İlk Derece Mahkemesi 2024/685 E. 2025/861 K.

T.C. İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/685 Esas KARAR NO:2025/861

DAVA:Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:21/11/2024 KARAR TARİHİ:28/11/2025 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı ticari vasıta ( TIR) sürücü ...'in sevk ve idaresinde iken 20.06.2023 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, davalı sigorta şirketi müvekkilinin mülkiyetindeki ... plaka sayılı motorlu aracın 03.12.2022- 03.12.2023 tarihleri arasında geçerli ... poliçe numaralı Trafik Sigortasını akdeden poliçe keşidecisi olduğunu, 20.06.2023 tarihinde meydana gelen maddi hasarlı kaza nedeniyle karşı tarafa sigorta şirketi tarafından ödeme yapıldığını, sigorta genel şartları kapsamında yapılan ödemeyi sigorta şirketi hukuka aykırı şekilde sigorta ettiren araç maliki müvekkilinden tahsilini sağlamak amacıyla .... İcra Dairesi'nin 2024/... E. Sayılı dosyasında icra takibine giriştiğini, girişilen takip dosyası tetkik edildiğinde müvekkili ve araç sürücüsü hakkında rücu talepli 42.335,39- TL'nin faiz ve ferileri ile birlikte ödenmesi talepli ilamsız takibe girişildiği araç sürücüsü diğer borçlu tarafından takibe yasal süresinde itiraz edilmekle takibin durdurulmasına karar verildiğini, müvekkiline ise çıkarılan tebligatların iade edildiği görüldüğünü, müvekkilinin ... İli ... İlçesi ... Köyünde ikamet etmekte olup tarım ve hayvancılıkla iştigal ettiğini, her nasılsa müvekkili adına açılmış bulunan ... adresinin mevcut olması nedeniyle ödeme emrinin elektronik olarak tebliğ edildiğini, ancak tebligattan ve takipten müvekkilinin haberi bulunmadığını, yasal olarak tebliğ edilmiş sayılan icra emri nedeniyle müvekkilinin borcu olmadığı halde takip kesinleşmiş olduğundan eldeki davayı ikame etme zorunluluğu hasıl olduğunu, meydana gelen kazada sigorta genel şartlarının ihlal edilmemiş olması ve ödemenin de sigorta poliçesi kapsamında kazanın diğer tarafına yapılmış olmasına rağmen davalı sigorta şirketi haksız bir arayışa girerek icra takibi başlattığını, davalı sigorta şirketi rücu talebine dayanak olarak müvekkilinin mülkiyetindeki aracın yetersiz ehliyete sahip ... isimli sürücünün sevk ve idaresinde iken kazanın meydana gelmiş olduğunu ileri sürdüğünü, kazanın meydana geldiği 20.06.2023 tarihinde ..., ... TC Nolu sürücü D sınıfı ... numaralı ağır vasıta ehliyetine sahip olup yeterli olduğunu, kaza tarihinde sürücünün yeterli ehliyete sahip olduğu anlaşıldığından teminatsız olarak .... İcra Dairesi'nin 2024/... esas sayılı takibin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini, davanın kabulü ile rücu şartları oluşmadığından müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, .... İcra Dairesi'nin 2024/... E. Sayılı takibin iptali ile davalı alacaklının %20 oranında az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, yurt içi ve yurt dışında sigortacılık sektöründe faaliyet gösteren saygın bir sigorta şirketi olduğunu, bu kapsamda mülkiyeti davacı/ borçlu ...'a ait olan ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdindeki ... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, sigortalı araç 20.06.2023 tarihinde dava dışı ehliyetsiz sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... istikametinden ... Kavşağına seyir halinde iken geri geri gitmesi sebebiyle aracın arka kısmını ...sevk ve idaresindeki aracın ön kısmına çarparak maddi hasarlı kazası meydana geldiğini, nitekim kaza tespit tutanağı incelendiğinde sigortalı araç sürücüsünün geri geri gelmesi sebebiyle ... plakalı araca çarpmış olduğu anlaşıldığını, işbu kaza sebebiyle oluşan hasarın giderilmesi