İlk Derece Mahkemesi 1997/417 E. 1999/81 K.

İstemin Özeti: 1.2.1995 günlü, 22189 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12.1.1995 günlü ve 95/6428 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Eki Kararın 2. maddesinin iptali ve bu karara dayanılarak fazladan tahsil edildiği öne sürülen %3 fon payı karşılığı 49.537.394. Liranın iadesi istemiyle açılan dava sonunda, Danıştay Onuncu Dairesince verilen ve davanın reddine ilişkin bulunan 18.2.1997 günlü, E:1995/2885, K:1997/404 sayılı kararı, davacı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Savunmaların Özeti: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi Emin Sınmaz' ın Düşüncesi : 3824 sayılı Yasanın 18. maddesinin tanıdığı yetkiye dayanılarak gelir ve kurumlar vergisi üzerinden alınacak fon oranının MÖ olarak belirlenmesi kararnamenin 1. maddesinde düzenlenmiştir. Ancak kararname kapsamındaki fonlar gelir ve kurumlar vergisi üzerinden hesaplanan mali yükümlülük niteliğinde bulunduğundan ve mali yükümlülüklerin artırılmasına ilişkin düzenleyici işlemlerin yayınlandıkları tarihten sonraki olaylara uygulanması gerektiğinden dolayı, vergilendirme dönemi sona erdikten ve ödenecek vergi bilançolara göre hesaplanabilir hale geldikten sonra 1.2.1995 tarihinde yürürlüğe konulan düzenleyici işlemin bu tarihten önceki vergilendirme dönemine uygulanmasına olanak sağlayan kararnamenin 2. maddesi hukuka aykırı olduğundan ve madde uyarınca fazladan tahsil edildiği öne sürülen fon payı tutarının iadesi gerektiğinden daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Tülin Özdemir' in Düşüncesi Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49 uncu maddesinin 1'inci fıkrasında belirtilen nedenlerden hiçbirisine uymayıp Danıştay onuncu Dairesince verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir. Açıklanan nedenlerle temyiz isteminin reddiyle daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü 1.2.1995 günlü, 22189 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 12.1.1995 günlü ve 95/6428 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Eki Kararın 2. maddesinin iptali ve bu madde uyarınca fazladan tahsil edildiği öne sürülen fon payı tutarının iadesi istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesince verilen ve davanın reddine ilişkin bulunan 18.2.1997 günlü, E:1995/2885, K: 1997/404 sayılı kararı, davacı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, Danıştay Onuncu Dairesince: 3824 sayılı Yasanın 18. maddesiyle kazanç ve iratlarını yıllık beyanname ile beyan eden gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin gelir ve kurumlar vergisi üzerinden ödeyecekleri fon oranlarını sıfır (0) ile %10 arasında belirlemeye Bakanlar Kurulunun yetkili kılındığı, dava konusu 95/6428 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Eki kararın 1. maddesiyle fon oranının %7'den 10'a çıkarıldığı, gelir ve kurumlar vergisinin kazanç ve iratlardan, fonun ise bu kazanç ve iratlar üzerinden hesaplanan vergilerden alınmakta olduğundan fon payının matrahı olan bu vergilerin ise Mart ve Nisan aylarında verilen beyannamelerle kesinleşmekte bulunduğundan dolayı 1994 yılı gelir ve kurumlar vergisinin kesinleşmesinden önce 1.2.1995 tarihinde yürürlüğe konulan Bakanlar Kurulu kararıyla yeni fon oranlarının 1994 takvim yılı vergilerine de uygulanacağına ilişkin dava konusu 2. maddesinde ve bu düzenleme uyarınca %10 oranı üzerinden fon tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Davacı, anılan kararın temyizen incelenip bozulmasını istemektedir. 