İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/263 E. 2025/88 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/263 Esas KARAR NO : 2025/88

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 12/04/2021 KARAR TARİHİ : 05/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA/ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların müvekkil idare tarafından yapılan ihalelerin yüklenicisi olduklarını, ihale ile iş alan şirketlerin işyeri devri hükümlerine göre önceki şirket işçilerini devralarak çalıştırmaya devam ettiklerini, davalı şirketlerin alt yüklenici ve asıl yüklenici olarak iş aldığı dönemlerde çalıştırmış bulundukları işçi ...'ın alacaklarının tahsili için müvekkil idare aleyhine açmış olduğu davada ... 32. İş Mahkemesi'nin ...Esas ... Karar sayılı dosyası ile alacaklarının müvekkil idareden tahsiline karar verildiğini, alacaklı vekili tarafından ... 31. İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, icra dosyasına 15.08.2019 tarihinde 85.115,88 TL ödeme yapıldığını, ödenen bu meblağın 28.949,77 TL'nin ...Şti, 12.981,76 TL'nin ... Şti'nden ikili yazışmalar yoluyla tahsil edildiğini, bakiye 43.184,35 TL müvekkil kurum zararının davalılardan tahsilinin gerektiğini, müvekkil idare ile davalı şirketler arasındaki ilişkinin Borçlar Kanunu, Kamu İhale Kanunu, İhale Sözleşme ve Şartnameleri ile Yargıtay içtihatları doğrultusunda değerlendirilerek hüküm kurulması gerektiği, neticeten fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalılardan 43.184,35 TL'nin işçileri çalıştırdıkları dönemler ile davalılardan orantılı olarak ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. SAVUNMA/ Davalı ...Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, kıdem tazminatından İSKİ'nin sorumlu olduğunu, teknik ve idari şartnamelerin Kamu İhale Tebliğindeki zorunluluklar çerçevesinde yazıldığını, tebliğdeki diğer giderler ile alakalı olarak kıdem tazminatı ibaresinin iptal edildiğini, davacı ile yapılan sözleşmenin dava konusu alacak kalemleri yönünden davalı şirkete sorumluluk yüklemediğini, iş bu alacak kalemlerinin davalı şirkete rücu edilebileceğine ilişkin herhangi hüküm bulunmadığını, davacı tarafından talep edilen davadışı işçinin davacı nezdinde çalışmasından kaynaklanması nedeniyle alacağın müvekkile yükletilmesi halinde davacının sebepsiz zenginleşeceği; kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkilin en fazla yarı oranda sorumluluğun bulunacağı, davacının ödeme yaptığı tarihte temerrüde düşmemesi nedeniyle bu tarih itibariyle faiz yükletilemeyeceği, rücu davasına konu edilen iş davası ve icra dosyasında taraf olmadıklarından yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı neticeten davanın öncelikle usulden reddine, neticeten esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Davalı ...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının rücu ile talep etmiş olduğu işçilik alacakları ve rücu davası açma süresi dolduğundan davanın zamanaşımına uğradığını, davanın müvekkilin yerleşim yeri olan ... Mahkemeleri'nde açılması gerektiği; dava dışı işçinin davalı şirkette belirli süreli iş sözleşmesine istinaden çalıştığını, davacının iş akdinin davalı şirketin asıl işveren ile olan alt işverenlik sözleşmesinin sonlanması neticesinde sona erdiğini, davalı şirketin kıdem tazminatından sorumlu olabilmesi için dava dışı işçinin işveren bünyesinde çalışma süresinin en az 1 yıl olması gerektiği, davacı yönünden sözleşmenin belirsiz süreli; taşeronlar tarafından belirli süreli kabul edilmesi gerektiği; bu sebeple davalı şirket aleyhine bu davanın açılma şartının gerçekleşmediğini, davacının sevk ve idaresinin davacı kurum tarafından sağlandığından Müvekkil şirketin sair alacaklardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davalı şirketin, davacıya ihale ve sözleşme gereği çalışan temin ettiğini, davalı şirketin burada yaptığı şeyin sadece çalışan temin etmek olup, temin ettiği çalışan üzerinde herhangi bir sevk ve idare yetkisi bulunmadığını, dolayısıyla dava dışı işçinin yıllık izin, fazla