İlk Derece Mahkemesi 2014/675 E. 2018/120 K.

T.C.

İZMİR

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2014/675 Esas

KARAR NO : 2018/120

DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 07/03/2014

KARAR TARİHİ : 15/02/2018

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ... Petrol Firması ... arasında yapılan sözleşme uyarınca ...'ın Türkmenistan' da bulunan petrol sahalarını işletmek üzere kurmuş olduğu ... firmasının ... sahası geliştirme projesi kapsamında Türkmenistan - Kiyanni sahasında inşasına halen devam edilmekte olduğu ... ...ve Üretim Platformu için ... olarak ifade edilen kontrol ve emniyet sistemlerinin üretim ve tedariğinin müvekkili şirketçe yerine getirileceğinin kararlaştırıldığını, ... firmasının ... projesi ihalesini müvekkili şirketin kazandığını 17/04/2013 tarihinde bildirdiğini ve söz konusu işlerin yapılması hakkında firmaları ile 03/05/2013 tarihli 2.000.000,00-USD bedelli sözleşme imzalandığını, sözleşmede belirlenen 2.000.000,00 USD'nin 1.889.825,00 USD sipariş bedeli, kalan 110.175,00 USD'sinin saha kurulum bedeli olarak belirlendiğini, davalı ile müvekkili şirket arasında bir kısım işlerin yapılmasına ilişkin sözleşme sağlıklı yürütülseydi müvekkilinin saha kurulum işini bitirerek 110.175 USD mahrum kalmayacak olduğunu, müvekkilinin taşeron olarak ifade edilen daha küçük işletmelere daha düşük bedellerle almış olduğu birçok projeleri kendi kontrolü altında yaptırdığını, ... ... firması ile yapmış olduğu sözleşmede öngörülen işin aynı koşullarla ... AŞ'ye daha düşük bedelle yaptırma konusunda anlaştıklarını ve müvekkilinin üstlenmiş olduğu sözleşme konusu işi taşeron sıfatıyla davalı firmaya yaptırılacağının ... firmasının onayı ile karar altına alındığını, 10/05/2013 tarihinde 1.100.000,00-USD bedelli ve davacının ... ile imzaladığı sözleşme ile üstlendiği işin aynı koşullarda taşeron sıfatı ile davalıya yaptırılması konusunda sözleşmenin imza altına alındığını, müvekkili ile ... arasında yapılan sözleşmede öngörülen ödeme koşulların davalı firma içinde ödeme süresi uzatılarak aynen korunduğunu, buna göre yapılacak işin yedi aşamaya ayrıldığını ve her aşama tamamlandıktan sonra o aşamaya ilişkin ödemenin yapılacağının kabul edildiğini, söz konusu aşama noktasına erişmekle birlikte ... tarafından ...'e 30 gün içinde o aşamadaki hakedişin ödeneceği, aynı şekilde bu sürenin ... için de 45 gün olarak belirlendiğini, ... tarafından müvekkiline ödeme yapıldıktan sonra müvekkilinin de ... 'e ödeme yapma sorumluluğunun doğacağının öngörüldüğünü, sözleşme uyarınca ... tarafından üretim ve tedariki sağlanacak malların teslim klozlarında ... uyarınca İzmir Ege Serbest Bölgesinde davacı tarafa teslim edileceği ve davacı tarafça teslim alınan malların ... uyarınca Türkmenistan'daki ... 'ye teslim edileceğini, müvekkilinin ... ile yaptığı sözleşmede göstermek zorunda olduğu teminat tutarının 188.982,50 USD, davalı şirketin müvekkiline vermekle yükümlü olduğu teminat tutarının 110.000,00 USD kesin teminat olarak toplam 220.000,00 USD olarak belirlendiğini, davalı tarafça verilmesi gereken 220.000,00-USD bedelli teminat mektubunun süresinde verilmediğini, müvekkilinin davalı firmaya yaptığı ödemelerin Back to Back ödeme şartına uygun olarak gerçekleştirildiğini, iş sahibi ...' nin davacıya ilk ödemesini ikinci aşama