İlk Derece Mahkemesi 1988/49 E. 1989/28 K.

Davacı : ............. Davalılar : 1- Maliye ve Gümrük Bakanlığı 2- T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü Davanın Özeti : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile aynı Kanunun Ek Geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara 1988 Mali Yılında ödenecek yan ödeme ve özel hizmet tazminatlarını belirleyen 30.12.1987 günlü 87/12461 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 8 inci maddesinde yer alan " ........... bulundukları kurumda aynı Unvanlı memurlar için....." ibaresi ile, özel hizmet tazminatının, Kararnameye ekli II sayılı cetvelin Üst Yönelim Bölümünün 5. Grubunun 12 inci sırasından ve %30 olarak ödenmesi gerekirken %22 olarak ödenmesine ilişkin Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü işleminin; Emekli Sandığı Personel ve Eğitim Dairesinde 2. derece kadrolu başkan yardımcısı iken, 84/8360 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu kadronun 2. derece şube müdürü kadrosuna dönüştürüldüğü 4.12.1984 tarihinde 2. derece şube müdürü kadrosuna atamasının yapıldığı, 30.7.1987 tarihinde 1. derecenin 1. kademesine (+900) ek gösterge ile kazanılmış hak aylığının yükseltildiği, ancak, kurumunda aynı unvan ve dereceli kadro bulunmaması nedeniyle yükselinen derece için öngörülen özel hizmet tazminatından yararlandırılmadığı, oysa 657 sayılı Kanunun 67 inci maddesine göre kazanılmış hak aylığının yükseltilmesinde üst derece boş kadro ya da Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünde 1. derece şube müdür kadrosu bulunup bulunmadığı hususunun araştırılmadığı, anılan 67. inci maddenin 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesi ile değiştirilmesinin asıl amacının, derece yükselmesi için aranan şartları taşımakla birlikte üst derecelerde boş kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıklarının, öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla, işgal etmekte oldukları kadronun bir üst derecesine yükseltilmelerini sağlamak olduğu, kendisine yapılan uygulamanın eşitlik ilkesi ile bağdaşmadığı iddialarıyla iptali ve 1.1.1988 tarihi itibariyle 1. derece kadrolu şube müdürlerine ödenmesi öngörülen oranda ödenmeyen özel hizmet tazminatı farklarının faiziyle birlikte ödenmesi istenilmektedir. Davalı Maliye ve Gümrük Bakanlığının Savunmasının Özeti : Kararname ve bu Kararname ile ilgili 103 seri no'lu Devlet memurları Kanunu Genel Tebliğinde, konu ile ilgili açıklamaların yer aldığı, ilgililere kazanılmış hak aylık dereceleri esas alınarak ödeme yapılabilmesi için, kazanılmış hak aylık derecelerinin, kurumunda boş kadro bulunmaması nedeniyle 657 sayılı Kanunun değişik 67 inci maddesi uyarınca bir üst dereceye yükseltilmesi ve o kurumda, aynı unvanlı ve dereceli kadronun bulunmasının gerektiği, bu koşullar ile, aynı unvan ve dereceli kadroları işgal eden memurlardan, 657 sayılı Kanunun değişik 67 inci maddesine göre kazanılmış hak aylık dereceleri yükseltilenler için, bu madde ile getirilen aylık ve ek gösterge gibi farklılıkların zam ve tazminatlar yönünden dengelenmesinin amaçlandığı belirtilerek, davanın reddi savunulmaktadır. Davalı T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün Savunmasının Özeti : Usul yönünden davanın süresi içinde açılmadığı, esas yönünden ise, davacıya Kararnameye ekli II sayılı cetvelin Üst Yönetim Bölümünün 5. Grubunun 12. sırasında sayılan personel İçin öngörülen %30 oranındaki özel hizmet tazminatı ödenmesine, idarelerinde 1. derece şube müdürü kadrosunun bulunmaması ve mevcut olan 1.derece bölge müdürü ile eşit kabul edilmesinin ise yetki ve sorumluluk bakımından benzer, eşit görevler olmaması nedeniyle olanaksız bulunduğu belirtilerek ve Maliye ve Gümrük Bakanlığı savunmasında öngörülen hususlar benimsenerek, davanın reddi savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi : Suna Türkoğlu Danıştay Savcısı Sevil Engin'in Düşüncesi : GlH Sınıfında 2. dereceli Şube Müdürü kadrosunda çalışırken 657 sayılı Yasanın 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 67 inci maddesi uyarınca kazanılmış hak aylığı 30.7.1987 tarihinde 1.derecenin 1.kademesine yükseltilen davacı, kurumunda aynı unvan ve dereceli kadro bulunmaması nedeniyle yükselinen derece için öngörülen özel hizmet tazminatından yararlandırılmamasına ilişkin işlem ile bu işleme dayanak olan 1988 yılına ait yan ödeme kararnamesinin 8 inci maddesinin "bulundukları kurumda aynı unvanlı memurlar için" ibaresinin iptalini ve özel Hizmet Tazminatının ödenmesinde 1.1.1988 tarihinden itibaren 1.derece şube müdürleri için öngörülen %30 oranının kabul edilerek farkların %30 yasal faiz ile birlikte ödenmesini istemektedir. Davalı Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün süre defi yerinde görülmemiştir. 