İlk Derece Mahkemesi 2005/128 E. 2009/19 K.

Üniversitelerde devamlı statüde çalışan doçent ve profesörlerin Yüksek Öğretim Kurumları dışındaki kuruluş ve kişilere doğrudan bilimsel görüş, proje araştırma ve benzeri hizmetleri vermelerinin mümkün bulunmadığı hakkında. Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) : Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Vekili: Av. ... Karşı Taraf (Davacılar) : 1- Prof. Dr. ... 2- Prof. Dr.... 3- Dr. ... İstemin Özeti:Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 24.11.2004 günlü, E:2003/4491, K-.2004/4455 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması davalı idare tarafından istenilmektedir. Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi Gülhan Akyüz'ün Düşüncesi :Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı A. Yahya Özdemir'in Düşüncesi:Uyuşmazlık konusu Üniversitelerarası Kurul kararının esas kararda belirtilen gerekçelerle;... bilimsel görüş bildirme, proje, makale ve kitap v.b. şeklindeki inceleme araştırma çalışmalarına ilişkin kısmının iptaline yönelik kararda hukuka aykırılık bulunmadığından Daire kararının bu kısmına dair temyiz isteminin reddi ile kararın bu kısmının onanmasının;, temyize konu kararın... ile iş ve hizmet sözleşmelerine tabi işleri...... kısmının iptalinde hukuka uyarlık bulunmadığından bu kısımla ilgili 2577 sayılı Kanunun 49uncu maddesi uyarınca istemin kabulü ile kararın bu kısmının bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MÎLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca dosyanın tekemmül etmiş olduğu anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi görüşülmeksizin dosya incelendi, gereği görüşüldü: Dava, 2547 sayılı Yasanın çalışma esaslarını düzenleyen 36. maddesinin uygulanmasına ilişkin Üniversitelerarası Kurulun 5.9.2002 günlü, 15 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. Danıştay Sekizinci Dairesi 24.11.2004 günlü, E:2003/4491, K:2004/4455 sayılı kararı ile; 2547 sayılı Kanun ve 5846 sayılı Kanun'daki yasal düzenlemeler gereği, bilimsel görüş bildirme, proje, makale, kitap ve benzeri telif hakları kapsamındaki inceleme ve araştırma çalışmalarının Üniversite Yönetim Kurulunun saptadığı esaslar dahilinde yapılması ve döner sermayeye gelir kaydedilebilmesinin sadece, bu çalışmaların üniversite ve bağlı birimlerinden istenmesi durumunda mümkün olduğu, doğrudan eser sahibinden (ki olayımızda devamlı statüdeki öğretim elemanlarından) istenen çalışmalar dolayısıyla üniversite yönetim kurulunun yetkili kılınması ve bunlardan elde edilen gelirin de döner sermayeye gelir kaydedilmesinin mümkün olmadığı, oysa dava konusu işlem ile, üniversite veya bağlı birimlerinden istenmemiş olsa dahi, telif hakkı konusu olan çalışmaların üniversite yönetim kurulunca saptanacak esaslara tabi kılınması ve bundan doğan kazancın da döner sermayeye gelir kaydedilmesi sonucunun doğduğu, bu sonucun, 2547 ve 5846 sayılı Kanunlarla yapılan düzenlemelere aykırı olduğu gibi, bu çalışmalara katkısı olmadığı halde ilgili birimdeki diğer öğretim elemanlarına döner sermaye katkısı sağlaması yönüyle hakkaniyete de aykırı bulunduğu, öte yandan, üniversiteler ile öğretim üyeleri ve yardımcılarının serbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilmelerini öngören Anayasamızın 130. maddesindeki serbestinin sadece mesai saatlerine özgü olarak yorumlanamayacağı, aksi durumun, bilim ve sanat adamlarının sadece üniversitenin kurumsal kimliği altında bilimsel çalışma yapmalarına yol açacağı, mesai saatleri dışında kendilerine ait boş zamanlarda kendi kişisel kimliklerine özgü bilimsel ve sanatsal çalışmalar yapmaktan ve bunları yayımlamaktan alıkoyabileceği, Üniversiteler ve bağlı birimlerinden istenmediği halde öğretim elemanlarının kişisel bilimsel