İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/309 E. 2024/812 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/309 Esas KARAR NO : 2024/812 DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat) DAVA TARİHİ : 16/09/2019 KARAR TARİHİ : 13/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan 18/09/2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacı Kurum ile ... Limited Şirketi, ... Anonim Şirketi ve ... Limited Şirketi arasında özel güvenlik hizmet alımına ait sözleşme imzalandığını, söz konusu firmalarda görev yapan ve işten ayrılan güvenlik personeli ... ...'nın idarede ve çalışmış olduğu şirkete ....İş Mahkemesinin 2015/... E. Sayılı dosyasını ile dava açarak Kıdem / ihbar tazminatı, fazla mesai vb. ücretlerini talep ettiğini, Mahkeme tarafından alınan 2019/ ... K. Sayılı karar ile ... ...'ya tazminat ödenmesine hükmedildiğini, davacı vekili tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2019/ ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını davacı kuramın cebri icra yolu ile 18/04/2019 tarihinde 57.800,00 TL icra takibine ödeme yapmak zorunda kaldığını, dilekçe ekinde sunulan davacı kurum ile her bir davalı arasında yapılan ihale sözleşmesi şartlarına göre söz konusu işçi alacak ve haklarından yüklenici sıfatı ile davalı şirketlerin sorumlu olduğunun belirtildiğini, bu nedenle davacı kurumun rücuen hak ve yetkisi dahilinde her bir davalının kendi sözleşme süreleri dahilinde tekabül eden tutardan sorumlu olacağını, ... Limited Şirketi, kendi dönemi olan 12/02/2011-13/12/2011 ve 01/06/2014-25/06/2014 tarihleri arasını kapsayan 14.850,00 TL'den, ... A.Ş., kendi dönemi olan 11/04/2010-11/02/2011 ve 01/01/2012- 31/12/2013 tarihleri arasını kapsayan 35.640,00 TL'den, ... Ltd. Şti.kendi dönemi olan 01/01/2014-31/05/2014 tarihleri arasını kapsayan 7.425,00 TL'den, ödeme tarihi olan 18/04/2019 dan itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte sorumlu olduğunu belirterek, davanın kabulünü, yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davalıların üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı ...Anonim şirketi vekili tarafından sunulan 01/11/2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki ilişkinin kamu ihaleleri kanunun 62. Maddesi gereğince açtığı ihale neticesinde akdedilen sözleşmeye dayandırıldığını, davacının işçinin asıl işvereni olduğunu, işçinin alınması, çıkarılması ve eğitimleri gibi her türlü konuda karar merci olduğunu, bu nedenle iş kanunun 6. Maddesi çerçevesinde davalının alt iş veren olması sebebi ile kıdem tazminatından sorumlu tutulmasının söz konusu olmadığını, Ayrıca 6552 sayılı Kanunun 112. Maddesine ek fıkra getirilerek, taşeron aracılığı ile işçi istihdam eden kamu kurum ve kuruluşlarının kıdem tazminatından tek başına sorulu tutulmalarının hükme bağlandığını, ayrı taraflar arasında yapılan sözleşmede kıdem tazminatından sorumlu olunduğuna dair bir maddenin bulunmadığını, Danıştay 13.Dairesinin18/01/2018 tarihli 2016/2589 E.2017/219 K. Sayılı kararı, Sayıştay Başkanlığı 4. Dairesinin 15/03/2019 tarihli ve 177 nolu kararı dahilinde kıdem tazminatından davacı asıl işverenin sorumlu olduğunu, zira Kıdem Tazminatının bu tür ihalelerde yüklenici maliyet hesaplarına dahil edilmediğini, genel giderler için ayrılan meblağın hiçbir zaman ihale bedelinin %3'ü tutarının üstüne çıkmadığını, kıdem tazmiantı ve diğer alacak kalemlerinin meydana getireceği gider kalemi bu oranı açık olarak yetersiz kılacağını, 2014 yılı öncesi ve sonrasında Hizmet Alımı İhale Yönetmeliğinde kıdem tazminat ve sair tali işçilik alacakları maliyet ve fiyata dahil kalemler arasında değerlendirilmediğini