İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/592 E. 2026/53 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/592 KARAR NO : 2026/53

DAVA :Alacak (TBK 470 vd. Maddesi uyarınca Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan ) DAVA TARİHİ : 20/11/2020 KARAR TARİHİ : 14/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (TBK 470 vd. Maddesi uyarınca Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan ) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı şirketin ---- Devletinin ----. tarafından İnşa edilen-----isimli inşaat projelerinin " balkon, merdiven, çatı, engelli rampası vs. " alüminyum korkuluk ve küpeşte işlerinin yapılması işini üstlendiği, Davalı, müvekkil üstlendiği işlere ilişkin mtl fiyatı üzerinden teklif verdiği, söz konusu projelerin alüminyum korkuluk ve küpeştelerinin satışı ve satın aldığı malların şantiyede montaj ve işçiliğinin yapılması yani her şey dahil teslimi konusunda davalı şirketle anlaşmaya vardığı, tarafların anlaşması üzerine davalı şirket yetkilisi ve teknik ekibi şehrine giderek, iki örnek dairenin korkuluk ve küpeştelerini farklı modellerde yaptığı ve işveren ---- şirketine görsel ve teknik sunum yaptığı, Örnek dairelere yapılan görsellerden (modellerden) işverenin onayladıkları korkuluk ve küpeştelerin tüm projede yapılması kararlaştırıldığı, Davalının ortaya çıkardığı metrajlar üzerinden malzeme ve montaj işçilik bedellerinde anlaşmaya varıldığı, Taraflar; Söz konusu projelere ilişkin alüminyum korkuluklar, küpeşteler ve cam panellerinin bedeli olarak 1.560.005,274USD (Amerikan doları) ve malların şantiyede montaj ve işçiliğinin yapılması karşılığı olarak da 234.434,15USD (Amerikan doları) olmak üzere toplam 1.794.439,42USD (bir milyon yedi yüz doksan dört bin dört yüz otuz dokuz Amerikan doları kırk iki cent) bedel üzerinden anlaşmaya vardıkları, Davalı taraf daha sonraki tarihlerde eksik malzeme vs gibi sebepler ileri sürerek davacı müvekkil şirketten 117.448,12USD malzeme ve haksız bahaneler üreterek 19.203,20USD işçilik bedeli aldığı, Davacı Müvekkil şirket, davalıya farklı tarihlerde malzeme bedeli olarak toplam 1.677.453,39USD ( bir milyon altıyüz yetmiş yedi bin dört yüz elli üç Amerikan doları otuz dokuz sent) ve montaj ve işçilik bedeli olarak da toplam 253,637,35USD ( iki yüz elli üç bin altıyüz otuz yedi Amerikan doları otuz beş sent) olmak üzere toplam 1.911.887,54 USD ( bir milyon dokuz yüz onbir bin sekiz yüz seksen yedi Amerikan doları elli dört sent) ödeme yaptığı, Davacı Müvekkil şirketin 2020 yılı içerisinde bir kaç defa davalı şirket ile görüşerek "yapılmayan montaj ve işçiliğe ilişkin olarak ödediği bedeli ve malzemelere ilişkin olarak fazladan ödediği cari hesap alacağını" geri ödemesini veya alacağı malların bedeline mahsup etmesini talep ettiği, Davalı taraf çeşitli bahaneler üreterek ödemeden kaçındığı gibi davacı müvekkili aradan çıkararak işveren ----- şirketi ile ticari ilişkiye girdiği, Bu nedenlerle taraflar arasında yaklaşık 3 yıldır devam eden ticari ilişki sona erdiği, Davacı Müvekkil şirket, davalı ile yaptığı tüm şifahi görüşmelere rağmen alacağını alamaması üzerine ihtarname keşide ettiği arabuluculuk yoluna başvurduğu, Davalının borcunu ödemekten kaçınması nedeniyle iş bu davayı açmak zarureti hasıl olduğu, Davalı şirket, davacı müvekkile sattığı malların ---- şehrinde bulunan şantiyede montajının ve işçiliğinin de yapılmasını da üstlendiği, Davacı Müvekkil şirket davalıdan her mal alışında mal bedeli ile birlikte montajına ilişkin işçilik ücretlerini de ödediği, Davacı Müvekkil şirket ticari ilişkinin devam ettiği yaklaşık 3 yıllık süreç içerisinde toplam 253,637,35USD montaj işçilik ücreti ödediği, dosyaya sunulan mail yazışmalarından görüleceği üzere; Davalı söz konusu projelerin yer aldığı Cide şehrinde ki şantiyeye 2018 ağustos ayından önce iki ayrı seferde 3 er kişilik montaj ekibi gönderdiği,. Ancak davalının yeterli sayıda ekip ve yardımcı eleman göndermemiş olması, ekibin iklim koşullarına alışık olmaması, kendilerinin aldıkları balkon-merdiven vs diğer ölçülerin bir kısmını hatalı almış olmaları, yanlış ve eksik malzeme göndermiş olmaları, rodajlı gönderilmesi gereken balkon panel camlarının zımparalı gönderilmesi (bu camların rodajlarını da yaptırmamıştır) - cam ölçülerinin bir kısmının hatalı olması nedenleriyle işverenin kabul etmemesi vs davalının kusurları nedenleriyle o dönem için yapılması öngörülen metrajda montaj yapılmadığını, Bu montaj ekiplerinin ---- kaldıkları süre içerisinde toplam yaptıkları metraj 4000 mtl olup maddi işçilik karşılığı 20.000USD(yirmi bin Amerikan doları)’ olduğu, dosyaya sunulan davalı mailinden görüleceği üzere davalı, teknik ekibin kaldığı süre içerisinde öngörülen metrajda montaj yapılamaması nedeni olarak haksız ve gerçekle bağdaşmayan bahaneler üretildiği, günlük yapılması öngörülen metrajı şişirerek haksız talepte bulunduğu, davacı Müvekkili şirket, bu taleplerin haksız olması, davalının kusurundan kaynaklanması, gerçeklerle bağdaşmaması, yapılacak montajın davalının sorumluluğunda olması ve müvekkilin sorumluluğunun bulunmaması nedenleriyle kabul etmediği, Davalının gerek 2018 yılı ağustos ayı öncesinde yapmadığı montajları tamamlaması ve gerekse daha sonraki tarihlerde yapılması gereken montajları yapması için davacı müvekkil şirket 2019 yılı içerisinde, davalıdan ekip ve yardımcı eleman göndermesi defalarca talep edilmesine rağmen davalı çeşitli bahaneler üreterek montaj için ekip göndermemiş, oyalama yoluna giderek montajları yapmadığı, dosyaya sunulan davalı tarafından gönderilen mailden ve ekinde gönderdiği proformadan da görüleceği üzere; Davalı firma, davacı müvekkilden tüm iş karşılığı montaj işçilik bedeli olarak 253,637,35USD ödeme almış olmasına rağmen 4000mtl montaj ve işçiliği karşılığı 20.000,00USD'lik iş yaptığını açıkça kabul ettiği, İş bu nedenlerle; Davalı şirketin, müvekkil şirketten montaj ve işçilik bedeli olarak tahsil ettiği ancak montaj ve işçiliğini yapmadığı işlerin karşılığı olarak 233.637,35USD (iki yüz otuz üç bin altıyüz otuz yedi Amerikan doları otuz beş sent) davacı müvekkil şirkete borcu bulunduğu, Davacı Müvekkil şirket, davalı şirketten sattığı mallar/malzemeler karşılığında farklı tarihlerde farklı meblağlı ödemeler yaptığı, Bu ödemeler toplamında davacı müvekkil şirket 631.930,28 TL fazladan ödeme yaptığı, Davalı şirketin ve müvekkilimin şirketin karşılıklı teyit edilen cari hesap ekstrelerinde de davacı müvekkil şirketin 631.930,28TL alacaklı olduğu açıkça görüldüğü, Davacı Müvekkil, davalıya karşı ----Noterliğinden 26.08.2020 tarih ve ---- yev. nolu ihtarname keşide ettiği, ihtarname 03.09.2020 tarihinde tebliğ edildiği, dosyaya sunulan ihtarnamede özetle "davalının sattığı mallarının montaj işçiliğini de üstlendiği, müvekkilden işçilik bedeli olarak 234.434,15USD almasına rağmen 20.000USD bedeli karşılığı işçilik yaptığı, yapmadığı montaj ve işçiliğinin karşılığı olan 214.434,15 USD' nin ve davalıdan satın alınan mallar karşılığında fazladan yapılan 631.930,28TL'nin fazlaya ilişkin alacak vs. hakları saklı kalmak üzere 7 gün içerisinde ödemesi " ihtar edildiği, Davalı tarafından, --- Noterliğinden 10.09.2020 tarih ve ---- yev. nolu cevabi ihtarname keşide edilerek, ihtarnamede özetle " böyle bir borçları olmadığını iddia edilen tüm tutarlara ve ferilerine itiraz ettiklerini" bildirdikleri, bedeli tahsil edilen ancak montaj ve işçiliği yapılmayan 15.000 $ ın (şimdilik) ihtarname tarihi olan 3.9.2020 tarihinden itibaren bankalarca dolara uygulanan en yüksek faiz oranı ile fiili ödeme günündeki $ döviz kuru üzerinden tahsilini, b)satın alınan mallara karşılık yapılan fazla ödemelere karşılık şimdilik 50.000 TL nın ihtarname tarihi olan 3.9.2020 tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek faiz oranı ile tahsilini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekilinin davaya cevap dilekçesinde özetle, “davacı ile anlaşma sadece malzeme ve imalat işçiliğine ilişkin olup kesilen ve ödenen faturalar, “malzeme faturalarıdır”. İrsaliyeli fatura değildir. Malzemeler anlaşma gereğince montajlı şekilde sevk edildiği, Ancak proformadaki işçilik bedelleri kit satış anlaşması gereğince fabrika imalat işçiliği bedeli olduğu, Davacı, kesilen faturalara itiraz etmediği ve ödediği, davacıya kesilen faturalar ile davacının ---- işveren ---- kestiği faturalar yine malzeme faturası olarak kat be kat bedelle faturalandırıldığı, Davacının iddia ettiğini aksine cari hesap alacağı mevcut olmadığı, Davacı, E- maillerde borcu olduğunu kabul ederek, bakiyeyi kapattığı, Davalı Müvekkil tüm siparişleri tam ve kusursuz imal ettiği, ---- proje değişikliği ya da sonraki bina imalatlarındaki farklılıklar nedeniyle camlar değiştirildiği, proje dışı imalatlar ortaya çıktığı, Davacı borcu kabul beyanı ile ödemeyi yaptığı, cari hesabı kapattığı, Davacı, eğer bir kusur varsa kendi kusuruyla zarara sebebiyet verdiği, ödemeyi İHTİRAZİ KAYITSIZ yaparak şantiye koşullarından kaynaklı cam değişikliği ve şantiye firelerinden doğan giderlerin sorumluluğunu kabul ettiği, En son davacının talimatıyla fatura asıl işveren ------ şirket -----kestirildiği, Davacı burada da e-mail hareketlerinden anlaşılacağı üzere, malzemeyi alıp ödeme konusunda aradan çekilmeyi planladığı, Dava dilekçesinde de davacı tarafından davalı müvekkile kusur atfedildiği ve sanki haksız rekabet ediyormuşçasına devam eden ticari ilişkiden bahsedildiği, Onaylı şirket defter ve belgelerinde yapılacak bilirkişi incelemesinde ispatlanacağı üzere, ----- ile ticari ilişki söz konusu olmadığı, Bu iddia da diğer iddialarında asılsız olduğu, Davacı, cari alacağı olarak 631.930,28₺. Alacaklı olduğunu iddia ettiği, İşbu bakiye olsa olsa davacının tarafımıza ödediği “dövizli alış satıştan kaynaklı kur farkı” olup bakiye davalı müvekkil defterlerine gelir kaydedildiği, Arz ve izah edilen nedenlerle, davacı basiretsiz ve kötü niyetli olarak hareket ettiği, ---- firmasının proje değişikliklerinden ve şantiye uyuşmazlıklarından davalı müvekkili sorumlu tuttuğu, müvekkilin mağduriyeti giderme çabalarını gördükçe bu kez işçilik ödemesi iddiasında bulunduğu, son olarak ödemeleri aksatmış ve kur farkını fazla ödeme istemeye çalıştığı. davacının tazminat talepleri koşullar oluşmadığından yerinde olmadığı, Fazlaya ilişkin tüm dava talep alacaklarımız saklı kalmak üzere davacının tüm taleplerinin reddi ile alacaklarının ihtarın tebliğ tarihi olan 03.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek faizini kabul etmedikleri, Anlaşma sadece malzeme ve imalat işçiliğine ilişkin olup kesilen ve ödenen faturalar, “malzeme faturaları” olduğu, İrsaliyeli olmadığı, Malzemelerin anlaşma gereğince montajlı şekilde sevk edildiği, Şantiye montajı konusunda tarafların anlaşmadıkları, karşı yanın talebiyle zaman zaman yol ve masraflar, davacı tarafından karşılanmak üzere şantiyeye gittikleri ve aksayan noktalara dikkat çekerek, raporlama yaptıkları, Esasen yapılan bu işlerin bedeli de davacı tarafından hiç ödenmediği, davalı Müvekkil şirket de ticari ilişkilerin devamı amacıyla alacağını talep etmediği, Şantiye montajının gecikmesi, camların sağlıksız koşullarda depolanması sebebiyle zarar görmesi, denetçi firmanın gecikmesi, şantiyedeki grevler müvekkilin çalışanları tarafından davacı şirkete raporlandığı, Ancak davalı müvekkil şirketin hiçbir aşamada şantiye montajına dahili olmadığı, Proje Sahibi ----- davacının talimatıyla tek bir fatura kesildiği, başkaca ticari ilişki kurulmadığı, Davalı Müvekkilin defter ve belgeleriyle iddianın asılsız olduğu