İlk Derece Mahkemesi 2019/23 E. 2020/273 K.

T.C.

İZMİR

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/747

KARAR NO : 2020/279

DAVA : Tespit

DAVA TARİHİ : 25/12/2018

KARAR TARİHİ : 17/06/2020

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile açtıkları ayıplı mal tespiti davası ile birleşen İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasıyla açtıkları cezai şart davasının tarafı olan davalı ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.ile ilgili mali bilirkişilerce yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda davalı şirketin malvarlığının ve sermayesinin olmadığı ve yıllar itibari ile zararının mevcut olduğunun tespit edildiğini, davalı ile yapılan sözleşmelerde ve şifaen yaptıkları incelemede ... vergi no ile Kemalpaşa vergi dairesinde kayıtlı ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.adına ... ve Aydın Ünlü'nün münferiden işlemler yapması karşısında iş bu davalı şirket ile irtibatlı olduğunu tespit ettikleri ...'nün sahibi olduğu ... vergi numarası ile Kemalpaşa vergi dairesine kayıtlı ... Makine adında şahıs şirketinin mevcut olup iş bu şirketin aynı adreste ikamet ettiği, amblemlerinin aynı olduğu, fax, mail ve telefon numaralarını birlikte kullandıklarını tespit ettiklerini, ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti. İle ... Makine ...'nün mal alış ve satışlarının, tahsilatlarının her iki şirket adına olduğu sevk irsaliyelerinin bir kısmının ... Makine- ... bir kısmının ise ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.adına kesildiği ve ayrıca davalı ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.'nin kurulduğu günden bu yana hep zarar ettiği ve mağdur gösterildiğini ancak ... Makine-...'nün ise ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.'nin kurulduğu günden bu yana karı artarak 2015'de 875.841,94 TL ve en son 2017'de 561.411,35 TL kar ettiğinin sabit olduğunu, ayrıca otel kayıtları ve servis tutanakları incelendiğinde makinaların iyileştirilmesi ve arızaların giderilmesi için gelen servis personellerinin ... Makine -... çalışanları olduğunun SGK dökümleri celp edildiğinde görülebileceğini, davalı şirket adına gelen irsaliyelerin altında dahi ... Makine ...'nün kaşesinin olduğunu, her iki şirketin bulunduğu adrese gittiklerinde de fabrikayı taşıdıklarını öğrendiklerini belirterek alacaklarını güvenceye almak ve ...(... Makine)'nün mal kaçırmasını önlemek amacıyla adına kayıtlı menkul ve gayrimenkullerine ihtiyati tedbir konulmasını, ... Makine-...'nün ve ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.'nin faaliyetlerinin birlikte yürütüldüğü ve grup şirket oldukları ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının olduğunun tespitine karar talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine Tebligat Kanunu 35.maddesine göre, davalı ...'ye usulüne uygun ilanen tebligat yapılmış olup davaya devap vermemişlerdir.

İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas ve ... Karar nolu dosyası fiziken celp edilmiş olup incelenmesinde; İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı dosyasının mahkeme dosyası ile birleştirildiği, asıl ve birleşen dosyanın davacısının dosyamız davacısı olduğu, davalısının da davalılardan ... Makina ve San.Tic.Ltd.şti.olduğu, yargılama neticesinde asıl dava yönünden, "davacının davasının cezai şarta ilişkin kılınması ve sözleşmenin devamını talep etmesi , sözleşmeden dönme iradesi ortadan kalkmış olmakla bu yönden açılan davanın reddine", birleşen dava yönünden ise "davacının davasının kabulü ile davacının davalı aleyhine Kemalpaşa İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında yapmış olduğu takibe itirazın iptali ile takibin 380.000,00 TL asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile takibin devamına, alacak likit olup itiraz haksız olmakla %20 icra inkar tazimatı olan 76.000,00 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verildiği anlaşılmış, gerekçeli kararın bir sureti dosyaya eklenmiştir.

Dava, ... Makina-... ile ... Makina San.ve Tic.Ltd.Şti.nin faaliyetlerinin birlikte yürütülüp yürütülmediği, adı geçen şirketlerin grup şirket olup olmadıkları, müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının bulunup bulunmadığının tespiti istemine ilişkin tespit davasıdır.

6100 sayılı HMK'nun "Dava Şartları" başlıklı 114.maddesi; 1)Dava şartları şunlardır: ...h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması..." hükmünü, "Dava şartlarının incelenmesi" başlıklı 115.maddesi (1)Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noklanığını her zaman ileri sürebilirler. (2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir..." hükmünü havidir.

Öncelikle dava şartları yönünden inceleme yapılarak HMK'nun ilgili hükmü gereğince dava şartlarından olan davacının dava açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı hususu değerlendirildikten sonra, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunduğu kanaatinin oluşması halinde yargılamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Hukuki yarar şartı 6100 sayılı HMK. HMK'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. Fıkrasının (h) bendinde açıkça dava şartları arasında sayılmış ve hukuki yarar "dava şartı" olarak kabul etmiştir. Bu şart dava konusuna ilişkin genel dava şartlarından biri olup, davanın esası hakkında inceleme yapılarak hüküm verilebilmesi için gerekli olan dava şartlarından olup mahkemece resen gözetilmesi gerekmektedir.

