İlk Derece Mahkemesi 2024/304 E. 2025/864 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/304 Esas KARAR NO : 2025/864

DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 10/05/2024 KARAR TARİHİ : 25/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA/ Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında davalının maliki olduğu ... ili, ... İlçesi, ... Mah. 12160 Ada, 9 Parselde kayıtlı taşınmazın müvekkili şirkete 06/01/2017 tarihinden itibaren 5 yıl süreyle kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesi akdedildiğini ve kira sözleşmesinin tapuya şerh edildiğini, kira bedelinin tamamının bizzat davalı tarafından düzenlenen faturaya istinaden davalıya ödendiğini, yine müvekkili şirket ile davalı arasında müvekkilinin kira hakkını haiz bulunduğu taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt ve otogaz satış ve servis istasyonunun işleticiliği için 06/01/2017 tarihinden başlamak ve 5 yıl geçerli olmak üzere Akaryakıt Bayilik ile Otogaz Bayilik Anlaşması akdedildiğini, davalının bayilik anlaşmasında yer alan kabul ve taahhütlerine rağmen anlaşma kapsamında kurulan ticari ilişkiden ve akdedilen protokollerden kaynaklanan muaccel haldeki borçlarını ödemekte temerrüde düştüğünü, uzun süredir akaryakıt ikmal etmemek ve müşterilere satış ve servis hizmeti vermemek sureti ile bayilik faaliyetini fiilen sona erdirdiğini, bunun üzerine müvekkili şirketin ... 15. Noterliği'nde keşide ettiği ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtar ile davalıya muaccel haldeki borçlarını ödemesi ve derhal akaryakıt ve LPG otogaz ikmal etmesi ve müşterilere bayilik faaliyeti kapsamında satış ve servis hizmeti vermesi, ticari ilişkinin devamını teminen münakit Protokol ve Anlaşmalar ile yürürlükte bulunan mevzuata uygun faaliyette bulunmasının gerektiğinin bildirildiğini, davalının müvekkili tarafından gönderilen ihtarnameye cevaben bir kısım iddia ve ithamlarda bulunarak ihtarda belirtilen hususları kabul etmediğini ve ihtilafı sulhen çözmek istediğini bildirdiğini, ancak çözüme yönelik herhangi bir girişimde bulunmadığı gibi alacaklarını da ödemediğini, davalının haksız ve anlaşmalara aykırı davranışları neticesinde fesih koşulları gerçekleştiğinden müvekkili şirketinin ihtar çekmiş ise de olumlu sonuç alınamadığını, davalının ihtarda talep edilen alacak kalemlerini ödemediği gibi istasyonunun müvekkili şirkete teslim etmediğini, işyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı'nı devretmediğini, ayrıca başka bir dağıtım şirketinin bayiliğini üstlenerek müvekkilinin taşınmaz üzerinde kendi markası altında faaliyette bulunmasını engellediğini, müdahalenin meni davasında karar verildiğini ve bayilik anlaşmalarının müvekkili şirket tarafından haklı sebeple feshedildiğini, müvekkili şirketin davalıdan Akaryakıt ve Otogaz Bayilik Anlaşmaları'nın müvekkili tarafından haklı nedenle feshedilmesinden kira sözleşmesinin ise taşınmazın müvekkiline teslim edilmemesinden dolayı cezai şart, kar kaybı ve ecrimisil alacağının bulunduğunu, Tüm bu nedenlerle davalarının kabulü ile Otogaz Bayilik Anlaşmasından kaynaklanan 50.000,00-USD cezai şartın şimdilik 1.000,00-USD'sinin, Akaryakıt ve LPG satış istasyonunun müvekikli şirkete teslim edilmemesi nedeniyle 06/05/2019-06/01/2022 tarihleri arası tahakkuk eden 1.462.500,00-USD cezai şart alacağının şimdilik 1.000,00-USD'sinin, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının müvekkili şirkete devredilmemesi nedeniyle 02/05/2019-06/01/2022 tarihleri arasında tahakkuk eden 4.895.000,00-USD cezai şart alacağının şimdilik 1.000,00-USD'sinin, davalının haksız işgali nedeniyle 06/05/2019-06/01/2022 tarihleri için belirlenecek ecrimisil bedeli karşılığında, tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlendiğinde artırılmak üzere