İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/393 E. 2023/902 K.

T.C. İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/393 Esas KARAR NO : 2023/902

DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 24/04/2018 KARAR TARİHİ : 21/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirketler arasında 25.08.2015 tarihinde ... Sözleşmesi uyarınca ...Bayilik Kodu ... Bayilik Kodu ... olan ve taraflar arasında akdedilen sözleşmeler dolayısıyla bayilik faaliyeti yürüttüğünü, ... 8. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ve ... tarihli ihtarnamesi ile bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiğini, ihtarname içeriğinde; “müvekkil şirket tarafından gerçekleşen taahhütlü cihaz satışlarının yapıldığı aboneler tarafından faturalarının ödeme oranının, Türkiye ortalamasına göre düşük olduğu ve bu anlamda yapılan satışların riskli olduğunun saptanması gerekçesiyle, bayilik ilişkisinin devamı halinde şirket zararının ortaya çıkması sözleşmenin temeli olan güven ilişkisini sona erdirmiş” denildiğini, müvekkil şirket ile davalı şirketler arasında ... no'lu bayilik koduna ilişkin sözleşme akdedildiğini, İhtamamede bahsi geçen ... no'lu abone koduna ilişkin herhangi bir abonelik sözleşmesi mevcut bulunmadığını, bu sebeple ... no'lu abonelik sözleşmesine dayanarak ... no'lu bayinin sözleşmesinin feshinin bu sebeple mümkün olmadığını, müvekkili şirketin bayilik sözleşmesi tarihinden itibaren yapmış olduğu satışlar- hedeflerin de Türkiye ortalaması üzerinde olduğunu, davalı şirketler tarafından müvekkilinin performans-satış-hedef-müşteri memnuniyeti vs. gibi hiçbir nedenden dolayı bir uyarı, ihtar yapılmadığını, bu ya da buna benzer bir durumdan dolayı yazılı bir bildirimde bulunulmadığını belirterek davanın kabulü ile birlikte sözleşmenin haksız fiilden dolayı uğranılan zararın şimdilik 10.000,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketler ile davacı ... Ltd. Şti. arasında 25.08.2015 tarihli Bayilik Sözleşmesi imzalandığını ve davacı şirketin ... merkez bayi kodu ile ... Mağazası “...” ve ... bayi kodu ile ... Mağazası Şube “...” olarak ... ilinde faaliyet göstermeye başladığını, davacı ile sözleşme ilişkisi ... sözleşmesi imzalanarak kurulduğunu, ... Şube'nin ise işbu sözleşmede sunuları imkana dayanarak, yine bu sözleşmeye bağlı olarak kurulduğunu ve fakat iki bayilik şeklinde faaliyet gösterdiğini, işbu Bayilik Sözleşmesinin sadece ...Şube bakımından ... 6. Noterliği'nin...tarih ve ...yevmiye numaralı ihtamamesi ile müvekkili şirketler tarafınca fesih edilerek sona erdirildiğini, her ne kadar davacı tarafça davaya konu dava dilekçesinde sözleşmenin haksız bir şekilde fesih edildiği iddia edilmekteyse de bu iddiaların kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili şirketler tarafından yapılan denetimlerde davacı bayinin yaptığı satış incelendiğinde taahhütlü cihaz satışı yaptığı aboneler tarafından faturaların ödenme oranının Türkiye ortalamasına göre düşük olduğu ve bu anlamda bayilikte yapılan satışların riskli olduğu, bayilerin cihaz satışı yapmak suretiyle, satış hedefine ulaşarak gelirini artırdığını, müvekkil şirketlerin ise aboneler tarafından faturalar ödendiği takdirde gelirini artırdığını, bu sebeple müvekkil şirketlerin gelirini belirleyen oranın aboneler tarafından faturaların ödenme oranı olduğunu, aboneler tarafından ödeme yapılmaz ise bayi kendisine bildirilen satış hedefini yerine getirerek kendi gelirini artırsa da bayinin gösterdiği