İlk Derece Mahkemesi 2024/1159 E. 2025/1190 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/ KARAR NO : 2025/

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av.

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 20/11/2024 KARAR TARİHİ : 16/10/2025

Mahkememizde açılan davanın açık muhakemesi sonunda ; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ... şirketi demir çelik ve aliminyum alanında kendisine ait ...'daki fabrikasında büyük ölçeklerde üretim yapan ... merkezli bir şirket olduğunu. Müvekkili şirket tarafından 24.05.2022 tarihinde davalı şirket ... İç ve Dış tic. Ltd şirketinden devam eden üretimlerinde kullanabilmek amacıyla lazer kesim makinesi sipariş edildiğini, davalı şirket tarafından, müvekkili şirket için şartları sipariş formunda yer alan lazer kesim makinasının hazırlanarak müvekkiline teslim edilmesinin kararlaştırıldığını. Taraflar arasında bu konuda 25.05.2022 tarihinde yapılan proforma ile anlaşma sağlandığını, proforma fatura, iş tamamlanmadan önce müşteriye gönderilen ön satış faturası olduğunu, faturadan farklı olarak, henüz teslim edilmemiş mal veya hizmetlere yönelik bir taahhüt olduğunu. Taraflar arasındaki anlaşma ile belirli şartlar kararlaştırıldığını ve lazer kesim makinesinin davalı tarafından üretilerek teslim edilmesi için anlaşmaya varıldığını, yapılan anlaşma ile 3900 dolar karşılığında sözleşme konusu makinenin ...'ün ... limanına teslimatı içinde anlaşma yapıldığını. Sözleşmenin ana bedeli olarak toplam $71.900,00 dolar, ön ödeme bedeli olarak ise toplam bedelin 9.30'u $21.570,00 dolar olarak kararlaştırıldığını. Ön ödeme bedeli olan $21.570,00 tutarındaki bedelin davalı şirketin ... Bankası, Iban No: ... USD, dolar hesabı ve ... numaralı hesabına 25.05.2022 tarihinden ... Bankası aracılığıyla uluslararası para transferi yöntemiyle ödeme yapılarak gönderildiğini. Davalı şirket taraflar arasında yapılan 25.05.2023 tarihli anlaşmaya aykırı davranarak sözleşme uyarınca borçlanılan lazer kesim makinasını kararlaştırılan 3 haftalık süresinde teslim edilmediğini. Davalı şirketin uluslararası satış temsilcisi ... tarafından gönderilen 05.07.2022 tarihli emailde makinenin teslimatın geciktiklerini, zamanında teslim etmeyi umduklarını ancak planda olmayan nedenler ile teslim edilmesi gereken makineyi bitiremediklerini, bayram tatilinden sonra 18.07.2022 tarihinde makinenin gönderileceğini belirterek özürlerini dile getirdiklerini. Davalı şirket tarafından sözleşmede kararlaştırılan makine yine teslim edilmediğini bunun üzerine müvekkili şirket tarafından ödenen ön ödemenin kendilerine iade edilmesi talep edildiğini. Davalı şirket tarafından müvekkili tarafından yapılan $21.570,00 tutarındaki ön ödeme iade edilmediğini. Sözleşme konusu olan ve üretimde kullanılmak amacıyla alınan makinenin davalı şirket tarafından süresinde teslim edilmemesi nedeniyle müvekkil şirket büyük zarara uğradığını. Bu nedenle müvekkili şirket tarafından yapılan Ön ödeme tutarı olan (21.570.00USD doları)dava açılış tarihi itibariyle kur değir ile 745.459,20 Türk Lirası değerindeki ön ödemenin asıl sözleşmenin değeri yabancı para üzerinden olması sebebiyle mahkeme tarafından karar verilen günkü kur değeri üzerinden, müvekkiline ödenmesi gereken değer tespit edilerek bu değerin yasal ticari faizleri ile birlikte müvekkili şirkete ödenmesine, müvekkili şirketin, malın zamanında teslim edilmemesinden kaynaklanan uğradığı zararının konusunda uzman bilirkişi heyetince tespit edilerek yasal faizleri ile ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça ileri sürülen iddia ve talepleri haksız, hukuka aykırı olduğunu, davanın usul yönünden davanın reddi gerektiğini. Davacı tarafından müvekkile, proforma faturasına konu makineye ilişkin bu güne değin hiçbir ödeme yapılmadığını. Davacı tarafından sunulan ödeme belgesinden de görüleceği üzere bu ödeme “..." firması tarafından yapıldığını, müvekkil firmadan alınan makine parçaları için yapılmış bir ödeme olduğunu. Açıklamada zaten "ithalat malı” için ödeme yapıldığı açıkça belirtildiğini. ... firması tarafından müvekkiline kendisi için özel olarak üretilen ... Kesim Makinesine ilişkin bir ödeme yapılmadığı dosya kapsamı ile sabit olduğunu. Proforma faturada yer alan ödemeler yapılmadığın, buna ilişkin ödeme yapıldığının ispatı külfetinin davacıda olduğunu, ödemeyi ispata yarar bir delil sunulmadığı gibi, davacının delilleri arasında da bu yönde, bir