ispat edileceği davalı müvekkile haksız ve fazladan ödendiği iddia edilen 631.930,28₺. ise kur farkı olduğu, Anlaşmalar $ bazında yapılıp hesaba ödemeler ₺ geçtiğinden kur farkı geliri olarak kaydedildiği, Fazla yapıldığı iddia edilen bakiyeler ise yine inşaattaki proje değişikliğinden ve asıl işveren ----- kaynaklanmış olup davalı müvekkil şirket yine de mağduriyeti gidermek adına teslimatları yaptığı, Bunun karşılığı faturalarını kestiği, davacı da ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin tüm faturalara bedelini ödediği, Açıklanan nedenlerle, haksız ve mesnetsiz açılan işbu davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE: Dava; taraflar arasında TBK 470. ve devamı maddeleri uyarınca davacı tarafın iş sahibi davalı şirketinde yüklenici sıfatıyla yazılı bir sözleşme olmaksızın----- inşa edilen bir kısım inşaat projelerinin balkon, merdiven, çatı vs. gibi işlerin yapımı konusunda anlaşma sağlandığı, iş sahibi firma tarafından yüklenici firmaya malzeme bedeli ile montaj ve işçilik bedellerinin tamamının ödendiği ancak yüklenici firma tarafından eksik iş yapıldığı gerekçesiyle fazla ödenen bedelin iadesine yönelik Alacak Davasıdır. Uyuşmazlık; taraflar arasında eser sözleşmesi niteliğinde yazılı yada sözlü bir sözleşme olup olmadığı, eğer mevcut bir sözleşme var ise iş sahibi olan davacı tarafından yüklenici konumundaki davalı firmaya yapılan işten daha fazla ödeme yapılıp yapılmadığı, davalı yüklenici firma tarafından da satılan ve monte edilen inşaat işlerinde eksik ifa bulunup bulunmadığı hususları ile eğer fazla ödeme yapıldı ise bedelin davacı iş sahibine geri iade şartlarının olup olmadığı hususlarıdır.Dosya içerisine hükme esas alınan 04.06.2024 tarihli heyet raporu ile 19.09.2024 tarihli 1.ek rapor ve son olarak 15.11.2025 tarihli 2.ek rapor alınmıştır. Davacı tarafın uyuşmazlık yılları olan 2017-2018-2019-2020 ve 2021 yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtlarının TTK 64,66 maddeleri ile VUK 220-226. maddelerine göre açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olduğu bu haliyle HMK 222.madde uyarınca davacı lehine delil kabiliyeti bulunduğu anlaşılmış olup davacının ticari defterlerine göre 31.12.2020 tarihi itibariyle davalı firmadan 631.930,28 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.Davalı tarafın 2017-2018-2019-2020 yıllarına ilişki ticari defter ve kayıtlarının e-defter usulüne göre tutulduğu, beratlarının usulüne uygun olarak alındığı anlaşılmış olup 31.12.2020 tarihi itibariyle davalı firmanın davacı firmaya 351,80 USD (11.342,65 TL) borçlu olduğu tespit edilmiştir.Yapılan işin eser sözleşmesi niteliğinde alınan ürünlerin satış ve montajı nedeniyle sadece tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi ile uyuşmazlığın çözümünün mümkün olmadığından teknik heyetin incelemeleri de hüküm verilirken göz önünde bulundurulmuştur. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinin sadece ürün satışı mı yoksa satılan ürünlerin montajının da yüklenici firma konumunda olan davalıya ait olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Buna ilişkin olarak da mahkememiz tarafından tanık beyanlarına başvurulmuş olup ------ bulunan proje dahilindeki 74 bina için davalı şirket tarafından montaj işlerinin yapılması için de tanıkların ortak ve uyumlu beyanları ile 3 kişilik bir ekip gönderildiği ve gönderilen 3 kişilik ekibin supervisor olarak davacı iş sahibinin işçisi kadrosunda işlerin yapılması için gönderildiği anlaşılmıştır. Yapılan Yargılama Sonucu; taraflar arasında sözlü olarak TBK 470. ve devamı maddeleri uyarınca ------ 74 adet binanın bulunduğu bir projedeki balkon, merdiven, çatı, korkuluk vb. gibi işlerin yapılması konusunda taraflar arasında bir anlaşma sağlandığı, bu konunun ihtilaf konusu olmadığı, asıl uyuşmazlığın ise yapılan işten ve yapılan işçilik