İlk Derece Mahkemesi 2024/284 E. 2026/331 K.

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/124 KARAR NO : 2026/353

DAVA : Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Tazminat) DAVA TARİHİ : 15/02/2024 KARAR TARİHİ : 22/04/2026

Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı arasında 06.04.2023 tarihli------ İşletme Hizmetleri Sözleşmesi imzalandığını, davalının sözleşme konusu hizmette taahhüt edilen personel sayısı istihdam edilmediğinden bahisle, gönderdiği ihtar üzerine eksik personelin tamamlanmadığı ileri sürülerek 13.10.2023 tarihi itibariyle sözleşmenin feshedildiği ve kesin teminatın irad kaydedileceğini bildirdiğini; müvekkili şirket tarafından ihtarnameye verilen cevapta haksız fesih bildirimiyle irad kaydına itiraz edildiğini; davalı tarafça paraya çevrilmek üzere bankaya sunulan teminat mektubu tutarı olan 899.543,00 TL'nin muhatap banka nezdinde kredi ticari itibarının zedelenmemesi için davalıya dava hakları saklı kalmak kaydıyla ödemek zorunda kaldığını; sözleşmede teknik işletim ve bakım hizmetinin elektrik- mekanik teknisyenleri, inşaat teknisyeni, otomasyon teknisyeni, mekanik şefi, elektrik şefi, Planlama uzmanı ve teknik müdürlerden teşkil 23 personel ile ifa edileceği kararlaştırıldığını; ancak sözleşmenin konusu personel temimi olmayıp, hizmet ifası olduğunu; sözleşme imzası öncesindeki mevcut personel ücretlerinde sözleşmenin imzalanmasından sonra yüksek artış meydana geldiğini; bu durumun müvekkili yükleniciye ciddi bir maliyet artışı getirdiğini; sözleşmede belirlenen rakamlarla personel istihdamının imkansız denebilecek düzeyde zorlaştığını; müvekkili yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmek amacıyla iyi niyetli hareket ettiğini; başlangıçta personel sayısındaki eksikliğin işi aksatmaması için kendi bünyesindeki--- Merkezi'ne yönlendirdiğini; yine şirket merkez ofisinde çalışan personel yöneticileri de, --- Merkezi'nde çalışarak hizmeti yürüttüğünü; müvekkilinin yoğun personel arayışı çabaları sonucu eksik kalan personel sayısının azaltıldığını; maliyet farkını davalıya yansıtmadan mühendis istihdam ettiğini; sözleşme şartlarında esaslı ve şiddetli bir değişiklik oluştuğunu; bu durumun yüklenicinin kusurundan kaynaklanmadığını; davalıya sunulan personel özlüklerinin, makul bir sebep ileri sürülmeden geri çevrildiğini; aşırı ifa güçlüğünü yadsıyarak bu konuda aksiyon almayıp, pasif davranan davalının kusurlu olduğunu; 4735 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesinde, ihale dokümanın da fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ihalesi yapılan işlerde yüklenicinin sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkına ilave olarak idarece ek fiyat farkı verilebilmesi ve bu sözleşmelerin yüklenicinin başvurusuyla ve idarenin onayıyla devredilme imkanı getirildiğini; aşırı ifa güçlüğü ortaya çıkmış olduğundan, 06.04.2023 imza tarihli sözleşmenin 13.10.2023 tarihi itibariyle feshi ve teminatın irad kaydnın yerinde olmadığından bahisle teminat bedeli olarak ödenen 899.543,00 TL'den şimdilik 10.000,00 TL'nin 17.10.2023 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsilinekarar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça da personel sayısının sözleşmeye uygun şekilde sağlanmadığının kabul edilmesi karşısında sözleşmeye aykırı davrandığında, uyuşmazlık bulunmadığı; dolayısıyla çekişme konusu olmayan bu hususun incelenmesine gerek olmadığını; sözleşme kurulmasından evvel ve kurulması esnasında teklif usulü kapsamında istenilen hizmetin tüm detaylarıyla açık olduğu; sözleşme bedelinin de müvekkili banka tarafından eksiksiz ödendiğini; herhangi bir kusuru bulunmadığını; dava dilekçesinde bahsi geçen 4734 ve 4735 sayılı Kanun kapsamına müvekkili bankanın tâbi olmadığını; davacının sözleşmeyle kararlaştırılan hususlara ilişkin şartları bu bağlamda istihdam edilecek işçi sayısı, ekonomik süreç birlikte dikkate alındığında, dilekçesinde belirttiği şekilde etkilendiğini kanıtlayamadığını; sözleşmenin 48 ay süreli olarak