3824 sayılı Yasanın 18. maddesiyle kazanç ve iratlarını yıllık beyanname ile beyan eden gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin gelir ve kurumlar vergisinin %10'u oranında ayrıca fon payı ödeyecekleri hükme bağlanmış, belirlenen %10 oranını sıfır (0)'a kadar indirmeye ve tekrar yasal oranına kadar yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır. Bakanlar Kurulu da daha önce 92/3900 sayılı kararla %1 olarak belirlediği fon oranını 12.1.1995 gün ve 95/6428 sayılı Kararnamenin eki kararın 1. maddesi ile %10 olarak saptamış ve bu payın yasayla kurulmuş olan Savunma Sanayii Destekleme Fonu. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu, Çıraklık Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme ve Yaygınlaştırma Fonu arasında hangi oranlar dahilinde dağıtılacağını belirlemiştir. 95/6428 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Eki Kararın 2. maddesinde "Bu karar, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 1994 takvim yılı gelir vergisine ilişkin olarak bu kararın yayımından itibaren yıllık, münferit, özel veya Gelir Vergisi Kanununun 94/6 ıncı maddesi uyarınca verilen muhtasar beyanname ile beyan etmeleri gereken gelirler üzerinden hesaplanan vergiler hakkında da uygulanır" hükmü yer almıştır. İdari işlemler yürürlüğe girdikleri andan itibaren hukuki etkilerini gösterirler ve idari işlemlerin geriye yürümezliği ilkesi, gerek yargısal kararlar gerekse öğretide kabul edilmiş bir idare hukuku kuralıdır. Bakanlar Kuruluna yasayla tanınan düzenleme yetkisinin geçmişe yürümezlik ve belirlilik unsurlarını içeren hukuki güvenlik ilkesine uygun kullanılması hukuk devleti olmanın doğal ve zorunlu gereğidir. Dava konusu kararname kapsamındaki fonların gelir ve kurumlar vergisi üzerinden, belirlenen oranlarda alınan mali yükümlülük olduğu dikkate alındığında vergilendirme dönemi sona erdikten sonra daha önce belirlenen ve duyurulan yükümlülüklerin artırılmasının geçmişe yürümezlik ve belirlilik unsurlarını içeren hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaştırılmasına olanak bulunmamaktadır. Her ne kadar fonların matrahını oluşturan vergilerin düzenleyici işlemin yürürlük tarihi olan 1.2.1995 tarihinden sonra beyannamelerin verildiği Wart ve Nisan 1995 tarihlerinde kesinleştiği, bu itibarla düzenlemenin geçmişe yürür nitelikte olmadığı öne sürülmekte ise da; yükümlülerin 1994 yılında faaliyetlerini %7 fon oranına göre düzenlemiş olmaları, vergilendirme döneminin 31.12.1994 tarihinde bitmesi, bilançoların bu tarihte kapatılması, dolayısıyla 31.12.1994 tarihindeki kazanç ve "irat esas alınarak vergi tahakkuk ettirilmesi, başka bir deyişle beyannamenin bu tarihten sonra verilmesinin tahakkuk edecek vergi miktarının buna bağlı olarak fonun matrahının değiştirilmesine olanak bulunmaması nedeniyle vergi beyanname tarihinin ya da tahakkuk tarihinin esas alınarak düzenleme yapılabileceği kabul edilemez. Bu itibarla, 1.2.1995 tarihinde yürürlüğe giren, fon oranının artırılmasına ilişkin 95/6428 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Eki Kararın, 1994 takvim yılı gelirlerine ilişkin vergiler hakkında da uygulanacağına ilişkin 2. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığından iptali ve bu karara dayanılarak fazladan tahsil edilen fonun davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; davacının temyiz isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesince verilen 18.2.1997 günlü, E:1995/2885, K:1997/404 sayılı kararının bozulmasına, dosyanın adı geçen daireye gönderilmesine 15.1.1999 günü oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, temyiz dilekçesinde ileri sürülen hususların kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin reddi ve daire kararının onanması oyuyla, karara karşıyız.