bayilik faaliyetleri sonucunda şirket gelirlerinde artış olmadığını, davacı tarafından bayilik faaliyetleri kapsamında yapılan cihaz satışlarında fatura ödememe oranı/tahsilat riskinin anlamlı şekilde fazla olduğunun saptandığını, taraflar arasında akdedilen Bayilik Sözleşmesinin 8.1 ve ortak Kanal Bayi Kurumsal Kimlik Dekorasyon Projesi Prosedürü ve Kuralları'na ilişkin Taahhütname'nin 8.2 maddeleri uyarınca, davacı bayi tarafındanı yapılan inşaat dekorasyonu ve teknik alt yapı giderlerinin müvekkili şirketlerden tazmininin mümkün olmadığını belirterek, davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, Bayilik Sözleşmesi, ... 6. Noterliğinin ... tarih ve ... numaralı feshi ihtarnamesi, ... 6. Noterliği'nin ... tarih ... numaralı ihtarat, Cari hesap ekstreleri, Ortak Kanal Bayi Ceza Sistemetiği, Ortak Kanal Bayi Kurumsal Kimlik Dekorasyon Projesi Prosedürü Ve Kuralları'na İlişkin Taahhütname, ticari defter kayıtları ve bilirkişi raporları delil olarak değerlendirilmiştir. HMK'nın 266/1. maddesi gereği ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak dosyanın bilirkişiye tevdi ile hazırlanan 01/09/2020 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; davacının şirketinin 2017 yılına dair, davalı şirketten gelen ay sonu gerçekleştirmelerdeki oranların ortalamasının %83 olarak gerçekleştirdiğine, davacının Gelen ay sonu raporlarında tüm bayi sıralamasının olduğu aylarda ortalama 18. Sırada bulunduğuna bunun da tüm bayilerin 2/3(%64)'ünden daha iyi işlemleri gerçekleştirdiğine, davacının cihaz satışında davalının otomasyonunda belirlenen şartlara göre satışı gerçekleştirebildiği, bu şartlar arasında Kredi puanı, abonelik süresi, geçmişteki cihaz alıp almadığı gibi bir bayinin bilemeyeceği kampleks bir yapıdan kurulduğu, bu yapıya davacı şirketin herhangi bir etkisi bulunmadığını, bu kriterleri başarı ile yerine getiren müşterinin sonrasında ödeme yapıp yapmamasının davacı şirketin etkisinin tespit edilemediği, davacınım 2015 ile 2018 yılı arası ticari defterlerinin yasal süresinden noter tasdiklerinin yapıldığı, yevmiye ve kebir defterlerinin e-beratları yasal süresinde onaylandığı, defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, birbirini doğruladığı, HMK 222/2. Maddesi uyarınca davacı lehine davalarda delil özelliği taşıdığı, davacının davalı grup şirketleri C/H'larını mahsuplaştırılması sonucu davalı grup şirketinden 267.911,42 TL alacağının ticari defterlerinde kayıtlı olarak yer aldığı, davacının kapex maliyetlerinden dolayı haksız fesihin tespiti halinde 47.455,84-TL alacak talep edebileceği, davacının haksız fesih'e maruz kalıp kalmadığına göre kar kaybı ve beklenen menfaatlerinin tanzimine yönelik kapsamlı inceleme talep edilmesi halinde tazminat hesaplaması yapılabileceği bildirilmiştir. HMK'nın 266/1. maddesi gereği iddia, savunma, toplanan deliller, Talimat Mahkemesinden alınan bilirkişi raporu işbu rapora karşı beyanlar bir bütün halinde değerlendirilmek üzere ayrıca davalı tarafın ticari kayıt ve defterlerinin incelenmesi gerektiği takdir edilerek duruşma gün ve saati beklenilmeksizin davalı tarafın dava konusunda ilişkin dava konusu döneme dair ticari kayıtları ve defterleri üzerinde dosyanın mevcut durumu ile iddia, savunma ve toplanan deliller kapsamında değerlendirilebilmesi açısından konusunda uzman özel ve teknik bilgi sahibi bir SMMM, bir telekomünikasyon uzmanı mühendis bilirkişiye tevdi ile hazırlanan 21/01/2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda, davacının 2017 yılı toplam cihaz hedef gerçekleştirme oranı ortalamasın %107 olarak hesaplandığı, dosya kapsamındaki bilgi, belgelerden, davacı tarafından satışı yapılan cihazların ödemelerine, davacının etkisinin olup olmadığı hususunda tespit yapılamadığı, davalı Fırmalar tarafındarı ıncelemeye sunulan 2015-2016-2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defter kayıtlarını TTK ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, ... firmalarından ... A.