Bölge Adliye Mahkemesi 2025/126 E. 2025/830 K. – Eser Sözleşmesinden

T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/126 KARAR NO : 2025/830 KARAR TARİHİ : 23/05/2025 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 23/05/2025

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN :... (...) ÜYE :... (...) ÜYE :... (...) KATİP :... (...)

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVA TARİHİ : 17/08/2020 KARAR TARİHİ : 04/10/2024 NUMARASI : 2020/438 Esas - 2024/716 Karar

DAVACI : ... - ... VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... - ... VEKİLİ : Av. ... - ... 2- ... - ... ... VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili

HÜKÜM : Kararın kaldırılması-Gönderme İSTİNAF EDEN : Davacı vekili - Davalı ... vekili

Taraflar arasındaki "Eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili" davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı ve davalı ... tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin şirketinin resmi alt yüklenici olduğuna dair belgeleri dava dilekçesi ekinde sunduğunu, ayrıca ihale edilen işin yapımını üstlendiğine dair yazılı sözleşmeyi de sunduklarını, söz konusu sözleşmeye dayalı olarak müvekkili tarafından yapılan işlerin bir kısmı için düzenlenen faturaların olduğunu ve bu faturaların itiraza uğramayarak büyük bir kısmının ödendiğini ispat ettiklerini, Gebze 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 2020/20 Hukuk Değişik İş Dosyasında bilirkişiler marifetinde iş sahasının gezildiğini ve müvekkilinin yapmış olduğu işler ile alacağı bedelin yaklaşık olarak hesap edildiğini, sunulan bilirkişi raporunda müvekkili tarafından yapılan toplam işin 545.531,00 tl olduğunu, buna karşılık yapılan ödemelerin 249.394200 tl olduğunu, ödenmeyen bedelin ise 296.137 tl olduğunun tespit edildiğini, sunmuş oldukları ödeme dekontlarında açıklama olarak cari ödeme yazdığını, bu durumun taraflar arasında cari hesap tutulduğunu gösterdiğini, Mersin 13.Noterliğinin 03/06/2020 tarihli ... Yevmiye Numarası ile ihtarname gönderilmiş olduğunu, tedbir taleplerinin kabul edilmesini talep ettiklerini, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle haklarının elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceğini, tedbir talep eden tarafın dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebinin ve türünün açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğunu, müvekkilinin şirketinin resmi alt yüklenici olduğuna dair belge, yazılı sözleşme, özel amaçlı tespit tutanakları ve Gebze 1.Sulh Hukuk Mahkemesine ait 2020/20 Değişik iş dosyasında bilirkişi raporu ile davalarının esası yönünden haklılıklarının yaklaşık olarak ispat edildiğini, işin bitmek üzere olduğunu, hak edişler ödendiğinde müvekkilinin şirketinin alacağını tahsil etmesinin imkânsız hale geleceğini, tedbir taleplerinin kabulü ile Aksal Müteahhitlik İnş.taah.turzm.elek.san.tic,ltd.şti.'nin UYAP sisteminden adına kayıtlı araç ve gayrimenkullere tedbir konulmasını ve Aksal Müteah...Tic.Ltd.Şti.'nin Kocaeli Büyük Şehir Belediye Başkanlığı'ndan olan alacağına ve göstermiş olduğu teminatına tedbir konulmasını talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı Aksal Müteah...Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde; davacı ile müvekkilinin şirketi arasında yapılan sözleşme gereğince yetkili mahkemenin Mersin Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle yetki itirazları bulunduğunu, davacı tarafından yaptırılan ve müvekkili şirkete tebliğ edilmeyen ve yine davacı tarafça dosyaya sunulan Gebze 1.