Bölge Adliye Mahkemesi 2023/72 E. 2024/209 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ ESAS NO : 2024/1176 KARAR NO : 2025/923 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 15/03/2024 NUMARASI : 2023/72 E. 2024/209 K. DAVA KONUSU : Tazminat KARAR YAZIM TARİHİ : 05/05/2025 İSTEM: Davacı vekili, davacı ile davalılar arasında 02/08/2021 tarihinde ... ... Şasi No ... Motor Nolu 2021 model Siyah Renkli aracın satışının 1.420.000,00 TL'ye yapılması hususunda anlaşma sağlandığını, davacı tarafından, davalıların banka hesabına 02/08/2021 tarihinde "2021 ... kapora" açıklaması ile 20.000,00 TL, 04/08/2021 tarihinde "2021 ... ödeme" açıklamasıyla 200.000,00 TL ve 05/08/2021 tarihinde "2021 ... ödeme" açıklamasıyla 330.000,00 TL olmak üzere toplamda 550.000,00 TL araç satış bedeli adı altında anlaşma sağlanan bedel ödemesi yapıldığını, kalan kısmı için de takas anlaşması yapılarak davacıya ait ... ... Şasi No 009432 Motor Nolu 2014 model araç 870.000,00 TL olarak kabul edilerek davalılara İzmir 35. Noterliği'nin 04/08/2021 tarih ve 22081 Yevmiye Numaralı işlemi ile devri yapıldığını, her ne kadar satış sözleşmesinde araç bedelinin 470.000,00 TL olarak gösterilmişse de taraflarca araç devir ve tescil masraflarını düşük tutabilmek amacıyla noterde satış bedelinin 70.000,00 TL olarak gösterildiğini, davacı tarafından yine İzmir 35. Noterliği'nin 04/08/2021 tarih ve 22081 Yevmiye Numaralı vekaletnamesi ile dava konusu aracın devir tescil vb. İşlemleri için davalı şirket çalışanlarına özel vekaletname verildiğini, ancak davalılar tarafından söz konusu aracın gümrük-plaka ve ruhsat işlemlerinin tamamlanmadığını bu nedenle noterden satışın henüz gerçekleşemeyeceği söylendiğini, bu süreç tamamlanana kadar müvekkilin bu süreçte aracı kullanabilmesi için 04/08/2021 tarihinde geçici trafik belgesi düzenlendiğini, davalılar tarafından aracın işlemlerin tamamlanması için geri istendiğini, bunun üzerine davacı tarafından ‘...’ isimli çekici ile 15/09/2021 tarihinde araç Gaziemir/İzmir’de yer alan davalılardan ...A.Ş.'ye gönderildiğini, Buna karşılık davacının mağdur olmaması için davalılar tarafından ... 2015 Model ... Plakalı araç dava konusu araç müvekkile teslim edilene kadar müvekkilin kullanımı için gönderildiğini, davacının dava konusu ... aracı tamamlanması gereken işlemler için geri gönderdiği tarihten bu yana hiçbir şekilde işlem yapılmadığını ve davacıya aracın teslimi için geri dönüş sağlanmadığını, davacı tarafından birçok kez davalılara teslim ve tescil için başvurulmuşsa da davacının oyalandığını, davacı tarafından yerine getirilmesi gereken bedel ödeme edimi eksiksiz olarak belirtilen tarihte yerine getirilmesine rağmen davalılarca mülkiyeti alıcıya devretme ediminin yerine getirilmemiş olduğunu, aradan uzun bir süre geçmesine rağmen, davacının ödemiş olduğu bedelin iadesinin yapılmadığını, bu nedenle Balıkesir 1. Noterliği'nin 06/08/2021 tarih ve 19768 Yevmiye Numarası ile davalılara dava konusu aracın tescil ve tesliminin 3 gün içinde sağlanması talebini içerir ihtarname gönderildiğini ve ihtarnamenin davalılara 08/10/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, buna karşılık davalılar tarafından Bornova 7. Noterliği'nin 11/09/2021 tarih 09632 yevmiye numarası ile göndermiş olduğu cevabi ihtarnamede davacının eksik bedel ödediği gibi haksız ve mesnetsiz iddia ile aracın teslimin yapılmayacağının bildirildiği, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama şeklinde sonuçlandığını, davalıların aracı bakiye ödemesi olduğu için teslim etmiyorlarmış gibi göstermeye çalışması da ne denli kötü niyetli olduklarının göstergesi olduğunu belirterek dava konusu ... ... Şasi No ... Motor Nolu 2021 model Siyah Renkli aracın dava tarihindeki piyasa bedelinin belirlenerek denkleştirici adalet ilkesi gereğince davalıların temerrüt tarihi olan 12/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, bu husus mümkün olmadığı takdirde davacı tarafından davaya konu araç için ödenmiş 1.420.000,00 TL satış bedelinin denkleştirici adalet ilkesi gereğince davalıların temerrüt tarihi olan 12/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... AŞ vekili, dava dilekçesinde geçen araç alım satım ilişkisine dayalı iddiaların hiçbir aşamasında herhangi bir faaliyetinin bulunmadığını, husumet itirazlarının olduğunu, diğer davalı şiket ile ... plakalı ... marka aracın davalı firmaya satılması konusunda anlaşıldığını, davalı firma tarafından ... plakalı ... marka araç için 470.030,08 TL'nin diğer davalı firma ... Ltd. Şti.'ye ödendiğini ve aracın davalı firmaya devredildiğini, aracın bu fiyata alınmasının nedeni araç üzerinde trafikten çekmeli şerhi bulunduğunu, düşük bedel gösterilerek devredildiği iddiasının kabul edilmediğini, davalı firmanın hiçbir ilişkisi olmamasına rağmen, bilgisi ve izni olmaksızın, davalı firmaya ait ... plakalı ... marka ve model araca davacı tarafından el konulduğunu ve mağdur durumuna düştüğünü, davalı firmaya ait araca hukuka aykırı bir şekilde el konulduğunu, işbu davada davalı firmaya husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve işbu davada husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... Şti vekili, davalı firma ile davacı arasında ...-... 2021 model aracın alım satımı konusunda anlaşıldığını ve aracın kendilerine teslim edilmediğini, aracın bedeli olan toplam 1.420.000,00 TL ödeme için davacı tarafından müvekkil firmaya 20.000,00 TL kapora, 530.000,00 TL araç bedeli nakit olarak ödendiğini, ayrıca ... marka ... plakalı aracın 470.000,00 TL bedel ile takas olarak alındığını, davalı firma tarafından ...-... 2021 model aracın, tüm ödemeler yapılmamasına rağmen müşteri memnuniyetini sağlamak maksadıyla davacıya teslim edildiğini, kalan meblağın ödenmesi ile plaka ve ÖTV işlemlerinin yapılıp tescilinin gerçekleştirildiğinin kararlaştırıldığı, aracın geçici plaka ile davacı tarafından kullanıldığını ve 1.000 km yol yapıldığını, toplamda 1.020.000,00 TL ödemeyi yapan ve aracın bedeli için 400.000,00 TL ödemesi gereken davacının, ödemeyi tamamlamayınca işlemlerin davalı firma tarafından yapılmadığını, davacının ödemeyi tamamlayamadığı için çekici ile aracı davalı firmaya geri gönderdiğini, işlemlerin tamamlanamamasın davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, kesinlikle davanın kabul anlamına gelmemesi kaydı ile davalı firmanın müşteri memnuniyeti adına davacı tarafından yapılan 20.000,00 tl kapora, 530.000,00 tl araç bedeli ve takas için verilen ... marka ... plakalı araç için 470.000,00 tl olarak toplam 1.020.000,00 TL bedelin geri ödemesinde bulunmayı kabul ettiğini, ancak ...-... 2021 model araç ile davacının 1.000 km yol yapmış olması ve aracı ikinci el hale getirmiş olduğunu belirterek bilirkişi marifeti ile aracın değer kaybının hesaplanıp, 1.020.000,00 TL'den mahsup edilip, geriye kalan bedelin davacıya bu şartlar altında geri ödenmesine karar verilmesini istemiştir. MAHKEME: ".......Sunulan deliller ve dosya kapsamı yasal mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde; davacı ile davalı ... Şti.’nin ...