düzenlendiğini, feshedildiği tarih arasında 6 aylık süre bulunduğunu; davacıya sürenin 4. ayından itibaren ihtar gönderilmeye başlandığını; bu kadar kısa sürede öngörülemez koşulların gerçekleştiği ifanın imkansız hale geldiğine ilişkin değişiklik yaşanmadığını; davacıdan beklenenin deneyimi ve basireti kapsamında ölçülü ve öngörülebilir bir teklif sunması gerektiğini; ortada bir ifa güçlüğü oluşmuş ise, verdiği teklifle kendi kusuruyla sebebiyet verdiğini; hukukta esas olanın sözleşmeyle bağlılık olduğunu; özel ve tüzel kişilerin var olan hukuk düzeni içinde kalmak koşuluyla diledikleri tipte sözleşme yapma hak ve özgürlüğüne sahip olduğunu; sözleşmeye bağlılık kuralının hukuki güvenlik ve dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkelerinden biri olduğunu; davacı serbest iradesiyle koşullarını önceden bildiği ve değerlendirdiği bir sözleşme için yine kendi belirlediği bir fiyat üzerinden teklif verdiğini; sözleşmenin imzalandığı 06.04.2023 tarihinden sözleşmenin feshedildiği tarihe kadar davacının taahhüt ettiği donanım ve sayıda kişiyle hizmet vermediğini; hemen akabinde 10.05.2023 tarihinde müvekkili banka tarafından konuyla ilgili ilk ihtarın gönderildiğini; buna göre 6 ay süreyle beklendiği dikkate alındığında, müvekkili bankaya bir kusur veya kötü niyet atfedilemeyeceğini; ihtilafsız olan diğer bir husus ise, müvekkili banka tarafından sözleşmenin ayakta kalması gayesiyle davacının edimlerini yerine getirmesi için süre verildiğini; verilen sürede sözleşmenin yerine getirilmemesi üzerine haklı nedenle feshi cihetine gidilerek 10. maddeye göre teminat mektubunun nakde çevrilmesi sürecine girildiğini; bankacılık alanında faaliyet gösteren müvekkilin banka hizmet binasının teknik işletme hizmetlerinin eksiksiz ve tam bir şekilde yürütümü, bankacılık faaliyetlerini yürütebilmesi için hayati önem arz ettiğini; sözleşmenin amacın özünü oluşturduğunu; somut durumda davacının işbu davayı huzura getirmesinin ne sözleşme serbestisi içinde imzalanmış bulunan sözleşme hükümlerine ne de basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü ile iyi niyet ve hakkaniyet kurallarına uygun olduğunu; davacının sözleşmenin 3.30 maddesinde kararlaştırılan şekilde personel temin ve sözleşmedeki kararlaştırmaya uygun olarak ifa etmediğini, ülkemizde ekonomik koşullarda belirli zamanlarda değişkenlik oluşmakla birlikte tacir olan davacının öngörülemezlik şartını TTK.m.18/f.2 hükmü uyarınca, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini; öte yandan, TBK.m.138 hükmünde sözleşmenin yeni şartlara uyarlanması talep hakkı bulunduğunu; davacının bu yönde dava açmadığı gibi ihtirazı kayıtla da edimini ifa etmediğini; feshedilmiş sözleşmenin uyarlanması içinde dava açılamayacağından bahisle, yerinde olmayan davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava hukuki niteliği itibariyle, davacı ile davalı arasında akdedilen ---- sözleşmesi uyarınca davacı tarafından davalıya ödenen bedelin tazmini istemine ilişkindir. Usulünce duruşma açılarak; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip ihtilaflı ve ihtilafsız konular ön inceleme duruşmasında resen belirlenerek uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda tarafların tüm delilleri tahkikat duruşmalarında toplanıp bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır. Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda, davacı ile davalı arasında 06/04/2023 tarihli ----- Hizmetleri sözleşmesinin imzalandığı, sözleşmeye göre işin 23 personel ile ifa edileceğinin kararlaştırıldığı, davalı tarafından 13/10/2023 tarihinde sözleşmeyi fesih ederek kesin teminatın irad olarak kaydedildiği, uyuşmazlığın; davacı tarafından sözleşmede belirtilen personel ücretlerinin TBK 138 maddesi kapsamında aşırı ifa güçlüğü meydana gelip gelmediği, gelmiş ise davacı tarafından davalıya ödenen 899.543,00 TL'nin kısmi dava olarak 10.000,00 TL ödeme tarihi olan 17.10.