delil bulunmadığını, sonradan delil sunulmasına muvafakatinin bulunmadığını. Müvekkilinin proforma faturadaki özellikleri haiz makineyi, ticari ilişkilerine duyduğu güvenin de etkisi ile iyi niyetli olarak hazırlanmaya başlandığını. Süreçte, firma, makineye başka bir parça eklenmesini talep ettiğini, bu doğrultuda parça için sipariş verildiğini. İlgili parçanın gelmesi geciktiğinden, müvekkilinin mail yoluyla ürün tesliminin 18.07.2022 tarihinden önce olamayacağı firmaya bildirdiğini. Gecikmenin davacının ekstradan talep ettiği parçadan ve ödemelerin zamanında yapılmamasından kaynaklı olduğunu, müvekkilinin kusurundan kaynaklanmadığını, müvekkil tarafından davaya konu makine ifa tarihinde eksiksiz olarak tamamlandığını ve teslime hazır hale geldiğini. Alacaklının sözleşme uyarınca kendisine ifa yapılabilmesi için üzerine düşen hiçbir yükümlülüğü yerine getirmediğini. Ödeme yapmadığını, temerrüde düştüğünü ve kendisine özel olarak yapılan makinenin müvekkilinin elinde kalmasından dolayı müvekkili şirketin zarara uğradığını. Bu nedenle davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasındaki satım sözleşmesinde ödenen %30 oranındaki peşinat olan 745.459,20-TL'nin makinenin teslim edilmemesi sebebi ile iadesine ilişkin alacak davasıdır.Mahkememizce dosya davalı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere SMMM bilirkişine tevdi edilerek rapor aldırılmasına karar verilmiştir. Bilirkişi ... 31/07/2025 tarihli raporunda; "1- Davalı taraf ... İç ve Dış Ticaret Ltd.Şti tarafından 2022-2023-2024 yıllarına ait ticari defterleri ibraz edilmiştir. Davalı tarafın 2022-2023- 2024 yıllarında E-defter mükellefi olduğu görülmekte ve davacıya ait Yevmiye ve Defteri Kebir defterlerinin aylık olarak alınması gereken beratlarının "6102 sayılı TK nu 64/3 maddesi ve 1 Sıra nolu Elektronik Defter Genel tebliğine göre süresinde yapılmış olduğu görülmektedir(Elektronik defter tutma sürecinde hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayının beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçer).2- Davalı taraf ... İç ve Dış Ticaret Ltd.Şti “nin ticari defter bilgilerine göre ... tarafından 25.05.2025 tarihinde davalı taraf ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti'ne gönderilen 21.570,00 USD tutar davalı şirket 2022 yılı ticari defterlerinde 26.05.2022 tarihinde 21.533,00 USD olarak(21.533* 16,2670-350.277,31 TL ) ... Döviz Alış Kuru değerlendirilerek 350.277,31 TL olarak 340.01.S005 Alınan Sipariş Hesabına kayıt yapılmış olduğu görülmektedir. Davalı taraf ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. 2023 yılı ticari defter kayıtlarında 01.12.2023 tarihinde 1501 yevmiye numaralı kayıt ile 340.01.S005 Alınan Sipariş Hesabının belgesiz ve muhasebe usul ve standartlarına uyulmadan kapatılmış olduğu görülmektedir. Bu hesabın kapatılması için davacı tarafa iade işlemi, mal satışına istinaden fatura düzenlenmesi veya davacı firma adına açılmış bir hesaba virman yapmak gibi v. b bir işlem yapılmaması nedeniyle davacı tarafın davalı taraf ... İç ve Dış Ticaret Ltd.Şti 'den 21.570,00 USD alacaklı olacağı görüş ve kanaatine varılmıştır. Davacı tarafın alacaklı olduğu tutarın dava tarihi ile tutarı (21.570,00 USD*34,56-)745.459,20 TL dır " görüş ve kanaatini bildirmiştir.Davalı şirket yetkilisi 22.05.2025 tarihli duruşmada isticvap edilmiş olup, beyanı " Ben davalı şirket yetkilisiyim, davacı benden ikinci el makine talep etti, gelip ...'de yerinde makineyi gördü, makine baştan imal edilmeyecekti, zaten hali hazırda mevcut bir makine idi, makineyi beğendi, döndüğü zaman parasını göndereceğini söyledi, davacı ile daha önceden de ticari ilişkimiz mevcuttur, kendisine bir kısım mallar gönderiliyordu. Akabinde bu beğendiği makine üzerinde bir kısım değişiklikler talep etti, o dönem pandemi dönemiydi ve bu değişikliklerin yapılması için gereken malzemeler geç geldi. Bu arada ...'dan bu parça geldi ve makinenin üzerine montajı yapıldı ve hazır hale getirildi, hatta bu durum kendisine de söylendi kendisi kabul etmedi. Dolayısıyla makinenin teslimi geciktiğinden siparişi iptal etmek istedi. Makine üçüncü bir kişiye satıldı. Bu arada bu makine dışında başkaca malzemeler gönderildiği için ve ticaret devam ettiğinden kendisinin göndermiş olduğu makine bedeli diğer cari borçtan düşüldü. Bunların hepsi defterlerimizi de kayıtlıdır ve gönderilen diğer malları hepsi resmi ihracat belgeleri ile ispatlanabilir. Ticaret hala devam etmektedir. Hala davacı bizden sipariş vermektedir. Kendisinin şuan cari hesabının ne kadar olduğunu bilmiyorum, davacı ile bu bedelin diğer siparişlerden düşüleceği şifahi olarak görüşülmüştür fakat yazılı bir belge mevcut değildir. Bana göstermiş olduğunu dosyaya sunulan ... yazışmaları ve mailler bana aittir bunları kabul ediyorum, ayrıca bize gönderilen bu para dekontunda açıkça makine için gönderildiği yazılı değildir bu para çeşitli malların ithalatı için gönderilmiştir zaten bu husus dekontta da yazılıdır, hepsinin faturası mevcuttur" şeklindedir.Davalı şirket yetkilisi isticvaptaki beyanı ile sözleşmenin kurulduğunu iddia etmiş, akabinde satımdan davacının vazgeçtiği ve dava konusu avansın başkaca ticari ilişkilerden mahsup edileceği noktasında anlaşıldığını ileri sürmüştür. Bu beyan birleşik ikrar kabilinden bir beyandır. Dolayısıyla ispat yükünün tayini için bu kavramın açıklanması gerekir.Bileşik ikrarda ikrarın bölünmesi ise bağlantılı ve bağlantısız bileşik ikrar bakımından ayrı ayrı incelenmelidir. Doktrinde, bağlantılı bileşik ikrarın bölünebileceğini söyleyen görüşler olduğu gibi bölünemeyeceğini ileri süren görüşler de vardır. Bağlantılı bileşik ikrarın bölünemeyeceğini söyleyen görüşe göre, ikrar ile ispat yükü ikrar edene geçeceğinden, eklenen yeni vakıanın ikrar eden tarafından ispatlanması sonucunu doğurması doğru bulunmamaktadır. Buna karşılık bağlantılı bileşik ikrarda bölünmenin kabul edildiği görüşe göre, ikrar edilen vakıa artık çekişmeli olmaktan çıktığı için ikrar edilen kısım bakımından ispata gerek bulunmamaktadır. Buna karşılık, ikrara eklenen vakıanın ispatı gerekmektedir. Örnek olarak, davalının "parayı aldım ama ödedim" şeklinde beyanı ile paranın alındığı hususu ikrar edilmiş ve ispatına gerek kalmamıştır fakat paranın ödendiğine ilişkin yeni eklenen vakıanın davalı tarafından ispat edilmesi gerekmektedir.Görüleceği üzere, ...; ödeme savunmasında doktrindeki görüşlerin aksine bağlantılı bileşik ikrarında bölünebileceğini ve ispat yükünün yer değiştirdiğini istikrarlı kararlarında benimsemiştir.Bu minvalde, davalının beyanı bağlantılı birleşik ikrar niteliğinde olup, davalı, gönderilen avansın başka borçlardan düşüleceği noktasında anlaşıldığını ve mahsuplaşıldığını ispatlamakla mükellef hale gelmiştir. İncelenen ticari defterlerde, taraflar arasındaki ticari ilişkilere istinaden 21.570 USD'nin davacı tarafça ödendiği, bu paranın hala alınan sipariş hesabında mevcut hali ile göründüğü, başkaca bir borçtan düşülmediği anlaşılmış olup, davalı tarafça aksine belge de sunulmuş değildir. Dolayısıyla davalının, davacıya makineyi geç teslim etmiş olması sebebiyle sona eren ticari satım sözleşmesine istinaden ödenen avansın iadesi gerekecektir.Yine davalının, kendisine para gönderen şirket ünvanının farklı olduğu noktasındaki husumet itirazı incelenmiş olup, davacı tarafça sunulan belgelerden, davacı şirketin faaliyet gösterdiği ülke olan ... ...'nca verilen belgeden, davacı şirketin, ünvanı yanında ayrıca bir reklam adı kullanabileceği, dolayısıyla davalının bu savunmasına itibar edilmemiş ve davacının aynı tüzel kişilik kapsamında olduğunun kabulü gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile, 21.570,00-USD’nin dava tarihinden işleyecek devlet bankalarının USD kuruna uyguladığı en yüksek faizi oranında faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM ; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile, 21.570,00-USD’nin dava tarihinden işleyecek devlet bankalarının USD kuruna uyguladığı en yüksek faizi oranında faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 50.922,31-TL harçtan peşin alınan 12.730,58-TL'nin tahsili ile bakiye 38.191,73-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine, 3-7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6155 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 4.321,00-TL yargılama gideri, 12.730,58-TL peşin harç 427,60-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 17.479,18-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca belirlenen 115.818,88-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 6-HMK' nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avanslarının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine, Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde ... olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.16/10/2025

Katip ... ✍e-imzalı

Hakim ... ✍e-imzalı