ve sigortalı aracın onarımı bakımından hak sahiplerine 28.07.2023 ve 17.08.2023 tarihlerinde toplamda 40.750,00 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemeye ilişkin banka dekontunun mahkemeye sunulduğunu, müvekkili şirket tarafından ödenen tutarın faizi ile birlikte rücuen tazmini için öncelikle davacıya bildirimde bulunulmuş ancak herhangi bir ödeme alınamadığını, bildirime rağmen ödeme yapılmaması üzerine .... İcra Müdürlüğü 2024/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, öncelikle belirtmek davacı tarafın dava dilekçesinde davacı ...'a İcra Takip dosyası üzerinden ödeme emrinin elektronik tebligat üzerinden yapıldığını belirttiğini, icra takip dosyası incelendiğinde 07.02.2024 tarihinde ödeme emri davacı tarafa tebliğ edilmiş sayıldığını, Elektronik Tebligat Yönetmeliği'nin 9. Maddesi altıncı fıkrası ile "Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır." düzenlemesi yer aldığını, davacı tarafa icra takip dosyası üzerinden gönderilmiş olan ödeme emri usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş sayıldığını, mülkiyeti davacı/ borçluya ait olan sigortalı araç dava dışı ehliyetsiz sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... istikametinden ... Kavşağına seyir halinde iken geri geri gitmesi sebebiyle aracın arka kısmını turgay uğur sevk ve idaresindeki aracın ön kısmına çarparak maddi hasarlı kaza meydana geldiğini, somut olay bakımından da Karayolları Trafik Kanunu Madde 95 ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet (Trafik) Sigortası Genel Şartları madde B.4. Fıkra (b)'ye göre müvekkili şirketin rücu hakkının doğduğunu bildirip, nazara alınacak nedenlerle fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydı ile; davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: .... İcra Dairesine müzekkere yazılarak, 2024/... esas sayılı dosyasının UYAP kaydının gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, Davacı ... ... ( TC:... ) 'ın mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı ticari vasıta ( TIR) sürücü ... ( TC:...)'in sevk ve idaresinde iken 20.06.2023 tarihinde meydana gelen kazaya ilişkin tüm kayıtların çıkartılarak, gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, ... T.C. kimlik numaralı ...'in, ehliyetinin (sürücü belgesinin) bulunup bulunmadığının araştırılarak, varsa süresi ve sınıflarına ilişkin bilgilerin gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. ... Sigorta Şirketine müzekkere yazılarak, ... plakalı aracın 20.06.2023 tarihinde karıştığı trafik kazasına ilişkin kayıtların, ... poliçe numaralı sözleşmenin, hasar dosyasının ve eksper raporunun çıkartılarak gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. GEREKÇE: Dava, davalının davacı aleyhinde başlattığı icra takip dosyasında rücu şartları oluşmadığından borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir. İcra İflas Kanunu md. 72’ye göre borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Borçlu, menfi tespit davası zımnında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir. Menfi tespit davalarında davacı borçlu, davalı alacaklı ile arasında hiçbir hukuki ilişki bulunmadığını, borcun hiç doğmadığını iddia ediyorsa ispat yükü davalı alacaklı üzerindedir. Ancak davacı borçlu hukuki ilişkiyi ve borcu kabul etmekle beraber başka bir sebepten ötürü geçersiz olduğunu veya borcun sona erdiğini iddia ediyorsa ispat yükü davacı borçlu üzerindedir. Menfi tespit davasının sonucuna göre davacı borçlu lehine tazminata hükmedilebilmesi için alacaklının borçlu hakkında icra takibinde bulunmuş olması, icra takibinin haksız ve kötü niyetle yapılmış olması ve borçlunun tazminat