mesai, UBGT alacağı gibi sair alacak kalemlerinden davalının sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını neticeten davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmaması nedeniyle ayrıca yetki ve görev yönünden de reddine, açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Davalı ... Şirketi ve ... Ltd. Şti adına dava dilekçesi ve ekleri ile tensip zaptını içerir duruşma gün ve saatini bildirir usule uygun tebligat yapıldığı halde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır. DELİLLER VE GEREKÇE/ Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklı rücuen alacak davasıdır. Dava konusu uyuşmazlığın, dört davalı arasında akdedilmiş olan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında davalı şirketlerin istihdam ettiği kişiye üst işveren sıfatıyla ödenmiş olan işçi hak ve alacaklarının rücu sıfatıyla davalılardan tahsili noktasında toplanmakta olup ispat yükü davacıda bulunmaktadır. Ancak alacak miktarının tespiti hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür. Mahkememizin 13/10/2021 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın iş hukuku uzmanı bilirkişi ...'e tevdi ile davacının üst işveren sıfatıyla ödemiş olduğu işçilik hak ve alacaklarından dolayı davalı alt işverenlere rücu hakkı olup olmadığı varsa her bir davalı bakımından rücu suretiyle talebi mümkün alacağın tespiti bakımından rapor alınmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda iş hukuku uzmanı ...'den alınan 21/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle "Davacı ... tarafından yapılan bu ödemelerin alt işverenlere rücu edilebilmesi için dava dışı ...'ın 03.12.2008-30.12.2016 tarihleri arasında sigorta kaydının bulunduğu şirketlerin ticaret unvanlarının bilinmesi gerekmekte olup dosya kapsamından bu şirketlerin unvanları tespit edilmemiştir. Bu nedenle herhangi bir hesaplama da yapılmamıştır. Dava dışı ...'ın 03.12.2008-30.12.2016 tarihleri arasında sigorta kaydının bulunduğu ... sicil numaralı işyerinin ticaret unvanlarının bildirilerek/belgelenerek dosyaya sunulması, yukarıda Sicil numarası belirtilen tüm bu işyerlerindeki ....'ın SGK giriş ve çıkış bildirgelerinin dosyaya ibraz edilmesi, Davalılar ...A.Ş.,... Ltd. Şti, ...Şti, ...A.Ş. ile davacı ... arasında imzalanan hizmet alım sözleşmelerinin ve... ile imzaladıkları iş sözleşmelerinin yazılı bir örneğinin dosyaya sunulmasından sonra sağlıklı bir değerlendirme ve hesaplama yapılabileceği" tespit edilmiştir. İş bu raporda yer alan tespit edilemeyen şirket unvanları işyeri sicil numaralarının tespiti için SGK müzekkere cevabı ve taraflar arasında yer alan sözleşmelerin dosyaya ibrazı sonrası iş hukuku uzmanı ...'den alınan 22/04/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle "Sonuç olarak Davacı İSKİ'nin hükmedilen alacak kalemlerinden ve yargılama giderlerinden sorumluluğunun bulunduğu kanaatine varılması ihtimalinde; ... A.Ş - 13.354,77 TL net:2=6.677,39 TL UBGT ve fazla mesai ücreti alacağı,...Ltd. Şti. 199,52 TL net:2=99,76 TL UBGT ve fazla mesai ücreti alacağı,...Şti. 764,10 TL net:2=382,05 TL UBGT ve fazla mesai ücreti alacağı, 5.308,04 TL net:2=2.654,02 TL ihbar tazminatı, 1.528,23 TL net:2=764,12 TL yıllık izin ücreti alacağı olmak üzere toplam net 3.800,19 TL, ...A.Ş. 611,28 TL net:2=305,64 TL UBGT ve fazla mesai ücreti alacağı olmak üzere toplam 10.882,98 TL + 3.409,75 TL yargılama giderleri vs=14.292,73 TL net; diğer ödemelerle ilgili olarak; 426,69 TL yargılama gideri, 2,84 TL yargılama gideri işlemiş faizi, 5.762,68 TL ilam vekalet ücreti, 38,37 TL ilam vekalet ücreti işlemiş faizi, 151,71 TL yargı harçları, 7,67 TL Yargı harcı işlemiş faizi, 426,69TL yargılama Gideri, 2,84 TL yargılama gideri işlemiş faizi toplamı olan 6.819,49 TL'nın yarısı olan 3.409,75 TL'ndan davalıların kesinleşen mahkeme kararı doğrultusunda müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları " tespit edilmiştir. Mahkememizin 06/11/2024 tarihli duruşma ara kararı ile taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçeleri dikkate alındığında dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda iş hukuku alanında hesaplama yapıldığı anlaşılmakla dosyanın bilirkişi ..'a tevdi ile davacının üst işveren sıfatıyla ödemiş olduğu işçilik hak ve alacaklarından dolayı davalı alt işverenlere rücu hakkı olup olmadığı varsa her bir davalı bakımından rücu suretiyle talebi mümkün alacağın tespiti bakımından rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişi ...'dan alınan 21.11.