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2020/20 Değişik İş dosyasında davacının 545.531,00 TL'lik iş yapmış olduklarını ve buna karşılık yapılan ödemelerin 249.394,00 TL olduğunu, ödenmeyen bedelin ise 296.137,00 TL olduğunun tespit edildiğinin belirtildiğinin, fakat kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının tarar kendince alacağını tespit etmiş olmasına rağmen 10.000,00 TL lik belirsiz alacak davası açmasının aykırı olduğunu, harcın tamamlatılması gerektiğini, bu nedenle bu hususun göz önüne alınmasını talep etmişlerdir, müvekkili ile davacı şirket arasında alt yüklenici sözleşmesi imzalandığını, davacı şirket tarafından işe başlandığını, fakat bir süre sonra işe devam edemeyeceği nedeniyle 13.05.2020 tarihinde diğer davalı ... Başkanlığına Başvurarak sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, müvekkili tarafından davacıya tüm hak edişlerin ödenmiş olduğunu, müvekkilinin davacıya bir borcu bulunmadığını, müvekkili ile davacı şirket arasında yapılan sözleşmede davacının yapacağı iş kalemleri ve bedellerinin ayrıntıları ile düzenlendiğini, davacının fazladan yaptığı bir iş olmadığını, yaptığı işlerden dolayı ödenmeyen bir alacağının bulunmadığını, aksine işi yarım bırakmasından dolayı müvekkilinin şirketinde zaman kaybı oluştuğunu, bu nedenle diğer davalı ... ile sıkıntı yaşandığını, davacı tarafça müvekkilinin şirketine yapılmayan işlerle ilgili fatura gönderildiğini, müvekkili şirketçe Mersin 2. Noterliği 08/06/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin fatura kabul edilmeyerek davacıya iade edildiğini, davanın Mersin Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesini, Mahkeme aksi kanaatte ise davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafça diğer davalı yüklenici firmanın, Aksal Müteahhitlik İnşaat Taahhüt Petrol Elektrik San. Tic. Ltd. Şti. ile müvekkilinin Büyükşehir Belediyesi aleyhine esas numarası belirtilen dosya ile alacak davası açıldığını, söz konusu davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava dilekçesindeki iddiaları tümden reddettiklerini, açılan davayı kabul etmediklerini bildirdiklerini, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davanın açıldığı tarihte davalının ikametgahının bulunduğu yerde açılması gerektiğini, bunun bir genel yetki kuralı olduğunu, ayrıca sözleşmede yetkili mahkeme kararlaştırılmışsa davanın başka yerde açılamayacağını, bunun da özel yetki kuralı olduğnu, bu bakımdan Gebze Adliyesi sınırları içerisinde açılmasının hukuka ve usüle aykırı ve hatalı olduğunu, müvekkilinin idaresinin adresinin Kocaeli il merkezi sınırları içerisinde olduğunu, ayrıca söz konusu ihaleye ait sözleşmede ihtilaf halinde Kocaeli Mahkeme ve İcra dairelerinin yetkili ve görevli olduğunun kararlaştırıldığını, bu kapsamda yetki itirazlarının bulunduğunu, açılan davanın yetki yönünden reddine karar verilmesini ve talep halinde dosyanın yetkili ve görevli yer olan Kocaeli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi talep ettiklerini, müvekkilinin ilgili yasalar ve mevzuat gereğince, yetki ve görev alanına giren yerlerde, gerekli ve ihtiyaç duyulan proje ve hizmetleri, Kamu İhale Yöntemi ile ihaleye çıkarak, ihaleyi kazanan Yüklenici Firmalar vasıtasıyla gördürdüğünü, bu suretle kamu hizmetini yerine getirmeye çalıştığını, bu haliyle müvekkilinin tacir olmadığını, yaptığı işin ticari nitelikte olmadığını, bu kapsamda davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmasının hukuka ve usüle aykırı olduğunu, somut olayda uyuşmazlığa konu davanın görüm ve çözüm yerinin Asliye Ticaret Mahkemeleri olmadığını, Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, huzurdaki davada müvekkiline karşı husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilince Gebze İlçesi ... Ada ... Parselde Bulunan Binanın Akademi Lisesine Dönüştürülmesi işi ile ilgili diğer davalı Aksal Müteahhitlik İnşaat Taahhüt Petrol Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.ile sözleşme imzalandığırı, 09.12.2019 tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlandığını, diğer davalı yüklenici firmanın Kamu İhale Yasası ve YİGŞ’nde mevcut düzenleme kapsamında anılan ihaleye ait bazı işleri gördürmek