Ş.'nin 31.12.2018 tarihi itibariyle Davacı ile olan cari hesap bakiyesinin 1.252,88.-TL borç bakiye verdiği ... A.Ş.'nin 31.12.2018 tarihi itibariyle Davacı ile olan cari hesap bakiyesininin 2.896,02.-TL borç bakiye verdiği, ...A.Ş.'nin 31.12.2018 tarihi itibariyle Davacı ile olan cari hesap bakiyesinin 2.397,82.-TL Borç bakiyesi verdiği, Capex ve Demirbaş Faturalarının Davacı tarafça karşılanması hususu Mahkemenin takdirinde olduğu bildirilmiştir. Tarafların iddia, savunma, toplanan deliller ile feshin haksız olup olmadığı konusunda hukuki değerlendirme hakkı mahkemede bulunmakla birlikte haksız fesih durumuna göre (alternatifli olarak) kar kaybı, beklenen menfaatlerin tazmini hesabının yapılması ve tarafların beyanlarının alternatifli olumlu/olumsuz değerlendirilmesi açısından hazırlanan 15/07/2021 tarihli ek raporda; Davacının Alternatif 1 hesaplama metoduna göre; Ticari Defterleri Ve Kurumlar Vergisi Beyanları dikkate alınarak sözleşmenin fesih olunan 15.01.2018 tarihinden 25.08.2020 5 yıllık sürenin dolması tarihine kadar 953 günlük ortalama mahrum kalınan karının 157.245,00 TL olarak hesap edilebildiği, davacının ticari defterlerinde tam olarak ... kodlu şubenin gelir gider hesapları ayrıştırılamadığından alternatif 2nci hesaplama metodu olarak ticaret ve sanayi odası meslek komitelerinden davacının faaliyette bulunduğu dalların ortalama karlılık oranlarının istenmesi ile davalı operatörün sözleşmenin ayakta kaldığı 25.08.2015 tarihi ile 15.01.2018 tarihi arasındaki faaliyette bulunduğu ... kodlu şube hasılat verilerinin sunulması ile sunulan oranların meslek komitelerin verdiği karlılık oranlarına oranlanması ile bulunabilineceği bildirilmiştir. Mahkememizce toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; davacı tarafın bildirdiği adresteki ticari defter ve kayıtlar incelenmek suretiyle tarafların defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığı, sözleşmenin fesih sebebi olarak belirtilen bayi ortalamasının altında kalınması hususunun denetime açık olarak değerlendirilmesi, acentelik sözleşmesinin davalı tarafın feshi nedeniyle davacının başlayıp tamamlayamadığı işler bulunulup bulunmadığı, var ise mahiyetleri ve işlemlerin açık bir şekilde belirtilmesi suretiyle davacının uğradığı zarar bulunup bulunmadığı, davacının aynı mahiyette bir işi ne kadar sürede bulabileceği gözetilerek, davacının bu süre zarfında elde edebileceği kar kaybının ne kadar olduğunun tespiti ve davacının şubelerde yapılan dekorasyonlara ilişkin kapex maliyetleri şeklindeki talebi yönünden denetime açık hesaplama yapılması hususlarında hazırlanan 28/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda; dosya kapsamı ve sözleşmeye göre taraflar arasında ki sözleşmenin taraflarca 25.07.2018 tarihinde yapılacak bildirim ile 25.08.2018 tarihi itibari ile feshedilebileceği, bu durumda davalılar tarafından yapılan erken feshin 222 gün olarak hesaplandığı, rapor içeriğinde hesaplandığı üzere 222 gün erken fesih dolayısıyla davacının davaya konu şubeden dolayı mahrum kaldığı kar tutarının 75.299,79 TL'si olabileceği, sözleşmenin 25.08.2020 tarihine kadar geçerli olduğuna kanaat getirmesi halinde ise davacının mahrum kalacağı kar tutarının 369.195,83 TL'si olabileceğinin hesaplandığı bildirilmiştir. 