İlk Derece Mahkemesi 2023/557 E. 2024/1040 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/557 Esas KARAR NO : 2024/1040

DAVA : Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 26/08/2023 KARAR TARİHİ : 25/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA/ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının ..., ..., ..., ... parçalarının bakım ve onarımları için ... firması ile anlaşıp söz konusu parçaları firmanın ... yerleşkesine göndermek üzere davalı taşıma şirketi ile anlaştığı; ürünlerin bakım onarım masrafları da dava dışı ...firmasına ödendiği; ürünlerin bakım ve onarım için gönderinin gerçekleştirilmiş olduğu tarihteki piyasa değeri net olarak 74.347,33 € olduğu; ilgili ürünlerden oluşan gönderi, davalı taşıma şirketi tarafından 15.11.2022 tarihinde ... konşimento numarası ile davalı tarafça davacı şirkete ait depodan teslim alındığı ve sorumluluğun davalı taşıma şirketine geçtiği; gönderi teslimi sağlandıktan sonra davalı taşıma şirketi tarafından teslimat durumu ile ilgili olarak firmaya "alıcının gönderiyi kabul etmediği" yönünde e-posta yolu ile bilgi verildiği; alıcının gönderiyi kabul etmediğine ilişkin herhangi bir tutanak veya benzeri belge sunulmadığı; dava dışı firma ile iletişime geçilerek ürünlerin kabul edilmeme gibi bir durumunun söz konusu olmadığı teslimat için herhangi bir kişi veya kuruluş gelmediği gibi iletişime de geçilmediği bilgisinin verildiği; davalı şirket ile iletişime geçildiği ancak teslimatın gerçekleşmediği ve ürünlerin de iade edilmediği; ... 77. Noterliği’nin... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirketten ürünlerin davacıya iadesi, iadesinin mümkün olmaması halinde ise ürünlerinin güncel bedellerinin ödenmesi talep edildiği halde cevapsız kaldığı; parçaların alıcıya teslim edilememiş olması ile birlikte iadesinin de sağlanamamış olması pervasızca, gerekli dikkat ve özeni göstermemiş olan davalı sebebi ile kendisine ait ürünlere de kavuşamamış olan davacının zarara uğramış olduğu zarar nedeniyle davanın kabulü ile davalının taşıma sözleşmesine uymaması sebebiyle müvekkilin uğradığı zararın fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak suretiyle şimdilik davanın açıldığı tarihteki kur hesabına göre (50,00€) 1.424,50TL'sinin dava tarihinden itibaren işletilecek devlet bankalarının ilgili yabancı para biriminde açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. SAVUNMA/ Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Fransa'ya taşınan gönderi, davalı şirketin ...'daki acentesi / hizmet ortağı, ... firması tarafından teslim alındığı, e-mail yazışmaları ile görüldüğü üzere gönderi alıcısı tarafından teslim alınmadığı, konşimentoda belirtilen e-posta adresine mail ile bildirimde de bulunulduğu ancak gönderiyi teslim almadığı; davacı Kurum ile yapılan yazışmalarda bu hususun bildirildiği, gönderi alıcısının, gönderiyi teslim almadığı, bu sebeple de geri taşınıp, kendilerine iade taşıma suretiyle teslim edilmesi / iade edilmesi veya ... gümrüğüne terk edilip imha edilmesi seçeneklerinden birisini seçmesi ve davalı şirketi bilgilendirmesi istenildiği halde davacının somut bir şekilde gönderinin geri taşınması, ... gümrüğünden ve Türkiye Gümrüğünden geçirilmesi esnasında doğacak vergi ve masrafları ödeyeceği ve geri taşıma ücretini ödeyeceği hususunda somut bir bilgi vermediği; davacı tarafa iade – imha seçenekleri sunulduğu ancak açık bir şekilde gönderinin geri taşınmasını istemediğini bu nedenle davanın reddi gerektiği; bir an için iade edilmeme nedeniyle zararın oluştuğu düşünülse dahi davanın konusu taşıma, uluslararası hava yolu taşıması olmakla, Türkiye'nin ve varış ülkesi ...'nın Montreal Sözleşmesinin tarafı olması sebebiyle kayıp, hasar ve geç teslim sebebiyle taşıyıcının sorumluluğu Montreal Sözleşmesi hükümlerine göre halledilmesi gerektiği; Montreal Sözleşmesinde, kargo taşımasında, taşıyıcının pervasızca hareketi / kastı / kasta varan ihmali gibi sebeplerin varlığı halinde dahi, taşıyıcının sınırlı sorumluluğunu etkilemediği; yolcu ve bagaj taşımasında etkilediği; montreal sözleşmesinin 22/3.maddesinde, kargo taşımacılığında, kayıp / hasar / geç teslim hallerinde, taşıyıcının sorumluluğunun nasıl hesaplanacağı açık olduğu; konşimentonun " Taşıma İçin Beyan Edilen Değer.." kısmı boş olduğundan taşıyıcı müvekkil şirket, gönderinin her bir kg için 22 SDR karşılığı ile sorumlu olduğu; gönderinin 6,50 kg olduğu, davacı taşıtan kurum adına imza vazedilen konşimento içeriği ile sabit olmakla, taşıyıcı müvekkil şirket, bu durumda dahi, 6,50 kg x 22 SDR = 143 SDR karşılığı ile sorumlu olduğu bu tutarı aşan talebinin bu sebeple reddine karar verilmesi gerektiği; kullanılmış / arızalı / hasarlı / bozuk olan ürünün bakım / onarım için gönderildiği için, hasarsız yeni bir ürün fiyatının talep edilemeyeceği neticeten davalı şirketin yükümlülüğünü yerine getirdiği için davanın reddine; davalı şirketin sorumluluğuna dahi gidilecekse 143 SDR karşılığı ile sorumlu olduğu kabul edilerek davacının aşan tutarının reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. DELİLLER VE GEREKÇE/ Dava, alacak davasıdır. Dava konusu uyuşmazlığın, davacı şirketin davalı kargo şirketi aracılığı ile ... firmasına overhaul (revizyon, bakım) amacı ile göndermiş olduğu uçak motor parçaları olan; ..., ..., ...ve ... parçalarının alıcısına teslim edilip edilmediği; davalının kusuru ile kaybolup kaybolmadığı; davalının varsa kusuru olması durumunda işbu parçalar yönünden davacının davalıdan talep edebileceği ürün değerinin tespitine ilişkin olup ispat yükü davacıda bulunmaktadır. Ancak alacak miktarının tespiti hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür. Mahkememizin 08/05/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın hava taşımacılığı alanında uzman bilirkişi ile uçak mühendisliği alanında uzman bilirkişiye tevdi ile dava konusu uyuşmazlığın tespiti konusunda rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda taşıma uzmanı ... ve Uzay ve Uçak Mühendisi Bilim Uzmanı ...'tan alınan 06/08/2024 tarihli bilirkişi raporu ile söz konusu teslim etmeme halinden Davalı Taşıyıcının sorumlu olduğu ancak gerekli yazışmalar neticesinde gümrüğe bırakılmış ürünün gümrüklemesinin tamamlanması hususunun aksi kararlaştırılmadığından yük göndericisi ve alıcısının sorumluluğunda olduğu, davacı tarafından ek sigorta yapılarak özel değer beyanında bulunulmadığından ve de ayrıca sınırlı sorumluluğu kural olarak kaldıran malın kendisinden kaynaklı durum ya da taşıyıcının çalışanlarının zarar verme kastı gibi durumlar da olmadığından somut uyuşmazlıkta Taşıyıcının Montreal Sözleşmesi kapsamında sınırlı sorumluluktan faydalanmaya devam edeceği, dosyadaki mevcut veriler ışığında, teslim edilmeyen ve imha riski nedeniyle kayıp/tam ziyaı olarak değerlendirme neticesinde sorumlu olunacak toplam emtia brüt ağırlığının 6.5 kg olarak kabulü, davalı taşıyıcının sorumlu olacağı toplam tutarın ise böylece 6.5 kg x 22 SDR = 143 SDR olduğu, mahkemece verilecek karar tarihinde bu 143 SDR tutarının Türk lirası karşılığı bulunarak bu tutara hüküm tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesi karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 16/10/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile davanın kabulü ile birlikte, 6.540,90-TL’nin dava tarihinden itibaren işletilecek devlet bankalarının ilgili yabancı para biriminde açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davacının ..., ..., ... parçalarının bakım ve onarımları için dava dışı ... firmasının ... yerleşkesine göndermek için davalı taşıma şirketi ile anlaşıldığı; bilirkişi raporunda taşınan parçaların özellikleri ve değerleri dikkate alındığında,... Uçak motorlarının yakıt pompalarını çalıştıran kritik öneme sahip; genellikle yüksek maliyetli parçalar olduğu; bu parçanın kaybı, motorun çalışamaz hale gelmesine neden olabileceği ve ciddi maliyetler doğurabileceği; ..: Elektrik enerjisini AC'den DC'ye dönüştüren bir cihaz olup uçaklarda, çeşitli elektriksel sistemlerin ve cihazların çalışması için gerekli olduğu;bu cihazın kaybı, uçak elektroniğinde ciddi aksamalara yol açabileceği; ...: Uçağın yatay ve dikey pozisyonunu gösteren; pilotların uçağın duruşunu ve yönünü doğru bir şekilde kontrol etmelerine yardımcı olan kritik bir navigasyon aracı olarak kullanıldığı; bu cihazın kaybı, uçuş güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye atabileceği; ... (...): Uçak sistemlerinde hareketi sağlayan bir mekanizma olup uçak manevralarını gerçekleştirip uçuş kontrol sistemlerinde hayati öneme sahip olduğu anlaşılmakla parçaların toplam piyasa değeri, davacı tarafından 74.347,33 Euro olarak belirtildiği; Montreal Sözleşmesi uyarınca tazminat hesaplamasında parçaların brüt ağırlığı dikkate alınması gerektiği anlaşılmıştır. Davaya konu taşıma işinin ... tek yönlü uçak ile taşımanın yapılması ile Montreal Sözleşmesi madde 1 uyarınca uygulanma şartları oluştuğu anlaşılmıştır. Davalı şirketin hem akdi hem fiili taşıyıcı; davacı şirketin taşıma sözleşmesini yapan ve yük göndericisi olduğu anlaşılmıştır. Montreal Sözleşmesi, uluslararası hava taşımacılığı sırasında meydana gelen zararların tazmini konusunda yeknesak kurallar getirir. Bu sözleşme, taşıyıcının sorumluluğunu ve bu sorumluluğun sınırlarını belirler. Sözleşmeye göre, taşıyıcı, taşınan yükün kaybolması, hasar görmesi veya gecikmesinden sorumlu tutulabilir. Ancak bu sorumluluk, belirli sınırlarla kısıtlanmıştır.Montreal Sözleşmesi madde 22/f.3 gereğince, taşıyıcının yükten doğan sorumluluğu, brüt kg başına 22 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlıdır. Bu durumda, taşınan parçaların toplam ağırlığı 6,5 kg olduğundan, taşıyıcının sorumluluğu 143 SDR ile sınırlı olup kararlaştırılan taşıma ücretini tarafların belirlediği zamanda ödeme sağlanarak davalı taşıyıcının esas borcu ise taşıma taahhüdünde bulunulan yükü veya yolcuyu söz konusu taşıma sözleşmesi kapsamında kararlaştırılan yer ve zamanda kalkış noktasından alıp varış noktasına sağ salim, yüke zarar vermeksizin, geciktirmeksizin, eksiksiz şekilde ve yolcunun bagajına zarar gelmeksizin ulaştırması gerekmektedir. Taşıyıcının borcunu tam, eksiksiz ve gereği gibi yerine getirmiş sayılması için hava aracının kural olarak kararlaştırılmış güzergahta gerçekleştirilmesi ve nihai varış noktasında iniş işlemlerinin zamamında tamamlanması, taşıma süresince herhangi bir zarar ya da hasarın da meydana gelmemesi gerekmektedir. Davacı vekili, "eşyaların akıbeti hususunda pervasızca, gerekli dikkat ve özeni göstermemiş olan davalı sebebi ile kendisine ait ürünlere de kavuşamamış olan müvekkilin zarara uğramış olduğunu" iddia etmiş ise de Montreal Sözleşmesi kapsamında bu durum, yükün taşıyıcının hakimiyetinden çıkıp gümrüğe girdikten sonraki bildirim yükümlülüklerini kapsamayacağı; pervasızca ve kasten taşınan malları gizleme, onlara zarar verme durumu de somut olayda mevcut olmadığı; malları yük ilgilisine teslim edemediği anlaşılmıştır. Davacı, söz konusu teslim edilemeyen emtia için taşıma öncesi ayrı bir özel değer bildiriminde bulunmadığı; taşıyıcı nezdinde ek bir sigorta yaptırmadığı; taşıyıcı davalıyı da sorumlu kılacak şekilde gümrükleme işlemlerinin kontrolü, mutlaka yük ilgilisine bildirim gibi ek sorumluluklar getirilmediği anlaşılmıştır. Montreal Sözleşmesi madde 31/f.2’ye göre ise; kargo için hasar fark edilir edilmez ya da en geç teslim alındıktan (alınması gereken) 14 gün içerisinde bildirimde bulunulması gerektiği; davacının yazılı bildirimi ve yazışmaları dikkate alındığında somut dosyada gecikmeden süresinde yapıldığı anlaşılmıştır. Konşimentoda 6.5 kg olarak emtia ağırlığı belirtildiği;özel değer bildirimleri hariç olmak üzere Montreal Sözleşmesi hava yük senedi ile gümrük beyannamesi gibi belgelerdeki veriler ile gerçek piyasa değerini esas almayıp sadece brüt ağırlığı dikkate almak gerektiği neticeten aksi taraflarca ve mahkemenizce tespit edilmediği sürece, dosyadaki mevcut veriler ışığında, toplam teslim edilmeyen kap brüt ağırlığının 6,5 kg olarak kabulü gerekmektedir ve bu husus, konşimento ile sabit olup davalı taşıyıcının sorumlu olacağı toplam tutar 6,5 kg x 22 SDR = 143 SDR olacağı anlaşılmıştır. Neticeten Montreal Sözleşmesi'nin 18/1. maddesine göre; taşıyıcı,maruz kalınan zararlardan dolayı, sadece zararı doğuran olayın hava yoluyla taşıma esnasında gerçekleşmesi şartıyla sorumludur. 