ve sanatsal çalışmalarının, üniversitenin kurumsal denetimi altına alınması yönüyle dava konusu işlemin, anılan Anayasa hükmünde ifadesini bulan bilimsel özgürlüğe de aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Anılan kararı davalı idare temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun "Çalışma Esasları" başlıklı 36. maddesinin (a) fıkrasının (1) bendinde, üniversitede devamlı statüde görev yapan profesör ve doçentlerin bütün mesailerini üniversite ile ilgili çalışmalara hasredecekleri, bunların özel Kanunlarla belirlenen görevler ve teklif hakları hariç olmak üzere yükseköğretim kurumlarından başka yerlerde ücretli veya ücretsiz, resmi veya özel başkaca herhangi bir iş göremeyecekleri, ek görev alamayacakları, serbest meslek icra edemeyecekleri, 37. maddesinde, yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluş veya kişilerce, üniversite içinde veya hizmetin gerektirdiği yerde, üniversite ve bağlı birimlerden istenecek, bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetler ile üniversitede ve üniversiteye bağlı kurumlarda, hasta muayene tedavisi ile bunlarla ilgili tahliller ve araştırmaların, üniversite yönetim kurulunca kabul edilecek esaslara bağlı olmak üzere yapılabileceği hükümlerine yer verilmiştir. Üniversitelerarası Kurul dava konusu işlem ile, Üniversiteler ve bağlı birimlerinde devamlı statüde görev yapan öğretim elemanlarının; üniversite dışında kişi ve kuruluşlar tarafından istenilen bilimsel görüş bildirme, proje, makale ve kitap v.b. şeklindeki inceleme ve araştırma çalışmaları ile iş ve hizmet sözleşmesine tabi işleri, Üniversite Yönetim Kurulunun saptadığı esaslar dahilinde, Üniversite Yönetim Kurulunun onayı ile elde ettikleri kazançları da döner sermayeye gelir kaydedilmesine bağlı olarak yapabileceklerine karar vermiştir. 2547 sayılı Kanunun 36. maddesinde devamlı statüde görev yapan öğretim üyeleri bakımından genel kural belirtilmiş ve aynı maddede genel kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Maddede öngörülen genel kural, devamlı statüde görev yapanların "tüm çalışmalarını üniversiteye özgülemeleri" ve "yüksek öğretim kurumlarından başka yerlerde herhangi bir iş görmemeleri ya da serbest meslek icra etmemeleri"dir. Anılan madde de genel kuralın iki istisnası ise "özel kanunlarda belirtilen görevler" ile "teklif hakları" na ilişkindir. Devamlı statüde çalışan doçent ve profesörlerin 36. maddede yer alan telif haklarına konu eserlerini; münhasıran bilimsel (makale, kitap v.b. gibi) çalışmalarının ürünü olan eserler olarak anlamak gerekir. Bu itibarla, üniversiteler dışındaki kuruluş ve kişilerin doğrudan talepleri üzerine, bu kuruluş ve kişilere 37. madde kapsamına giren çalışmalarda bulunmak ise serbest meslek icra etmek olarak tanımlanabilir ki, bu tür çalışmalar da 36. maddede yasaklanmış bulunmaktadır. Öte yandan 37. maddede, 36. maddede yapılan sınırlanma, belli koşullara bağlı olarak kaldırılmakta ve devamlı statüde çalışan öğretim üyelerinin Yüksek Öğretim Kurumları dışındaki kuruluş ve kişilerle ilgili olarak bilimsel görüş, proje araştırma ve benzeri hizmetleri ancak, üniversite ve bağlı birimlerden istenmesi koşulu ve üniversite yönetim kurulunca belirlenmiş esaslara göre, yapabileceği kabul edilmiş bulunmaktadır. 2547 sayılı Kanunun 36. ve 37. maddelerinin yukarıda belirtilen hükümleri karşısında; devamlı statüde çalışan doçent ve profesörlerin, Yüksek Öğretim Kurumları dışındaki kuruluş ve kişilere doğrudan bu tür hizmet vermeleri mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 24.11.2004 günlü, E:2003/4491, K:2004/4455 sayılı kararının bozulmasına dosyanın anılan Daireye gönderilmesine, 12.2.2009 gününde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması oyuyla, karara katılmıyoruz.