Görülmekte olan davada dava şartı olarak hukuki yararın varlığının, mahkemece, taraflarca dava dosyasına sunulmuş deliller, olay veya olgular çerçevesinde, kural olarak davanın açıldığı tarihe göre kendiliğinden ve yargılamanın her aşamasında gözetilmesi gerekir. Hukuki yararın varlığından bahsedebilmek için, davacının dava açmakta dava açtığı sırada hukuk düzenince kabul edilmiş meşru bir yararının bulunması gerekmektedir. Ayrıca açılacak davada hukuki yararın bulunduğunun kabul edilebilmesi için davacının görülmekte olan davayı öncelikle açmakta hukuken haklı bulunan bir menfaatinin bulunması ve hakkını elde edebilmesi için ilk önce mevcut davayı açması ve mahkeme kararına ihtiyaç duyması gerekmektedir.

Tespit davasında sadece tespit hükmü verilebilir. Tespit davasında verilen karar ile davalının varlığını inkar ettiği ilişkinin var olduğu veya yokluğunu inkar ettiği hukuki ilişkinin yok olduğu kesin olarak hükme bağlanır. Bir tespit davasının kabule şayan olabilmesi için, bu davanın konusunu oluşturan hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının menfaatinin (hukuki yararının) bulunması gerekir. Tespit davasında, eda davasından ve inşai davadan farklı olarak, davacının böyle bir menfaatinin bulunduğu varsayılmaz. Tespit davasında davacı, kendisi için söz konusu olan tehlikeli veya tereddütlü durumun ortaya çıkaracağı zararın ancak tespit davası ile giderilebileceğini kanıtlamalıdır. Çünkü tespit davası, hukuki bir durum ya da hak henüz inkar ya da ihlal edilmeden, yani herhangi bir zarar doğmadan açılabildiğinden, davacının hukuki ilişkinin derhal tespitinde menfaatinin (hukuki yararının) varlığı için öncelikle, davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (halihazır) ve ciddi bir tehlike ile tehdit edilmesine ve davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunması gerekir.

Yukarıda açıklanan açıklamaların ışığında somut olay değerlendirildiğinde, davacı dava dilekçesinde, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile açtıkları ayıplı mal tespiti davası ile birleşen İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasıyla açtıkları cezai şart davasının tarafı olan davalı ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.ile ilgili mali bilirkişilerce yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda davalı şirketin malvarlığının ve sermayesinin olmadığı ve yıllar itibari ile zararının mevcut olduğunun tespit edildiğini belirterek, alacaklarını güvenceye almak ve ...'nün (... Makine) mal kaçırmasını önlemek amacıyla adına kayıtlı menkul ve gayrimenkullerine ihtiyati tedbir konulmasını, ... Makine-...'nün ve ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.'nin faaliyetlerinin birlikte yürütüldüğü ve grup şirket oldukları ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının olduğunun tespitine karar talep etmiştir.

Mahkememizce incelenen İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ve ... Karar nolu dosyasında İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı dosyasının mahkeme dosyası ile birleştirildiği, asıl ve birleşen dosyanın davacısının dosyamız davacısı, davalısının da ... Makina San.Tic.Ltd.şti.olduğu, yargılama neticesinde asıl dava yönünden "davacının davasının cezai şarta ilişkin kılınması ve sözleşmenin devamını talep etmesi , sözleşmeden dönme iradesi ortadan kalkmış olmakla bu yönden açılan davanın reddine", birleşen dava yönünden ise "davacının davasının kabulü ile, davacının davalı aleyhine başlattığı Kemalpaşa İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında takibe yapılan itirazın iptali ile takibin 380.000,00 TL asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile takibin devamına, alacak likit olup takip haksız olmakla %20 icra inkar tazminatı olan 76.000,00 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına göre yapılan değerlendirme sonucunda, davacının görülmekte olan davayı 31/12/2018 tarihinde açtığı, dava tarihindeki duruma göre, davacının davalılardan ... Makine Sanayi ve Tic.Ltd.Şti. aleyhine İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinde açmış olduğu itirazın iptali davasının yargılamasının halen devam ettiği ve tespit davası açıldıktan sonraki bir tarihte Mahkemesinin 06/03/2019 tarihli, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile itirazın iptaline ve takibin devamına karar verildiği; anlaşıldığı üzere , henüz yargılaması devam itirazın iptali davasında düzenlenen bilirkişi raporuna istinaden görülmekte olan tespit davasının açıldığı; devam eden itirazın iptali davasında henüz davacı lehine bir karar verilip verilmeyeceği dahi belli olmadan davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı, davacının dava tarihinde hukuk düzeni tarafından korunan ve derhal tespit kararı alınmasını gerektiren bir menfaati bulunmadığı gibi, itirazın iptali davasının reddi ihtimalinin de bulunduğu; öte yandan, itirazın iptali davasının kabul edilmesi halinde takibin devam edeceği ve haciz işleminin yapılabileceği, haciz işleminin sonuçsuz kalması halinde ise davacının hakkını temin için hukuken mümkün olan davaları açabileceği, davacının hakkını temin için yargıya yaptığı başvuru nedeniyle başlayan yargı süreci devam etmekte iken, davacının hakkını temin için öncelikle tespit davası açması ve tespit kararı alması için hukuk düzeni tarafından kabul edilen ve korunması gereken menfaatinin bulunmadığı, davacının dava tarihi itibarıyla ileride kendisi için ortaya çıkacak zararın ancak tespit davası ile giderilebileceğini kanıtlayamadığı, dolayısıyla davacının görülmekte olan tespit davasını açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından, davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM :

Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;

1-Davacının davasının hukuki yarara ilişkin dava şartı bulunmadığından, HMK 114/1-h ve 115/2 maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE,

2-Alınması gereken 54,40 TL nisbi karar ve ilam harcından peşin alınan 35,90 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 18,50 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

5-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,

Dair ; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 341. v.d.maddeleri gereğince ( 2 ) hafta içerisinde,İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.17/06/2020

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı