Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 2025/617 E. 2025/1137 K.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

1. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/617

KARAR NO : 2025/1137

KARAR TARİHİ : 26/06/2025

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 21/12/2022

NUMARASI : 2021/231 Esas - 2022/768 Karar

DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklı)

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin yatırım programında yer alan ...-... Enerji İletim Hattının davalı şirket tarafından tamamlandığını ve hattın kesin kabulünün yapıldığını, hattın yapımı sırasında Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. madde kapsamında belirtilen şekillerde yol yapımı için 109.560,31 m2 ve 87.800,66 m2 alanında iki adet kesim izni alındığını, teşekkülü ve yüklenici firmalar arasında imzalanmış olan sözleşmenin İdari Şartname kısmının 50. maddesinde "Teklif fiyatları, şartname ve yönetmeliklere göre işin tamamlanması için geçici olarak açılacak her türlü hizmet yollarında (ormanlık kısımlar dahil) yapılacak tüm masraflar, harçlar ve vergiler vs." hükmü yer aldığını, buna göre yüklenici firmaların hat yapımı esnasında yol izin bedellerini Orman Bölge Müdürlüğüne ödemesi gerektiğini, ancak firma tarafından ödenmesi gereken bu yol izin bedelleri ekte sunulan dekontlar ile sehven Bölge Müdürlüğünce ödendiğini, yapılan yersiz ödemenin ekte sunulan yazı ile davalıdan talep edilmesine rağmen taraflarına ödeme yapılmadığını, davalı yükleniciye ihale edilen hattın ihale bedeli içinde orman izin bedelleri de mevcut olduğunu, davalının şartnameyi inceleyip kabul ederek teklif sunmuş olduğu tarafına ödenen hakediş tutarındaki kalemler içinde orman izin bedellerinin de mevcut olduğunu, buna rağmen orman izin bedellerinin müvekkili kurumca ödenmesi karşılığında haksız ödeme yapılmış olduğunu, müvekkili kurumca her ne kadar haksız ödenen 384.199,49 TL'nin iadesi talep edilmişse de davalı Şirket tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, taraflarınca yapılan ticari davalarda zorunlu arabulucu başvurusunda Erzurum Arabuluculuk Bürosunun 2021/... dosya numarasında anlaşmazlık tutanağı düzenlendiğini, bu nedenlerle 384.199,49 TL alacağın ticari avans faiziyle tahsiline ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenilmesine karar verlmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Enerji Makina Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle davacının dilekçesinde yer verdiği "orman izinleri bedelleri" kavramına bir açıklık getirmek gerektiğini, zira işbu davada esas alınacak 6831 sayılı Orman Kanunu, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve bunlara bağlı yönetmelikler ile taraflar arasında akdedilen 10.07.2014 tarihli "... Referanslı 154 Kv'luk (63 KM) Tek Devre 1272 MCM İletkenli ... - ... ...Hattı Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis İşi" sözleşmesinde böyle bir bedele yer verilmediğini, mevzuatta bu bedeller haricinde "orman izin bedelleri" adı altında başkaca bir bedel alınmasına hükmedilmediğini, müvekkili şirketin yukarıda adı geçen sözleşme ile sözleşme konusu tesislerin yapım işini üstlenmiş bir yüklenici olduğunu, diğer bir deyişle yapımını üstlendiği tesislerde malik veya hak sahibi olmadığını, kaldı ki müvekkili şirketin ekte sunulan kesin kabul tutanağı ile söz konusu sözleşmede üstlendiği tüm işleri tamamlayarak davacıya kesin teslim yaptığını, idare tarafından her yıl alınacak bir bedel olan arazi izin bedelinin tesislerin maliki veya hak sahibi olmayan yüklenici müvekkilden tahsilinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI;