maksadıyla, 30.12.2019 tarihinde ihale makamı olan müvekkiline Alt Yüklenici başvurusunda bulunduğuru, ilgili bilgi ve belgeler incelendikten sonra, 07.01.2020 tarihi itibarı ile Alt Yüklenici davacı Firma Ülkem Elektrik Mimarlık İnşaat Taah. Turizm Tic. Ltd. Şti. onaylanmdığını, işin devamı sırasında 13.05.2020 tarihinde Yüklenici firma ve Alt Yüklenici Firma Sözleşmelerinin feshedildiğinin müvekkiline bildirildiğini, müvekkili tarafından söz konusu ihale kapsamında yapılan işlerin, imalatlar karşılığında diğer davalı yüklenici firmaya, toplamda 8 hakediş düzenlendiğini ve ödendiğini, anılan ihale ile ilgili yapılan tüm işlere, imalatlara ait hakedişlerin tamamının müvekkili tarafından diğer davalı yüklenici firmaya ödendiğini, söz konusu ihale ile ilgili müvekkilinin ödeyeceği bir bedel kalmadığını, davacı taşeron firma ile diğer davalı yüklenici firma arasındaki sözleşmeden kaynaklanan fesih v.s. tüm ihtilafların uyuşmazlıkların, sözleşmeye konu karşılıklı ve/veya tek taraflı hak ve yükümlülükler ile alacak verecek v.s. tüm hususların bu iki firmayı bağladığını, müvekkilini ilgilendirmediğini, müvekkilinin söz konusu ihale ve ihale kapsamında yapılan ve/veya eksik yapılan işler, imalatlarla, bu imalatlara karşı düzenlenen ve ödenen hakkedişlerle ilgili muhatabının diğer davalı yüklenici olduğunu, davacı yüklenici firma ile müvekkili arasında akdedilmiş olan bir sözleşme bulunmadığını, huzurdaki dava ve somut olay açısından davacı firma tarafından müvekkiline husumet yöneltilmesinin maddi gerçeğe ve hukuka aykırı olduğunu, davacı taşeron firma ile müvekkili arasında bir sözleşme bulunmadığını, davacı taşeron firma ve diğer davalı yüklenici firma arasındaki iç ilişki kendilerini ilgilendirdiğini, müvekkilini bağlayıcı bir yönü bulunmadığını, söz konusu ihale ile ilgili davacı firmanın müvekkilinden doğmuş ve doğacak hiçbir alacağının, hakkının bulunmadığını, bu kapsamda açılan davanın, müvekkili açısından öncelikle husumet yönünden reddine karar verilmesi talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;... Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, dosyada alınan bilirkişi raporları hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının tek taraflı olarak 'yapılan işler listesi' adı altında liste düzenleyerek fesih sonrasında yine tek taraflı delil tespiti dosyasında alınan rapor sonucuna göre talepte bulunduğu, bunun öncesinde davacı tarafından düzenlenip gönderilen 236.650,05 TL değerindeki faturaya davalı tarafça itiraz edildiği ve kabul edilmediği, öte yandan davalı tarafından hazırlanan hakedişlerin ve bunlara ilişkin ödemelerin yapılmış olduğu, en son hakedişin 25.04.2020 tarihli olduğu, fesih tarihinin ise 13.05.2020 tarihli olduğu, bu tarihler arasında herhangi hakediş ve faturanın bulunmadığı, davacı tarafından da önceki dönemlere ilişkin bakiye alacağının kaldığına yönelik bir itirazının bulunmadığı, davalının hakedişleri ödeme yönündeki olguyu ispat ettiği ancak davacının faturaya konu işleri yaptığını ve buna yönelik ödeme almadığını ispat edemediği anlaşılmakla, ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının gerekçesinin hatalı ve dosya içeriğine aykırı olduğunu, kararın gerekçesinde "davacının faturaya konu işleri yaptığını ve buna yönelik ödeme almadığını ispat edemediği anlaşılmakla, ispat edilemeyen davanın reddine karar verilerek..." tespitinin yapıldığını, müvekkili tarafından son hak edişten sonra imalat ve işler yapıldığı ve bu işlerin sözleşme fesh edildiğinden fatura edilemediği ve yapılan bu iş ve imalatların ödemesini alamadıkları taraflarınca tespit dosyası ve keşif neticesinde hazırlanan rapor ile ispat edildiğini, bu nedenle mahkemenin davanın ispat edilemediği gerekçesinin son derece hatalı olduğunu, davanın ispat edildiğini, kararın bu gerekçesinin de dosya içeriği ve delil durumuna aykırı olduğunu, gerek tespit dosyasında alınan bilirkişi raporu gerekse mahkeme tarafından keşif yapılmak sureti ile alınan bilirkişi raporunda ayrıntılı tespit ve izahların mevcut olduğunu, özellikle mahkeme dosyasında mevcut keşif yapılmak sureti ile alınan 24/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda hak edişlerin ve fatura içeriklerinin tespit edildiğini, hak edişte yapılan işler ile tespit sırasında yapılan işlerin karşılaştırıldığını, sonuç olarak hak edişlerde yer almayan yani son hak ediş ile fesih tarihi arasında müvekkili tarafından yapılan imalatlar ortaya çıkarılarak müvekkilinin alacağının hesap edildiğini, mahkemenin mevcut bilirkişi raporları ve tespit dosyası var iken iddialarını ispat edemedikleri tespitinin hatalı olduğunu, bir çelişki mevcut ise yeniden bilirkişi raporu almak sureti ile müvekkilinin fatura edilemeyen imalatı olup olmadığı hususunun değerlendirilmesinin istemesi ve sonuca göre karar vermesi gerektiğini, tanık deliline dayandıklarını, yapılan imalatların miktarına ilişkin olarak tanık dinletmek istediklerini, mahkemenin tanık dinletmelerine imkan sağlamadığını, kararın bu yönü ile de hatalı ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece bilirkişi raporlarının değerlendirilmediğini, eksik inceleme ve değerlendirme sonucu karar verildiğini, dosyada mevcut 09/12/2021 tarihli bilirkişi raporunun davalı Aksal Şirketinin ticari defterleri incelenerek oluşturulduğunu, raporun içeriğinde ve son olarak sonuç bölümü olan 39.Sayfasında; "Davalının ticari defterlerinin muhasebe kayıtlarından uygunluk olmamasına rağmen, ticari defterlerninin tasdiklerinin yapılmış ve delil özelliğine sahip olduğu, bu durumun aynı zamanda davacı içinde delil oluşturma niteliğine sahip olduğu, Davalının ticari defterlerinde davacı ... hesap kodlu Ülkem Elektrik Mimarlık İnş. Taah. Trz. Tic. Ltd. Şti.’nin 56.836,22.- TL alacağının olduğu, bu tutarın davalının (delil özelliğine sahip olmayan defterlerinde) 317.930,75.- TL olduğu ve bu tutarların uyuşmadığı.." tespitinin yapıldığını, kabul etmemek ile birlikte davalı Aksal Müt. firması ticari defterlerinde müvekkiliıin dava konusu işlere yönelik önceki hakedişlerinden 56.836,22TL alacağının olduğunun gözüktüğünü, mahkemenin bu bilirkişi raporuna hiç bakmadan karar verdiğini, davalının ibraz ettiği ticari defterlerde bile müvekkilinin alacağının varlığı mevcut iken mahkemenin alacağın olmadığı gibi son derece hatalı bir değerlendirme yaptığını beyanla; yasa, dosya içeriği ve delil durumuna aykırı olan yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden yargılanma yapılarak dava ve ıslah dilekçeleri gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesini, aksi kanaatte olunur ise yeniden yargılanma yapılmak üzere dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemece yapılan yargılama sonunda, sübut deliller ve dosya kapsamına uygun, son derece haklı ve doğru bir şekilde yerinde görülmeyen davanın reddine karar verildiğini, ancak yerel mahkemece gerekçeli kararda maddi hataya düşülerek taraflarına lehine hükmedilen vekalet ücretinin eksik tespit edildiğini, davacı tarafın maddi gerçeğe, sübut delillere, hukuka ve usule aykırı iş bu haksız ve mesnetsiz davası tümden reddedildiğinden, taraflarına davacı vekilinin ıslah ile arttırmış olduğu dava değeri olan, 296.137,00 TL alacak tutarı üzerinden nispi vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken, yalnızca 10.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı ve yasaya aykırı olduğunu beyanla; yerel mahkeme kararının vekalet ücreti yönünden kaldırılarak bu hususta yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, "Eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili" istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6098 sayılı TBK,

