İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/531 E. 2025/961 K.

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/531 KARAR NO : 2025/961

DAVA : Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 04/08/2023 KARAR TARİHİ : 18/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil----- Şirketi ile davalı ----- Şirketi arasında 01.03.2021 tarihinde sigorta acentelik sözleşmesi imzalanmıştır. Acentelik sözleşmesi , ---- Şirketi tarafından 29.09.2022 tarihinde, ----. Noterliği ------ yevmiye numaralı fesih ihtarı ile " Belirsiz süreli Acentelik Sözleşmesinin, acentelik sözleşmesinin 12-a maddesi ile TTK madde 121 gereği Belirsiz süre ile yapılmış olan acentelik sözleşmesini taraflardan her biri üç ay önceden ihbarda bulunmak şartıyla feshedebilir, Sözleşme belirli süre için yapılmış olsa bile haklı sebeplerden dolayı her zaman fesh olunabilir." hükmü gereği ihtarnamenin tarafınıza tebliğinden itibaren üç aylık süre sonunda hüküm ifade etmek üzere feshedilmiştir." şeklinde gerekçe sunulmuştur. ihtarnamenin tebliğinden bir kaç gün sonra ise sigorta şirketinin ekranı müvekkilin erişimine kapanmıştır. İşbu nedenle haksız ve hukuka aykırı şekilde feshedilen acente sözleşmesinden doğan zararlarımızın tazminini ve sigorta şirketinin, müvekkilin portföyü sayesinde elde etmiş olduğu menfaatin denkleştirme tazminatını isteme gereği hasıl olmuştur. Müvekkilin tarafı olduğu acentelik sözleşmesi, davalı sigorta şirketi tarafından tek taraflı, haksız ve geçersiz bir şekilde feshedilmiştir, haklı bir neden olmaksızın ve üç aylık ihbar süresine uyulmadan acentelik sözleşmesi feshedilmiştir. Sözleşmeden kaynaklanan sebepsiz fesih hakkının kullanılması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıklarda sözleşmeyi fesheden tarafın haklı nedeni olduğunu ispatlaması gerekmektedir. Acentelik sözleşmesinin sona ermesinden dolayı müvekkilin uğramış olduğu zararların ve denkleştirme tazminatının davalı sigorta şirketi tarafından karşılanması gerekmektedir. Sigorta acentelik sözleşmesinin sona ermesi durumunda talep edebileceği denkleştirme (portföy tazminatı) 5684 sayılı sigortacılık kanununda düzenlenmiştir. kanun maddeleriyle güvence altına alınan denkleştirme (portföy) tazminatın hesaplanması gerekmekte olup işbu dava belirsiz alacak davası olarak açılmaktadır.Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle: Müvekkilin acentelik sözleşmesinin geçersiz sebeple son verilmesi nedeni ile fazlaya ilişkin diğer her türlü talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla; Müvekkilin iş akdinin geçersiz sebeple fesih edildiğinin tespitine ve buna bağlı olarak feshin geçersizliğine ve müvekkilin fesih süresine uyulmadan sözleşmesinin feshi nedeniyle uğramış olduğu zararların tazmini, Müvekkilin portföyü sayesinde davalı sigorta şirketinin elde etmiş olduğu menfaatten doğan denkleştirme tazminatına ilişkin belirsiz alacak davası olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin ödenmesine , yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Taraflara tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmıştır. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Taraflar arasında akdedilen sigorta acentelik sözleşmesi anılan sözleşmenin verdiği yetki uyarınca feshedilmiş olup davacının bu nedenle uğradığını iddia ettiği zararların tazminini isteme hakkı bulunmamaktadır. Davacının denkleştirme/portföy tazminatı talebinin şartları oluşmamıştır.. Taraflar arasındaki sözleşme müvekkil tarafından haklı nedenle feshedilmiştir. Davacı acente, müvekkile özel bir portföy yaratmamıştır. müvekkilin sözleşme süresinde acente tarafından oluşturulmuş bir portföyden sözleşmenin sona ermesinden sonra önemli menfaatler elde etme imkanı bulunmamaktadır. Davacı acente, müvekkilin işletmesiyle ilgili pazarlama, tanıtım, imaj yaratma ve reklam benzeri gayretlerde bulunmadığından denkleştirme isteminin hakkaniyet koşulu da gerçekleşmemiştir. Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle; Haksız davanın reddine ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. Tarafların uhdesinde olan tüm delilleri ibraz ettikleri, getirtilmesi gereken delilleri ilgili yerlerden getirtilerek dosya içine alınmıştır. Mahkememizce ticari defter ve kayıtların incelenmesi için inceleme günü verildiği, davacının ----- yerinde inceleme talebinde bulunduğu, davalının --- yerinde inceleme talebinde bulunduğu görüldü. Davalı defterlerinin talimat yolu ile SMMM bilirkişi incelemesi yapıldığı, talimat bilirkişi raporu sonuç kısmında: " V- SONUÇ: Yukarıda yazdığım sebepler, deliller, temin edilen kanuni defter ve belgelerin incelenmesi sonrası, Sözleşmenin haksız feshi ve tazminat hususlarında takdirin Sayın Mahkemenizde olduğunu beyanla; Dava tarihinde 2023 yılı için hesaplanan tahmini gelirin aşağıdaki şekilde olduğu ¸ ," görüşünü bildirir rapor tanzim edilmiştir.

Bilirkişi raporunun taraflara usulüne uygun tebliğ edildiği görüldü. Akabinde, Mahkememizce davalı defterlerine ilişkin SMMM raporu, dosya kapsamı, davacı defterlerine ilişkin inceleme yapılmasına ve hukukçu bilirkişi ve sigorta bilirkişi ile birlikte ortak rapor düzenlenmesine dair karar verildiği görüldü. Bilirkişi heyeti ortak raporu sonuç kısmında: " Yukarıda yapmış olduğumuz inceleme ve tespitlerimize istinaden, hukuki durumun değerlendirilmesi ve nihai takdir Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere;

Davalının yasal defterleri ve poliçe raporlarının incelenmesi neticesinde; davacının acentelik faaliyeti kapsamında elde edilen prim gelirleri ve davacıya ödenen komisyon giderlerine ilişkin tespitlerimizin detayı aşağıdaki tabloda yer almaktadır. ¸ YYıllar itibariyle yukarıdaki tabloda yer alan tutarların değişim oranına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. 22022 yılında 2021 yılına göre brüt prim, net prim ve komisyon giderleri tutarlarında artış yaşanırken, poliçe sayısı yönünden düşüş bulunmaktadır.

 2023 yılında 2022 yılına göre tüm kalemlerde düşüş bulunmaktadır.

Denkleştirme Şartları Bakımından, Sona Erme Bakımından, taraflar arasındaki sözleşmede hasar prim dengesizliği ve üretim yetersizliği nedeniyle haklı sebeple feshe imkan vereceği belirtilmişse de, ihtarnamede sözleşmenin haklı sebebe dayanarak değil olağan fesihle sona erdirildiği, bu bakımdan sona erme bakımından davacı acentenin denkleştirme talebinde bulunabileceği, Menfaat şartı Bakımından, sözleşmenin sona ermesinin akabinde, sigorta şirketinin, acente portföyündeki müşterilerinin kaçıyla, ne kadar hacimde iş yaptığına dair bir veri olmadığı, Hakkaniyet Şartı Bakımından, acente performansında en fazla gelir sağlanan sigortalarda bir azalma olsa da sadece bu durumun tek başına acentenin gerekli gayreti sarf etmediğini göstermediğinin kabul edildiği, bu bakımdan denkleştirme talebi

bakımından hakkaniyet ölçütünün olup olmadığı nihai takdirinin Sayın Mahkemenin olduğu,

Alacak Miktarı Bakımından, Dosyadaki portföy verilerine göre, denkleştirme tazminatı için üst sınırın 172.985,58TL olduğu, Sayın Mahkemeniz tarafından davacının portföy tazminatına hak kazandığının kabulü halinde, davacının davalıdan 172.985,58TL denkleştirme tazminatı talebinde bulunabileceği,

Sonuç ve kanaatine varılmış " görüşlerini bildirir ortak rapor düzenlenmiştir. Bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği görüldü.