noktası bittikten sonra 12/11/2013 tarihinde yaptığını, müvekkili firmanın da bu ödemeyi müteakip ikinci aşama ödemesi olarak 13/11/2013 tarihinde davalı ...'e 165.000,00 USD olarak ödediğini, davalının teminat mektuplarını davacıya 25/11/2013 tarihinde teslim etmesi üzerine davalı firmaya müvekkili tarafından birinci aşama noktası ödemesi olan 110.000,00 USD'nin ödendiğini, sözleşme içeriğine göre çizimi tamamlanan dökümanların ...'ye gönderildiğini ancak ...'nin Temmuz ve Ağustos 2013 aylarında cevap vermemesi üzerine müvekkili işletmenin zarar göreceği uyarısında bulunulduğunu ve gecikmeleri önlemek adına talep edilen toplantıya davalının da katıldığını, 04/10/2013 tarihinde ... davacıya gönderdiği e postada aradaki sözleşmenin bir bütün halinde davalıya devrini talep ettiğini, ancak müvekkili şirketin böyle bir teklifin kabul edilemeyeceğini bildirdiğini, sonrasında davalı yetkilileri ile ... yetkililerinin müvekkilinin bilgisi dışında buluştuklarının öğrenildiğini, müvekkili ile davalı ...'nin 28/10/2013 tarihinde bir araya geldiklerini ve 23/12/2013 tarihinde fabrika kabul testlerinin yapılmaya başlanması ve sonrasında malzemelerin davacıya teslimi ve onun tarafından da sevk edilmesinin kararlaştırıldığını, kabul testlerine 23/12/2013 tarihinde başlandığını, sevkiyat tarihine 4 gün kala 07/01/2014 tarihinde davalının davacıya gönderdiği e postada fabrika kabul testlerinin tamamlandığı ve buna bağlı üçüncü aşamaya ilişkin ödemelerin yapılması, ödeme yapılmadan Ege Serbest Bölgede ... teslimatının yapılmayacağının bildirildiğini, müvekkilinin 09/01/2014 tarihinde sözleşmeye aykırı ödeme isteklerinin kabul edilmediğini, müvekkili şirketin davalıya ödeme yapabilmesinin tek koşulunun kendilerince müvekkili işletmeye ödeme yapılması koşuluna bağlı olduğunu, müvekkilinin taraflar ile yaptığı sözleşmelere tamamen uyduğunu ve tüm yükümlülüklerine özen gösterdiğini, taraflar arasındaki son görüşmede malların sevkiyat tarihinin 11/01/2014 olarak kararlaştırılmasına rağmen davalı tarafın kötü niyetli olarak sevkiyatı gerçekleştirmediğini ve erken ödeme yapılması koşulunu öne sürdüğünü, davalının bile bile malları teslim etmediği ve müvekkili şirketi zor durumda bırakarak ... ile yapılan sözleşmenin feshine neden olduğunu, kötü niyetli davalının sözleşme konusu malları haklı bir neden olmaksızın sevketmeme iradesi ile taraflar arasındaki sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesi ile müvekkilinin ciddi kar kaybına uğramasına ve zarar etmesine neden olduğunu, tarafların 26/02/2014 tarihinde son kez yaptıkları toplantıda biraraya geldiklerini, ... yetkililerinin kesin olarak sözleşmeyi feshettiklerini bildirdiklerini ve davalı yetkililerinin sözleşme gereği kendilerine teslimle yükümlü oldukları malları ...'a doğrudan teslim ettiklerini doğruladığını, davalı şirketin sözleşmeye bilerek aykırı davrandığını ve müvekkili işletmeyi ... karşısında zor durumda bırakarak sözleşmenin feshine neden olduğunu, 26/02/2014 tarihli toplantı sonrasında davalının aynen ifasının müvekkilince kabul edilemeyeceğinin ortaya çıktığını ve müvekkilinin 04/03/2014 tarihinde davalıya gönderilen elektronik ihtarname ile aynen ifadan vazgeçtiği ve uğramış olduğu müspet zararının ödenmesinin istendiğini, sözleşmede öngörülen işler davalı tarafından zamanında yerine getirilmiş