657 sayılı Yasanın 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 67 inci maddesinde, "Diğer şartları taşımakla birlikte üst derecelerde boş kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıkları, öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla işgal etmekte oldukları kadroların bir üst derecesine yükseltilebilir" hükmü yer almaktadır. 30.12.1987 günlü 87/12461 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 8 inci maddesi ise "Üst derecelerde boş kadro bulunmaması nedeniyle derece yükselmesi yapamayan ve kazanılmış hak aylıkları 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 67 inci maddesi uyarınca bir üst dereceye yükseltilen memurların iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve mali sorumluluk tazminatı ile özel hizmet tazminatları, yükselinen derecede bulundukları durumda aynı unvanlı memurlar için öngörülen puan ve oranlar esas alınarak ödenir" hükmünü taşımaktadır. Kurumunda boş kadro bulunmaması nedeniyle kazanılmış hak aylık dereceleri 657 sayılı Yasanın değişik 67 inci maddesi uyarınca bir üst dereceye yükseltilmiş olanlara kazanılmış hak aylık dereceleri esas alınarak zam ve tazminatların ödenebilmesi için bulundukları kamu kurumunda aynı unvanlı ve dereceli kadronun bulunması gerektiği yolundaki düzenlerce ile, idari yargıya bağlı olarak görevlerin yetki, sorumluluk ve nitelikleri dikkate alınarak ödenen zam ve tazminatların, aynı unvan ve dereceli kadroları işgal eden memurlardan sözü edilen 67 inci maddeye göre kazanılmış hak aylık dereceleri yükseltilen için aylık yönünden getirilen farklılıkların, yetki ve sorumluluk bakımından benzer veya eşit görevler arasında zam ve tazminatlar yönünden dengelenmesi amaçlandığından, iptali istenen ibarede kanuna aykırılık görülmediği gibi, davacının çalıştığı kurumda, 1.dereceli Şube Müdürü kadrosunun olmaması nedeniyle yükseldiği derece için öngörülen özel hizmet tazminatından yararlandırılmamasına ilişkin işlemde de mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle yasal dayanaktan yoksun davanın reddi gereceği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay idari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: Dava, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile aynı Kanunun Ek Geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara 1988 Mali Yılında hangi görevler için ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ile mali sorumluluk tazminatı ile özel hizmet tazminatı verileceğini belirleyen 30.12.1987 günlü 87/12461 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli "Karar" m 8 inci maddesinde yer alan " ........... bulundukları kurumda aynı unvanlı memurlar için......" ibaresi ile özel hizmet tazminatının, Kararnameye ekli II sayılı cetvelin Üst Yönetim bölümünün 5. Grubunun 12. sırasından ve %30 oranı üzerinden ödenmesi gerekirden %22 olarak ödenmesine ilişkin Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü işleminin iptali ve 1.1.1988 tarihinden itibaren noksan ödenen özel hizmet tazminatı farklarının faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün süre itirazı yerinde görülmemiştir. Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 2.derece şube müdürü kadrosunda yasal bekleme süresini tamamlaması üzerine, 657 sayılı Kanunun 67 inci maddesi uyarınca, 30.7.1987 tarihinde kazanılmış hak aylığının 1.derecenin 1.kademesi +900 ek göstergeye yükseltildiği ancak Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında 1.derece şube müdürü kadrosu bulunmadığından, kadrosunun 2.derece şube müdürü olduğu ve 1988 yılı yan ödeme kararnamesinin ekli II sayılı cetvelin Üst Yönetim Bölümünde 6.Grubun 7. sırasında yer alan ve 2.derece şube müdürleri için öngörülen %22 oranında özel hizmet tazminatı aldığı anlaşılmaktadır. 657 sayılı Devlet memurları Kanununun, Kadrosuzluk Sebebiyle Derece Yükselmesi Yapamayanların Aylıkları başlığını taşıyan değişik 67 inci maddesi "Diğer şartlan taşımakla birlikte üst derecelerde boş kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıkları, öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla işgal etmekte oldukları kadroların bir üst derecesine yükseltilebilir." hükmünü taşımaktadır. Aynı Kanunun zam ve tazminatlarla ilgili değişik Ek Maddesinde ise, görevlerinin yetki, sorumluluk ve nitelikleri dikkate alınarak, kurumların üst yönetim görevlilerinden 3, 2 ve 1.derece kadrolarında bulunanlara, kanunda gösterilen üst sınırlar içinde kalmak koşuluyla ve Bakanlar Kurulunca belirlenecek esas ve ölçüler dahilinde özel hizmet tazminatı ödeneceği hükme bağlanmaktadır. 