şimdilik 10.000,00-TL'nin, müvekkilinin uğradığı kar kaybının şimdilik 10.000,00-TL'sinin, kira sözleşmesinden kaynaklanan 200.000,00-USD cezai şart alacağının şimdilik 1.000,00-USD'sinin temerrüt tarihinden itibaren yabancı para alacağı yönünden yabancı paraya işleyecek en yüksek mevduat faizi, TL alacak yönünden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA/ Davalı vekili tarafından sunulan 23/12/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın müvekkili şirkete açmış olduğu davanın haksız, mesnetsiz ve kötü niyetli olduğunu, davanın reddinin gerektiğini, davacının 2007 yılından itibaren devam eden bayilik sözleşmesini müvekkili şirkete ait taşınmazda başka bir bayi ile çalışmak amacı ile 2019 yılında haksız ve hukuka aykırı olarak feshettiğini, Davacı tarafın davasını belirsiz alacak olarak ikame ettiğini, davanın niteliği itibari ile belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, hukuki yarar yokluğundan davanın reddinin gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde sadece son sözleşmeyi esas aldığını, taraflar arasındaki eski sözleşmelerden bahsedilmediğini, ortada tek bir sözleşmenin olduğunu, davacı yanın taleplerinin davacı ile müvekkili şirket tarafından imzalandığı iddia olunan bayilik sözleşmesi ve kira sözleşmesine dayandığını, bayilik sözleşmesinden ayrı bir kira sözleşmesinden bahsetmenin mümkün olmadığını, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin süresinin dolduğunu, bayilik sözleşmesinin de kendiliğinden sona erdiğini, davacı tarafın müvekkilinden cezai şart ve tazminat talebinde bulunamayacağını, davacı tarafın müvekkilinin borcunu ödemediği gerekçesi ile sözleşmeyi haklı sebeplerle feshettiği yönündeki iddiasının gerçeği yansıtmadığını, kabul anlamına gelmemekle birliket davacı tarafça talep edilen cezai şart bedellerinin çok yüksek olduğunu, borçlar kanunu 182 anlamında hakimin müdahalesinin şart olduğunu, taraflar arasında görülen ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasında verilen kararın bu davada delil olarak değerlendirilemeyeceğini, tüm bu nedenlerle davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE/ Dava, Alacak davasıdır. Dava konusu uyuşmazlığın taraflar arasında akdedilen Otogaz ve Akaryakıt Bayilik Anlaşmasının feshi nedeniyle davacının davalıdan cezai şart, kar kaybı ve ecrimisil taleplerinin yerinde olup olmadığına ilişkin hususlarından kaynaklandığı görülmüştür. Mahkememizin 25/02/2025 tarihli duruşmasının 5 nolu ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek 1 borçlar hukuku kürsüsünden sözleşmeler konusunda uzman akademisyen, 1 akaryakıt sektör bilirkişisi ve 1 mali müşavirden oluşan bilirkişi heyetine tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller kapsamında taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, var ise davacının alacak taleplerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi suretiyle rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişiler ..., ... ve ...'ye tevdi edilmiş ve bilirkişiler tarafından müştereken hazırlanan 06/08/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle: "Davacının dava dilekçesinde Otogaz Bayilik Anlaşması'ndan kaynaklanan 50.000USD cezai şart alacağı için şimdilik 1.000USD'nin, Akaryakıt ve LPG satış istasyonunun davacıya teslim edilmemesi nedeniyle 06.05.2019 - 06.01.2022 tarihleri arası tahakkuk eden 1.462.500 USD cezai için şimdilik 1.000USD'nin, Açma ve Çalıştırma ruhsatının davacıya devredilmemesi nedeniyle 02.05.2019 - 06.01.2022 tarihleri arası tahakkuk eden 4.895.000USD cezai şart alacağı için şimdilik 1000USD'nin, davalının haksız işgali nedeniyle 06.05.2019 - 06.01.2022 tarihleri arasında ecrimisil bedeli için şimdilik 10.000TL''nin, Davacının uğradığı kar kaybı için şimdilik 10.000TL'nin, Kira Sözleşmesi'nden kaynaklanan 200.000USD.lik cezai şart alacağı için şimdilik 1.000USD'nin temerrüt tarihlerinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ödenmesinin talep edildiği; Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Davacı ile davalı arasında adi yazılı şekilde 06.01.2017 tarihinde beş yıl süreli olarak Kira Sözleşmesi'nin ve de Bayilik Anlaşması ile Otogaz Bayilik Anlaşması'nın akdedildiği; Davalının borçlarını ifa etmemesi, temerrüde düşmesi, faaliyeti fiilen sonra erdirmesi nedeniyle davacı tarafından davalıya ... 