-... 2021 model aracın 1.420.000,00 TL bedelle davacıya satışı konusunda anlaşmaya vardıkları, davacının bu araç için davalı .... A.Ş.’ye 02/08/2021 tarihinde 20.000,00 TL, davalı .... Şti.’ye de 04/08/2021 tarihinde 200.000,00 TL ve 05/08/2021 tarihinde 330.000,00 TL olmak üzere toplamda 550.000,00 TL ödeme yaptığı, ayrıca ... marka ... plakalı aracın da davacı tarafından ödeme yerine geçmek üzere takas olarak verildiği, ... plakalı bu aracın noterdeki satış bedelinin 470.000,00 TL olduğu, bu tutar da dahil edildiğinde davacının toplam ödemesinin 1.020.000,00 TL olduğu; davacı her ne kadar “... plakalı aracın gerçek satış değerinin 870.000,00 TL olduğunu ancak noterde düşük yani 470.000,00 TL olarak gösterildiğini” ileri sürmüş ise de resmi nitelikteki noter satış belgesindeki miktarın aksini ileri süren davacının bunu yazılı delillerle ispat etmekle yükümlü olduğu ancak davacı tarafın ... plakalı aracın satış bedelinin 870.000,00 TL olduğu yönündeki iddiasını ispatlayamadığı; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 20. maddesinin (d) bendinde tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin noterler tarafından yapılacağının belirtildiği, diğer bir anlatımla trafikte kayıtlı araçlar, yapıları itibariyle taşınır mal olsalar da mülkiyetlerinin geçişinin taşınır ve taşınmazlardan farklı olarak, özel ve kendine özgü bir düzenlenme koşuluna bağlandığı, bu düzenleme gereğince de trafik sicilinde kayıtlı araçların satışına ilişkin bir sözleşmenin hukuki sonuç doğurabilmesi için o sözleşmenin 2918 sayılı Kanun’un 20/d maddesi gereğince resmi biçimde yapılmasının bir geçerlilik koşulu olduğu, adi yazılı veya sözlü satışların daha sonradan noterlikçe resmi satış yapılmadığı sürece geçersiz olacağı, harici sözleşmelerin “araç satış vaadi” şeklinde nitelendirilemeyeceği, alıcının bu sözleşmeye göre aracın kendi üzerine tescilini isteyemeyeceği gibi satıcının da satış bedelinin ödenmesini isteyemeyeceği, 2918 sayılı kanunun 20/d maddesi uyarınca harici satışlar geçersiz olup, herkesin sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince verdiğini geri isteyebileceği, hukuken geçersiz sözleşmelerde tarafların aldıklarını aynı anda iade etmekle yükümlü oldukları, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2018/2686 Esas ve 2018/6122 Karar sayılı kararının da bu yönde olduğu; davaya konu olayda taraflar arasında ... ... şasi, ... motor numaralı 2021 model aracın noterde yapılmış bir satış işleminin bulunmadığı, dolayısıyla harici nitelikteki bu satışın geçersiz olduğu ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tarafların ancak verdiklerini geri isteyebilecekleri; bu ilkeler ışığında davacı tarafın araç için davalı ... A.Ş.’den 20.000,00 TL’nin, davalı ... Şti.’ye ise 530.000,00 TL’nin ve ayrıca takas olarak verilen aracın noredeki satışı bedeli olan 470.000,00 TL’nin tahsilini yani toplamda 1.000.000,00 TL’yi isteyebileceği anlaşıldığından ve davalıların sorumluluğunun müteselsil olmadığı kanatine ulaşıldığından, davalılar hakkındaki davanın bu miktarlar üzerinden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davacı tarafça davalılara gönderilen ihtarnamede miktar belirtilmemiş olduğundan, davalıların dava tarihinde önce temerrüte düşürüldüklerinden söz edilemeyeceğinden, temerrüt tarihinin dava tarihi olduğu kabul edilmiş ve hükmedilen alacağa yasal faiz yürütülmüştür."gerekçesi ile; "I-Davacının davalı Tasfiye Halinde .... A.Ş. hakkında açtığı davada; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 20.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 2-Fazlaya ilişkin isteğin reddine, II-Davacının, davalı .... Şti. hakkında hakkında açtığı davada; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 1.000.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 2-Fazlaya ilişkin isteğin reddine," karar vermiştir. BİLDİRİLEN İSTİNAF NEDENİ: Davacı vekili, zararın tazmininden ziyadesiyle uzak olan yerel mahkeme ilamının; dosyanın bilirkişiye sevki sağlanmaması ve delillerimizin toplanmaması, taraflarınca sunulan deliller hakkında karar verilmemesi, sonuç ve istemde belirtilen hususların kararda belirtilmemesi, faizin ticari faiz olması gerekirken hatalı faize hükmedilmesi, dosyada hile ve kötüniyet iddiasında bulunulmasına rağmen tanık delillerinin alakasız bir gerekçe ile reddedilmesi, tarafların müşterek hareket ettiklerinin tarafların kabulü, taraflarınca tespiti ve ispatına rağmen bu hususların göz ardı edilmesi, İzmir CBS 2023/179853 Soruşturma numaralı dosyası ile İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin dosyası arasında çelişkiler bulunması sebepleri ile istinaf taleplerinin kabul edilmesi ile yerel mahkemenin kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini beyan ederek, başvurunun kabulüne, Yerel mahkemenin 2023/72 E. - 2024/209 K. istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına, davanın kabulüne ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda; dava konusu... ... Şasi No ... Motor Nolu 2021 model Siyah Renkli aracın dava tarihindeki piyasa bedelinin belirlenerek denkleştirici adalet ilkesi gereğince davalıların temerrüt tarihi olan 12/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesine, bu husus mümkün olmadığı takdirde müvekkili tarafından davaya konu araç için ödenmiş 1.420.000,00-TL satış bedelinin denkleştirici adalet ilkesi gereğince davalıların temerrüt tarihi olan 12/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesine, bu husus da mümkün olmadığı takdirde ilgili Porsche'nin satımından itibaren işleyecek faiz ile müvekkilinin menfi zararının tazminine ve ödeme dekontları uyarınca ödeme tarihinde itibaren işleyecek en yüksek faiz ile müvekkilinin zararının tazminine karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE: Dava harici araç satış sözleşmesi kapsamında ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen ilk derece mahkemesi kararı hakkında 6100 sayılı HMK'nun 355.maddesindeki düzenleme gereğince; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık olup olmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne ilişkin hüküm gerekçesinde davacı ile davalı ... Ltd Şti’nin ...-... 2021 model aracın 1.420.000,00-TL bedelle davacıya satışı konusunda anlaşmaya vardıkları, davacının bu araç için davalı ... AŞ’ye 02/08/2021 tarihinde 20.000,00-TL, davalı ... Şti’ye de 04/08/2021 tarihinde 200.000,00-TL ve 05/08/2021 tarihinde 330.000,00-TL olmak üzere toplamda 550.000,00-TL ödeme yaptığı, ayrıca ... marka ... plakalı aracın da davacı tarafından ödeme yerine geçmek üzere takas olarak verildiği, ... plakalı bu aracın noterdeki satış bedelinin 470.000,00-TL olduğu, bu tutar da dahil edildiğinde davacının toplam ödemesinin 1.020.000,00-TL olduğu; davacı her ne kadar “... plakalı aracın