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle " Davacı...dava dışı işçi ... T.C. Kimlik numaralı ...'a işçilik alacakları nedeniyle ... 31. İcra Müdürlüğü icra dosyasına 15.08.2019 tarihinde 85.115,88 TL ödediği, ödenen bu meblağın 28.949,77 TL'nin ... Ltd. Şti, 12.981,76 TL'nin ... Şti.'nden ikili yazışmalar yoluyla tahsil edildiğini, bakiye 43.184,35.-TL'nin davalı alt işverenlere rücu edilebileceği yönünde hüküm kurulması halinde, 1.Seçenek: Sayın Mahkemece ihale sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin eki niteliğindeki ihale dokümanlarındaki hükümler çerçevesinde sorumluluğun tamamının alt işverenlere ait olduğu kanaatine varılması halinde, dava dışı işçinin 03.12.2008-30.12.2016 dönemine isabet eden kıdem olarak tazminatı tutarı olarak dava konusu edilen 85.115,88.-TL, davalı alt işverenlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları süreye isabet eden sorumluluk miktarları aşağıdaki gibi olacaktır (Tablo-5); ...A.Ş.- ...A.Ş.- ... Şirketi- İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 7.159,96.-TL olduğu, ... Şti.- ... Şti. İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 3.439,97.-TL olduğu, ... A.Ş. - ...Ltd. Şti. İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 20.245,27.-TL olduğu, ancak davacı idare davasını ...Ltd. Şti.'ne yöneltmediğinden ... A.Ş.'nin sorumlu olduğu,...A.Ş.'nin sorumluluğunun 1.390,10.-TL olduğu, ...A.Ş.'nin sorumluluğunun 10.949,06.-TL olduğu, ...Şti.'nin sorumluluğunun 00,00.-TL olduğu, 2.Seçenek: Sayın Mahkemece eşit oran sorumluluk esasının benimsenmesi halinde, 03.12.2008-30.12.2016 dönemine isabet eden kıdem olarak tazminatı tutarı olarak dava konusu edilen 85.115,88.-TL'nin %50'si olan 42.557,94.-TL.'lik davalı alt işverenlere rücu edilebilecek olup, alt işverenlerin sorumluluk miktarları aşağıdaki gibi olacaktır (Tablo-6); ...A.Ş.- ...Şirketi- İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 3.579,98.-TL olduğu, ...Şti.- ...Şti. İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 0,00.-TL olduğu, ...A.Ş. - ...Ltd. Şti İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 0,00.-TL olduğu, ...A.Ş.'nin sorumluluğunun 5.474,53.-TL olduğu, ... A.Ş.'nin sorumluluğunun 695,05.-TL olduğu, ...Şti.'nin sorumluluğunun 0,00.-TL olduğu tespit edilmiştir. Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davacının ihale yüklenicisi olarak davalılar nezdinde çeşitli tarihlerde çalışan davadışı işçi ...'ın çalıştığı dönemlerle sınırlı sorumlu olmak üzere davadışı işçiye ... 32. İş Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyası ile tespit edilen tazminat kalemleri yönünden ... 31. İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyasına yapılan ödemenin rücuen tahsiline yönelik olduğu anlaşılmıştır. ... 32. İş Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasında davadışı ...'ın davacı; davalı olarak ...'nin yer aldığı; dava konusunun...'ın 30.12.2016 tarihinde iş akdine son verilmesi nedeniyle işçilik alacaklarının tazmini amacıyla dava açıldığı; davanın ...Ltd. Şti.'ye ihbarına karar verildiği ancak tebliğin iade döndüğü neticeten davadışı ...'ın İş Mahkemesi'nde görülen davada tazminat kalemleri yönünden taleplerinin kısmen kabulüne karar verildiği; iş bu ilamın ... 31. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında icra takibine konu edildiği ve ... tarafından 15.08.2019 tarihinde 85.115,88 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. Davacının davadışı işçi...'