3. Değerlendirme Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Davacı, davalı ... ile diğer davalı arasında, ihale neticesinde imzalanan sözleşme uyarınca işin taşeron olarak üstlenildiği, taşeronluğun belediyece de kabul edildiği, sonrasında davalı şirketin kendisiyle olan sözleşmeyi feshettiği, inşaata girişinin engellendiği, bunun üzerine yaptıkları işlere karşılık karşı yana fatura hazırlayıp gönderdikleri, bu faturanın itiraza uğradığı, yapılan işlere ilişkin delil tespiti yapıldığını belirterek faturaya konu miktarın şimdilik 10.000 TL'sinin ödenmesini talep ve dava etmiş, dava değerini 13/08/2024 tarihli dilekçe ile 371.997,64 TL olarak ıslah etmiş, harcı tamamlamıştır. Davalılar, davacıya hakediş bedellerinin ödendiği, alacağı bulunmadığından davanın reddini savunmuşlardır. Mahkemenin, davanın reddine dair verilen kararına karşı davacı vekili tarafından esastan, davalı ... vekilince vekalet ücreti yönünden istinaf yoluna başvurulmuştur. Davacı yüklenici(alt yüklenici), davalı Şirket iş sahibi (yüklenici), davalı ... asıl iş sahibidir. Davada, yanlar arasında kurulduğu ileri sürülen akdî ilişki, TBK’nın 470. madde hükmünde tanımlandığı üzere bir eser sözleşmesidir. Davacı taraf, dava dilekçesi ekinde sunduğu tarafların imzalarını taşıyan tarihsiz sözleşme ile sözleşmenin toplam bedelinin sözleşme eki fiyat listesindeki miktar ve birim fiyat bedelleri üzerinden 1.230,000,00 TL olduğu, sözleşme bedelini oluşturan imalatlar sözleşme eki inşaat işleri cetvelinde belirtilen işlerin tamamının, mekanik işleri cetvelinde belirtilen işlerin tamamını, elektrik işleri cetvelinde belirtilen işlerin tamamının işçiliğinin yapılmasını kapsamakta olup elektrik iş kalemlerine ait malzemelerin işveren tarafından temin edileceği, yapılan işler neticesinde yüklenici firmaya 535.077,66 TL fatura kestiği, kesilen faturalar karşılığında alınan ödemelerin 249.394,00 TL olduğu, bakiye alacağının bulunduğunu iddia etmiş; davalı tarafından mahkemeye sunulan taraflar arasında imzalı tarihsiz sözleşmede sözleşmenin toplam bedelinin sözleşme eki fiyat listesindeki miktar ve birim fiyat bedelleri üzerinden 810.000,00 TL olduğu, sözleşme bedelini oluşturan imalatların sözleşme eki inşaat işleri cetvelinde belirtilen işlerin tamamının olduğu, işin devamı sırasında 13/05/2020 tarihinde yüklenici firma ile alt yüklenici firmanın Kocaeli Büyük Şehir Belediye Başkanlığı'na sözleşmelerinin feshedildiğini bildirdiğini, alt yüklenici firmaca hakedişler sonrası yapılan iş bulunmadığı savunulmaktadır. Mahkemece mahallinde yapılan keşif neticesinde düzenlenen 24/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda, taraflarca sunulan sözleşme bedelleri farklı olan 2 adet sözleşmenin bulunduğu, alt yüklenici tarafından davalı adına kesilen fatura baz alınarak bir hesaplama yapılarak sonuca gidildiği, 20/05/2024 tarihli hesap bilirkişisi raporunda da bu rapora atıfla kanaat bildirilerek, davacının iddiasına konu 25/04/2020-13/05/2020 tarihleri arasında dosyada hakediş raporu ve fatura bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkemece, bu raporlar hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmiş ise de; yapılan inceleme ve araştırma hüküm vermek için yeterli değildir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Bu kapsamda; Eser sözleşmeleri, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda işin yapılıp teslim edildiğini ve bedele hak kazanıldığını ispat yükleniciye, bedelin ödediğini kanıtlama yükü iş sahibine aittir. Buna göre öncelikle davacı yüklenicinin dava konusu sözleşme nedeniyle hakediş alacağının belirlenmesi gerekmektedir. Dosyaya taraflarca sunulan imzalı-tarihsez sözleşme bedelleri farklı olan iki sözleşme bulunmakta olup, taraflar arasında kabul edilenin hangisi olduğu belirlenmeksizin sonuca gidilmiş olup, davacı tarafça bakiye iş bedeli talep olunmakla öncelikle sözleşme ve bedelinin kesin olarak ortaya konulması gerekmektedir. Bunun için asıl işveren olan Belediyeden, yapılan