15. Noterliği'nden... tarihinde ... yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği ve ihtarnamede özetle borçların ifa edilmesinin talep edildiği; Davalının ise davacıya ... 6. Noterliği'nden... tarihinde ... yevmiye numaralı ihtarname ile cevap verildiği; davacı tarafından davalıya ... 15. Noterliği'nden ... tarihinde gönderilen ... yevmiye numaralı ihtarnamede ise özetle Akaryakıt Bayilik ile Otogaz Bayilik Anlaşması'nın feshedildiğinin bildirildiği (işbu ihtarnamenin 29.04.2019 tarihinde davalıya tebliğ edildiği); ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. HD....E.,...K. kararında davacı tarafından bayilik sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin belirtildiği; Davacının dava dilekçesinde Otogaz Bayilik Anlaşması'ndan kaynaklanan 50.000USD cezai şart alacağı için şimdilik 1.000USD'nin ödenmesini talep ettiği; Otogaz Bayilik Anlaşması'nın VI.c maddesinde davalı bayinin borçlarını ifa etmemesi, sözleşmeyi veya mevzuatı ihlal etmesi halinde davacıya fesih tarihinde 50.000USD.lik cezai şartı (ceza koşulunu) ödeyeceğinin kararlaştırıldığı; anılan hükümde taraflarca TBK m. 179/1' hükmünce seçimlik ceza koşulunun kabul edildiği; ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. HD....E.,...K. kararında davacı tarafından bayilik sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin belirtilmesi nedeniyle eğer davalı bayinin sözleşmeyi ihlal ettiği kabul edilir ise bu halde davacının, Otogaz Bayilik Anlaşması'nın VI.c maddesi uyarınca (taleple bağlılık ilkesi uyarınca) 1.000USD'nin ödenmesini talep edebileceği kanaatine varılacağı; Akaryakıt ve LPG satış istasyonunun davacıya teslim edilmemesi nedeniyle 06.05.2019 - 06.01.2022 tarihleri arası tahakkuk eden 1.462.500USD cezai şart alacağı için şimdilik 1.000USD'nin ödenmesini talep ettiği; Bayilik Anlaşması'nın 22.b maddesinde davalı bayinin sözleşmenin feshinden veya faaliyetin sona ermesinden itibaren 7 gün içinde istasyonu davacıya teslim etmeyi üstlendiği; aksi halde gecikilen her gün için 1.S00USD.lik cezai şartın (ceza koşulunun) ödeneceğinin kararlaştırıldığı; anılan hükümde taraflarca TBK m. 179/1? hükmünce ifaya eklenen ceza koşulunun kabul edildiği; davacı tarafından davalıya ... 15. Noterliği'nden ... tarihinde gönderilen... yevmiye numaralı ihtarnamede Bayilik ile Otogaz Bayilik Anlaşması'nın feshedildiği bildirilmiş olup işbu ihtarnamenin 29.04.2019 tarihinde davalıya tebliğ edildiği anlaşılmakla bu tarihten itibaren istasyonu davacıya teslim etmeyen davalının anılan ceza koşulunu ödeme borcu altında olduğu ve bu kapsamda Bayilik Anlaşması'nın 22.b maddesi uyarınca (taleple bağlılık ilkesi uyarınca) Y.O00USD'nin ödenmesini talep edebileceği kanaatine varılacağı; İşyeri Açma ve Çalıştırma ruhsatının davacıya devredilmemesi nedeniyle 02.05.2019 - 06.01.2022 tarihleri arası tahakkuk eden 4.895.000USD cezai şart alacağı için şimdilik 1.000USD'nin ödenmesini talep ettiği; Bayilik Anlaşması'nın 22.d maddesinde davalı bayinin sözleşmenin feshinden itibaren 3 gün içinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsatını davacıya devretmeyi üstlendiği; aksi halde gecikilen her gün için 5.000USD.lik cezai şartın (ceza koşulunun) ödeneceğinin kararlaştırıldığı; anılan hükümde taraflarca