Davacı vekilli 18/09/2025 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı ile; bilirkişi raporu ile ıslah dilekçemizin davalı vekiline tebliğe çıkarılmasına müteakip; ıslah talebimizin kabulüne ve müddeabihin ıslah yolu ile artırdığımız kısım ile dava dilekçemizde talep ettiğimiz miktarların birleştirilmesi sonucu bulunan toplam 172.985,58 TL 'nin acentelik sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve ıslah etmiştir.

DELİLLER *Tarafların ticari defter ve kayıtları, *Talimat bilirkişi raporu, bilirkişi heyet raporu,

*Tüm dosya kapsamı, İNCELEME VE GEREKÇE : Dava, Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir. Uyuşmazlık taraflar arasında 01.03.2021 tarihli sigorta acentelik sözleşmesinin davalı sigorta şirketince tek taraflı feshedilmesi nedeniyle, feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, davacının portföy (denkleştirme) tazminatına hak kazanıp kazanmadığı ve mahrum kalınan komisyon gelirinin tazmini istemine ilişkindir. Dosya kapsamında; ------. Noterliğinin 29.09.2022 tarihli fesih ihtarnamesi, taraf beyanları, ticari defter kayıtları, bilirkişi raporu incelenmiştir. TTK m.121 uyarınca belirsiz süreli acentelik sözleşmeleri üç aylık ihbar süresi ile feshedilebilir. Ancak fesih hakkının dürüstlük kuralına uygun ve haklı sebebe dayanılarak kullanılması gerekir. Davalı taraf, fesih sebebi olarak davacının performans düşüklüğünü ileri sürmüş ise de; 2021-2022 prim üretim artış oranlarının %56 seviyesinde olduğu, komisyon gelirlerinin artış gösterdiği, portföyün genişlediği, bilirkişi raporu ve dosya kapsamıyla sabittir. Bu durumda davalı tarafın fesihte haklı neden bulunduğunu ispatlayamadığı kanaatine varılmıştır. Sözleşmeyi fesheden taraf, fesihte haklı sebep bulunduğunu ispatla yükümlüdür. Davalı taraf, performans düşüklüğü iddiasını somut, denetime elverişli ve objektif verilerle ortaya koyamamıştır. Bu nedenle feshin haksız olduğu kabul edilmiştir.TTK m.122 ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.23 hükümleri gereğince; acentenin sözleşme süresince kazandırdığı müşteri çevresi nedeniyle müvekkil sigorta şirketi sözleşme sonrasında da önemli menfaat elde ediyorsa, hakkaniyete uygun bir denkleştirme tazminatına hükmedilmesi gerekir.Dosya kapsamında; davacının oluşturduğu müşteri portföyünün devam ettiği, sigorta şirketinin bu portföyden menfaat sağlamaya devam ettiği, davacının sözleşme devam etmiş olsaydı elde edeceği komisyon gelirinden mahrum kaldığı bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir.Bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada 2023 yılı tahmini gelir 283.583,36 TL olarak belirlenmiş ise de ; mahkememizce; sözleşme süresi, fesih tarihi, ihbar süresi, hakkaniyet ilkesi, dosya kapsamındaki ekonomik veriler birlikte değerlendirilerek 172.985,58 TL maddi tazminata hükmedilmesi uygun görülmüştür.Tüm dosya kapsamı, bilirkişi raporu, ticari defter kayıtları ve yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; feshin haklı nedene dayanmadığı, davacının portföy tazminatına hak kazandığı, mahrum kalınan komisyon gelirinin bilirkişi marifetiyle belirlendiği, tazminatın hakkaniyet çerçevesinde takdir edilmesi gerektiği, anlaşıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

H Ü KÜ M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ İLE, 2-172.985,58-TL Maddi Tazminat bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenecek 1320-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına, 4-Alınması gerekli 11.816,64-TL harcın dava açılışta peşin olarak yatırılan 269,85-TL'den ve ıslah harcı olarak yatırılan 2.955,00 mahsubu ile kalan 8.591,79- TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

5-Davacı tarafından yapılan 14.865,00-TL yargılama gideri ile 3.533,10- TL harç toplam giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 45.000,00- TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Taraflarca yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının yatırana iadesine, Dair, Davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ---- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.