ın 30.12.2016 tarihinde iş akdine son verilmesi nedeniyle işçilik alacaklarının tazmini kapsamında çalıştığı dönemlerle sınırlı olmak kaydıyla davalılardan rücuen tahsili amacıyla açılan iş bu davada davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumludur. Asıl ve alt işverenler arasındaki ilişkide ise İş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 167. (Mülga Borçlar Kanunu’nun 146.) maddesinde düzenlenen, “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir. İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. Dava dışı ...'a ödenen işçilik alacak kalemlerinin tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak davalılar işverene karşı sorumlu olup dava dışı işçinin çalışmış olduğu her bir alt işverenin dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemi ile sınırlı olacağından denetime ve hüküm kurmaya elverişli olan 21.11.2024 tarihli bilirkişi raporu dikkate alınarak dava dışı işçinin 03.12.2008-30.12.2016 dönemine isabet eden kıdem olarak tazminatı tutarı olan 85.115,88.-TL yönünden ödenen bu meblağın 28.949,77 TL'nin ... Şti ve 12.981,76 TL'nin ...Şti.'nden ikili yazışmalar yoluyla tahsil edildiği davacı vekilince kabul beyan edilmekle bakiye 43.184,35 TL'nin, davalı alt işverenlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları süreye isabet eden sorumluluk miktarları uyarınca davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. ... A.Ş.- ...A.Ş.- ... Şirketi- İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 7.159,96.-TL olduğu tespit edilmekle iş bu davalılardan müştereken ve müteselsilen sorumluluğu bulunduğu anlaşılmıştır. ...Ltd. Şti.- ...Ltd. Şti. İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 3.439,97.-TL olduğu tespit edilmekle dava ... Ltd. Şti'ye yöneltilmesi nedeniyle yalnızca iş bu davalı şirket yönünden hüküm kurulmuştur. ... A.Ş. - ... Ltd. Şti. İş Ortaklığı'nın sorumluluğunun 20.245,27.-TL olduğu, ancak davacı idare davasını ... Ltd. Şti.'ne yöneltmediğinden ... A.Ş.'nin sorumlu olduğu anlaşılmakla yalnızca iş bu davalı şirket yönünden hüküm kurulmuştur. ... A.Ş.'nin sorumluluğunun 1.390,10.-TL olduğu, ... A.Ş.'nin sorumluluğunun 10.949,06.-TL olduğu tespit edilmiştir. Dava dilekçesinde her ne kadar ödeme tarihinden itibaren faiz talep edilmiş ise de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesi gereğince muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. Ancak davalılara iş bu rücu davasına konu edilen alacak hakkında borçlu davalılara temerrüde düşmesi için ihtarat yapılmadığı; dava tarihinden önce davalılar temerrüde düşürülmediğinden dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının kabulü ile 43.184,35 TL’nin TL kıdem tazminatının, 7.159,96 TL kısmının ... A.Ş. ve ... A.Ş. Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi’den, 3.439,97 TL kısmının ... Ltd. Şti’den, 20.245,27 TL kısmının ... A.Ş’den, 10.949,06 TL kısmının ... A.Ş’den, 1.390,10 TL kısmının ... A.Ş’den dava tarihi olan 12/04/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 2.949,92 TL karar harcının, peşin yatırılan 737,49 TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 2.212,43 TL harcın (... A.Ş. ve ... A.Ş. .. Şirketi 489,10 TL harçtan, ... Ltd. Şti 234,98 TL harçtan, ... A.Ş. 2.130,88 TL harçtan, ... A.Ş 94,96 TL harçtan harçtan sorumlu olmak üzere) davalılardan alınarak Hazineye gelir kaydına, 3-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin (... A.Ş. ve ... A.Ş. ... Şirketi 7.159,96 TL vekalet ücretinden, ... Ltd. Şti 3.439,97 TL vekalet ücretinden, ... A.Ş 18.009,97 TL vekalet ücretinden, ... A.Ş 1.390,10 TL vekalet ücretinden sorumlu olmak üzere) davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan toplam 8.051,60 TL yargılama giderinin (... A.Ş. ve ... A.Ş. ... Şirketi 1.334,95 TL yargılama giderinden, ... Ltd. Şti 641,37 TL yargılama giderinden, ... A.Ş 5.816,09 TL yargılama giderinden, ... A.Ş 259,18 TL yargılama giderinden, sorumlu olmak üzere) davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine, 6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, Dair davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 05/02/2025

KATİP ¸e-imzalıdır

HAKİM ¸e-imzalıdır