talebinde bulunmuş olması gerekir. Borçlu aleyhine tazminata hükmedilebilmesi için ise icra takibinin durdurulması için tedbir kararı verilmiş ve bu kararın fiilen uygulanmış olması gerekir. Somut olayda taraflar arasında zorunlu trafik sigortası poliçesi bulunmaktadır. Davacının mülkiyetinde bulunan ... plakalı araç 20/06/2023 tarihinde trafik kazasına sebebiyet vermiştir. Kaza sebebiyle davalı sigorta şirketi zarar görene poliçe kapsamında ödeme yapmıştır. Davalı sigorta şirketi yaptığı ödemeyi, sigortalı araç sürücüsünün ehliyetinin bulunmaması sebebiyle sigorta genel şartlarına göre teminat dışı kaldığı gerekçesiyle rücu istemine dayalı olarak dava konusu icra takibini başlatmıştır. Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde takibin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır. Davacı icra takibine süresi içinde itiraz etmediğinden takibin davacı yönünden kesinleştirildiği görülmüştür. Davacı tarafından yargılama aşamasında 13/01/2025 tarihinde 61.750 TL ödeme yapılmış ve ödeme üzerine tahsil gerekçesiyle takip dosyası kapatılmıştır. Mahkememizce İİK md. 72/6 gereği davaya istirdat davası olarak devam edilmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık kaza sırasında sigortalı aracı kullanan ...’in ehliyetinin bulunup bulunmadığına ilişkindir. Bu hususta mahkememizce dava dışı sürücünün ehliyet bilgileri getirtilerek incelenmiştir. Gelen yazı cevabına göre sürücünün ilk belge tarihinin 13/11/2006 olduğu, B-D-E tipi ehliyetinin bulunduğu ve ehliyeti ile ilgili 06/07/2023 – 06/07/2028 tarihleri arasında iptal işleminin bulunduğu anlaşılmıştır. Kaza tarihi 20/06/2023 olduğuna göre öncelikle sürücünün kaza tarihinde ehliyeti ile ilgili iptal işleminin bulunmadığı, geçerli bir ehliyet belgesine sahip olduğu anlaşılmıştır. Sigortalı aracın çekici tipinde olduğu anlaşıldığından sürücünün aracı kullanma yetkisini haiz olup olmadığı araştırılmıştır. Çekici/tır tipi araçların kullanılması için gerekli olan ehliyet tipi şu an için C tipidir. Ancak ehliyet tiplerine ilişkin yönetmelik 2016 tarihinde değişmiş ve 2016 öncesi hak kazanmış olan sürücülerin kazanılmış hakları korunmuştur. Somut olayda sürücünün ehliyet belgesi D tipini içerdiği ve 2016 öncesi çekici/tır araçları sürmek için D tipi ehliyet arandığı gözetilmiştir. Dolayısıyla kaza tarihinde sürücünün sahip olduğu D tipi ehliyet aracı kullanmak için yeterlidir. Yukarıda açıklanan sebeplerle, araç sürücüsünün kaza anında geçerli bir ehliyete sahip olduğu anlaşıldığından, kazanın poliçe teminatı kapsamında bulunduğu, davacının rücu talebinin yerinde olmadığı bu sebeple davacının menfi tespit talebinde haklı olduğu kanaatine varılmıştır. Dava sırasında yapılan ödeme sebebiyle talep doğrultusunda 61.750,00 TL’nin istirdadına karar verilmiştir. Davacının istirdat talebinde faiz talebinin bulunmadığı görülmekle bu hususta değerlendirme yapılmamıştır. Davalının takip başlatmakta kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden; 1-Davanın kabulü ile takip dosyasında ödenen 61.750,00 TL’nin istirdadına, 61.750,00 TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, 3-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 4.218,14-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.049,26-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 3.168,88-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 717,26-TL Peşin/nisbi Harcı, 332,00-TL Tamamlama Harcı, 8.610,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 10.086,86TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 7-Artan Gider Avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/11/2025

Katip ...

Hakim ...