657 sayılı Kanun ile bu Kanunun Ek Geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara 1988 Mali Yılında ödenecek Yan Ödeme ve özel hizmet tazminatlarını ve ödemelerle ilgili esasları belirleyen 30.12.1987 günlü 87/12461 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 8 inci maddesinde ise "üst derecelerde boş kadro bulunmaması nedeniyle derece yükselmesi yapamayan ve kazanılmış hak aylıkları 657 sayılı Devlet memurları Kanununun değişik 67 inci maddesi uyarınca bir üst dereceye yükseltilen memurların iş Güçlüğü, iş Riski, Temininde Güçlük Zammı ve Mali Sorumluluk tazminatı ile özel Hizmet Tazminatları, yükselinen derecede bulundukları kurumda aynı unvanlı memurlar için öngörülen puan ve oranlar esas alınarak ödenir" hükmü yer almaktadır. Bu hüküm ile, 657 sayılı Kanunun Zam ve Tazminatlarla ilgili değişik Ek Maddesi ile kurumların üst yönetim görevlileri için öngörülen kadro derecesi koşuluna, aynı Kanunun değişik 67 inci maddesinin aylıklar için getirmiş olduğu hüküm uygulanarak esneklik getirilmiş ve yükselme koşullarını taşımakla beraber kadrosuzluk nedeniyle yükselemiyenlerin, kazanılmış hak aylıkları ile birlikte tazminatlarının da yükselinen derecede bulundukları kurumda aynı unvanlı memurlar için öngörülen puan ve oranlar esas alınarak ödenmesi sağlanmıştır. Aksi halde özel hizmet tazminatının ödenmesinde, kurumların üst yönetim görevlileri için ilk üç derece kadroda bulunma koşulunu arayan zam ve tazminatlarla ilgili ek madde ile 67 inci madde arasında bağlantı kurma bakımından boşluk doğabilecektir. Kararname ile, yükselinen derecede bulundukları kurumda aynı unvanlı memurlar için öngörülen puan ve oranların esas alınması işe, idari yargıya bağlı olarak, görevlerin yetki, sorumluluk ve nitelikleri dikkate alınarak ödenmesi öngörülen, özel hizmet tazminatı açısından, kurumların kadro düzenlemesinin gözönünde bulundurulması gerekliliğinden doğmakta ve esasen zam ve tazminatlarla ilgili değişik ek maddede dayanağını bulmaktadır. Uyuşmazlığa, uygulama işlemi yönünden bakıldığında ise; aynı kurumda bulunan başka unvanlı kadrolara ya da başka kurumlarda bulunan yanı unvanlı kadrolara kıyaslama yapmak suretiyle özel hizmet tazminatı ödenmesine yasal olarak bulunmadığından, kazanılmış hak aylığı 1.derece olmasına karşın, 2.derece kadrolu şube müdürü olan davacıya kurumda 1.derecede şube müdürü kadro unvanı bulunmadığı halde, bu kadro unvanı için öngörülen özel hizmet tazminatı ödenmesi isteminin reddinde düzenlemelere aykırılık söz konusu değildir. Açıklanan nedenlerle davanın reddine, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.300.-lira vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılardan T.C.Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne verilmesine ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına 7.4.1989 günü oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY 657 sayılı Kanunun zam ve tazminatlarla ilgili değişik Ek Maddesine göre ve görevlerinin yetki, sorumluluk ve nitelikleri dikkate alınarak ödenmesi öngörülen özel hizmet tazminatına hak kazanmada ve bunların ödenmesinde, aylıklara ilişkin hükümlerin uygulanacağı, anılan yasa maddesinde çok açık bir şekilde hüküm altına alınmıştır. Yine aynı madde uyarınca kurumların üst yönetim görevlilerinden ilk üç derecede bulunanlar üst sınırları Kanunda gösterilen oranlar içinde kalmak koşuluyla Bakanlar Kurulunca tespit edilecek oranda özel hizmet tazminatını almaya hak kazanırlar. 657 sayılı Kanun, aylığı, "Bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen para" olarak tanımlamaktadır. Bu halde de hem aylık, hem de "hak kazanmada ve bunların ödenmesinde" aylıklara ilişkin hükümlerin uygulanacağı özel hizmet tazminatı esasen yasa gereği kadroya bağlanmıştır. Ancak yine aynı Yasa 67 inci maddesinde, kadrosuzluk sebebiyle derece yükselmesi yapamayanların aylıkları için özel bir düzenleme getirmiş ve diğer şartları taşımakla birlikte üst derecelerde boş kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıklarının öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla işgal etmekte oldukları kadroların bir üst derecesine yükseltilebileceğini hüküm altına alarak, bu durumdaki memurlar için, kadro koşulunu kaldırmıştır. Bu durumda, yasanın tanıdığı bir hak sonucunda kazanılmış hak aylığı için aranmayan kadro koşulunun, aylığa ilişkin hükümlere göre hak kazandığı özel hizmet tazminatının ödenmesinde aranması ve bu tazminatın kadro koşuluna bağlanması 657 sayılı Kanuna aykırılık oluşturmaktadır. Açıklanan nedenlerle davanın kabulü ve kararname hükmü ile uygulama işleminin iptali oyuyla karara karşıyız.