22. maddesine göre ise;taşıyıcının sorumluluğu, gönderen tarafından yükün taşıyıcıya teslim edildiği esnada, gerekirse ek bir ücret ödenerek, yükün varış yerinde tesellümünde menfaati bulunduğuna dair özel bir bildirim yapılmadığı takdirde, hasar tarihi itibariyle kilogram başına sınırlı Çekme Hakkı tutarıyla sorumlu olduğu;taşıyıcının ağır kusuru halinde de bu kural geçerli olduğu böyle bir bildirimin yapıldığı hallerde, söz konusu tutarın gönderenin varış yerinde yükü tesellümünden elde edeceği hakiki menfaati aştığını ispatlamadığı müddetçe, taşıyıcı bildirilen tutarı geçmeyecek bir miktarı ödemekle sorumlu olacaktır. Davaya konu emtiaların söz konusu teslim etmeme halinden davalı taşıyıcının sorumlu olduğu ancak gerekli yazışmalar neticesinde gümrüğe bırakılmış ürünün gümrüklemesinin tamamlanması hususunun aksi kararlaştırılmadığından yük göndericisi ve alıcısının sorumluluğunda olduğu, davacı tarafından ek sigorta yapılarak özel değer beyanında bulunulmadığından sınırlı sorumluluğu kural olarak kaldıran malın kendisinden kaynaklı durum ya da taşıyıcının çalışanlarının zarar verme kastı gibi durumlar da olmadığından teslim edilmeyen ve imha riski nedeniyle kayıp/tam ziyaı olarak değerlendirme neticesinde sorumlu olunacak toplam emtia brüt ağırlığı konşimentoda 6.5 kg olarak emtia ağırlığı belirtildiği anlaşılmakla Özel çekme hakkı karşılığı 143 SDR olduğundan SDR kuru karar tarihine en yakın kur olması gerektiğinden (24/12/2024 tarihli TCMB SDR 45.9278 TL) karar tarihi itibariyle SDR/TRY =45.9278 olduğundan 143*45.9278= 6.567,67 TL olarak davalının sınırlı sorumluluk miktarı hesaplanmıştır. Davacı vekili ıslah dilekçesinde 6.540,90 TL olarak dava tarihinden itibaren işletilecek devlet bankalarının ilgili yabancı para biriminde açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmakla davacının davasının kabulüne,143 SDR’nin hüküm tarihindeki TL karşılığı esas alınarak (taleple bağlı kalınarak) belirlenen 6.540,90 TL’nin 1.424,50 TL’sinin dava tarihinden itibaren işleyecek; 5.116,40 TL’nin 16/10/2024 tarihinden itibaren işletilecek devlet bankalarının ilgili yabancı para biriminde açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının kabulüne, 143 SDR’nin hüküm tarihindeki TL karşılığı esas alınarak (taleple bağlı kalınarak) belirlenen 6.540,90 TL’nin 1.424,50 TL’sinin dava tarihinden itibaren işleyecek; 5.116,40 TL’nin 16/10/2024 tarihinden itibaren işletilecek devlet bankalarının ilgili yabancı para biriminde açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 446,81 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile noksan 176,96 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 6.540,90 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 4-Davacı tarafından yatırılan 7.414,00 TL yargılama gideri ile 269,85 TL peşin harç, 269,85 TL başvurma harcı toplamı 7.953,70 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde kendilerine iadesine, 6-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödendiğinden ve bu ücret ve ayrıca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılmış zaruri giderler de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından ve bu giderler de yargılama gideri sayıldığından buna göre 2023 yılı tarifesine göre toplam 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazine’ye gelir kaydına (harç tahsil müzekkeresi yazılmasına) dair taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen miktar itibarıyla KESİN nitelikteki karar açıkça okunup anlatıldı. 25/12/2024 KATİP ¸e-imzalıdır

HAKİM ¸e-imzalıdır