belirterek davanın reddini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacının üzerine bırakılmasına talep etmiştir, Davalı ... Hizmetleri Anonim Şirketi vekili tarafından sunulan 07/01/2020 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davalı ... Anonim Şirketi ile davacı arasındaki sözleşme işçi teminine yönelik olup dava dışı işçinin tek işvereni davacı olduğunu, davacı ile yapılan sözleşme dava konusu alacak kalemleri yönünden Davalı ... hizmetleri Anonim Şirketi bir sorumluluğunu yüklenmediğini, yüklenmediğini, sözleşmede işbu alacak kalemlerinin davacı tarafın iddiasının aksine Davalı ... Anonim Şirketi rücu edilebileceğine ilişkin hüküm bulunmadığını, davacı tarafından talep edilen işçilik alacakları, dava dışı işçinin davacı nezdinde çalışmasından doğmuş olup bu alacakların Davalı ... Anonim Şirketi yükletilmesi halinde davacı sebepsiz olarak zenginleşeceğini, öte yandan, 6552 sayılı "iş kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması ile bazı alacakların yeniden yapılandırılmasına dair kanun" 10/09/2014 tarihinde kabul edilerek resmi gazetede yayınlandığını, yasa gereği kıdem tazminatı alacağından işçinin çalıştığı kurumun sorumlu olduğunu, kabul anlamına gelmemekle, Davalı ... hizmetleri Anonim Şirketi sorumluluğuna hükmedilecekse bile Davalı ... Anonim Şirketi bu tutarın en fazla yarısından sorumlu olacağına ilişkin hesaplama dikkate alınmasının gerektiğini, zira Yargıtay'ın da yerleşik içtihatlarında somut olayda rücu edilebileceğine hükmedilmişse, davacı ve davalılar arasında sorumluluk 1/2 oranında olup, davalılar bu sorumluluğu kendi dönemleriyle sınırlı olarak paylaştıklarını, Davalı ... Anonim Şirketi sorumlu olduğunu kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının ödeme yaptığı tarihte Davalı ... Anonim Şirketi temerrüde düştüğünden söz edilemeyeceğinden bu tarih itibariyle faiz işletilmesi mümkün olmadığını, davanın öncelikle usulden reddini, neticeten haksız ve dayanaksız davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : .... İcra Müdürlüğünün 2019/ ... Esas sayılı icra dosyası, Arabuluculuk son tutanağı, .... İş Mahkemesinin 2015/... Esas sayılı dosyası, Sözleşme, Şartnameler, Islah dilekçesi, Bilirkişi raporu Bilirkişi ek raporu ve tüm dosya kapsamı. 16/02/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; .... İş Mahkemesinin 2015/... E. 2019/ ... K. 15/01/2019 tarihli kararında hükme esas alınan 22/06/2018 tarihli ek raporun dosyaya kazandırılmasını, ....İcra Müdürlüğünün 2019/... E. Sayılı takip dosyasının son ödemeye ait kapak hesabı, Davacının icra takibine ödediğini iddia ettiği ödeme belgelerinin dosyaya kazandırılması ile ancak hüküm kurmaya elverişli hesaplama yapılabileceğini belirtmiştir. 12/07/2024 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; Tüm delillerin hukuki münakaşası her türlü hukuki tavsif tarafların masraf vekalet ücreti ve benzeri diğer isimleri ile İİK md. 67/2 kapsamına giren taleplerin takdiri ve nihai kararı tamamıyla yargı makamına ait olmak üzere, dosya incelemesi kapsamında elde edilen bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesi sonucunda açıklanan nedenlerle; ... Anonim Şirketi; Kıdem tazminatı ücretinin 2.174,19-TL, Fazla mesai ücretinin 27.953,356-TL, Yıllık izin 0 TL, Ulusal bayram ve genel tatil ücretinin 1.630,59-TL, toplam olarak 31.758,13-TL ... Limited Şirketi; Kıdem tazminatı ücretinin 10.441,84TL, fazla mesai ücretinin, 8.721,91-TL, Yıllık izin 0 TL, Ulusal bayram ve genel tatil ücretinin 470,00-TL, toplam olarak 19.633,75-TL ... Limited Şirketi; Kıdem tazminatı ücretinin 4.133,82TL, fazla mesai ücretinin 1.189,35-TL, Yıllık izin 1.174,95 TL, Ulusal bayram ve genel tatil ücretinin 0 TL, toplam olarak 6.498,12-TL'lik kısmından sorumlu olacağı hesaplanmıştır. Davacı vekili tarafından sunulan 23/10/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; ... Ltd. Şti. Yönünden 6.498,12 TL olduğu, ... A.