28.02.2023 Tarihli bilirkişi raporunun 13.10.2022 tarihli celse ara kararında bildirilen sözleşmenin fesih sebebi olarak belirtilen bayi ortalamasının altında kalınması hususunda denetime açık olarak değerlendirilmesi, acentelik sözleşmesinin davalı tarafın fesih nedeniyle davacının başlayıp tamamlayamadığı işler bulunup bulunmadığı var ise mahiyetleri ve işlemlerin açık şekilde belirtmesi suretiyle davacının uğradı zarar bulunup bulunmadığı, davacının aynı mahiyette bu işi ne kadar sürede bulabileceği gözetilerek davacının bu süre zarfında elde edebileceği kar kaybının ne kadar olduğunu tespiti konularında herhangi bir tespit içermediği anlaşılmakla aynı mahiyette bir işin bulunabilmesi için gerekli süre konusunda yer alan elektronik ve haberleşme yüksek mühendisi bilirkişi tarafından tespit edilmesi gerektiği dikkate alınarak bilirkişilere tevdi ile hazırlanan 03/10/2023 tarihli ek raporda, davacının itirazlarında 2020 yılı ile ilgili yapılan hesaplama ile ilgili itirazın olduğu, Kök raporumuzda hesaplama yapılırken bulunan günlük kar sehven 365 gün yazılmış olduğu, bu durumda karışıklık olmaması açısında kök raporda ki hesaplamaların dikkate alınmaksızın aşağıda ki hesaplamaların mahkeme tarafından dikkate alınması gerekeceği, 2018 yılında kullanılmayan süre: 365 gün-15 gün -350 gün 2019 yılında kullanılmayan süre: 365 gün 2020 yılında kullanılmayan süre: 25.08.2020-01.01.2020- 237 gün 2018 yılı için 339,1882586 TL x 350 GÜN- 118.715,89 TL 2019 yılı için 393,45838 TL x 365 GÜN- 143.612,31 TL 2020 yılı için 456,4117208 TL x 237 GÜN= 108.169,58 TL Toplam mahrum kalınan kar 370.497,78 TL'si olacağı, davacının Kapex talebi ile ilgili olarak; Fesihten sonra kalan süre için davacıya kar kaybı verilmesi halinde davacının bu konuda bir talebinin olamayacağı, aksi kanaatte olunması halinde davacının; Sözleşme süresinin üç yıl olarak kabul edilmesi halinde 18.935,09 TL Sözleşme süresinin beş yıl olarak kabul edilmesi halinde 48.770,65 TL, bilirkişi komisyonu İstanbul bölgesinde olduğundan, yapıldığı şehirdeki koşulları bilememesi nedeni ile davacının, farklı şehirde aynı mahiyette bir işi ne kadar sürede bulabileceği konusunda beyanda bulunmasının doğru olmayacağı, eğer gerekiyorsa mahalli bir bilirkişiden rapor alınmasının uygun olacağı bildirilmiştir. Davacı vekili 09/12/2023 tarihli dilekçesi ile dava dilekçesindeki taleplerini 194.700,84 TL arttırılarak 204.700,84 TL olarak ıslah etmiş, ıslah harcının ikmal etmiştir. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, 01/09/2020 tarihli bilirkişi heyeti raporu, 21/01/2021 tarihli bilirkişi heyet raporu, 15/07/2021 tarihli ek rapor, 28/02/2023 tarihli bilirkişi raporu, 03/10/2023 tarihli ek rapor, tarafların bildirdiği belgeler, Bayilik Sözleşmesi, ... 6. Noterliğinin ... tarih ve ... numaralı feshi ihtarnamesi, ... 6. Noterliği'nin ... tarih ... numaralı ihtarat, Cari hesap ekstreleri, Ortak Kanal Bayi Ceza Sistemetiği, Ortak Kanal Bayi Kurumsal Kimlik Dekorasyon Projesi Prosedürü Ve Kuralları'na İlişkin Taahhütname, ticari defter kayıtları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dosya kapsamında üç kez kök ve iki kez ek rapor aldırılmasına karar verildiği, davacı tarafça aynı mahiyette işi bulunması için geçebilecek süre yönünden zararın tespiti bağlamında bir talepte bulunulmamasına rağmen mahrum kalınan kâra ilişkin alacak talebine dair ısrarla bu yönde ek rapor aldırıldığı oysa gerek dava dilekçesinde gerekse dava dilekçesinin izahı dilekçesinde böyle bir talepte bulunulmadığı, taleple bağlılık ilkesi gereği davacı tarafça sözleşme sebebiyle uğranılan kar kaybının ve sözleşmenin usulsüz feshi sebebiyle uğranılan zararın talep edildiği tespitinden hareketle; dosya kapsamında aldırılan 03/10/2023 tarihli bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olması ile hüküm kurmaya elverişli ve gerekçeli olması, uyuşmazlığın tüm unsurlarıyla değerlendirilmesi, bilirkişilerin alanında yetkin olması sebepleriyle mezkur bilirkişi heyeti raporuna bu yönleri dolayısıyla dosya kapsamında aldırılan diğer bilirkişi raporlarından üstün tutulması suretiyle 03/10/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporuna karşı itirazların reddi ile tekrar bilirkişi raporu alınması taleplerinin dava tarihi itibariyle aradan geçen süre makul sürede yargılanma hakkı da gözetilerek reddine, karar verilerek; dosya kapsamı ve sözleşmeye göre taraflar arsındaki sözleşmenin taraflarca 15/01/2018 ve 17/01/2018 tarihlerinde yapılan bildirimler ile 15/08/2018 tarihi itibariyle feshedildiği, davalılar tarafından yapılan erken feshin 222 gün olarak hesaplanması gerektiği değerlendirilerek ve fesihten sonra kalan süre için kar kaybı verilmesi halinde sözleşme sonunda kapex gideri talepte bulunulamayacağı kanaati ile davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜNE; dosya kapsamı ve sözleşmeye göre taraflar arsındaki sözleşmenin taraflarca 15/01/2018 ve 17/01/2018 tarihlerinde yapılan bildirimler ile 15/08/2018 tarihi itibariyle feshedildiği, davalılar tarafından yapılan erken feshin 222 gün olarak hesaplanması gerektiği değerlendirilerek ve fesihten sonra kalan süre için kar kaybı verilmesi halinde sözleşme sonunda kapex gideri talepte bulunulamayacağının tespiti ile; 10.000,00-TL'nin dava tarihinden, 65.299,79-TL'nin ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 5.143,72-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 170,78-TL peşin harcın 3.325,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 3.495,78-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.647,94-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan 3.325,00-TL Islah harcı, 170,78-TL peşin harç, 35,90-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 3.531,68-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 8.300,00-TL bilirkişi ücreti, 1.437,10-TL posta giderleri olmak üzere toplam 9.737,10-TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre takdiren %36'sının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, %64'ünün davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı ...A.Ş ( Eski Unvan: ... A.Ş.) yapılan 94,60-TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre takdiren %64'ünün davacıdan alınarak davalıya verilmesine, %36'sının davalı üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli AAÜT'deki esaslara göre belirlenen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli AAÜT'deki esaslara göre belirlenen 20.704,17 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine, 8-Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.21/12/2023

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır

*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.*