İlk Derece Mahkemesi 2023/103 E. 2025/833 K.

T.C. İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/103 Esas KARAR NO :2025/833

DAVA:Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:15/02/2023 KARAR TARİH 27/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin 15/02/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle;Davacı ile davalı arasında akdedilen 12.07.2016 tarihli acentelik sözleşmesinin haksız ve kötü niyetli bir şekilde feshedildiğini, davacının kullandığı online sistemin 16.06.2022 tarihinde kapatıldığını, davalı tarafça 1,5 ay sonra keşide edilen .... Noterliğinin 05.08.2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin sona erdiğini, ancak sözleşmenin fiilen online sistemin kapatılması ile sona erdiğini, müvekkilinin bu durum nedeniyle gelir kaybına uğradığını ve bundan davalının sorumlu olduğunu, sözleşmenin sona erdirilmesi nedeniyle denkleştirme tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, taraflar arasındaki sözleşme gereği müvekkili tarafından davalıya verilen teminatın iadesinin gerektiğini beyan ederek, belirsiz alacak davası niteliğinde olmak üzere şimdilik 10.000 TL denkleştirme tazminatının fesih tarihinden itibaren işlemiş ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, haksız yere poliçe düzenlenmesine engel olunması iddiası ile şimdilik 5.000,00 TL gelir kaybının 15.06.2022 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile davalıdan tahsiline, davalıya ödenen teminatların ödenme tarihlerinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ...Sigorta'nın davacı acentenin üretim yetersizliği ve hasar prim dengesinin uygun olmaması durumunda herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ve sözleşmeyi bildirimli olarak feshetmeksizin acentenin, müvekkilinin online poliçe üretmesine yarayan sisteme erişimini engellemeye yani ekranı kapatma hakkının bulunduğunu, davacının beyanının aksine feshin geçerli olduğu tarih itibariyle acente ekranlarının kapatıldığını, davacının başka sigorta şirketlerinin de acenteliğini yürüttüğünü, taraflar arasındaki sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğini, davacı acentenin müvekkiline özel bir portföy yaratmadığını, müvekkilinin sözleşme süresinde acente tarafından oluşturulmuş bir portföyden sözleşmenin sona ermesinden sonra önemli menfaatler elde etme imkanı bulunmadığını, davacı acentenin müvekkilinin işletmesiyle ilgili pazarlama tanıtım, imaj yaratma, reklam benzeri gayretlerde bulunmadığından denkleştirme isteminin hakkaniyet koşulunun da gerçekleşmediğini, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin 4. Maddesi uyarınca müvekkilinin davacıdan belirli miktarda acentelik teminatı aldığını, yine aynı maddeye göre acentenin yaşayan son poliçesinin son gününe kadar teminatın iade edilemeyeceğinin belirtildiğini, mevcut durumda davacı acentenin çok sayıda devam eden poliçesi bulunduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir. Davacı vekilinin 21/10/2025 tarihli talep artırım dilekçesinde özetle;Davalarının geldiği aşama itibariyle bilirkişi incelemesi sonucu, müvekkilin talep edebileceği denkleştirme tazminatı miktarı tespit edilmiş olup bu doğrultuda davayı açarken talep etmiş oldukları 10.000 TL'nin 52.000,00 TL ye arttırdıklarını, arttırılan tutar olan 42.000 TL işbu dilekçemiz tarihinde harçlandırıldığını, taleplerinin arttırıldığı dikkate alınarak 52.000 TL denkleştirme tazminatı alacağının fesih tarihinden itibaren işlemiş ve işlemeye devam edecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: - 2022/... Arabuluculuk Son Tutanağı, - SBGM'den gelen cevabi yazılar, - Mali Müşavir Bilirkişi tarafından hazırlanan 02/01/2024 tarihli bilirkişi kök raporu, - Bilirkişi heyetinin 16/05/2024 tarihli raporu, - Nitelikli Hesap Uzman, Bilgisayar Mühendisi, Mali Müşavir bilirkişi 4 kişilik heyet tarafından 20/02/2025 tarihinde hazırlanan bilirkişi ek raporu, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davanın, Davacı ile davalı arasında bağıtlandığı hususunda ihtilaf bulunmayan acentecilik sözleşmesinin davalı tarafça feshinin haklı olup olmadığı, buna göre davacının talep ettiği portföy tazminatı, gelir kaybı ve teminat bedeli taleplerinin koşullarının oluşup oluşmadığı, bunların miktarı ile davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekip gerekmediği noktalarında toplandığı görülmüştür. Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiştir. Dava şartlarına ilişkin eksik ve incelenmesi gereken ilk itiraz bulunmadığı anlaşıldıktan sonra tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilmiş, deliller toplanıp bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir. Mahkememizce re'sen görevlendirilen Mali Müşavir Bilirkişi tarafından hazırlanan 02/01/2024 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle;"Yukarıda detaylıca izah edildiği üzere, Sayın Mahkemece Taraflar arasında akdedilen 12.07.2016 tarihli Acentelik Sözleşmesinin haklı nedenlerle feshedildiğine karar verilmesi durumunda; 52.010,30 TL denkleştirme tazminatı hesap edildiği, Sayın Mahkemece ekranların davacının iddiasındaki gibi 15.06.2022 tarihinde kapatıldığını kabul edilmesi durumunda; bir önceki yıl olan 2021 yılının aynı döneminde 7.873,99 TL komisyon tutarının olduğu, 2022 yılı için aynı tutarın baz alınabileceği, Davacı tarafından oluşturulan poliçelerden yaşayan san poliçelerin tarihi 19.03.2023 olup dava tarihinden (15.02.2023) sonra olduğu, iade hususunda takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğuna dair..." görüş ve kanaatini bildirmiştir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraflarca bilirkişi raporuna karşı beyan ve itiraz dilekçesi sunulduğu görülmüştür. Raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı dikkate alınarak yeni bir heyetten bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş, bilirkişi heyetinin 16/05/2024 tarihli raporunda özetle;"TTK'nın 122. maddesiyle Türk hukukunda açık bir düzenlemeyle acentelere denkleştirme talebinde bulunma hakkı tanındığı, * Buna göre acentenin müvekkile kazandırdığı yeni müşterilerden müvekkilin sözleşmenin sona ermesinden sonra da kazanç sağlıyor olması gerektiği, * Müvekkilin bu kazancına karşılık acentenin herhangi bir ücret almaması gerektiği, Bu şartların yanında aynı zamanda somut olayda denkleştirme talebine hükmedilmesinin hakkaniyete uygun olması gerektiği, * Bu kapsamda, üst sınırı acentenin son beş yıllık faaliyeti sonucu aldığı yıllık komisyon veya diğer ödemelerin ortalamasını aşmayacak şekilde bir denkleştirme alacağı talep edilebileceği, * Bu talebin sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmesi gektiği ve ilgili talepten önceden vazgeçmenin mümkün olmadığı, * Acentenin denkleştirme talebine il imler hakkaniyete uygun düştüğü ölçüde tek satıcılık ve benzeri tekel hakkı sağlayan sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesinde de uygulandığı, * Heyete eklenecek sigorta sistemleri konusunda bilgi sahibi olan bir İT uzmanı ile davalı verileri üzerinde inceleme yapılması ve düzenlenen poliçe sayılarının tespiti gerektiği, * Davalıya önemli menfaat sağlayacak sayıda poliçe tanzim edildiğinin tespiti halinde; Heyete Acentenin Portföy tazminatı ve gelir kaybı hesabı konusunda bilgi sahibi olan bir muhasip bilirkişi eklenerek hesaplama yapılabilmesi mümkün olabileceği..." görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraflarca bilirkişi raporuna karşı beyan ve itiraz dilekçesi sunulduğu görülmüştür. Nitelikli Hesap Uzman, Bilgisayar Mühendisi, Mali Müşavir bilirkişi 4 kişilik heyet tarafından 20/02/2025 tarihinde hazırlanan bilirkişi ek raporunda özetle;"1) Heyetimizce yerinde ve dosya üzerinde inceleme yapılmış ancak davalı şirket; Acentelik sözleşmesi süresince düzenlenen poliçelerin davacının acenteliği öncesi davalı şirketten düzenlenip düzenlenme Acentelik fesih tarihinden sonra düzenlenmeye devam eden poliçeleri, işbu poliçelerin poliçe ve acente komisyon bedellerini bildirmediği, mali hesaplamaya dayalı veriler yapılan inceleme esnasında veyahut bildirileceği söylenmesine rağmen sonrasında da sunulmadığından davalı sigorta şirketinin davacı vasıtasıyla önemli menfaat elde edip etmediği, önemli bir menfaat elde etti ise davacının hak kazanabileceği denkleştirme tazminatı bedelinin ne olabileceğinin hesaplanması mümkün olamadığı, Acentelik süresince düzenlenen poliçelerin, acentelik tarihinden önce davalı sigorta şirketinden düzenlenip düzenlenmediğinin, fesih tarihinden sonra yine davalı sigorta şirketinden yenilenip yenilenmediğinin, yenilendi ise poliçe prim bedellerinin ne olduğunun “Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezi”nden sorulup sorumayacağı hususunun takdirinin Mahkeme' ye ait olacağı..." görüş ve kanaatlerini bildirmiştir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraflarca bilirkişi raporuna karşı beyan ve itiraz dilekçesi sunulduğu görülmüştür. Davacı vekili 21/10/2025 tarihli dilekçesi ile denkleştirme tazminatı yönünden talebini arttırmış ve eksik harcı ikmal etmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında 12.07.2016 tarihli sigorta acentelik sözleşmesinin bağıtlandığı ve sözleşmenin sona erdiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, sözleşmenin feshinde tarafların haklılık durumları, buna göre davacının davalıdan denkleştirme tazminatı alacağı bulunup bulunmadığı hususlarındadır. Taraflar arasındaki 12.07.2016 tarihli Acentelik Sözleşmesinin 11/b maddesinin; "Şirket'inacentelik sözlenmesinden doğan borçların bilerek ifa etmemesi veya ruhsatının askıya alınması veya iptali veya poliçe düzenleme yetkisinin kaldırılması veya mevzuatın acente yönünden açıkça haklı fesih sebebi sayıldığı hallerden birinin varlığı halinde acente, sözleşmeyi herhangi bir bildirim süresine bağlı olmaksızın feshedebilecektir. Böyle bir durumda Acente, şirketten mevduata uygun olarak denkleştirme tazminatı talep etme hakkına sahip olacaktır." Şeklinde düzenlendiği görülmüştür. TTK madde 122 uyarınca acentenin denkleştirme talep edebilmesi için; yeni müşterilerden sözleşmenin sona ermesinden sonra önemli menfaat elde edilmeli, acentenin ücret kaybı olmalı, denkleştirmenin hakkaniyete uygun olması gerekmektedir. Davacının maddi tazminat istemleri yönünden bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. Bilirkişi heyetleri tarafından hazırlanan raporlarda; denkleştirme tazminat hesabının mali müşavir bilirkişi tarafından yapıldığı, ancak denkleştirme tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi açısından heyete davalı Sigorta Şirketi verileri üzerinde davacının sigorta poliçesi düzenlediği müşterilerinin hala sistemde davalı tarafından poliçe düzenlemeye devam edilip edilmediği hususunda inceleme yapma yetkisi verilmesi ve düzenlenen poliçe sayılarının tespitinin gerektiği belirtilmiş; mahkememizce yerinde inceleme yetkisi verilmiş, ancak davalı vekilinin dosyaya sunulacak tüm belgelerin sunulduğu hususundaki beyanı, alınan ek raporlara rağmen tüm kayıtlarını sunmamış oluşu göz önüne alınarak mevcut raporlar doğrultusunda karar verme yoluna gidilmiştir. Mahkememizce talep üzerine SBGM'den Haziran 2020-2021 tarihleri arasında Acentelik süresince düzenlenen poliçelerin, acentelik tarihinden önce davalı sigorta şirketinden düzenlenip düzenlenmediğinin, fesih tarihinden sonra yine davalı sigorta şirketinden yenilenip yenilenmediğinin, yenilendi ise poliçe prim bedellerinin ne olduğu sorulmuş ancak bu hususta uyuşmazlık konusunu çözecek nitelikte bilgi verilemediği, davalı vekilinin davacı tarafından sunulan yeni belgelerin bilirkişi incelemesine esas alınmasına muvafakat etmediği görülmüş; bu nedenle yeniden inceleme yaptırılmamıştır. Tüm dosya kapsamından; taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından ... 5. Noterliğinin 05.08.2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedildiği, bundan önce davacının sistemlerinin davalı tarafından kapatıldığı hususunda bir ihtilaf bulunmamakla birlikte; davalının feshin haklı olduğu hususunda delil sunmadığı, dosya kapsamındaki fesih ihtarının haklı neden içermediği, davacının bu hususta önceden uyarılmadığı, davalı tarafından herhangi bir bildirimde bulunulmadığı hususları göz önüne alınarak davacının fesih nedeniyle denkleştirme tazminatına hak kazandığı hususunda vicdani kanaat hasıl olmuş; tarafların sunmuş olduğu bilgi ve belgeler ile TTK 122.maddesi uyarınca Mali Müşavir Bilirkişi tarafından hazırlanan 02/01/2024 tarihli bilirkişi kök raporu hüküm kurmaya ve denetime elverişli görülmekle denkleştirme tazminatı bakımından hükme esas alınmış; davacının denkleştirme tazminatı yönünden davasının talep arttırım dilekçesi doğrultusunda kabulüne, diğer talepler yönünden talep arttırımda bulunulmadığı dikkate alındığında hüküm kurulmasına yer olmadığına dair karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;. 1-Davacının davasının KABULÜ ile; 52.000,00 TL denkleştirme tazminatının dava tarihinden tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Alınması gereken 3.552,12 TL harçtan peşin alınan 341,55 TL harç ile 750,00 TL tamamlama harcından mahsubu ile eksik 2.460,57 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafça yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 341,55 TL peşin harç, 19.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 351,50 tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 19.872,95 ‬TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı yargılamada kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre tespit olunan 45.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 5-Arabuluculuk ücreti olan 1.600,00TL'nin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 6-Kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi, verilen karar usulen okundu anlatıldı.27/11/2025

Katip ...

Hakim ...