Ş. yönünden 40.025,78 TL, ... Ltd. Şti. Yönünden 11.366,1 TL, yönünde hesaplama yapıldığını, Bu kapsamda dava dilekçesinde belirtilen, ... Anonim Şirketi yönünden kendi dönemine karşılık gelen 35.640,00 TL rücu alacağı talebini 4.385,78 TL arttırarak 40.025,78 TL ... Limited Şirketi yönünden kendi dönemine karşılık gelen 7.425,00 tl talepleri ile 3.941,1 TL artırarak 11.366,1 TL olarak davacı kurumun ödeme tarihi olan 18/04/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsili talebi ile davamızı ıslah ettiklerini, davanın kabulü ile yargılama giderlerinin davalıların üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE: Dava, dava dışı işçi ... ...'ya ödenen işçilik alacaklarından kaynaklı rücuen alacak davasıdır. Mahkememiz görevli ve yetkili, tarafların, taraf ve dava ehliyeti vardır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır. İşçi alacakları nedeniyle asıl ve alt işveren işçiye karşı müteselsilen sorumludur. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki uyuşmazlıklarda ise genel hükümler uygulanır. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. Asıl işverenle alt işverenler arasında yapılan hizmet akitlerine göre yapılan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışan işçilerin işçilik alacakları için açtıkları davalar sonunda ödenmesine karar verilen miktarlardan alacaklı işçiye karşı her biri müteselsilen sorumludurlar. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. 6098 sayılı TBK’nun 167. (818 sayılı BK nun 146. m.) maddesindeki düzenleme uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça müteselsil sorumlulardan her biri alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu olacaklardır. Yasa hükmünde eşit sorumluluğun müteselsil borçlularda aksinin kararlaştırılmaması halinde uygulanacağı belirtilmiştir. Dava dışı işçinin çalışmış olduğu her bir alt işveren dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemiyle sınırlı olmalıdır. Davalının “son işveren“ olması da bu sonucu değiştirmez. Bununla birlikte feshe bağlı bir hak olan ihbar tazminatından ise, diğer işverenler sorumlu olmayıp, sadece son işveren sorumludur. Başka bir ifadeyle davacı üst işveren, dava dışı işçiye ödemiş olduğu ihbar tazminatını ancak son işverenden rücuen tahsilini talep edebilir. Bunun dışındaki tüm işçilik alacaklarından ise, işçinin çalışmış olduğu dava dışı ve davalı alt işverenler, davacı üst işverene karşı, kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumludurlar. Davalının kendisi dışında başka alt işveren bünyesinde dava dışı işçinin çalışıp çalışmadığı araştırılıp, kendi dönemiyle sınırlı sorumlu tutulması gerekmektedir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2014/42038 E, 2016/761 K) Yargıtay uygulamaları doğrultusunda asıl işveren ile alt işveren arasında imzalanan sözleşmelerde işçilik alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağına dair hüküm bulunması halinde sözleşmedeki hükme göre sorumluluğun belirleneceği, sözleşmede hüküm bulunmadığı hallerde ise yarı yarıya sorumluluk esasına işçilik alacaklarından asıl işveren ile alt işverenin sorumlu olacağının belirlenmiştir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 23/03/2021 tarihli 2021/616 E. 2021/1083 K. sayılı ilamında; "... Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır." şeklindedir. Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Tüm dosya kapsamında toplanan delillerden; SGK kayıtlarında dava dışı işçi ... ... lehine ... İş Mahkemesi 15.01.2019 tarih ve 2015/...E, 2019/ ... K sayılı kararında 8.582,99TL Kıdem Tazminatı, 19.402,66TL Fazla Mesai Ücreti, 1.076,39TL Genel Tatil Ücreti, 602,07TL Yıllık İzin Ücretine hükmedildiği, .... İcra müdürlüğünün 2019/8497 dosyasında ise toplam 57.890,00TL ödeme yapıldığı görülmüş olup dava dışı işçi ... ... çalışma dönemi boyunca 12.04.2011-31.12.2011 ve 01.06.2014-27.06.2014 tarihleri arasında ... şirketinde, 01.01.2012-31.12.2013 tarihleri arasında ... şirketinde ve 01.01.2014-31.05.2014 tarihleri arasında ... şirketinde çalıştığı, personellerle ilgili şartları ve sorumlulukları düzenlendiği hizmet alım sözleşmelerinin eki olan Teknik Şartname m.31.8--16.7 maddesinde: " Güvenlik personelinin iş kanunu, sosyal sigorta mevzuatı ve diğer kanunlar gereği yerine getirilmesi gereken tüm hakları yüklenici tarafından karşılanacaktır." şeklinde sözleşme hükmü bulunduğu görülmüş olup işçinin işçilik alacaklarından alt işverenlerin sorumlu olacağının açıkça düzenlendiği anlaşılmıştır. Mahkememizce dava konusu olaya ilişkin tüm belge ve kayıtlar celp edilerek bilirkişi raporu alınmıştır. Bilirkişi raporu olaya uygun ve denetime elverişli olduğundan itibar edilerek hükme esas alınmış olup 12/07/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda ... ve ... şirketlerinin kıdem tazminatı sorumlulukları yanlış olarak yazılmış ise de mahkememizce bu husus düzeltilmiş ve davalı alt işverenin işçinin çalıştığı dönem itibari ile işçilik alacaklarından sorumlu olduğu sabit olduğundan davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (kabul oranı: %87,39 olup %69,14 oranında ... şirketi- %19,63 oranında ... şirketi- %11,23 oranında ... şirketi sorumlu olmak üzere) KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın ... şirketi yönünden Kısmen KABULÜ ile; 6.498,12TL nin ödeme tarihi olan 18/04/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,

2-Davalı ... şirketi yönünden davanın KABULÜ ile; 11.366,10TL nin ödeme tarihi olan 18/04/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, 3-Davalı ... şirketi yönünden davanın KABULÜ ile; 40.025,78TL nin ödeme tarihi olan 18/04/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, 4-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 3.954,47-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 9.548,13-TL den mahsubu ile artan 5.503,66TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 5-Davacı tarafından yatırılan 13.954,47TL harcın davalılardan sorumlulukları oranı nispetinde tahsili ile davacıya ödenmesine 6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan sorumlulukları oranı nispetinde tahsili ile davacıya ödenmesine 7-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri toplam 7.959,30 TL olmakla kabul ret oranına göre 6.955,63TL sinin davalılardan sorumlulukları oranı nispetinde tahsili ile davacıya ödenmesine, artan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, 8-Davalı ... ve ... şirketi tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, 9-Davalı ... şirketi tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 10-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.320,00-TL'nin davadaki haklılık durumuna göre 1.153,55TL'sinin davalılardan sorumlulukları oranı nispetinde tahsili, geri kalan 166,45TL'sinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine, 11-Artan gider avansının kararın kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 13/12/2024

Katip ... ¸e-imzalı

Hakim ... ¸e-imzalı

Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İmza ile imzalanmıştır.