ihale neticesinde imzalanan sözleşme ve eklerinin, hakediş raporlarının yer aldığı tüm belgeler dosyaya kazandırılarak, taraflar arasında kurulan sözleşme ve bedeli belirlenmedir. Götürü bedelli sözleşmede, yüklenicinin hakettiği imlât bedeli, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranı tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanmalı ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanmalıdır. İşin davacı tarafça tamamlanmadığı tarafların kabulünde olmakla birlikte, davacının iddiasına konu son hakediş tarihi olan 25/04/2020 tarihinden sonra, sözleşmenin feshi tarihi olan 13/05/2020 tarihleri arasında davacı tarafça yapılan, hakedişe girmeyen bir iş olup olmadığı, varsa davalı yüklenici/işsahibince ödenip ödenmediği; yani, taraflarca imzalanan sözleşmenin ve bedelinin belirlenemesi sonrası sözleşme konusu işin ifa edilip edilmediği, yüklenicinin yüklenmiş olduğu işin kanundaki düzenlemelere uygun olarak meydana getirip getirmediği uygun olarak meydana getirip getirmediği ve davalıya teslim edip etmediği, yapılan işin eksik ve ayıplı olup olmadığı, eserin teknik olarak kabulünün mümkün olup olmadığının keşfen yapılacak teknik bilirkişi incelemesi ile belirlenmesi gerekmektedir. Mahkemece yapılacak iş, sözleşme konusu "KBB Gebze İlçesi ... ada, ... parselde bulunan binanın Akademi Liseye dönüştürülmesi yapım işi" kapsamında tarafların tüm delilleri incelenerek, Türk Borçlar kanonunun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi hükümlerine göre yüklenicinin (davacının) yüklenmiş olduğu işin kanundaki düzenlemelere uygun olarak meydana getirip getirmediği ve davalıya teslim edip etmediği, eksik ve ayıplı olup olmadığı, eserin teknik olarak kabulünün mümkün olup olmadığının sunulan delillere göre değerlendirilmesi, yüklenici sözleşme kapsamındaki edimi ve taraflar arasındaki sözleşmedeki yapım işi götürü bedelli belirlenmiş olduğu da gözetilerek dava konusu işin yapılıp yapılmadığı değerlendirilip, davacının gerçekleştirdiği imalatın ayıp ve eksiklikler dikkate alınmak suretiyle fiziki gerçekleşme oranını yüzde (%) olarak belirlenmeli, bu oranı, götürü bedele uygulanması suretiyle iş bedeli belirlenmeli, bu şekilde sözleşme kapsamındaki davacının hakediş bedeli ortaya konmalı, davacının sözleşme kapsamında ödeme yapıldığı iddiası değerlendilmesi, belirtilen hususlarda davaya konu işin yapıldığı yerde keşif de yapılmak suretiyle teknik bilirkişi kurulundan belirtilen hususları kapsayan gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre sözleşme kapsamında davalı tarafça ispatlanan ödemeler varsa mahsup edilerek karar verilmesinden ibarettir. Bu hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Kabule göre de; davanın reddi halinde davalı lehine hükmedilecek vekalet ücreti karar tarihinde harçlandırılmış olan bedel üzerinden hesaplama yapılması gerekmekte olup davacının yaptığı ıslah gözetilmeksizin dava dilekçesinde gösterilen miktar üzerinden vekalet ücreti hesaplanması da hatalı olmuştur.

V. KARAR Açıklanan sebeplerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun diğer hususlar incelenmeksizin kabulüne, davalı vekilinin istinaf başvurusu bu aşamada değerlendirilmeksizin, mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın dairemiz kararına uygun şekilde davada sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 04/10/2024 tarih, 2020/438 E - 2024/716 K sayılı kararının KALDIRILMASINA, 2-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3-Davacı ve davalı tarafça yatırılan istinaf maktu karar harçlarının istek halinde iadesine, 4-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 5-İstinaf kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6, maddesi gereğince KESİN olmak üzere 23/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

... Başkan ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Katip ... ¸e-imzalı