gerçek satış değerinin 870.000,00-TL olduğunu ancak noterde düşük yani 470.000,00-TL olarak gösterildiğini” ileri sürmüş ise de resmi nitelikteki noter satış belgesindeki miktarın aksini ileri süren davacının bunu yazılı delillerle ispat etmekle yükümlü olduğu ancak davacı tarafın ... plakalı aracın satış bedelinin 870.000,00-TL olduğu yönündeki iddiasını ispatlayamadığı şeklindeki ilk derece mahkemesinin kabulü yerindedir. Ne var ki; davacı iddiasını yasal ve yazılı deliller ile ispat edememiş ise de, dava dilekçesinde yemin deliline de dayanmıştır. Hal böyle olunca mahkeme tarafından yapılması gereken, dava dilekçesinde yemin deliline dayandığı anlaşılan davacıya, ... plaka sayılı aracın satış bedeli yönünden davalıya yemin teklif etme hakkı hatırlatılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru bulunmamış, davacının istinaf itirazının kabulüne karar vermek gerekmiştir. Kabule göre de; Taraflar arasında düzenlenen araç satışına ilişkin sözleşme, resmi şekilde düzenlenmemiş olması nedeniyle, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20/d maddesi uyarınca geçersizdir. O nedenle, geçerli sözleşmelerde olduğu gibi taraflarına hak ve borç doğurmaz. Bu durumda taraflar verdiklerini haksız iktisap kuralları gereğince geri isteyebilirler. Geçersiz satış sözleşmesi gereğince; diğerinin mal varlığına kayan değerlerin iadesi "Denkleştirici Adalet" düşüncesine dayanmaktadır. Denkleştirici adalet ilkesi ise, haklı bir sebebe dayanmadan başkasının mal varlığından istifade ederek, kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği kazanımı geri verme zorunda olduğunu ve gerçek bir eski hale getirme yükümlülüğünü ifade eder. Hal böyle olunca, davacı tarafça, taraflar arasındaki harici araç satış sözleşmesi gereğince ödenen 20.000,00-TL'nin 02.08.2021 tarihinden, 200.000,00-TL'nin 04.08.2021 tarihinden, 330.000,00-TL'nin 05.08.2021 tarihinden, ... Plaka sayılı aracın bedelinin noter satış tarihi olan 04.08.2021 tarihinden dava tarihine kadar ulaştığı değerin enflasyon, ÜFE-TÜFE artış oranları, faiz, altın ve döviz kurlarındaki artışlar, memur maaş ve işçi ücretlerindeki artışlar ve benzeri ekonomik göstergeler tek tek uygulanmak suretiyle belirlenmesi bakımından uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir. Bu çerçevede, yukarıda belirtilen, kuşku ve duraksamaya yer olmayacak şekilde yargılamanın sonuçlandırılabilmesi için, gereken deliller toplanmaksızın ve değerlendirmeler yapılmaksızın karar verilmiş olduğu belirgin olup, açıklanan eksiklikler ikmal edilerek sonuca ulaşılması için 6100 sayılı HMK’nin 353/1-a.6. maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabul edilmesi gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı; 1)Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a.6 maddesi uyarınca kabulü ile İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/03/2024 tarih, 2023/72 E. 2024/209 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, 2)Açıklanan eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3)Ödediği istinaf karar ve ilam harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, 4)İstinaf kanun yolu yargılama giderlerinin, yeniden kurulacak hükümde gözetilmesine, 5)Artan istinaf gider avansının HMK’nin 333/1. maddesi uyarınca yatırana iadesine, Dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK’nin 362/1-g maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 05/05/2025 günü oy birliği ile karar verildi.