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, "Tüm deliller birlikte değerlendirildiğine; dava ...-... Enerji iletim hattının yapılması için gereken, Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. maddeleri kapsamında belirtilen şekillerde yol yapımı için hat güzergâhı dışında kalan yollar için arazi kullanım bedellerinin davacı idare tarafından ödenmesi nedeniyle davalıdan tahsili istemine ilişkindir. Mahkememizce dosyanın alanında uzman bilirkişiye tevdi edildiği, düzenlenen raporda davacı şirket tarafında hat güzergâhı dışında kalan yollar için arazi kullanım bedeli olarak 384.198,49 TL ödeme yapıldığının tespit edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin ekinde bulunan şartnamenin 3.1 maddesinde belirtildiği üzere bu ücretin davalı yüklenici şirketler tarafından ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin ekinde bulunan ve tarafların imzasının bulunduğu Tel Çekimi Teknik Şartnamesinin 3.1 maddesi "Güzergah ile ilgili irtifak hakkı tesisi, buna ilişkin masraflar, güzergah boyunca Yükleniciye sürekli çalışma imkanının sağlanması, güzergahtaki ağaçların kesim izninin temini ve sadece güzergah üzerindeki ormanlık alanlar için Orman Genel Müdürlüğünün yerel birimlerine ödenecek ağaç bedelleri ile istimlak edilecek direk yeri üzerinde bulunan her türlü ağaç ve bitki bedelleri iş sahibinin sorumluluğunda olacaktır. Güzergah dışındaki ormanlık alanlarda yapılacak ağaç kesimleri ile güzergah boyunca 3. şahıslara ait her türlü ağaç ve bitki örtüsünün bedeli yüklenici tarafından ödenecektir." şeklinde düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin ekinde bulunan şartnamede açıkça hat güzergahı dışında kalan arazi kullanım bedeli, ağaç kesim bedellerinin yüklenici tarafından ödeneceği kararlaştırılmıştır. Alanında uzman bilirkişi tarafından düzenlenen raporda da dava konusu bedelin davacı idare tarafından hat güzergahı dışındaki alanlar için ödendiği ve bunun sorumluluğunun davalı yüklenici şirketlere ait olduğu belirlendiğinden davanın kabulü ile; 384.199,49 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Bilirkişi raporunda davalılar tarafından ödenmesi gereken bedelin sehven 384.198,49 TL olduğu belirtilmiş ise de, Mahkememizce yapılan hesaplamada davacı tarafından sunulan dekontların toplamının 384.199,49 TL olduğu tespit edilmiş ve dava bu bedel üzerinden kabul edilmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-Davanın kabulü ile; 384.199,49 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:

Davalı ... Enerji Makina San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkemece keşif ve itirazları doğrultusunda yeniden bilirkişi raporu alınması taleplerini dikkate almadığını, esası etkileyecek şekildeki delillerin dosya arasına alınmadan karar verildiğini, bilirkişi heyetinin davacı kurumun beyanı doğrultusunda rapor hazırladığını, ödenen bedelin henüz proje aşamasında hesaplandığını, bu bedelin davacı tarafça harita üzerinde keyfi olarak yapılan bir hesaplama neticesinde elde edildiğini, bilirkişi heyetinin bu durumu dikkate almadan rapor hazırladığını, davacı kurumca söz konusu bedele konu orman yollarının ölçümlerinin yapıldığını, bu ölçümler neticesinde ... Bölgesi Yol Alanları 16.141 m2, ... Bölgesi Yol Alanları 54.331 m2 olmak üzere hesaplandığını, davacı kurumun bu bedeli 10 metrelik yol genişliği üzerinden ödediğini, ancak yol genişliklerinin 5 metre olduğunun taraflarca tutanak altına alındığını, yalnızca bu ölçümler dahi orman yollarının genişliğinin yarı oranında düştüğünü ortaya koyduğunu, fakat bilirkişi heyince bu hususlarında göz ardı edildiğini, bilirkişi heyetinin dosyaya hiçbir uzmanlık katkısını sunmadığını, hukuki değerlendirme ve niteleme yaparak adeta kendisini mahkeme yerine koyarak rapor hazırladığını, raporun hükme esas alınamayacağını, fakat mahkemece tüm bu hususlara yapılan itirazlarının dikkate alınmadığını, müvekkili şirketin sözleşme ile tesislerin yapım işini üstlendiğini, bu tesislerini maliki veya hak sahibi olmadığını, üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirerek tesisin kesin teslimini yaptığını, bu kapsamda her yıl alınacak bir bedel olan arazi izin bedelinin tesislerin maliki veya hak sahibi olmayan yüklenici müvekkilinden tahsilinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ayrıca bu bedelin müvekkilinin ödemesine ilişkin herhangi bir maddenin sözleşmede bulunmadığını, ayrıca saha teslimine ilişkin yükümlülük davacıda olduğundan yer teslimine dair ödenecek her türlü izin bedeli de davacının sorumluluğunda olduğunu, bu izinlere ilişkin ödemelerin sehven değil sözleşme gereği yapıldığını, şartnamenin "Yükleniciye ait giderler" başlıklı 27. maddesi kapsamında yükleniciye ait giderlerin açıkça yazıldığını, ancak bu giderler içerisinde davacı tarafın taleplerinin hiçbirisinin bulunmadığını, müvekkili şirketin tüm şartname kurallarına uyduğunu, işin teslimini de bu çerçevede gerçekleştirdiğini, fakat davacı tarafın kendi yükümlülüğünde bulunan bedelleri dahi müvekkilinden talep ettiğini, mahkemece tüm bu hususların dikkate alınmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılması talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;

Dava, (iddianın ileri sürülüş biçimi ve niteliğine göre) eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ilişkindir.

Taraflar arasında yapılan eser sözleşmesi gereğince, ...-... Enerji İletim Hattının davalı şirketler (adi ortaklık) tarafından tamamlandığını ve hattın kesin kabulünün yapıldığını, hattın yapımı sırasında Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. madde kapsamında belirtilen şekillerde yol yapımı için 109.560,31 m2 ve 87.800,66 m2 alanında iki adet kesim izni alındığını, yüklenici firmalar ile imzalanmış olan sözleşmenin idari şartname kısmının 50. maddesine göre, yüklenici firmaların hat yapımı esnasında yol izin bedellerini Orman Bölge Müdürlüğüne ödemesi gerektiğini, ancak firma tarafından ödenmesi gereken bu yol izin bedellerinin kendilerince sehven ödendiğini, yapılan yersiz ödemenin davalılardan talep edilmesine rağmen taraflarına ödeme yapılmadığını, davalı yüklenicilere ihale edilen hattın ihale bedeli içinde orman izin bedelleri de mevcut olduğunu buna rağmen orman izin bedellerinin müvekkili kurumca ödenmesi karşılığında haksız ödeme yapılmış olduğunu, haksız ödenen 384.199,49 TL'nin faiziyle tahsili talep olunmuştur.

Mahkemece yukarıda belirtilen gerekçe dahilinde davanın kabulüne karar verilmiş, kararı davalı ... Enerji Mak. San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca kamu düzeni ve istinaf sebepleri ile sınırlı olmak üzere yapılan inceleme sonunda; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara göre, ilk derece mahkemesi kararında, tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, mahkemece aldırılan bilirkişinin raporunun objektif ve denetime elverişli olduğu, yapılacak keşifin dosyaya bir yenilik katmayacağı, imzalanan sözleşmedeki projeye göre izinlerin alındığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun bulunduğu anlaşılmakla davalı ... Enerji Mak. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353-(1)/b-1.madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı ... Enerji Mak. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/231 Esas - 2022/768 Karar

sayılı kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun, HMK’nın 353-(1)/b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gereken 26.244,70TL nispi istinaf karar harcından başta peşin alınan 6.561,20TL'nin mahsubu ile eksik kalan 19.683,50TL'nin davalı ... Enerji Mak. San. ve Tic. A.Ş.'den alınarak hazineye irat kaydına,

3-İstinaf aşamasında davacı gider avansından karşılandığı anlaşılan 118,25TL yargılama giderinin davalı ... Enerji Mak. San. ve Tic. A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine, diğer giderlerin davalı ... Enerji Mak. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-Karar tebliğinin Dairemizce, kesinleştirme, harç ve gider avansın ikmal ve iadesine ilişkin işlemlerin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK 'nun 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.26.06.2025