İlk Derece Mahkemesi 2023/389 E. 2025/820 K.

T.C. ANTALYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/389 Esas KARAR NO : 2025/820 Karar DAVA TARİHİ : 07/06/2023 KARAR TARİHİ : 13/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmenin Uyarlanması davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ... .... ... Şirketinin başta enerji üretimi olmak üzere hizmet, sanayi, üretim gibi çeşitli iş alanlarında faaliyet gösterdiği, ... İli, ... ... , ... ... , ... mevkii ... ve ... parselde bulunan kurulu gücü 1113Kwp/100 kWe olan güneş enerjisi santralinin sahibi olduğu, bu santral için ... tarihinde izin alarak faaliyetlerini yerine getirmeye devam ettiği, Söz konusu güneş enerjisi üretimi santralinin faaliyete başladığı andan, ... ... ... tarih ve ... sayılı kararının yürürlüğe girdi kadar müvekkili şirketin davalı şirkete ... indirimli ve teşvikli dağıtım bedelleri ödediği, ... ... ... tarih ve ... sayılı kararı ile "... tarih ve 6838 sayılı Kurul Kararı'nın c maddesinin ... tarihi itibarı ile yürürlükten kaldırılmasına" karar verilmiş olup işbu kararla, dağıtım bedellerinin 9675 indirimli olması teşvikinin kaldırıldığı, teşvik kaldırılmadan önce ... Ayı dağıtım bedeli ... TL iken düzenleme sonrası ... ... ayı dağıtım bedelinin ... ve ... nolu E-Arşiv faturalarınca toplamda ... -TL'nin Müvekkili şirkete ödenecek tutar olarak belirlendiği, İşbu fatura ve bedelleri kabul etmemek ve yine sonraki dönemlere ilişkin faturalara ilişkin talep hakı saklı kalmak kaydıyla , fatura bedellerinden açık bir şekilde anlaşılacağı üzere bu artışın Türk Borçlar Kanunu gereğince aşırı yararlanma ve aşırı ifa güçlüğü teşkil ettiği, Müvekkili şirket dava konusu bölgelerdeki yatırımı yaparken devlet tarafından kendisine tanınan muafiyetleri ve teşvikleri ön görerek ve yine sözleşme süresince devam edeceğine güvenerek hareket ettiği, Ancak gelinen aşama itibariyle, tek taraflı idari işlem neticesinde dağıtım bedellerinin 975 oranında arttırıldığı ve tamamıyla müvekkili şirket zararına ve aleyhine hareket edildiği, müvekkili şirketin dağıtım bedelinin 96600 oranında arttığı, Söz konusu dağıtım bedeli aşırı artışları yansıtılan ilk faturalar üzerine Afyonkarahisar ... . Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek muhatap davalı şirkete müvekkil şirketin faaliyet izni aldığı ... tarihi itibariyle geçerli olan ve o tarih itibariyle kazanılmış hakkı olan dağıtım bedellerindeki %75'lik indirim hakkının devam ettiğinin tespiti ile müvekkil şirkete kesilen ... tarih ve ... ve ... seri numaralı faturalarda da gerekli uyarlamaların yapılarak eski hale döndürülmesini ve sehven yapılan fazla ödemelerin 7 gün içerisinde iadesini ihtar ettikleri, Antalya Adliyesi Arabuluculuk Bürosu ... /... numaralı arabuluculuk görüşmelerinin ... tarihinde anlaşmama olarak sonlandığı, Dava konusu bölgede güneş enerjisi santrali yatırımını yapmak için başından beri tüm mevzuat ,teşvik ve ticari hayatı araştıran, bu araştırmalar neticesinde de elde edilen sonuçlara güvenerek söz konusu yatırımı yapan müvekkili şirketin, idare tarafından yapılan tek taraflı işlemi dayanak alarak yapılan 96600'lük dağıtım bedeli zammını kabul etmesinin mümkün olmadığı, ayrıca ülkemizde faaliyet gösteren diğer dağıtım firmalarının hiçbirisinin böylesine acımasız oranlarda artış yapmadığı, Dağıtım bedellerine ilişkin oranların da ilgili dağıtım firmalarından sorulmasını talep ettikleri, müvekkil kurumca fazla ödenen fatura bedellerinin tespit edilerek iade edilmek üzere tahsilinin gerektiği belirtilerek, taraflar arasındaki ... tarihli Dağıtım Sistem Kullanım Anlaşmasında yer alan dağıtım bedellerinin lisans izin tarihi olan ... tarihi itibariyle geçerli olan 9675 indirimli şekilde hesaplanarak devam edecek şekilde uyarlanmasına, Dağıtım bedellerinin 9675 indirimli şekilde hesaplanarak sözleşmenin uyarlanması talebinin kabul edilmemesi halinde hakkaniyete uygun bir indirim oranı belirlenerek sözleşmenin değişen şart ve koşullara göre adil, hakkaniyetli ve ticari teamüllere uygun bir şekilde uyarlanmasına, Uyarlama neticesinde tespit edilecek fazla ödenen bedellerin müvekkil şirkete iade edilmek üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL'nin davalı şirketten tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı tarafa usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirketin ilk olarak ... tarih ve 6838 sayılı Kurul Kararı'nın c maddesi kapsamında %75 indirimli ve teşvikli dağıtım bedeli ödediği, Ardından EPDK'nın ... tarih ve ... sayılı kararı ile ... tarih ve 6838 sayılı Kurul Kararı'nın c maddesinin ... tarihi itibarı ile yürürlükten kaldırılmasına karar verildiği, Bu tarihten sonra davacıya kurul kararı gereğince indirim ya da teşvik uygulanmaksızın fatura çıkartıldığı, Bu noktada müvekkili şirket tarafından yapılan hukuka aykırı herhangi bir işlemin söz konusu olmadığı, müvekkili şirketin tarife belirleme gibi bir yetkisinin olmadığı, Müvekkili şirketin EPDK kararlarına ve kurum tarafından belirlenen tarifelere uymak ve uygulamakla yükümlü olduğu, Bu kapsamda gerek ilk kurul kararı akabinde düzenlenen faturaların gerekse indirimli tarifeyi kaldıran kurul kararından sonra düzenlenen faturaların EPDK tarifelerine ve sair mevzuata uygun olduğu, Bu nedenle kurul kararının iptaline ilişkin bir karar olmadığı müddetçe davacı ile müvekkili şirket arasındaki sözleşmenin değiştirilmesi ya da uyarlanmasının hiçbir şekilde mümkün olmadığı belirtilerek, usule ve esasa ilişkin cevapları gözetilerek haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce davalı şirketten taraflar arasında yapılan sözleşme, fatura ve buna ilişkin ödeme belgelerinin bir sureti, ... ... Noterliğinden ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin bir sureti, EPDK'dan 6838 sayılı ve ... sayılı kararları ile Lisanssız Elektrik Üretim Tesisleri ile ilgili tarifelerini belirleme yetkisinin, dağıtım şirketlerinin dağıtım sistemine bağlı üreticilere uygulanması gereken dağıtım bedellerinin yer aldığı tarife tabloları ve bu hususlara ilişkin kurul kararlarının, uygulama usul ve esaslarının, dağıtım şirketlerinin rolününe ilişkin bilgi ve belgeler, ... ... A.Ş., ... A.Ş., ... A.Ş., ... A.Ş., ... ... A.Ş., ... A.Ş., ... ... A.Ş., ... ... A.Ş. Firmalarından ayrı ayrı EPDK nın ... tarih ve ... sayılı kararından sonra dağıtım bedellerine uygulanan oranlar bildirilmiş, ... ... AŞ'ye ve ... ... A.Ş.'ye ve ... ... ... A.Ş.'den taraflar arasında yapılan sözleşmeler, davacı adına kesilen faturalar ve buna ilişkin ödeme belgelerinin birer sureti celbedilmiş incelenmiştir. Dava dosyasının Mahkememizce resen seçilen bir adet borçlar hukuku nitelikli hesaplamalar uzmanı ve bir adet elektrik- elektronik mühendisi bilirkişiden oluşturularak bilirkişi heyetine tevdii ile tarafların iddia ve savunmaları ile toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı nazara alınarak dava konusu uyuşmazlığa ilişkin hüküm kurmaya ve denetime elverişli rapor sunması istenilmiş bilirkişi ... ve ... tarihli raporunu dosyaya sunmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; 6098 sayılı TBK'nın yürürlüğe girmesinden evvel mevzuatımızda uyarlama kurumuna ilişkin bir düzenleme olmamakla birlikte, taraflar arasındaki sözleşme koşullarının daha sonra önemli ölçüde değişmesi halinde değişen bu koşullar karşısında sözleşmenin değişen şartlara uydurulması ilkesi bağlamında ve MK 2 maddesinden de yararlanılmak suretiyle sözleşmenin yeniden düzenlenmesinin mümkün bulunduğu ve karşılıklı sözleşmelerde edimler arasındaki dengenin bozularak işlem temelinin çökmesi halinde MK'nın 1-2 ve 4.maddelerinde yararlanılması gerektiğine dair öğreti ve uygulamada yerleşik bir kabul mevcut iken , ... tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK'nın 138.maddesi ile bu husus yasal bir düzenlemeye de kavuşturulmuştur. Aşırı ifa güçlüğü başlıklı bu yeni düzenleme öğretiyi ve uygulamada ahde vefa ilkesinin istisnalarından biri olarak kabul edilen işlem temelinin çökmesine ilişkindir. Fakat ahde vefa ilkesi esas olup, sözleşmeye müdahale müessesi istisnai nitelikte bir kurum olmakla yasa koyucu tarafından da bu kurumun uygulanması ancak anılan maddede belirtilen 4 koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlanmıştır. Bunlar: 1-sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü durum ortaya çıkması, 2-Bu durumun borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkması, 3-Bu durumun sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları kendisinden ifanın istenmesinin dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirmesi, 4-Borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş olması veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması halidir. Bu 4 koşulun birlikte gerçekleşmesi halinde ise borçlunun Hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme hakkı bulunmaktadır. TBK 138.maddesine göre; "Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguların kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa, borçlu Hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır. Bu madde hükmü yabancı para sözleşmelerinde de kullanılır." TBK 138.maddesindeki düzenleme, sözleşme kurallarının dürüstlük kuralına aykırı olacak şekilde uyarlama talebinde bulunacak taraf açısından kötüleşmesini aramaktadır. Hakimden uyarlama talep edecek taraf madde hükmüne göre edimini henüz ifa etmemiş olmalı veyahut ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması gereklidir. Eğer uyarlama talep edecek taraf öngörülemez koşullara rağmen edimini ifa etmiş ise artık uyarlama söz konusu olamayacaktır. Çünkü bu durum edimin ifa edilmesinde dürüstlük kurallarına aykırı olacak bir güçlüğün söz konusu olmadığını gösterecektir. Ancak uyarlama talep edecek taraf edimini ifa ederken bir ihtirazi kayıt koymuşsa ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutmuş sayılacaktır. ... tarihli raporda, EPDK'nın ... tarih ve ... sayılı kararı ile “dağıtım tarifesi üzerinden %75 oranında indirim uygulanması” düzenlemesini içeren ... tarih ve 6838 sayılı KurulKararının (c) maddesinin yürürlükten kaldırıldığının görüldüğü, Dağıtım Bedeli tarifesinin onaylanması ve yayımlanması yetkisinin EPDK’da olduğu ve EPDK tarafından onaylanan tarifelerin, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek tüzel kişileri bağladığı hususlarının 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunun 17’nci maddesi ile hükme bağlanmış olduğunun görüldüğü, dağıtım bedeli tarifelerinin EPDK tarafından link adresi üzerinden ilan edilmekte olduğu, EPDK tarafından yayımlanan ... /... Dönemi için geçerli olan tarife tablosu incelendiğinde; OG Tek Terimli Ticarethane Dağıtım bedelinin 22,7527 kr/kWh olarak belirlendiği ve ilan edildiği, EPDK'nın ... tarih ve 6838 sayılı Kurul Kararı'nın (c) maddesi hükmü gereğince %75 oranında indirim uygulanması ile bahse konu dağıtım bedelinin 22,7527 kr/kWh x 0,25 = 5,6882 kr/kWh olarak faturalara yansıtıldığının anlaşıldığı, EPDK tarafından yayımlanan ... /... dönemi için geçerli olan tarife tablosu incelendiğinde; OG ...Ticarethane Dağıtım bedelinin 28,2765 kr/kWh olarak belirlendiği ve ilan edildiği, EPDK'nın ... tarih ve ... sayılı kararı ile “dağıtım tarifesi üzerinden %75 oranında indirim uygulanması” düzenlemesini içeren ... tarih ve 6838 sayılı Kurul Kararının (c) maddesinin yürürlükten kaldırılması nedeniyle bahse konu dağıtım bedelinin indirimsiz ve teşviksiz olarak 28,2765 kr/kWh olarak faturalara yansıtıldığının anlaşıldığı, Mahkememizce ... tarihli müzekkereleri ile ülkemizin farklı bölgelerinde elektrik dağıtım faaliyeti yürütmekte olan ... ... A.Ş., ... ... A.Ş., ... ... A.Ş., ... ... A.Ş., ... ... ... A.Ş., ... ... A.Ş., ... ... A.Ş. firmalarından, ... tarih ve ... sayılı karardan sonra uygulanan dağıtım bedelleri tarifelerinin ne oranda olduğunun sorulmuş olduğu görülmekte olup, bahse konu firmaların cevabi yazılarında, dağıtım bedellerinin EPDK tarafından yayımlanan tarife tablolarında belirtilen kilovatsaat başına birim bedel üzerinden düzenlenen faturalara yansıtıldığının belirtildiğinin görüldüğü, dolayısıyla ... döneminden itibaren EPDK tarafından yayımlanan tarife tablolarında bir indirim oranına rastlanılmamakta olup, bahse konu dağıtım şirketlerince de dağıtım bedellerine bir indirim yansıtılmadığı ve tarife tablolarında belirtilen birim bedel üzerinden fatura hesaplamalarının yapıldığının yazıları içeriğinden anlaşıldığı görülmekle, tüm bu açıklanan nedenlerle ve dosya kapsamına göre; sübuta ermeyen davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜ K Ü M : Yukarına Açıklanan Nedenlerle: 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL harç mahsup edilerek bakiye ... TLharcın davacıdan alınarak Hazineye İrad Kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı taraf kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5--Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan ... TL arabuculuk giderinin, davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 6-Yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde HMK Gider Avansı Tarifesinin 5/1. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarılması, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle ... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmek suretiyle yatıran tarafa iadesine, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen kararın gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/11/2025

Katip ... Hakim ... ¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır