Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/448 E. 2025/453 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/ KARAR NO : 2025/

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av.

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 04/04/2022 KARAR TARİHİ : 22/04/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ... Tekstil ile davalı şirket arasında 5.000 kilogram zeytinin davacıya satışı hususunda anlaşmaya varıldığını, taraflar arasında gerçekleştirilen anlaşma uyarınca davacı, ödemekle yükümlü olduğu bedel doğrultusunda davalı şirkete; ... Bankası, ... çek numaralı, 30.10.2021 tarihli 75.000,00 TL bedelli çek ile ... Bankası ... çek numaralı, 10.11.2021 tarihli 50.000,00 TL bedelli çeki teslim ettiğini, davacı tarafından davalı şirkete teslim edilen çekler karşılığında davalı tarafından tahsilat makbuzu düzenlenmiş ve davacıe teslim edildiğini, davalı şirket tarafından davacıya teslim edileceği taahhüt edilen 5.000 kilogram zeytin davacının sözlü ve yazılı birçok talebine rağmen davacıya teslim yapılmamış ve karşılığında verilen yukarıda dökümü yapılan iki adet çek davacıya davacıe iade edilmediğini, davacı tarafından davalı şirkete verilen çeklerin bozdurulması ve davacının zarara uğraması ihtimali mevcut olduğundan tarafımızca davalı şirkete ... 14. Noterliği 31.08.2021 Tarihli ve ... Yevmiye numaralı ihtarname keşide edilmiş olup ilgili çeklerin davacı şirkete iade edilmesini talep edildiğini, ancak davalı şirket tarafından işbu ihtarnameye ... Noterliği 03.09.2021 Tarihli ve Yevmiye numaralı ihtarname ile cevap verilmiş olup birtakım gerçek dışı ve mesnetsiz beyanlar ileri sürülerek söz konusu zeytinlerin teslim edildiği ve çeklerin davacıe iade edilmeyeceği ihtarında bulunulduğunu, bu süreçte ise davaya konu çeklerin vadeleri geldiğinden, anılan çekler ne yazık ki davalı tarafça tahsile konu edildiğini, davacı, tahsil edilen çek bedelleri sebebiyle maddi olarak zarara uğramış, davalı ise haksız tahsil ettiği bedeller ile sebepsiz zenginleştiğini, davalı şirket tarafından ürünlerin davacıya tesliminin herhangi bir sebep olmaksızın yapılmadığı sabit olmakla birlikte, davacının davalı şirkete karşı borçlu olmamasına ve bedelsiz kalmasına rağmen vadesi geldiğinde davalı tarafça haksız yere tahsil edilen çek bedellerinin istirdadına karar verilerek davanın kabulünü talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından dava açılmadan evvel davalıya şirkete çekilen ihtarnameye, ... Noterliğinden yevmiye no: 07271 03.09.2021 tarihli ihtarname ile karşılık cevap ve itirazlarımız ihtar edildiğini, sunulan ihtarnamede yazılı fatura, çek numaraları ve alışverişe ilişkin ödemeler sabit deliller olduğunu, 322.893,26 TL bedelli zeytin teslim edilmiş olup, bu mal satışından doğan alacağına karşılık ödeme olarak davacıdan toplam 330.000,00 TL bedeli çekler alındığını, faturalardan da anlaşılacağı üzere teslim edilen ve satışı yapılan zeytin toplamda14.317 Kg. olup, tarafınıza eksik yahut teslim edilmemiş mal bulunmadığını, davalı şirket malı teslim etmiş, faturayı ibraz etmiş ve karşılığında muhataptan ödeme olarak yukarıda yazılı çekleri aldığını, davalı şirket tarafından, tarafınıza teslim edilecek mal (zeytin) olmadığı gibi, aynı durumda çeklerin günü dikkate alındığında da teslim ettiği malın karşılığında alacaklı konumda olduğunu, davalı şirkete teslim edilen çeklerin toplam bedeli ve muhatap tarafından teslim alınan zeytin kg. ve bedelleri dikkate alındığında çeklerin tahsil edilmesi halinde 7.106,74 TL fazla ödeme söz konusu olacağını, davalı şirket bu hususta davacı tarafından ibraz edilecek İBAN adresine ödeme yapabileceği gibi, bu bedel karşılığına denk gelen zeytin kg. da teslim edebileceğini bildirdiğini, bu sebeple açılan haksız davanın reddini savunmaktadır. HUKUKİ DELİLLER: ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/ esas sayılı dosyasının ... üzerinden celp edildiği, ... Bankası, ... Vergi Dairesi, ... Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan tarafların 2021 yıllarına ait BA formlarının celp edildiği, ... İlçe Emniyet Müdürlüğüne ve ... CBS'den soruşturma dosyasının celp edildiği, tarafların ticari defter, belge ve kayıtlarının incelenmesi adına defter inceleme günü verilmek suretiyle SMM bilirkişi marifetiyle rapor aldırıldığı görüldü.Mali müşavir bilirkişinin 13/12/2022 tarihli raporunda özetle: " Detaylıca verilen davacı taraf ticari defter incelemesinde Davacının davalı tarafından 90.905,00Tl’Lik hizmet aldığı buna karşılık olarak ise davalı yana 200.000,00TL ödeme yapıldığı görülmüştür. davacı tarafın 109.095,00TL’Lik fazla ödeme yapıldığı bu sebeple davacı tarafın davalı tarafından kaydi olarak 109.095,00TL tutarında alacak Talep edebileceği" hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.Mali müşavir bilirkişinin 23/02/2023 tarihli raporunda özetle: "Davalıya ait 2021 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdik bilgilerinin veyahut e-defter ise defter beratlarının sunulması istendiği ancak tasdiklerle ilgili herhangi bir belge tarafıma sunulmadığı, bu sebeple defter tasdiklerinin T.T.K’nun 64. ile 213. sayılı V.U.K.’nun 220. ve 222. maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak yaptırılıp yaptırılmadığı tespit edilemediği,Davalı tarafından sunulan excelde davacı ile 2021 yılı ticari iş ilişkilerinde davalının cevap dilekçesinde belirtilmiş olduğu tüm faturaların ve çek tahsilatlarının görüldüğü, bu kayıtlar sonucunda 01.10.2021 tarihinde 7.106,78 TL. bakiyenin bulunduğu ancak bu bilgilerin ticari defterler üzerinde teyidinin yapılamadığı, Davalı tarafından 101.Alınan Çeklere istinaden sunulan excelde davalının cevap dilekçesinde belirtmiş olduğu çeklerin müşteriden tahsilat kayıtlarının bulunduğu ancak hiç birinin bankadan tahsil edildiğine dair bir kayıt yapılmadığı, Yine bu bilgilerinde ticari defterler üzerinde teyidinin yapılamadığı, .. tabloları halinde tarafıma sunulan bu bilgilerin delil niteliğine haiz olup olmayacağının kararı Sayın Mahkemeye bırakılacağı, " hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir. Mali müşavir bilirkişinin 10/05/2023 tarihli ek raporunda özetle; "2.Davalıya ait 2021 yılı ilgili aylara ait ticari defter beratlarının tasdiklerinde T.T.K’nun 64. ile 213. sayılı V.U.K.’nun 220. ve 222. maddelerinde öngörülmüş olan berat yükleme tarihlerine uyulmadığı itiraz dilekçesi ekinde bulunan e-defter berat suretlerinden tespit edildiği, 3.Cari hareketlerine göre davalı ile davacının 2021 yılı ticari iş ilişkilerinde davalının cevap dilekçesinde belirtilmiş olduğu tüm faturaların ve çek tahsilatlarının görüldüğü, bu kayıtlar sonucunda 01.10.2021 tarihinde 7.106,78 TL.(A) bakiyesinin bulunduğu, Dosya ekinde bulunan davalı tarafından davacıya düzenlenen çek tahsilat makbuz tarihleri ile muhasebe kayıt tarihlerinin birbiri ile uyumlu olmadığı, 4.Davacı ile davalı tarafından tutulan muavin dökümlerinin karşılaştırılmasında; 03.05.2021 tarihinde No’lu fatura, 29.06.2021 tarihinde No’lu fatura, 02.07.2021 tarihinde No’lu fatura, toplamda 322.893,26 TL bedelinde faturanın düzenlendiği, karşılık ödeme olarak 30.06.2021 tarihli 55.000,00 TL bedelli çek ve 30.07.2021 tarihli 75.000,00 TL bedelli çek tahsil edildiği, Bu işlemlerin davacı tarafın ticari defterlerinde yer almadığı, 5.Davacı tarafın ticari defterlerinden davalı tarafa 10.08.2021 tarihi itibariyle 109.095,00 TL. lik fazla ödeme yapıldığı, 6.Davalı tarafın ticari defterlerinden davacı taraftan 01.10.2021 tarihi itibariyle 7.106,78 TL.lik fazla tahsilatın yapıldığı, 7.Davalı tarafa ait berat yükleme tarihlerine uyulmayarak hazırlanan ticari defter beratlarının delil niteliğine haiz olup olmayacağı" hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir. Dosya itirazlar üzerine yeniden mali müşavir bilirkişiye tevdi edilerek alınan 04/07/2024 tarihli raporda özetle; "2.Davacı ... Tekstil İnşaat Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin, davalıdan 5 adet belge ile 279.579,00 TL. KDV hariç (KDV dahil 282.374,79 TL.) tutarından ürün aldığını beyan ettiği, 13.12.2022 tarihli bilirkişi raporu ile incelemesi yapılan ticari defterlerinde 90.905,00 TL. tutarında alış faturası kaydı görüldüğü, Ba – Bs formları ile ticari defter kayıtlarında tutarsızlık görüldüğü, 3.Davalı ... Zeytin ve Gıda Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin, davacıya 6 adet belge ile 319.626,00 TL. KDV hariç (KDV dahil 322.893,22 TL.) tutarında ürün satışı yaptığını beyan ettiği, 10.05.2023 tarihli bilirkişi raporu ile incelemesi yapılan ticari defterlerinde 322.893,22 TL. tutarında satış faturası kaydı görüldüğü, Ba – Bs formları ile ticari defter kayıtlarının uyumlu olduğu görüldüğü," hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, çek bedellerinin istirdadı istemine ilişkindir.Davacı tarafça, davalı ile 5.000 kg zeytinin satışı konusunda anlaştıklarını, bedelin ödemesi olarak ... Bankası ait ... çek numaralı 30/10/2021 tarihli 75.000,00 TL bedelli çek ile yine ... Bankasına ait ... çek numaralı 10/11/2021 tarihli 50.000,00 TL bedelli çekin davalıya teslim edildiğini, ancak davalının zeytinleri teslim etmediğini, çeklerin iadesini talep ettiklerini ancak bunların da iade edilmediğini, verilen çeklerin tahsil edildiğini belirterek ödenen çek bedellerinin istidadı için eldeki davanın açıldığı görülmüştür. Her ne kadar davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamışsa da 17/11/2022 tarihli beyan dilekçesinde zeytinlerin teslim edildiğini hatta alacaklı konumda olunduğu belirtilerek davanın reddi talep edilmiştir. Olayları anlatmak taraflara hukuki nitelendirme yapmak hakime aittir. Davacı, davaya konu çeklerin davalıdan alınacak mallara karşılık olarak verildiğini, ancak davalı tarafından malların teslim edilmediğini, bu sebeple çeklerin bedelsiz kaldığı ve çeklerin tahsili nedeniyle davalının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürmüştür. Davalı ise, davacının iddialarını kabul etmemiş ve malların teslim edildiğini savunmuştur. Taraflar arasında davalı şirketin davacıya zeytin sattığı ve dava konusu yapılan çeklerin tahsil edildiği noktasında ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık davalıya teslim edilen çeklerin karşılığında davacıya mal teslimi yapılıp yapılmadığı noktasında toplanmaktadır. Bu itibarla, çeklerin bir ödeme vasıtası olduğu, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerektiği, ispat yükü üzerinde olan davacının bu karinenin aksini, yani dava konusu çeklerin satın alınan mal bedeline karşılık avans olarak verildiğini ve malın da teslim edilmediğini HMK.'nun 200.maddesi hükmü uyarınca yazılı delille kanıtlaması gerektiğinden, açılan davada ispat yükünün davacı tarafta olduğu anlaşılmaktadır. (... 19.Hukuk Dairesinin 21/11/2019 tarih, 2017/ Esas ve 2019/ Karar sayılı ilamı).Yine bilindiği üzere, 6098 sayılı TBK.’nın 207. maddesinin ikinci fıkrasında da asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir. Buna göre davacının malları teslim aldığının kabulü gerekir. Davacı dava dilekçesinde davalı şirkete çekler yoluyla ödeme yaptığını, yaptığı bu ödeme karşılığında kendisine malların teslim edilmediğini ileri sürmüş olup bilindiği üzere çek bir ödeme aracı olup dava konusu çeklerin davalıya avans olarak verdiğini, bu meblağ kadar malları teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir. Davalının, dava konusu çeklerin karşılığı malın teslim edildiğini savunması, ispat yükünü değiştirmemektedir. Dava konusu çeklerin avans olarak verdiğini, çeklerin bedeli kadar malları teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekir, ancak davacı tarafın dava konusu çeklerin avans olduğunu, malları teslim almadığını ve çeklerin bedelsiz kaldığını kesin delillerle ispat edemediği, 6100 sayılı HMK 200,201,202, 203 maddeleri uyarınca bahse konu hususta tanık dinlenilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, HMK 226/1-c maddesinde "yemin edecek kimsenin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakalar" konusunda yemin teklif edilemeyeceği düzenlenmiş olup, davacı yemin deliline dayanmışsa da HMK'nın 226/1-c bendi gereğince yemin edecek kişi hakkında bedelsiz senedi kullanma suçundan dolayı cezai takibat yapılabileceğinden bu konuda yemin delilinin kullanılamayacak olması karşısında davacı tarafa yemin teklif etme hakkı hatırlatılmamıştır. Bu haliyle, davacının iddiasını usulüne uygun delillerle ispatlayamadığı nazara alınarak davanın reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davacının davasının REDDİNE, 2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın 2.134,69-TL peşin harçtan mahsubu ile fazla alınan 1.519,29-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT hükümlerine göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 7-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 1.560,00-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 8-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 22/04/2025

Katip e-imzalıdır

Hakim e-imzalıdır