeceği yazılmış ise de franchise sözleşmesi m.7.3.te işletmenin davacıdan kaynaklanan nedenlerle açılamaması ya da faaliyete geçememesi durumunda davalı tarafça erken fesih hali ve cezai şart olarak başlangıç ücretinin iade edilmeyeceğinin düzenlendiği, halbuki somut olayda bu durumun aksine davalının sözleşme ile üstlendiği edimleri yerine getirmemesi karşısında davacı tarafça haklı nedenlerle sözleşmenin feshi talep edildiğinden sözleşmenin m.7.3. şartlarının bulunmadığı ve davacının başlangıç ücretinin iadesini davalıdan talep edebileceği, dosyaya celp edilen banka kayıtları uyarınca davacının franchise sözleşmesi m.12.1. uyarınca davalı franchise verene bir yıllık 11.964,11 USD karşılığı olmak üzere toplam 69.076 TL Başlangıç Ücreti ödediği, yapılan bu ödemenin celp edilen banka kayıtları ile sabit olduğu, haklı nedenlerle sözleşmenin feshini talep eden davacının başlangıç ücretinin iadesini talep edebileceği, davacının sözleşmenin feshi ile birlikte menfi zararlarının da tazmini talep ettiği ancak menfi zarar noktasında herhangi bir somutlaştırma yapılmadığı, davacının menfi zararının varlığını (ve miktarını) ispatlayamadığı, öte yandan 24/11/2021 tarihli talep açıklama ve somutlaştırma dilekçesinde menfi zararın yanı sıra kar mahrumiyeti zararı olduğu ifade edilmiş ise de kar mahrumiyeti zararı için herhangi bir dava değeri gösterilmediği ve harç yatırılmadığı, yine de gerekçe oluşturmak gerekir ise davacının sözleşmenin feshi ile birlikte menfi zararını talep ettiği, sözleşmeyi haklı nedenlerle feshetmek isteyen davacının menfi ve müspet zararları birlikte istemesinin 6098 s. TBK uyarınca mümkün olmadığı, kaldı ki kar mahrumiyetinin müspet zarar kapsamında olduğu anlaşılmakla nihayetinde davacının 24/11/2021 tarihli talep açıklama dilekçesi doğrultusunda davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: (Ayrıntısı ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere); Davacının 24/11/2021 tarihli talep açıklama dilekçesi doğrultusunda; Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, 1-Taraflar arasında imzalanan 29/06/2019 tarihli Franchise Sözleşmesinin feshi ile, 69.076 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 2-Davacının menfi zararlarının tazminine ilişkin maddi tazminat talebinin REDDİNE, 3-Kabul edilen dava değeri üzerinden alınması gereken 4.718,58 TL harçtan başlangıçta peşin alınan 54,40 TL.nin ve 1.280,81 TL tamamlama harcının mahsubu ile eksik kalan bakiye 3.383,37 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 4-Davacı tarafından yatırılan 1.335,21 TL harç (peşin+ tamamlama harcı), 1.700,00 TL bilirkişi ücreti, 2.236,09 TL posta ve tebligat olmak üzere toplam 5.271,30 TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 5.128,45 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye kalan yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davacı yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan ve karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1. maddesi uyarınca belirlenen 45.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 6-Davalı yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen dava değeri üzerinden hesaplanan ve karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2. maddesi uyarınca belirlenen 1.924,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 7-HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ancak kullanılmayarak artan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgili tarafa veya vekiline İADESİNE, 8-Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.360,00 TL arabuluculuk sarf ücretinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan ve tarafların haklılık durumlarına göre; a) 1.323,14 TL'sinin davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, B) 36,86 TL'sinin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki (2) haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 11/02/2026

Katip ...

Hakim ...