ücretinden daha fazla bir ödemenin yapıldığı gerekçesiyle fazladan yapılan ödemenin tahsili talebidir. Buna ilişkin olarak dosya içerisine teknik heyetten rapor ve ek raporlar alınmıştır. Davacı firma iş sahibi, davalı ise yüklenici sıfatındadır. Yapılan işlere ilişkin davalı yüklenici firma tarafından davacı iş sahibi adına 8 adet fatura tanzim edildiği ve davacı iş sahibinin de dava dışı ----- firmasına düzenlendiği fatura içerikleriyle tamamen aynı olduğu yani fatura içeriği emtialar ile miktarın örtüştüğü tespit edilmiştir. Ancak davacı iş sahibinin bir iddiası olan fazladan işçilik bedeli ödendiği noktasında ise faturalarda işçilik bedeli için ayrıca bir kısım olmadığı gibi ayrı bir işçilik faturası da düzenlenmemiştir. Yani davacı iş sahibi firma fazladan montaj işçilik bedeli ödendiği iddiasında bulunmuş ise de bu konuda yazılı olarak herhangi bir delil sunamamıştır. Mahkememiz tarafından davacının iddiasının ispatına yönelik 11.celse de fazladan montaj işçilik bedeli ödendiğinin tespitine yönelik sadece tanık anlatımları ve ticari defter kayıtları ile bu durumun tespit edilemeyecek olması nedeniyle davacı firmaya var ise projeler, hakediş belgeleri ve diğer ispata yönelik icmal belgeleri gibi elinde olan eksik işçilik yapıldığına ilişkin bütün dökümanların sunulması için kesin süre verilmiş ancak dosyaya yeni bir belge sunulamamıştır. Her ne kadar teknik heyet raporunda 233.657,35 USD'lik fazladan montaj işçilik bedeli ödemesi yapıldığını belirtmiş ise de rapor ve ek raporlarda fazlaya ödemeye gerekçe olarak bir açıklamada bulunamamışlardır. Sadece davacı firmanın 16.08.2018 tarihli e-mailinde belirtilen 4.000 mtl montaj ve işçili karşılığı 20.000,00 USD'lik iş yaptığını açıkça kabul ettiği beyanı esas alınarak birim fiyat ortalaması 5 USD/mtl kabulü ile yapılan işin toplamının 20.000,00 USD olması gerektiği oysa fiyat teklifinde bedelin 234.434,15 USD olduğu kabul edilen miktardan teklifteki miktarın düşülmesi sonucu 214.434,15 USD'lik fazladan bir ödemenin olabileceği belirtilmiş son olarak da kök rapordaki proformadan dip toplamının 253.637,35 USD olduğu dikkate alınarak yapılan iş toplamı olması gereken 20.000,00 USD'nin çıkartılması sonucu geriye 233.637,35 USD'lik fazla ödeme yapılabileceği şeklinde görüş bildirilmiştir. Ancak davacı iş sahibi tarafından verilen kesin süreye rağmen projeler, hakedişler, icmaller net olara sunulmadığından, taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadan sözlü bir şekilde anlaşma sağlandığından ve davacı tarafından da işin bitiminden sonra iş kabul edilerek ödeme yapıldığından bu defa sadece kendileri tarafından gönderilen 16.08.2018 tarihli mail esas alınarak teknik heyet tarafından yapıldığı varsayılan iş ile fiyat listesindeki iş miktarı göz önüne alınarak yüklenici firmaya fazla ödeme yapıldığı iddiasının gerekçesi yeterli görülmediğinden ve her iki taraf TTK'nın 18.maddesi gereği basiretli bir tacir gibi davranılarak sözlü yapılan anlaşmanın ardından işin tesliminden sonra işçilik ücretinin fazla ödendiği iddiası TMK 2.ile de bağdaşmadığından ve fazla montaj işçilik bedeli ödendiği ispat edilemediğinden açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-İspat edilemeyen davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli karar harcı 615,40-TL'nin davacı tarafça peşin olarak yatırılan 2.821,98 TL harçtan mahsubu ile artan 2.206,58-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halide davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-TTK 5/A maddesi ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A fıkrası ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 1.320,00-TL arabuluculuk ücreti davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 877.228,23-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ---- Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.