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Tanık ---- beyanında: "Ben 2020 yılından beri davacı şirkette şu an operasyon müdürü olarak çalışıyorum, önceden de operasyon şefi olarak çalışıyordum, ben davacı ile davalı arasındaki -- merkezinin yapımı aşamasında projede organizasyonun sağlanması için projenin düzene girmesi için görev aldım, biz sahada 13 kişi vardık, mekanik teknisyeni, elektrik teknisyeni, elektrik şefi, mekanik şefi, proje müdür, teknik müdürü, operasyon müdür, planlama uzmanı, hatırladıklarım bunlar, daha sonradan bu sayılarda artış da oldu, azalma da oldu, davalı taraf bize eksik işçi çalıştırdığımızı söylüyorlardı, bulduğumuz elemanları kabul etmiyorlardı, bulduğumuz elemanları beğenmiyorlardı, yetkinlik düzeyleri olduğu halde beğenmiyorlardı, hepsi alanında uzmandı, diplomaları mevcuttu, her ne kadar sözleşmede belli bir miktarda da kişiden bahsedilmiş ise de biz daha sonra bunları tamamlayacağımızı, insanlar yerleştikçe biz bu sayıların artacağını söyledik, bu süreçte herhangi bir aksama olmadı, işçiler 3 vardiyalı çalışıyordu, gece vardiyası olan da vardı dedi, Davacı vekilinin sorusu dahilinde tanıktan soruldu; merkez ofisten benle birlikte üç kişi destek verdik", bu 13 kişinin içinde üç kişide mevcuttur, maaş durumu birden artmıştır, biz de eleman bulmakta zorlandık, bu piyasada o kalifiyede eleman bulmak zor", davacı vekilinin biz bu durumu davalıya ilettiğimize dair beyanımızın zapta geçirilmesini talep ediyoruz" şeklinde beyanda bulunmuştur.Tanıklar dinlenmiş, ilgili SGK'dan sözleşme anında davacı tarafından çalışan listeleri temin edilmiş, sözleşme süresinde emsal araştırmaları yapılmış böylelikle tarafların delilleri toplanarak, tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamı ile mahkememizce yapılan ön inceleme duruşmasında zapta geçen beyanlar ve uyuşmazlık tespiti dikkate alınarak davacı alacağının bulunup bulunmadığının tespiti için dosya üzerinde inceleme yapmak suretiyle dosyada mübrez 02/12/2025 tarihli bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir. Tarafların itirazlarını karşılar ek rapor alınmış. Ek ve kök rapor hukuka uygun ve denetime elverişli olması nedeniyle hükme esas alınmıştır. Davacı sözleşmeye uygun olarak teknik mektubu sunduğu, buna göre 2023 yılı uygulama birim fiyatları ve hesap tablosu sunduğu, sözleşmeye göre 18+5=23 kişi olması gerektiği SGK kayıtlarına göre eylül ayında davacının çalışan sayısının 13 olarak yer aldığı ve eylül ayında 2 kişi işten çıkarılarak 11 kişiye düştüğü, davalı tarafından bu durumun davacıya 10/10/2023 tarihide ihtar edildiği, dinlenen tanık beyanlarına görede zaten sahada 13 kişi olduğu ve belirle dönemlerde bu miktarın arttığı ve belirle dönemlerde azaldığının beyan edildiği, davacı TBK 138 md hükmü uyarınca ifa güçlüğüne dayanmış ise de davacının verdiği teklife dayalı olarak bedel kısmının oluşturulduğu, yine 22 yılında asgari ücrette değişiklik yaşanmasına dayanıldığı, 2023 yılında aynı dönemde asgari ücret artışının öngörülmesi gerektiği, basiretli tacir gibi davranması gerektiği, davacının sözleşmede kararlaştırılan nitelik ve adette personel temini yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle davalının sözleşmeyi haklı olarak feshettiği ve kesin teminatın nakde dönüştürme hakkının olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-DAVANIN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 732,00 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davadan önce gidilen ara buluculukta devletçe karşılanan 3.600,00 TL ara buluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, bu nedenle bu miktar yönünden harç gibi tahsil müzekkeresi hazırlanmasına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafça yapılmış yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 6-Hüküm tarihindeki tarife uyarınca reddedilen dava yönünden 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-HMK 333 ve gider avansı tarifesinin 5. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden ilgili tarafa iadesine,Kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilleri ile davalı vekilinin yüzlerine karşı açıkça okunup anlatıldı.