olsaydı müvekkilinin ... ile yaptığı sözleşmenin tek taraflı feshedilmeyeceği ve müvekkilinin 664.747,25 USD kardan mahrum kalmayacak olduğunu, davalının sözleşmeye uygun olarak hareket etmemesi back to back ödeme anlaşmasına rağmen zamanından önce ödeme isteminde bulunulması ve teslimi gereken malları teslim etmeyerek özellikle asıl iş sahibi ile danışıklı hareketlerin neticesinde sözleşmenin feshine sebebiyet verilmesi nedeniyle fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili şirketin elde etmekten yoksun kaldığı 444.747,25 USD kar kaybının 09/01/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 10/05/2013 tarihli sözleşme imzalandığını, müvekkilinin sözleşme ekinde yazılan malların imalatı, ithalatı, teslim yeri Ege Serbest Bölgeye nakliyesi, burada depolanması ve davacıya teslimi ile sorumlu kılındığını, davacının ise mutabık kalınan bedellerin sözleşmede belirtilen şartların gerçekleşmesi ile ödeme sorumluluğu altında olduğunu, buna göre avans bedelinin ödenmesinden itibaren 20 hafta içinde malların İzmir Ege Serbest Bölgede bulunan müvekkiline ait fabrikada davacıya teslim edileceğini, müvekkilinin avans ödemesinden 8 hafta önce malları fabrikada hazır hale getirdiğini, avans ödemesinden 4 hafta 6 gün sonra da kabul testleri tamamlanmış olarak fabrikada teslime ve sevke hazır hale getirildiğini, ödeme şartları ve sözleşme aşamalarının 7 bölüme ayrıldığını, birinci bölümün % 10 ön ödeme olup, malların teslim süresinin başlaması ile, ikinci bölüm % 15 ödemenin proje dökümanlarının onaylanması üzerine, üçüncü bölüm % 30 ödemenin fabrika kabul testlerinin tamamlanması üzerine, dördüncü bölüm % 20 ödemenin fabrikada malların teslimi ile, beşinci bölüm % 10 ödemenin Türkmenistan şantiyede işleme alma öncesi ile, altıncı bölüm % 5 ödemenin nihai kabul üzerine, yedinci bölüm % 10 ödemenin nihai dökümantasyonun teslimi ve kabulü ile olduğunu, her aşamanın tamamlanması ve ödemesinin yapılması ile bir sonraki aşamaya geçileceğini, imzalanarak yürürlük kazanan sözleşme gereğince ön ödemenin bir türlü yapılmadığını, uyarılara cevap alınamadığını, müvekkili şirketin gecikme ihtimaline istinaden tüm iade sorumluluklarının üretim sevk, depolama maliyetlerini göze alarak avans ödemesi yapılmadan malları ekim ayında ithal ederek Ege Serbest Bölgede fabrikaya indirdiğini, avans ödenmemesine rağmen müvekkillerinin siparişi verdiğini, ikinci aşama sözleşme konusu malzemelerin proje evraklarını hazırlatarak davacı şirkete teslim ettiğini, ikinci aşamanın birinci ödemeden 8 gün önce yapıldığını, 04/10/2013 tarihinde ... Şirketi yetkilisi tarafından davacı şirket yetkilisine gönderilen mailde davacı şirketin mali durumu ile ilgili endişe duydukları, mevcut üç projenin de devri konusunun gündemde olduğunu ve görüşme talep edildiğini, bu tarihte aradaki üç sözleşmenin devri ve feshi gündeme alındığını, malların 22/10/2013 tarihinde Türkiye'ye geldikten sonra 28/10/2013 tarihinde yapılan üçlü toplantıda ... ile de bir araya geldiklerini, 21/11/2013 tarihinde avans ödemesi yapıldığını ve teslim için 20 haftalık sürenin başladığını, ödemeden 6 gün sonra müvekkilinin 15/11/2013 tarihli fatura kestiğini ancak davacının tek bir fatura istediğini, bu nedenle faturanın iptal edildiğini, ödeme tarihinden 4 hafta 6 gün sonra fabrika kabul testlerinin 27/12/2013 tarihinde tamamlandığını, müvekkili açısından üçüncü aşamanın tamamlandığını, davacı için üçüncü aşama ödemesinin başladığını, 24/01/2014 tarihinde davacının ... ile yaptığı sözleşmeyi müvekkili şirkete devretmek istediğini maillerle belirttiğini ve devir muvafakatnamesi gönderdiğini, ... firmasının ... ile sözleşmesinin fesih iradesini 03/02/2014 tarihli mail ile öğrenildiğini, ... firmasının ... ile olan sözleşmenin feshetmesinin ... firmasının sözleşmeden doğan yükümlülüklerine yerine getirmemesinden kaynaklandığını, sözleşmenin bozulmasında müvekkilinin kusurunun olmadığını, taraflar arasındaki sorunların sözleşmenin feshinden 4 ay öncesinden başladığını, 15/11/2013 tarihinde avans ödemesinin henüz yapılmamasına rağmen ... tarafından avans tutarı kadar avans ödemesinin çabuklaşmasını teminen fatura düzenlendiğini ancak davacının iş sonunda tek bir fatura istediği için faturanın iptal edildiğini, 21/11/2013 tarihinde ... firması tarafından sözleşmeye istinaden yapılan ikinci aşama bedellerine karşılık ... tarafından teminat mektubu verildiğini, 23-27 Aralık tarihleri arasında sözleşmenin üçüncü aşaması olan fabrika kabul testi yapılarak malzemenin uygunluğunun onaylandığını, bu işin bittiğinin tutanak altına alındığını, sözleşme gereği bu aşamanın tamamlanmasından en geç 45 gün sonra sözleşme bedeli % 30'u olan 330.000,00 USD'nin ... AŞ hesabına yatırılması gerektiğini, her aşamanın bedeli ödenmesi sonrasında diğer aşamaya geçileceğini, davacının 10/05/2013 tarihli sözleşmeye uymadığını, ödemelerin vaktinde yapılmadığını, müvekkilinin kusurlu olduğu yönünde davacı tarafça her hangi bir uyarının yapılmadığını, müvekkilini sözleşmeye uygun davrandığı, ... ile davacı arasındaki sözleşmenin feshine davacını sözleşmeden doğan yükümlülüklerine yerine getirmemesinin sebep olduğunu, feshin kendilerin ile bir ilgisini olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Ön inceleme aşaması tamamlanarak tahkikata geçilmiş, taraf delilleri dosyaya bildirilmiş 3.5.2013 tarihli sözleşmenin davacı şirket ile dava dışı ... şirketinin Türkmenistan da bulunan petrol sahasını işletmek üzere kurduğu ... firmasının ... sahası geliştirme projesi kapsamında davacı şirket ile davalı arasında 10.05.2013 tarihli satın alma formu başlıklı belge ve teklif formuyla taraflar arasında kontrol ve emniyet sistemlerinin tedarik anlaşmasının yapıldığı belirlenmiştir. Mahkememizce uyuşmaz konularının tespitine yönelik 10/05/2013 tarihli sözleşme uyarınca yapılan ödemelerin tarih ve miktarları ile taraflar arasındaki alacak ve borç miktarının belirlenmesine yönelik davacı kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, talimat yolu ile davacı defterlerini inceleyen bilirkişi dosyaya verdiği 10/04/2015 tarihli raporunda; taraflar arasındaki sözleşme ile yapılan masrafın kayıtlarda 864,14 TL'sinin görüldüğünü, davacı firmanın davalıya yaptığı ödemelerin kayıtlarda 560.054,00 TL olarak dava dışı Ana İşveren ... Firmasının ... AŞ'ye yaptığı ödemelerin kayıtlarda 1.050.542,38 TL olarak görüldüğünü, davacının davalı firmaya ait avans ve teminat mektuplarının nakde çevirmesinin 472.380,00 TL olarak görüldüğünü, davacının kayıtları üzerinde yapılan tespitlerde davacının davalıdan kayıtlara göre 81.538,14 TL alacaklı olduğunun görüş ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.

Mahkememizce davalı kayıtları ve dosya kapsamı üzerinde 10/05/2013 tarihli sözleşme ile 03/05/2013 tarihli sözleşme arasında bağlantı bulunup bulunmadığı, 10/05/2013 tarihli sözleşmenin 03/05/2013 tarihli sözleşmenin taşeron sözleşmesi niteliğinde bulunup bulunmadığı, 10/05/2013 tarihli sözleşmenin niteliği, taraflara yüklediği edimlerin yerine getirilip getirilmediği, dava dışı ... ile davacı arasındaki 03/05/2013 tarihli sözleşmenin fesih sebebi, fesih nedeniyle davalıya kusur yükletilip yükletilemeyeceği, yükletilebiliyorsa davacının fesih nedeniyle zararının bulunup bulunmadığı, varsa miktarının tespitine yönelik bilirkişi incelemesi yaptırılmış, dosyaya verilen 31/08/2016 tarihli bilirkişi heyet raporunda; Dosyada bulunan ... AŞ ile ... firması ... arasında imzalanan 03/05/2013 tarihli sözleşmede ...'ın Türkmenistan'da bulunan petrol sahasını işletmek üzere kurmuş olduğu ... firmasının ... Sahası Geliştirme Projesi kapsamında Türkmenistan Kiyanlı sahasında inşaasını üstlendiği ... ...ve Üretim Platformu için ... olarak ifade edilen kontrol ve emniyet sistemlerinin üretimi, tedariki ve durumunu kapsadığı, ... firmasına karşı teknik ve idari sorumluluğun ... firmasında olduğunu, davacı ... firmasının 10/05/2013 tarihli Satın Alma Fonu başlığı altındaki ekler ve davalı ... Firmasının teslimat ve ödeme planını gösteren teklif yazısından oluşan ve taraflarca imzalanan sözleşmenin kontrol ve emniyet sistemlerinin tedarik sözleşmesi olduğu, davalı firmanın 10/05/2013 tarihli sözleşmede belirtilen süreler içinde kontrol ve emniyet sistemlerinin üretimini yaptığı ve davacı firma ile dava dışı ... firması arasında 03/05/2013 tarihinde imzalanan sözleşmede belirtilen yükümlülüklerden fabrika kabul teslimi sözleşme ekindeki iş zamanına uygun olarak ... firmasının üretim tesislerinde yapıldığı, test sonuçlarının başarılı olduğu ve fabrika kabul test sertifikasının düzenlendiği, bu sertifikanın ... firması ile ... firması temsilcileri tarafından 27/12/2013 tarihinde son kullanıcı ... temsilcisi tarafından 03/01/2014 tarihinde imzalanmış olduğunu, malın kabul ve hazır hale gelmeleri süreçlerinde teknik yönden herhangi bir aksaklık olduğuna dair davacı tarafından bir bildirimin yapılmamış olduğunu, fabrika kabul testlerinin başarılı olması sonucu fabrika kabul test sertifikasının düzenlenmesi üzerine sözleşme hükümleri kapsamında sözleşme konusu malın 11/01/2014 tarihinde sevke uygun olduğunu belirtilen sevkiyat ibra raporunun da taraf temsilcileri tarafından hazırlandığı ve 27/12/2013 tarihinde imzalandığı, son kullanıcı tarafından 03/01/2014 tarihinde imzalanarak malın fabrikadan sevke hazır olarak bekletildiğinin anlaşıldığını, davacı ve davalı arasındaki 10/05/2013 tarihli sözleşmeye ilişkin çevirilerde işlerin yedi kısma ayrıldığı ve her kısma belli bir yüzde oran belirlendiği, ödemelerin bu yüzdeye göre ödeneceğinin anlaşıldığını, teslimat süresinin peşin ödemeye müteakip 20 hafta olduğunu, ödemelerin banka teminatına karşılık % 10'unun peşin ödeme, % 15'ininin proje özel belgelerinin onayı ile, % 30'unun FAT tamamlanması üzerine, % 20'sinin fabrika çıkışı E.S.B teslimatı üzerine, % 5'inin kati kabul, % 10'unun son belgelerin sunumu ve kabulü ile olduğunu, ödemelerin faturanın tanzimine müteakip 45 gün içinde ABD Doları cinsinden veya ödeme tarihi için tanımlanan TCMB ABD doları satış kurundan TL cinsinden yapılacağını, davacının 10/05/2013 tarihli sözleşme gereğince yapması gereken birinci ve ikinci aşama ödemelerinin 25/11/2014 tarihinde 110.000 USD ve 13/11/2014 tarihinde 165.000 USD olarak davalıya yapmış olduğunu, 330.000 USD tutarındaki üçüncü aşama ödemenin 10/05/2013 tarihli sözleşmeye göre fabrika kabul testlerinin yapılması ve bunun ardından davacı tarafça bu ödeme ile ilgili faturanın düzenlenmesinden itibaren 45 gün içinde ödenmesinin gerektiğini, fabrika kabul testlerinin başarılı olması neticesinde fabrika kabul test sertifikasının düzenlenmesi üzerine sözleşme hükümleri kapsamında sözleşme konusu malın 11/01/2014 tarihinde sevke uygun olduğu belirtilen sevkiyat ibra notunun taraf temsilcileri tarafından hazırlanmış olduğunu, ... firması ile ... firma temsilcileri tarafından 27/12/2013 tarihinde, son kullanıcı ... temsilcisi tarafından 03/01/2014 tarihinde imzalanmış olduğunu ve malın fabrikada sevke hazır halde bekletildiğinin anlaşıldığını, taraflar arasındaki 10/05/2013 tarihli sözleşmeye göre 330.000 USD tutarındaki üçüncü aşama ödemesinin yapılabilmesi için ön şart olarak kabul edilen fabrika kabul testinin başarılı olması ve test sertifikası imzalanması şartının 03/01/2014 tarihinde gerçekleştiğini, bu sebeple davacının en erken 03/01/2014 tarihinde 330.000 USD tutarındaki üçüncü aşama faturasını düzenleyebileceğinin anlaşıldığını, bu tarihten itibaren 45 gün sonrasına denk gelen 17/02/2014 tarihi itibariyle üçüncü aşamanın muaccel olduğunun anlaşıldığını, bu durum kabul edildiği takdirde davalı şirketin fabrika kabul testinin başarılı olması ve davacı tarafından 10/04/2014 tarihli faturanın dava dışı ... firmasına düzenlenmesinden sonra malzemeleri davacıya teslim etmesi gerektiği ve ancak 45 günlük vadenin sona erdiği 17/02/2014 tarihinde bu malzemelerin bedelini davacıdan talep edebileceği için malzeme bedellerinin ödenmediği gerekçesi ile malları teslim etmekten kaçınma hakkının bulunmadığı, buna bağlı olarak davalının malların tesliminde temerrütünün söz konusu olduğu, dolayısıyla dava dışı ... firması ile davacı arasında imzalanan 03/05/2013 tarihli sözleşmenin ... tarafından sözleşme konusu malzemelerin zamanında teslim edilmediği ve devir sözleşmelerine uyulmadığı gerekçesi ile 31/01/2014 tarihinde feshedilmiş olduğunu, davalının henüz 330.000 USD tutarındaki üçüncü aşamanın ödeme tarihi gelmediği halde söz konusu ödemenin yapılmadığı gerekçe gösterilerek malzemelerin davacıya teslim edilmemesinin dava dışı ... firması ile davacı arasındaki sözleşmenin feshedilmesinin sebep olduğu sonucuna ulaşmanın mümkün olduğunu, bu çerçevede davalının mal tesliminde temerrüte düştüğü ve bunun davacı ile ... firması arasındaki sözleşmenin feshedilmesine neden olduğu kanaatine itibar edildiği takdirde davacının davalının mal teslimindeki temerrütü nedeniyle maruz kaldığı müspet zararları ve bu kapsamda ... firması tarafından 03/05/2015 tarihli sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle yoksun kaldığı kazancı davalıdan talep edebileceğini, davacının mahrum kaldığı karının 444.747,45 USD olduğu ve bu miktardaki müspet zararının davacının talep edebileceğini, alternatif ve farklı bir değerlendirme olarak taraflar arasındaki sözleşmede yer alan 45 günlük sürenin davacıya tanınmış bir vade olmadığı ve dava taraflarının karşılıklı edimlerini aynı anda ifa ile yükümlü oldukları yönünde bir değerlendirmeye itibar edilirse davacı tarafından dava dışı iş sahibi ... firmasından 12/11/2013 tarihinde 577.095,86 TL, 24/12/2013 tarihinde 473.446,52 TL olmak üzere 1.050.542,38 TL (510.252,25 USD) tahsilat yapıldığı, buna karşılık davacı şirketin 10/05/2013 tarihli sözleşme gereğince yapması gereken birinci ve ikinci aşama ödemelerin 25/11/2014 tarihinde 110.000 USD, 13/11/2014 tarihinde ise 165.000 USD olarak yani toplamda 275.000 USD olarak davalıya yapmış olduğunu, dava tarafları arasındaki 10/05/2013 tarihli sözleşmeye göre 330.000 USD tutarındaki üçüncü aşama ödemenin yapılması için ön şart olarak kabul edilen fabrika kabul testinin başarılı olması ve fabrika kabul test sertifikasının imzalanması şartının gerçekleştiği 03/01/2014 tarihi itibariyle davacının dava dışı iş sahibi ...'dan yaptığı tahsilat miktarının davalıya ödediği miktara nazaran 235.252 USD daha fazla olduğu, bu sebeple dava dışı ...'dan tahsilat yapan davacının sözleşmede kararlaştırılan 45 günlük vadeyi beklemeksizin en azından tahsil ettiği tutar nispetinde üçüncü aşama ödemeyi davalıya yapması gerektiği kanaatine itibar edilirse davalının ödemezlik defini ileri sürmesinin haklı olduğu ve davacının davalıdan tazminat talep edemeyeceği sonucuna ulaşmak gerektiğini bildirmişler, 14/09/2017 havale tarihli ek raporlarında da; teknik değerlendirme sonuçlarında fabrika kabul testlerinin başarılı olması neticesinde fabrika kabul test sertifikasının düzenlenmesi üzerine sözleşme konusu malın 11/01/2014 tarihinde sevke uygun olduğunu belirten sevkiyat ibra notunun taraf temsilcileri tarafından hazırlanmış olduğunu ve ... firması ile ... firma temsilcileri arasında 27/10/2013 tarihinde son kullanıcı ... temsilcisi tarafından 03/01/2014 tarihinde imzalanmış olduğu ve malın fabrikada sevke hazır halde bekletildiğini, davacının davasında haklı olduğu kanaatine varılması halinde sözleşmenin haksız feshedilmesinden dolayı mali değerlendirme sonuçlarına göre davacının mahrum kaldığı karın 447.747,75 USD olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmeye göre 330.000 USD tutarındaki üçüncü aşama ödemenin davacı şirket tarafından bu ödeme ile ilgili fatura düzenlenmesinden itibaren 45 gün içinde ödenmesi gerektiğini, üçüncü aşama ödemenin yapılabilmesi için ön şart olarak kabul edilen şartın 03/01/2014 tarihinde gerçekleşmiş olduğunu, bu sebeple en erken 03/01/2014 tarihinde 330.000 USD tutarındaki ödemenin faturasının düzenlenebileceğini, bu tarihten itibaren 45 gün sonrasına denk gelen 17/02/2014 tarihi itibariyle üçüncü aşamanın muaccel olduğunu, bu duruma göre 45 gün olarak kararlaştırılan ödeme tarihine göre 17/02/2014 tarihinde malzemelerin bedelini davacıdan talep edebileceği için malzeme bedellerinin ödenmediği gerekçesi ile ödemezlik defini ileri sürerek malları teslim etmekten kaçınma hakkının bulunmadığı, bu nedenle dava dışı ... firması ile davacı arasındaki sözleşmenin ... firmasınca feshedilmesine sebep olduğu, bu çerçevede davacının davalının mal teslimindeki temerrütü nedeniyle maruz kaldığı müspet zararları ile yoksun kaldığı kazancı davalıdan talep edebileceğini, mahrum kaldığı karın 447.747,75 USD olduğunu, farklı bir değerlendirme olarak taraflar arasındaki sözleşmede yer alan 45 günlük sürenin davacıya tanınan bir vade olmadığı, davanın taraflarının karşılıklı edimlerini aynı anda ifa ile yükümlü oldukları yönündeki bir değerlendirmeye göre davacının dava dışı iş sahibi ... firmasından 12/01/2013 ve 24/12/2013 tarihlerinde toplam 510.252,25 USD tahsilat yaptığı, buna karşılık davalıya 25/11/2014 ve 13/11/2014 tarihlerinde toplamda 275.000 USD ödeme yaptığı, taraflar arasındaki 330.000 USD tutarlı üçüncü aşama ödemenin yapılabilmesi için ön şartın gerçekleştiği 03/01/2014 tarihi itibariyle davacının dava dışı ...'dan yaptığı tahsilat miktarının 235.252 USD daha fazla olduğu, bu sebeple dava dışı ...'dan tahsilat yapan davacının sözleşmede kararlaştırılan 45 günlük vadeyi beklemeksizin en azından tahsil ettiği tutar nispetinde üçüncü aşama ödemeyi davacıya yapmasının gerektiği kanaatine itibar edilirse davalının ödemezlik defini ileri sürmesinin haklı olduğu ve davacının davalıdan tazminat edemeyeceği sonucuna ulaşmak gerektiğini bildirmişlerdir.

Dosyaya toplanan tüm deliller ve dosya kapsamının değerlendirilmesinde; davacı şirketin dava dışı ... firması arasında 03/05/2013 tarihli sözleşme ile ...'ın kurmuş olduğu ... firmasının ... Sahası Geliştirme Projesi kapsamında Türkmenistan Kıyanlı sahasında inşaasını üstlendiği ... ve Üretim Platformu için kontrol ve emniyet sistemlerinin üretimi, tedariki ve kurulumunu kapsayan anlaşma yapıldığı,dava dışı firmaya karşı teknik ve idari sorumluluğun davacı şirkete ait olduğu, bu kapsamda ... olarak belirtilen kontrol ve emniyet sistemlerinin tedarikinin davalı şirket tarafından üstlenildiği,taraflar arasındaki 10/05/2013 tarihli sözleşmede belirtilen 330.000 USD tutarlı 3.aşama ödemesinin yapılması için ön şart olan fabrika kabul testinin başarılı olduğu ve fabrika kabul test sertifikasının düzenlendiği, bu hususta taraflar arasında 27/12/2013 tarihinde ve son kullanıcı tarafından 03/01/2014 tarihinde tutanak düzenlendiği hususunda bir çekişme bulunmadığı, davacı ile dava dışı ... firması arasındaki sözleşmenin dava dışı ... firması tarafından sözleşme konusu malzemelerin zamanında teslim edilmediği ve devir sözleşmelerine uyulmadığından bahisle sözleşmenin feshedildiği, davacı tarafça sözleşmenin feshine davalının sebep olduğundan dolayı müspet zararın davalıdan tahsiline yönelik olarak işbu davanın açıldığı, taraflar arasındaki 10/05/2013 tarihli anlaşmaya göre teslimat süresinin peşin ödemeyi müteakip 20 hafta olarak belirlendiği ve % 10 peşin ödemenin banka teminatına karşılık % 15 'in projeye özel belgelerin onayı ile % 30 ödemenin FAT tamamlanması üzerine, % 20 ödemenin fabrika çıkışı-ESB teslimatı üzerine, % 5'in kati kabul, % 10 ödemenin son belgelerin sunumu ve kabulü ile yapılacağı, ödemelerin faturanın düzenlenmesini takiben 45 gün içinde yapılacağının bildirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin davacının dava dışı ... firması ile yapılan sözleşmeye bağlı olduğu, davacının 10/05/2013 tarihli anlaşma gereğince yapması gereken ödemeleri 25/11/2014 tarihinde 110.000 USD, 13/11/2014 tarihinde 165.000 USD olarak davalıya ödediği, üçüncü aşama ödemeye ilişkin belirlenen ön şartın 03.01.2014 tarihi itibariyle gerçekleştiği, malın sevke hazır beklediği, ancak davacı tarafça faturanın düzenlenmesinden itibaren 45 gün içinde ödeme yapılacağına ilişkin düzenleme nedeniyle ödeme yapılmadığı, fabrika kabul testinin yapıldığı ve malın sevke hazır beklediği nazara alındığında üçüncü aşama ödemenin yapılması için gerekli şartların yerine geldiği ve davacının 10/01/2014 tarihi itibariyle dava dışı firmadan davalıya yaptığı ödeme miktarına göre 235.252 USD fazla olduğu ve ancak bu miktarın davalı tarafa ödenmediği, üçüncü aşama ödemesi yapılmadan dördüncü aşamaya geçilemeyeceği ve ürün teslimatının yapılamayacağı, bu nedenle davalı tarafın temerrütünün ve sözleşmenin feshi nedeniyle sorumluğunun bulunmadığı sonucuna ulaşılarak bu nedenle subut bulmayan davanın reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

HÜKÜM:

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davanın REDDİNE,

Alınması gerekli 35,90-TL harcın peşin alınan 16.739,05 TL harçtan mahsubu ile bakiye 16.703,15 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

Davalı taraf lehine AAÜT'ye göre hesaplanan 53.157,00 TL vekalet ücretinin davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,

Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

Karar kesinleştiğinde ve talep halinde bakiye avansın ilgili taraflara iadesine,

Dair, dosya üzerinde HMK 138.madde gereğince yapılan inceleme sonunda tebliğinden itibaren 15 gün içinde Yargıtay yolu açık olmak üzere karar verildi.15/02/2018

Başkan ...

E-İMZALI

Üye ...

E-İMZALI

Üye ...

E-İMZALI

Katip ...

E-İMZALI