TBK m. 179/1! hükmünce ifaya eklenen ceza koşulunun kabul edildiği; bu kapsamda Bayilik Anlaşması'nın 22.d maddesi uyarınca (taleple bağlılık ilkesi uyarınca) 1.000USD'nin ödenmesini talep edebileceği kanaatine varılacağı; Davalının haksız işgali nedeniyle 06.05.2019 - 06.01.2022 tarihleri arasında ecrimisil bedeli için şimdilik 10.000TL'nin ödenmesini talep ettiği; aşağıdaki mali inceleme neticesinde bu talebe yönelik hesaplamanın yapıldığı; Davacının uğradığı kar kaybı için şimdilik 10.000TL'nin ödenmesini talep ettiği; kar kaybının talep edilebilmesi için davacı tarafından HMK m. 194(1) hükmünce dayanılan vakıanın somutlaştırılıp somutlaştırılmadığını takdirin, Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, eğer kar kaybı ispatlanmış ise bu hususun mali yönden değerlendirilebileceği, Kira Sözleşmesi'nden kaynaklanan 200 O00USD.lik cezai şart alacağı için şimdilik 1.000-USD ödenmesini talep ettiği, davalının istasyonu davacıya teslim etmeyerek etmeyerek Kira Sözleşmesi'nin ihlal ettiğinin iddia edildiği; Kira Sözleşmesi'nin 8. maddesinde davacı tarafından süresinden önce sözleşmenin sona erdirilmesi halinde davalı bayinin 200.00USD.lik cezai şartın (ceza koşulunun) ödeneceğinin kararlaştırıldığı; anılan hükümde taraflarca TBK m. 179/1 hükmünce seçimlik ceza koşulunun kabul edildiği; eğer davalı bayinin sözleşmeyi ihlal ettiği kabul edilir ise bu halde davacının, Kira Sözleşmesi'nin 8. maddesi uyarınca (taleple bağlılık ilkesi uyarınca) 1.000USD'nin ödenmesini talep edebileceği kanaatine varılacağı; Takdirin, TMK m. 4 ve HMK hükümlerince Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, Mali inceleme neticesinde: Sözleşme fesih tarihinden sözleşme bitiş tarihine kadar çalışılmayan gün 2 yıl 7 ay, bürüt kar KAYBI 3.660.810,35 TL, net kar KAYBI 1.936,648,07 TL. KADRİ MARUF hesabı yapılmıştır. Davacıya iade edilecek ecrimisil tutarı 1.422.031,10 TL hesap edildiği" şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür. Davacı vekili tarafından sunulan 03/09/2025 tarihli dilekçe ile mahkememizde görülmekte olan işbu davadan feragat ettiklerini, davalı tarafın feragat halinde vekalet ücreti ve yargılama gideri talebi olmadığına dair beyanı da dikkate alınarak davanın feragat nedeniyle reddine, davalı lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Davalı vekili tarafından sunulan 26/08/2025 tarihli dilekçesi ile müvekkili şirket ile davacı şirketin uzlaşmaya vardığını, davacı tarafından davadan feragat edildiği takdirde vekalet ücreti ve yargılama gideri taleplerinin bulunmadığının bildirildiği görülmüştür. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun feragate ilişkin 307 ve devamındaki maddelerine göre; feragat, davacının, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı olmaksızın talep sonucundan kayıtsız-şartsız vazgeçmesidir. Hükmün kesinleşmesine kadar yapılabilen feragat, kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir. Yukarıda yazılı yasal düzenlemeye göre; davanın, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri nitelikteki davalardan olduğu, davacı vekilinin talep sonucundan kayıtsız, şartsız ve tamamen vazgeçtiği, davacı vekilinin 03/09/2025 tarihli beyan dilekçesinde vekalet ve yargılama ücreti talepleri olmadığı, davalı vekilinin 26/08/2025 tarihli beyan dilekçesinde de vekalet ve yargılama ücreti talepleri olmadığı anlaşılmakla, davanın feragat nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Davanın vaki feragat nedeniyle reddine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu karar harcının peşin yatırılan 427,60-TL harçtan mahsubu ile noksan 187,80-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine, 5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.25/11/2025

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır