Bölge Adliye Mahkemesi 2020/624 E. 2022/23 K.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO: 2022/417 Esas KARAR NO: 2024/1695 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 11/01/2022 NUMARASI: 2020/624 E. - 2022/23 K. DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/10/2024 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin hamili olduğu keşidecisi ..., lehtarı ..., muhatap bankası ... T.A.Ş. Merzifon Şubesine ait, 31.07.2020 keşide tarihli, ... çek seri nolu, ... Iban numaralı 10.000,00 TL tutarlı çekin kargoda çalındığını ve hırsızlık olayına ilişkin şikayetçi olduklarını, söz konusu zayi olan çekin iptaline ilişkin olarak Bakırköy 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/507 Esas sayılı dosya ile zayi sebebi ile bu çek yanında 2 adet çeke ilişkin de dava açıldığını ve mahkemeden ödeme yasağı kararı verildiğini, müvekkilinin zayi ettiği çekin ilk cirantacısı ... ciro ve imzasından sonra müvekkilinin çeki zayi ettiğinden dolayı müvekkiline ait kaşe ve imza bulunmaksızın davalı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. kaşe ve imzası akabinde ... Malz. San. Tic. Ltd. Şti. Kaşe ve imzası ile ... Faktoring A.Ş.'ne çekin cirolandığını, davalı ... A.Ş. tarafından İstanbul 14.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/419 D.İş sayılı dosya ile ihtiyati haciz kararı alınıp Amasya'da müvekkilinin müşterisinin işyerine 31.08.2020 tarihinde hacze gidildiğini, aynı gün müvekkil şirket tarafından İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyaya 15.183,73 TL teminat açıklamalı ...-... adına müvekkil teminat açıklaması ile havale yaptığını, müvekkilinin müşterisine hacze gidilmesinin davalı ... Faktoring A.Ş. ile diğer davalılar arasında muvazaalı devirler yapıldığını gösterdiğini, tüm bu nedenlerle müvekkilinin hamili olduğu çekin müvekkiline iade ve istirdatına, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına ödenen 15.183,73 TL’nin ödeme tarihi olan 31.08.2020 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı ... Faktoring AŞ.vekilinin cevap dilekçesi özetle; Müvekkilinin müşterisinin fatura ile tevsik ettiği alacağını temlik aldığını ve yasal mevzuata harfiyen uygun hareket ettiğini, davacının müvekkil şirketin hırsızlarla birlikte hareket ile çalıntı çekin paraya dönüştürülmesini sağladığını iddiasını kabul etmediklerini, müvekkil şirketin yasal mevzuat çerçevesinde çeki iktisap ettiğini, müvekkilinin dava konusu çeki müşterisi ... San. Tic. Ltd. Şti. ile aralarında aktedilmiş olan faktoring sözleşmesine binaen devir aldığını, çekin müvekkiline devir ve ciro edilmesini sağlayan faturaya bağlı alacak temliki işlemi 6361 sayılı kanunda belirtilen esaslara ve BDDK'nın belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiğini, müvekkilinin davacıya karşı iyi niyetli, meşru hamil sıfatını kazandığını, çekte mücerretlik ilkesi geçerli olup, kıymetli evrakın mücerretliği ilkesi gereğince davacı tarafın iddialarının senedin gerçerliliğini etkilemediğini, davacı tarafın müvekkil şirkete var olmayan sorumluluklar yükleyerek ispat külfetinden kurtulmaya çalıştığını, müvekkilinin ödeme yasağı kararını çeki bankaya ibraz ettiğinde öğrendiğini, tüm bu nedenlerle davanın reddine, davacı aleyhine %20’den aşağı olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve davalı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne usulüne uygun davetiye tebliğ edildiği ancak davanın esasına ilişkin olarak herhangi bir cevap vermedikleri ve duruşmalara katılmadıkları anlaşıldı. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; "Davacı taraf ticari ilişki sonucu kendisine gönderilen çekin kargoda çalındığını, müvekkilinin kaşe ve imzası bulunmaksızın davalılarca ciro edildiği ve davalı ... Faktoring Anonim Şirketi'ne çekin cirolandığını, davalıların çekte meşru hamil olmadığından çekin ve ödenen paranın taraflarına iadesini talep ettiği, davalılar ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'ne ticari defterlerini sunmaları için ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş ancak sunmadıkları görülmüştür. Bunun üzerine mahkememizce davalı ... Faktoring Anonim Şirketi'nin dava konusu çeki usulüne uygun alıp almadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılmış alınan rapora göre, faktoring şirketinin çekin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermediği kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Tüm bu sebeplerle davalıların iyiniyetli iktisap şartlarını yerine getirmiş sayılamayacakları kanaatine varılmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun, Elden çıkan çek başlıklı 792'nci maddesinin "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmünü düzenlediği, davalıların yukarıda sayılan durumları göz önünde bulundurulduğunda çeki kötüniyetle iktisap etmiş oldukları veya iktisapta ağır bir kusuru bulundukları sonucunu doğuracağından davanın kabulü" şeklindeki gerekçeleri ile; "Davanın KABULÜ ile, 15.183,73 TL'nin 31/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa verilmesine," şeklinde hüküm kurulmuştur. İSTİNAF: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davacı arasında her hangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını, faktoring işleminin faktor, müşteri ve fatura borçlusu arasında olan üçlü bir ilişki olduğunu, bunun üzerine davacının bu üçlü ilişki dışında kaldığını ve bu noktada müvekkilinin davacı nezdinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapma yükümlülüğünün bulunmadığını, keza çekte cirosu bulunmayan davacı şirketten müvekkilinin haberdar olmasının zaten mümkünatının bulunmadığını, müvekkilinin yasal mevzuat gereği olarak tek sorumluluğu fatura ile tevsik edilen bir alacağı devralmaktan ibaret olduğunu, bunun da istihbarat araştırmasının sadece müşteri ve fatura borçlusu açısından yapılmasını zorunlu kıldığını, ilk derece mahkemesinin usul ve yasaya aykırı bilirkişi raporunu dayanak alarak müvekkilinin kötü niyetle çeki iktisap ettiğine hükmettiğini, müvekkilinin yasal çerçevede tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, çeki iktisap ettiği tarihte henüz ortada olmayan bir çek iptali davasının nedeni ile kötü niyetli olduğunun kabul edilmiş olması maksadını aşar nitelikte bir tespit olduğunu, dava konusu çekin, diğer davalı müvekkili müşterisi ... Ltd. Şti. İle 24.03.2020 tarihli sözleşme kapsamında, 09.03.2020 tarihli faturadan doğan alacağın temliki ile 24.03.2020 tarihinde iktisap edildiğini, müvekkilinin yasa kapsamında sorumlulukları irdelenecek olursa; müvekkilinin müşterisi ile 24.03.2020 Faktoring sözleşmesi imzaladığını, akdedilen Faktoring sözleşmesi kapsamında 09.03.2020 tarihli gerçek bir faturadan doğan alacağı temlik aldığını, müvekkili tarafından faturanın gerçekliğinin araştırıldığını, zaten faturanın gerçek bir mal ve hizmet satışından doğduğu hususunda herhangi bir itirazın bulunmadığını, ödeme aracı olarak verilen çeke ilişkin olarak keşidecinin ödeme kabiliyeti ve kredibilitesi banka nezdinde araştırılmış ve kredibil olduğu anlaşılınca da çek ödeme aracı olarak kabul edilerek işlemin tamamlandığını, müvekkilinin BDDK denetimde olan ve işlem esasları yasa ile sınırlanmış olup, işleme esas olarak fatura olmaması zaten mümkün olmadığını, aynı şekilde yapılan faktoring işleminin usule uygun olarak defter kaydının bulunmadığının da yine düşünülemeyeceğini, aksi durum faktoring finansal sektörünün olağan akışına aykırı olduğunu, dava konusu hukuki ihtilaf müvekkilinin çeki kötü niyetle ya da ağır kusur ile iktisap edip etmediği noktasında toplandığını, davacı tarafından bu hususta hiç bir delil sunulmamış olmasına karşılık ilk derece mahkemesi tarafından müvekkiline var olmayan sorumluluklar yüklenerek usul ve yasaya aykırı olarak verilen davanın kabulüne kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İSTİNAFA CEVAP: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin zayi ettiği çekin ilk cirantacısı ... (müvekkilinin müşterisi) ciro ve imzasından sonra müvekkilinin çeki zayi ettiğinden dolayı müvekkiline ait kaşe ve imza bulunmaksızın davalı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. kaşe ve imzası akabinde ... San. Tic. Ltd. Şti. Kaşe ve imzası ile ... Faktöring A.Ş.'ne çek cirantalandığını, ... A.Ş. tarafından İstanbul 14.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/419 D.İş sayılı dosya ile ihtiyati haciz kararı alınıp Amasya'da müvekkilinin müşterisinin işyerine 31.08.2020 tarihinde hacze gidildiğini, aynı gün müvekkili tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyaya 15.183,73 TL teminat açıklamalı ...-... adına müvekkili teminat açıklaması ile havale yaptığını, müvekkilinin çeki zayi olan meşru hamil iken çek çalıntı sonrası arka yüzüne ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., ... San. Tic. Ltd. Şti. Şirketlerinin cirosu ile ... A.Ş.'ye geçtiğini, diğer yandan ..., ... Ayakkabı & Çanta firmasının sahibi olduğunu, müvekkilinden ürün aldığını, müvekkilinin ayakkabı işi ile uğraşmakta olduğunu, ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ise adından da anlaşılacağı üzere gıda üzerine uğraştığını, Faktöring şirketi Amasya’da faaliyette bulunan ayakkabıcı bir firmanın İstanbul’da faaliyette bulunan gıdacı bir firma ile ilişkisini sorgulayıp fatura ve mali kayıtlarını alıp sonrasında faktöring işlemini yapması gerekirken bu zorunluluğa uymadan çekin faktöring işlemine tabi tutularak işleme alınmasının hem suç teşkil ettiği gibi hem de faktöring şirketlerinin bağlı bulunduğu BDDK denetimine de aykırılık teşkil ettiğini, bu noktada faktöring şirketi üzerine düşen özen yükümlülüğüne uymadığını, bu nedenle iyiniyetli meşru hamil savunmasının dinlenmeyeceğini, Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/507 Esas sayılı dosyası ile ödeme yasağının konulduğunu, bu karar TTSG de ilan edildiğini, yani davalı faktöring şirketine devredilen çekin çalıntı olduğu davalılar tarafından bilinmekte olduğunu, davalılar çalıntı olduğunu bildikleri çekleri kullanarak müvekkilinin zararına işlemler yaptıklarını ve müvekkilinin ticari itibarını zedelediklerini, bu kapsamda da davalı tam faktöring şirketi tarafından diğer davalılara hacze gidilmeksizin Amasya’da bulunan müvekkilinin müşterisine hacze gidilmesi davalı ... A.Ş. ile diğer davalılar arasında muvazaalı devirler yapıldığını da gösterdiğini, gelinen aşamada mahkeme tarafından davanın kabulü kararı verildiğini, davalının ise istinaf itirazında bulunduğunu, istinaf dilekçesinde ispat yükünün müvekkilinde olduğu, çekin iktisabında iyi niyetli olduğunu, ağır kusurlu olmadığı savunmasında bulunduğunu, davalının iyi niyetli olmadığını ve ağır kusurlu hareket ettiği dava dosyasından toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, davalının istinaf itirazlarının soyut ve hukuki dayanaktan yoksun kaldığından, davalı tarafından sunulan istinaf başvurusunun reddine, ilk derece mahkemesince kurulan davanın kabulü kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davacı müşterisi olan ... tarafından kendisine verilen çekin kendisi tarafından kaşe ve imza edilmeksizin zayi olduğunu çek zayi davası açtığını belirterek çekin istirdatı ve ödenen bedelin tahsilini talep etmiştir.İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyada, alacaklı ... Factoring A.Ş tarafından borçlular, ..., ... Ltd. ...Ltd ve ... aleyhine çeke istinaden kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatılmıştır. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, 22/11/2021 tarili muhasebe bilirkişisine ait raporda özetle; Davalı Faktoring Şirketinin; Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 5 maddesindeki; Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, Sözleşme veya Sipariş Formunun ve taraflar arasındaki Ticari İlişkiyi ortaya koyacak olan belgeleri araştırmamış olduğu, fatura borçlusunun aranmadığı, borcun teyit edilmediği, müşteri beyanına istinaden işlem yapılmış olduğu, Davalı Faktoring Şti nin; Davaya konu çeki ciro yoluyla devir alırken, çekin keşidecisine müracaat etmediği, çekin durumu hakkında bilgisine başvurmadığı ve do ayısıyla 24.03.2020 tarihinde teminata aldığı (müracaatı halinde - çekin (20.03.2020 de) kayıp ve çalınmış olduğunu- öğrenebilecek ve bu çek ile ilgili bir işlem yapmayacak /yapamayacak iken) kayıp ve çalıntı bir çeki iktisap ettiği, Çekin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermeyen, bu konuda kusurlu olan davalı (Faktoring Şti nin), davaya konu çeki aynen iade etmesi veya çek bedeli| tahsil olunmuş ise; (31.08.2020 de 15.183,73 TL olarak) tahsil lolunan çek bedelinin davacı tarafından (tahsil tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte istirdadını talep edebileceği, belirtilmiştir. 6102 Sayılı TTK 'nın "Elden çıkan çek" başlıklı 792. Maddesi olduğu ve "(1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamil yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğu taktirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi bulunmaktadır. Somut olayda, davalının lehdara ait 16/03/2020 tarihli çek tevdii bordosu ibraz ettiği hırsızlık olayının 20/03/2020 tarihinde meydana geldiği, çek iptal davasının 24/07/2020 tarihinde açıldığı ve bu tarihi itibarı ile ödemeden men kararı verildiği davacının çekin yetkili hamili olduğu ve elinden rızası dışında çıktığını ve davalıların kötü niyetli olarak çeki factoring işlemine tabi tuttuğunu ispat etmesi gerektiği ancak dosya kapsamına sunulan belgelerden davacının bu hususları ispat edemediğinden mahkemece anılan gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi yerinde değildir. Tüm bu nedenlerle davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, 2-İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/01/2022 tarih, 2020/624 E. 2022/23 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 3-DAVANIN REDDİNE 4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60- TL karar harcından peşin alınan 259,31 TL'nin mahsubu ile 168,29- TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerini üzerinde bırakılmasına, 4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 15.183,73 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 5/b-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 76,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 296,7‬0- TL'nin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 17/10/2024