İlk Derece Mahkemesi 2022/755 E. 2025/150 K.

T.C. İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/755 KARAR NO : 2025/150 DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ: 16/09/2022 KARAR TARİHİ: 19/02/2025 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında arasında tanzim olunan Satın Alma Sözleşmesi doğrultusunda karşı taraf “... Osmangazi/BURSA” adresindeki “Derebaşı Market" isimli işletmeyi sözleşme süresince açık tutarak bizzat çalıştırmayı, kapatmamayı, işletmede sözleşme konusu ürünleri (...,vs.) sözleşme süresi boyunca tüketici taleplerini karşılayacak miktarda düzenli ve sürekli satın almayı, satmayı, bulundurmayı, sözleşmedeki yükümlülüklerinden herhangi birisini ihlal ettiği takdirde 44.207,00 TL katkının yanısıra Satın Alma Sözleşmesinde kararlaştırılan 40.000,00 TL cezai şartı ...AŞ.ne ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, müvekkili şirket tarafından davalıya 44.207,00 TL katkıda bulunulduğu, davalının 44.207,00 TL katkıyı aldığı, davalının tanzim ettiği hizmet bedeli faturaları ve sair evrak ile de sabit olduğu, davalının bu taahhütlerine rağmen, sözleşme konusu işletmeyi açık tutarak çalıştırmadığı, kapattığı, dolayısıyla bira satışına son verdiği, bu ve diğer suretlerle sözleşme hükümlerini ihlal ettiğinin tespit edildiği, arabuluculuk kurumuna başvurulduğu ancak bir sonuç alınamadığı belirtilerek açıklanan nedenlerle; (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) 40.000,00 TL cezai şartın dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 44.207,00 TL katkı tutarının dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri, harç, masraf ve avukatlık ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesinin talep edilmiştir. Cevap dilekçesinde özetle; Yetkili Mahkemenin Bursa Mahkemeleri olduğu, yetki itirazının kabulü ile dosyanın davalı müvekkilininin ikamet adresinin Bursa olması, Bursa Mahkemelerinin 6100 sayılı HMK'nın yetkiyi düzenleyen maddeleri gereğince yetkili mahkeme olması sebepleriyle Yetkili Mahkeme olan Bursa Asliye Ticaret Mahkemesine Gönderilmesine karar verilmesinin talep edildiği, müvekkili davalının... / BURSA adresinde ikamet ettiği, kabul anlamına gelmemek üzere dava konusu uyuşmazlığa konu iddiaların (sözleşmeye aykırı fiil) Bursa'da gerçekleştiği, HMK 7. maddenin 2. Fıkrası, birinci fıkradaki seçimlik hakkın kötüye kullanılmasını engelleyici hüküm ifade ettiği, davacının kendi ikametgahı olan Bursa dışında İzmir'de dava açmasının sebebinin, 6100 sayılı HMK madde 7, 2. Fıkrasında da belirtildiği gibi, müvekkilini sırf yargı çevresinden başka bir yargı çevresindeki mahkemeye getirmek amacı olduğu, davalı müvekkilinin arabuluculuk sürecinden haberdar olmadığı, yokluğunda ve katılımı olmaksızın son tutanak tutulduğu, yokluğunda tutulan son tutanağa itiraz ettikleri ve Mahkeme tarafından dava şartı yokluğundan davanın usulen reddine kararı verilmesinin talep edildiği, husumet itirazlarının bulunduğu, davacı tarafından, hak düşümü süresi içinde taleplerin kullanılmadığı ayrıca, taleplerin zamanaşımına uğradığı, davacının dilekçesinde yer alan sözleşmeye aykırılık iddiaları ve değişik şekillerde ifade olunan diğer iddiaların soyut iddialar bütünü niteliğinde olduğu, müvekkili / davalının sözleşmeye aykırı herhangi bir fiili bulunmadığı, bilakis; davacı tarafından satılmak üzere sözleşme konusu malların haksız ve hukuka aykırı olarak müvekkili / davalıya mal teslimi yapılmadığı, ekte örneği yer alan ...yazışmalarından görüleceği üzere davalı müvekkili tarafından davacıya whatsapp üzerinden sipariş geçilmekte; davacı dağıtıcıları tarafından da ...siparişine göre teslimat yapılmakta olduğu, ...yazışmalarının yazılı delil olarak kabul edilebileceğine ilişkin örnek Yargıtay kararlarının dilekçe ekinde bulunduğu, davacı tarafından, herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin ve davalı müvekkiline TTK md. 18/3 uyarınca herhangi bir ihtar keşide edilmeksizin 17.08.2022 tarihinden itibaren siparişi yapılan malların teslim edilmediği, davacı tarafından nereden ve nasıl temin edildiği belli olmayan birtakım resimlerin delil olduğunun iddia edildiği, müvekkili davalının işyerine ait olduğu iddia edilen bu resimlerin taraflarınca kabul edilmediği, Bursa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 2022/117 D. İş sayılı dosyadan davacının delil tespiti talebinin reddedildiği, davacı tarafından hakim gücü kullanılarak sözleşmenin zayıf tarafında yer alan müvekkili davalıya boş sözleşme imzalatıldığı, sözleşmenin bir örneğinin verilmediği ve haksız ve kötü niyetli olarak satış için mal teslim edilmediği halde; müvekkili davalının sözleşme ihlali iddiasında bulunulduğu, kabul anlamına gelmemek üzere müvekkili davalı tarafından boş olarak imzalanan sözleşme daha sonradan haksız ve hukuka aykırı olarak anlaşılan içeriği de değiştirilmek suretiyle davacı tarafından doldurulduğu, sözleşme yapılırken, davacı temsilcisi tarafından müvekkili davalının incelemesine ve okumasına fırsat verilmediği, müvekkili davalıya, boş olarak hazır sözleşme ve eklentilerine imzaların alel acele attırıldığı, sözleşmenin zayıf tarafı olan müvekkili davalı tarafından, davacının hakim gücünü kullanarak tek taraflı olarak sözleşmeye müvekkilinin bilgisi dışında koyulan cezai şart ve katkı iadesine ilişkin hükümler haksız şart olduğundan kabul edilmediği, davacı tarafından, kabul anlamına gelmemek üzere 2 yıllık sözleşme süresinin dolmasına 10 gün kala işbu davanın açılması kötü niyetli olduğu gibi, sözleşmede hakim güç konumunda bulunan davacının sözleşmenin zayıf tarafı davalı müvekkili aleyhine (müvekkilinin ifadesine göre) haksız zenginleşme çabasının da haksız ve hukuka aykırı olduğu, kabul anlamına gelmemek üzere Mahkeme tarafından davacının taleplerinin kabulüne karar verilmesi halinde, davacının taleplerinin 24 aya ilişkin olduğundan ve sözleşmenin dolmasına dava tarihi itibariyle sadece 10 gün kaldığı nazara alınarak; davacı taleplerinin 24 ay olarak değil; 10 günlük kısmının hesaplanarak buna göre kabulüne karar verilmesinin talep edildiği, davacının işbu davayı açmakta hukuki menfaatiısı bulunmadığı, kabul anlamına gelmemek üzere davacı tarafından, dava öncesinde, davaya konu taleplerin, işbu dava öncesinde, müvekkili davalıya TTK md. 18 e göre (sözleşmenin feshi ve/veya temerrüt) keşide edilmesi zorunlu ihtarname ile müvekkili davalıya bildirilmediği belirtilerek açıklanan sebeplerle, usule ve esasa ilişkin itirazları nazara alınarak, öncelikle yetkisizlik kararı verilmesine ve dosyanın Bursa Nb. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, davalı müvekkilinin arabuluculuk sürecinden haberdar olmadığından; yokluğunda ve katılımı olmaksızın tutulan son tutanağa itiraz eder; dava şartı yokluğundan davanın usulen reddine, haksız ve yersiz olarak müvekkili / davalı hakkında açılan davanın reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacıya yükletilmesine karar verilmesinin talep edilmiştir. Dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla taraf teşkili sağlanmış ve yine usulüne uygun olarak tahkikat aşamasına geçilmiştir. DELİLLER: Ticaret sicile ve vergi dairesine yazılan müzekkerelere cevap verildiği, davacı kayıtlarını inceler şekilde SMMM bilirkişisi... tarafından hazırlanan 31/07/2023 tarihli kök rapor ile 11/01/2024 tarihli ek raporun, davalı kayıtlarını inceler şekilde talimat mahkemesi aracılığıyla SMMM bilirkişisi... tarafından hazırlanan 15/04/2024 tarihli kök rapor ile 14/09/2024 tarihli ek raporun dosyamız arasında olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce davacı yan kayıtlarının tetkikine yönelik dosyanın tevdisi üzerine sunulan 31/07/2023 tarihli raporda özetle davacı kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, davalının iki ayrı şubesi olduğundan davalının iki ayrı cari hesapta takip edildiği, davalının davacıdan 11/10/2022 tarihine kadar ürün alımına devam ettiği, davalı tarafça davacıya toplam 48.597,12 TL tutarında fatura düzenlemekle davacı kayıtlarında davalının cari hesabındaki borcundan düşümünün yapıldığı, bu faturaların iskonto açıklaması ile kaydedildiği dolayısıyla faturaların katkı payı ödemesi olarak davalının cari hesabındaki borcundan düşülerek ödendiği yönünde görüş ve kanaat bildirilmekle birlikte raporun tevdi üzerine itirazlarda bulunulmakla dava konusu uyuşmazlığın Bursa adresindeki şube üzerinden kurulan ilişkinin konu edildiği anlaşılmakla bu kapsamda aynı zamanda itirazların değerlendirilmesine dair itirazı karşılar şekilde sunulan 11/01/2024 tarihli ek raporda ise davalının Bursa şubesi ile kurulan ilişkiye yönelik şubenin 28/04/2021 tarihine kadar ürün alımına devam ettiği, davalı tarafça davacı aleyhine düzenlenen faturaların davalının cari hesabından düşüldüğü yönünde görüş ve kanaat bildirilmekle birlikte raporun tevdi üzerine davalı yanca itirazlarda bulunulduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce bu sefer karşılaştırma yapılmak suretiyle davalı yan kayıtlarının tetkikine yönelik dosyanın tevdisi üzerine sunulan 15/04/2024 tarihli raporda özetle Bursa Şubesine 2020 yılına yönelik davalı kayıtlarının incelendiği, ticari defter ve kayıtlarının davalı lehine delil teşkil ettiği, davalının Bursa Şubesine yönelik davacı aleyhine düzenlediği belirtilen 23.156,32 TL bedelli faturaların davalı kayıtlarında bulunmadığı ancak bunların e arşiv faturası olduğu tespitinin yapıldığı, 2021 yılı ticari defter ve kayıtlarının ise incelemesinin yapılmadığı, 2022 yılı kayıtlarının incelenmesinde ise davalı lehine delil teşkil ettiği, davalının 2022 yılında davacıdan ürün alımına devam ettiği, 2022 yılı yıl sonu itibariyle 914,04 TL borç miktarı ile hesabın kapatıldığı, 17/01/2022 tarihinde yevmiye kaydına göre katkı payı ödemesinin görüldüğü ve bunun merkez gelirine kaydının yapıldığı, 2023 yılı kayıtlarının davalı lehine delil teşkil ettiği, bu yıla ilişkin kar beyanın olduğu, vergi beyanı olmamakla birlikte vergi ödemesinin yapıldığı, 2023 yılına ilişkin aktif ve pasif kayıtların tespitinin ayrıca yapıldığı, davalının işletmesini faal ve açık tuttuğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmekle birlikte 2021 yılı dahil kayıtların yeniden incelenmesi ile münasebetin Osmangazi/ Bursa Şubesine yönelik hususlardan kaynaklandığından davalı kayıtlarının bu şube yönünden yeniden tetkikine dair kurulan ara karar kapsamında hazırlanan 14/09/2024 tarihli ek raporda ise bunun kayıtlarının incelenmesi ile tespit edilebilecek bir husus olmadığı, yapılan itirazları karşılar mahiyette bir takım değerlendirmeler yapıldığı, inceleme haricinde başka bir hususun kendisine ibraz edilmediği, ilişkinin kümülatifi bakımından 2022 yılında alımın devam ettiği yönünde görüş ve kanaat bildirilmekle birlikte rapora karşı davalı vekili tarafından itirazlarda bulunulduğu, Mahkememizce 2021 yılı kayıtlarının incelenmesine dair talimat mahkemesi aracılığıyla kayıtların alınan talimat numarası bildirilerek davalı yana ihtaratlı tebligat çıkartılarak bu yıl kayıtlarının sunulmasının istenilmesine rağmen sunulmadığı anlaşılmakla talimatın işlemsiz iadesinin yapıldığı anlaşılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Yapılan inceleme neticesinde dosya tarafları arasında 26/09/2020 tarihli satın alma sözleşmesi başlıklı sözleşmenin imzalandığı, her iki tarafın tacir olduğu anlaşılmakla bu sözleşmenin ticari nitelikte olduğu, sözleşmeye göre davalının Doğanevler Mah. Panayır Yolu Cad. No: 35 Osmangazi Bursa adresindeki Derebaşı Market isimli iş yerinde sözleşme konusu davacı ürünlerini sözleşmenin geçerli olacağı 2 yıl süre ile bulundurmayı, bunları satmayı ve davacıdan satın almayı içerdiği, sözleşmede davacının davalıya 44.207,10 TL tutarında destek amacıyla nakit veya nakit bazlı katkıda bulunacağının kararlaştırıldığı, ayrıca sözleşme konusu ürünlerin bedellerinin peşin bedel ödenerek satın alınacağının kararlaştırıldığı, yine sözleşmede cezai şart belirlemesinin yapıldığı konularında bir uyuşmazlık olmadığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki tespit göz önüne alındığında taraflar arasındaki uyuşmazlığın 44.207,10 TL olarak belirlenen katkının davalı yana verilip verilmediği, taraflar arasındaki sözleşme gereği doğan yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği, davacının davalıdan cezai şart talep edip edemeyeceği edecekse bunun ne miktarda olduğu, davalının taahhüde rağmen işletmeyi açık tutup tutmadığı, kapatıp kapatmadığı, davacı ürünlerinin satışına son verip vermediği hususlarında yapılacak inceleme neticesinde varılacak kanaate esas ticari nitelikteki satın alma sözleşmesinden kaynaklı ödenen katkı payı bedeli ile cezai şartın tahsiline yönelik açılan alacak davası olduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar gerek davacı gerekse davalı kayıtları yönünden verilen ara kararlar kapsamında dosyaya kazandırılan raporlara yukarıda belirtilen şekilde taraflarca itiraz ile ek rapor/ yeni bir rapor alınması talep edilmiş ise de yapılan itirazların bir kısmının resen değerlendirilecek itirazlardan olduğu bir kısmının aksi iddia edilmekte ise de Mahkememizce de kabul edildiği üzere hali hazırda raporlarda karşılandığı ve raporların denetime elverişli ve yeterli teknik incelemeyi içerdiği anlaşılarak yeniden bir rapor alınmasının yahut ek rapor alınmasının gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır. Yine her ne kadar davalı yan yönünden gerek kök rapor ile gerekse ek rapor ile 2021 yılı kayıtlarının incelenmesi için bilirkişiye görev ve yetki verilmiş ise de talimat mahkemesi aracılığıyla rapor tanzim eden bilirkişi tarafından bu yıla ilişkin kayıtlarının kendisine sunulmaması sebebiyle incelemesinin yapılamadığının bildirildiğinin görülmesi üzerine son defa hak kaybı yaratmamak açısından 2021 yılı kayıtlarının inceleme günü belirlenerek talimat mahkemesine sunulmasına dair hem mahkememizce hem de talimat mahkemesi aracılığıyla yapılan yazılı ve kesin süreli ihtarata rağmen davalı tarafça 2021 yılı kayıtları ibraz edilmemekle birlikte bu yıla ilişkin davacı kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu göz önüne alındığında 6100 sayılı HMK'nın 222. maddesi kapsamında davacı ticari defter ve kayıtları göz önüne alınarak değerlendirme yapılması gerektiği kabul edilmiştir. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde dosya tarafları arasında davalının .... Osmangazi/ Bursa adresinde bulunan şubesine yönelik 26/09/2020 tarihli sözleşme ile belirtilen adreste davacı ürünlerinin sözleşme süresi boyunca davalı yanca bulundurma, satma ve bunları davacıdan satın almaya yönelik ticari bir münasebet kurulduğu, taraf ticari defter ve kayıtlarına göre davalı yana sözleşme ile belirlenen şekilde katkı payının davalının cari hesap borcundan düşülmek suretiyle ödendiği, bahse konu bu şubesel ilişkinin 2 yıl süreli olarak geçerli olacağı ve bu süre içerisinde davalının alım taahhüdünde bulunmasına rağmen davalının söz konusu şubeye yönelik davacıdan 28/04/2021 tarihinde kadar ürün alımına devam etmekle birlikte bu tarihten sonra ürün alımı yapmadığı, buna göre sözleşmesinin ilgili maddesinin davalı tarafça herhangi bir geçerli sebep olmaksızın ihlal edildiği yönünde davacı iddiasının yerinde olduğu kanaatine varıldığı anlaşılmakla bahse konu 26/09/2020 tarihli sözleşmenin 10. maddesinin ihlal edildiği ve bu nedenle bahse konu madde uyarınca davacının davalıdan gerek ödenen katkı payının iadesine yönelik gerekse sözleşme ile belirlenen cezai şarta yönelik istemine ilişkin talebin muaccel hale geldiği değerlendirilmekle birlikte cevap dilekçesi ile deliller arasında yemin delili sayılmış ise de cezai şartın sözleşme maddesi ile belirtilmiş olduğundan, katkı payının ise verildiğinde bir tereddüt olmadığından aksinin yemin ile ispatlanacak bir husus olmadığı kanaatine varılarak yemin delili davalı yana hatırlatılması gerekli görülmeyerek açılı davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1- Davanın KABULÜ ile 44.207,00 TL katkı tutarı ve 40.000,00 TL cezai şarttan oluşan toplam 84.207,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, 2- Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 5.752,18 TL karar ve ilam harcından evvelce alınan 1.438,05 TL peşin harcın mahsubu ile hazineye irad kaydına, bakiye 4.314,13 TL karar ve ilam harcının DAVALIDAN TAHSİLİ HAZİNEYE İRAD KAYDINA, söz konusu tutar ile ilgili 492 sayılı harçlar kanunu 28. Madde uyarınca kararın tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde tahsil harç müzekkeresi düzenlenmesine, 3- Davacı tarafından yatırılan 1.518,75‬ TL ( 1.438,05 TL peşin harç ile 80,70 TL başvuru harcından oluşan) harç ile gider avansından kullanılan 5.950,00 TL (tebligat ücreti, posta masrafı ve bilirkişi ücretinden oluşan) yargılama giderinden oluşan toplam 7.468,75 TL'nin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE, - Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın 6100 sayılı HMK'nın gider avans tarifesinin 5. maddesi gereğince DAVACI TARAFA İADESİNE, 4- Davalı tarafından yatırılan gider avansından kullanılan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına, arta kalan kısmın 6100 sayılı HMK'nın gider avans tarifesinin 5. maddesi gereğince DAVALI TARAFA İADESİNE, 5- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE, 6- Dava açmadan evvel dava şartı kapsamında başvurunun yapıldığı sabit olduğundan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin Hazine tarafından ilgili arabulucu Seyide Uludağ'a ödenmesi halinde, bu ücretin 6183 sayılı Kanun kapsamında DAVALIDAN TAHSİLİ İLE HAZİNEYE İRAT KAYDINA, bu hususta Hazineye müzekkere yazılmasına, 7- Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı yanın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 19/02/2025

Katip ... ¸

Hakim ... ¸