Bölge Adliye Mahkemesi 2018/96 E. 2022/11 K.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I DOSYA NO: 2022/673 Esas KARAR NO: 2024/316 Karar İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ: 01/02/2022 NUMARASI: 2018/96 E. - 2022/11 K. DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) KARAR TARİHİ: 22/02/2024 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... tescil numaralı tasarım belgesine davalının tecavüz ettiğini, bu konuda Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/27D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırdıklarını belirterek, davalının tasarım tesciline konu "traktör çeki kancası" tasarımının davalı tarafından taklit edilmesi, üretilmesi ve satılması sonucunda oluşan tecavüz eylemlerinin tespitini, durdurulmasını ve önlenmesini, tasarımdan doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen, satılan, stoklanan tüm ürünlere el konulmasını, endüstriyel tasarım tescil belgesinden doğan haklara tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, ürünlerin imhası, tasarımdan doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanmasını ve tirajı en yüksek 3 gazeteden birinin tüm Türkiye ve yurt dışı baskılarında dava sonucunun ilan edilmesini, TTK 55/4-5 maddeleri anlamında haksız rekabet oluşturan eylemler sonucunda oluşan haksız rekabetin tespiti ile önlenmesini (TTK.56/1-a,b) ve haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını (TTK.56/1-c), davalının tecavüz oluşturan eylemleri neticesinde müvekkilinin uğradığı zarara karşılık 1.000,00-TL maddi ve 50.000,00-TL manevi tazminata ve karşı yana ait ürünlere ihtiyati tedbir konularak zaptedilmesini, toplatılması ve dava sonuna kadar satışının durdurulmasını talep etmiştir.DAVACININ MADDİ TAZMİNAT İÇİN BEYANI: Davacı vekili dosyaya sunduğu 21/05/2019 tarihli dilekçesi ile; yoksun kalınan kazancın hesaplanması için SMK 151/2-c maddesi anlamında sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeline göre hesaplanmasını talep ettiklerini bildirmiştir. ISLAH: Davacı vekili 01/11/2021 tarihli dilekçesi ile, Müvekkilinin tararım hakkına tecavüzden kaynaklı maddi tazminat talebini 182.798,62-TL arttırarak, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı müvekkile ödenmesini talep ederek davasını ıslah etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının tasarım belgesine konu traktör çeki kancasını iddia ettikleri gibi 10.07.2017 tarihinde yenilediklerine dair endüstriyel tasarım belgesini dosyaya acilen sunması gerektiği, şayet böyle bir belge mevcut değilse 2016 yılında mülga edilen 554 sayılı KHK (Söz konusu kanuna göre tescil süresi 5 yılda bir yenilenmek kaydıyla toplamda 25 yıla kadar uzatılabilir.) yerine yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun kanunun ilgili hükümlerine (Söz konusu kanunda tescil süresi 10 yıldır.) göre dava konusu traktör çeki kancasını 10 yıl içinde yenilemeyen davacının müvekkiline karşı açtığı bu haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini, davacı tarafça dosyaya sunulan bilirkişi raporunda bütün bu sorulara açıklayıcı bir şekilde cevap verilmesi gerekirken hazırlanan bilirkişi raporunun varsayımlar üzerine, ezbere ve bilimsellikten uzak bir şekilde hazırlandığını belirterek, bütün bu sebeple davacının davaya delil olarak sunduğu Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/27D.İş sayılı dosyasındaki bilirkişi raporunu kabul etmediğini, davacı tarafın 10.07.2017 tarihinde kadar endüstriyel tasarımı tescilli olan, bu tarihten sonra herhangi bir tescil olmayan traktör kancası ürünlerine müvekkilinin davacıdan önce yıllardır üretimine devam ettiği traktör kancası ürünlerinin benzerliği iddiasıyla açtığı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. MAHKEME KARARI: İstanbul Anadolu 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 01/02/2022 tarihli 2018/96 E. - 2022/11 K. sayılı kararıyla; "...Dosya içerisine alınan bilirkişi raporu, kayıt ve belgeler, sicil dosyaları,taraf iddia ve savunmaları birlikte değerlendirildiğinde, Davacı vekili davacının ... numaralı Traktör Çeki Kancası isimli tasarımının tescilli sahibi olduğunu, davalı tarafından iş bu tasarımın taklit edilmek suretiyle kullanıldığını, buna ilişkin Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/27 D.iş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını, davalı eylemlerinin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu belirterek haksız rekabet ve tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminata hükmedilmesini talep ettiği, davalı vekilince cevap dilekçesi ile, davalının isminin yanlış yazıldığının bildirildiği, davalı tasarımının tescil süresinin 10/07/2017 tarihinden sonra sona erdiğini belirterek davanın reddini talep ettiği, mahkememizce tüm deliller toplandıktan sonra dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından sunulan 14/06/2019 teslim tarihli raporda davacıya ait tescilli tasarım ile davalı tarafından kullanılan ürünlerin tasarımlarının benzer olarak algılandıkları yönünde görüş bildirildiği, tazminat hesaplaması yönünden aldırılan 25/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda, tazminat hesabının 128,045,86 TL olarak hesaplandığı, hesaplama yönteminin yanlış olması sebebiyle mahkememizce yeniden rapor aldırıldığı bu defa aldırılan 26/05/2021 tarihli bilirkişi raporunda tazminat hesabı olarak toplam 182,792,62 TL bedelin belirlendiği, buna göre tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde, öncelikle dava ... - ... Pazarlama adına açılmış ise de davalı vekilinin cevap dilekçesinde belirttiği üzere davalının isminin ... olduğunun belirtilmesi üzerine mahkememizce davalı isminin sehven yanlış yazıldığı anlaşıldığından davalının ...Traktör Yedek Parça ve İml Pazarlama olarak değiştirildiği, davanın esası yönündün ise davacının ... numaralı Traktör Çeki Kancası isimli 1,2 numaralı tasarımların tescilli sahibi olduğu, tasarımın 25/10/2017 tarihinde 5 yıl müddetle yenilendiği ve halen geçerli olduğu, davalının kullandığı ürünlerde davacı tasarımlarının ihlal ettiği iddiası ile davalı iş yerinde yaptırılan Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/27 D.iş sayılı dosyasında sunulan 30/05/2018 tarihli bilirkişiden davalıya ait ürünleri de davacıya ait tasarımların iltibas oluşturacak şekilde benzer olduğu ve bu durumun tasarım hakkının ihlali olduğu yönünde görüş bildirildiği, mahkememizce davalı delillerinin de değerlendirilmesi bakımından tecavüz ve haksız rekabet yönünden aldırılan 14/06/2019 teslim tarihli bilirkişi raporunda davalı ürünleri ile davacıya ait tasarım hakkının ihlal edildiği yönünde görüş bildirildiği, bu şekilde gerek değişik iş dosyası gerekse mahkememizce aldırılan bilirkişi raporları ile davalı tarafından kullanılan traktör çeki kancası isimli ürünlerin davacının tescilli ... numaralı tasarımının tecavüz eder nitelikte olduğu anlaşıldığı, davaya konu endüstriyel tasarım ürünlerinin karşılaştırılıp değerlendirilmesi uzmanlık gerektiren hususlardan olması sebebiyle mahkememizce dosyada mevcut her iki bilirkişi raporu ile de tecavüz olduğu yönünde görüş bildirilmesi karşısında bu görüş kapsamında tecavüzün varlığının kabulüne karar vermek gerektiği, davalının davacı tasarımlarını ihlal edecek nitelikte taklidini veya benzerini kullanmasını SMK'nın 81/1/a maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz niteliğinde olduğu, davacı tarafından tazminat talebinde de bulunulduğundan tazminat hesaplaması yönteminin SMK' nın 151/2-c maddesi uyarınca lisans bedeli üzerinden hesaplama talebinde bulunulduğu mahkememizce aldırılan 25/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda hesaplama yöntemi SMK 151/2-a maddesi uyarınca yapıldığından bu rapora itibar edilmeyip yeniden SMK' nın 151/2-c maddesi uyarınca yapılan hesaplama neticesi oluşturulan 26/05/2021 tarihli bilirkişi raporunda lisans bedeli tutarının 182.798,62 TL olarak hesaplandığı, bilirkişi raporlarının davalı vekiline tebliğ edildiği, davalı vekili tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, davacı tarafından da bilirkişi raporunun tazminat yönünden yapılan hesaplaması sonucu bulunan miktar bakımından davanın ıslah edildiği, bu şekilde davalı tarafından davacı adına tescilli ... numaralı tasarıma iltibas yaratacak düzeyde aynı sektör ve iş alanında benzer ve taklit ürünler üretmek suretiyle bulunduğu eylemlerinin SMK ' nın 81/1/a maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği aynı zamanda bu eylemin TTK' nın 55/1.a.4. Maddesi uyarınca başkasının malları iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak hükmünü ihlal ettiğinden haksız rekabet de teşkil ettiği, davacının SMK' nun 149/1-d maddesi uyarınca tecavüzün kaldırılması ve maddi ve manevi zararın tazmini talebinde bulunabileceği bu sebeple davacının maddi ve manevi tazminat talebinde haklı olduğu, maddi tazminat talebi yönünden hükme esas alınan 26/05/2021 tarihli bilirkişi raporunda lisans bedeli üzerinden hesaplanan 182.798,62 TL nin dava dilekçesi ile faiz istenmediğinden ıslah dilekçe tarihinden itibaren yasal faiz işletilmek suretiyle davalıdan alınmasına karar verildiği, manevi tazminat yönünden ise yapılan tespit, davacının incelenen ticari defterleri ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek takdiren 10.000,00 TL Manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilerek davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; ..Davalının davacıya ait ... nolu tasarımına yönelik tecavüz ve haksız rekabette bulunduğunun tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, tasarım tescilinden doğan haklara yönelik tecavüz sureti ile üretilen davacıya ait ... numaralı tasarıma tecavüz ve haksız rekabette bulunan ürünlere bulundukları her yerde, gümrüklerde el konulmasına, el konulduktan sonra hükmün kesinleşmesi halinde imhasına, el konulma ve imha işlemlerinin infazı bakımından bir Tasarım uzmanı bilirkişinin de refakate alınmasına,2-Maddi tazminat yönünden davanın KABULÜ ile 182.798,62 TL'nin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Manevi tazminat yönünden davanın KISMEN KABULÜ ile, 10.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE," karar verilmiştir. İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava konusu ürünün traktör çeki kancası olduğunu, SMK'nun 58/4 b-c maddesine göre ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri ve tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özelliklerinin dikkate alınmadığını, söz konusu ürünün görünümü bir kancaya benzemesinin zorunlu unsur olduğunu, belirli ve makul bir boyutta olması gerektiğini, Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/27 D.İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda davacının tasarımının "locarno sınıfı 12-16 numarasında " yer aldığının belirtildiğini, müvekkilinin ürünün ise locarno sınıfına dahil olmadığı gibi, yeni ürünün dahi incelenmediğini, hurdaya çıkmış ürün üzerinde inceleme yapıldığını,Bilirkişi raporunda müvekkilinin ürününün davacının tasarımı ile benzer olan hususların neler olduğu, ürünün yeni üretim parçasının mevcut olup olmadığı, hurda traktör kancasının kaç yıllık olduğu, halen piyasada kullanımda olup olmadığı gibi hususların raporda açıklanmadığını, Davaya konu kanca tasarımının davacı tarafa has ve kendi tasarruf ve tasarımlarında bir ürün olmadığını, herkes tarafından kullanılan bir ürün olduğunu,Kabul anlamına gelmemekle beraber haksız rekabetle ilgili davanın TTK'nun 60. maddesi uyarınca davaya hakkı olan tarafın bu hakların doğduğunu öğrendiği günden itibaren bir yıl ve her halde bunların doğumundan itibaren üç geçmekle zamanaşımına uğrayacağını, müvekkilinin dava konusu ürünü uzun yıllardır ürettiğini, davacının üç yıllık zamanaşımı süresinde dava açmadığını, kötüniyetli olarak bu davayı açtığını, müvekkilinin ürünü davacının tasarımı ile benzer olmadığını ve amacının haksız rekabet yaratmak olmadığını, davacının iddiasını ispatlaması gerektiğini, Maddi tazminat hesaplamaların yalnızca davacının kayıtları üzerinde yapılan inceleme ile yapıldığını, bu durumun usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının iddia ettiği tecavüz nedeniyle zarara uğradığını ispatlayamadığını, müvekkilinin dava konusu ürünlerinin piyasada satıldığını da ispatlayamadığını belirerek, haksız ve mesnetsiz davada aleyhlerine verilen kararın bozulmasını talep etmiştir. DELİLLER: Dosyada mevcut TPMK kaydı incelendiğinde; 05/10/2007 başvuru ve tescil tarihli, ... tescil numaralı traktör çeki kancası çoklu tasarımının davacı adına tescilli olduğu, 25/10/2017 tarihinde 5 yıl müddetle yenilendiği tespit edilmiştir. Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/27 D.iş sayılı dosyasından alınan 30/05/2018 tarihli bilirkişi raporunda; salt taraf ürünleri yönü ile yapılan değerlendirmede, aleyhine tespit istenene ait olan Traktör Çeki Kancası, tespit isteyen şirkete ait tescilli Traktör Çeki Kancası tasarımı yönünden, 6769 sayılı Kanunun 59 ve 81. maddelerinin ihlali niteliğinde olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir. İlk derece mahkemesince Bilirkişi ...'dan alınan 14/06/2019 tarihli raporda; "Davacı tarafa ait ... numaralı Tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları" sonucuna varılmıştır.Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/16 talimat sayılı dosyası incelendiğinde; davalının ticari defterlerinin incelenmesi için Konya Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazıldığı, 2020/16 Talimat sayılı dosyada davalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için mahkemece bilirkişi ile birlikte davalının işyerine gidildiği, fakat iş yerinin taşınmış olması nedeniyle ticari defterlerin incelemediği, talimatın bila ikmal iade edildiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince Bilirkişi ... alınan 25/12/2020 tarihli raporda; "Davacı şirket ...Tic.Ltd.Şti.'nin yasal kayıtlarından tespit ettiğimiz 2018 takvim yılına ait net satışları ve bu satışlardan elde edilmiş olan brüt karlar, davacı şirketin bütün satışlarından elde edilmiş kârlar olup toplam 2.260.986,83 TL.olarak gerçekleşmiştir.Bu karın içerisine traktör çeki kancası satışlarında elde edilen kar rakamları da dahildir. 2018 yılı karlılık oranı 6 4.87 olarak gerçekleşmiştir. Davacı şirketin 04.05.2018 tarihinden 18.12.2018 tarihine kadar dava konusu 2007/05369 tescil numaralı tasarım belgesine konu traktör çeki kancası satışları aylar itibarı ile aşağıda verilmiştir. Dava konusu dönem için traktör çeki kancası satışları 3.655.972,56 TL. olarak gerçekleşmiş olup tazminat hesaplamasında bu tutar esas alınarak hesaplama yapılmıştır. 6769 sayılı SMK m. 151/2-a çerçevesinde 04.05.2018 ile 19.12.2018 tarihleri arası dönem için davacı lehine maddi tazminat hesabı ise; toplam 178.045,86 TL tutar maddi tazminat hesaplanmıştır", şeklinde raporu mahkememize sunmuştur. İlk derece mahkemesince Bilirkişiler ... ve ... alınan 26/05/2021 tarihli ek raporda; Lisans bedeli toplamı 182.798,62 TL. olarak hesaplanmıştır. G E R E K Ç E: Dava; davacının ... tescil numaralı endüstriyel tasarımına davalı tarafça tecavüz edildiği ve haksız rekabette bulunduğu iddiasıyla açılan tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, kararın ilanı ile maddi ve manevi tazminat davasıdır. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekilinin tasarımcının seçenek özgürlüğü ve traktör kancasında bulunması gereken zorunlu unsurların bilirkişiler tarafından incelenmediğine dair istinaf talebinin incelenmesinde; asıl yargılama sırasında tasarım uzmanından alınan bilirkişi raporunda bu konuyla ilgili görüş bildirilmemişse de, Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/27 D.iş sayılı dosyasında iki makine mühendisi bilirkişiden rapor alındığı, bilirkişi raporunda tasarımcının seçenek özgürlüğü bulunup bulunmadığının değerlendirildiği ve seçenek özgürlüğünün mevcut olduğuna dair görüş bildirildiği, bilirkişi raporu aleyhine tespit istenilen davalıya tebliğ edilmesine rağmen rapora süresi içinde itiraz etmediği, bu nedenle davacı lehine kazanılmış hak oluştuğu kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf talebi kabul edilmemiştir.Davalı vekilinin bu ürünün yıllarca başkaları ve kendisi tarafından bilinen ve kullanılan bir ürün olduğuna dair istinaf talebi ise, davacıya ait tasarım hükümsüz kılınmadıkça davacı lehine koruma sağlayacağından kabul edilmemiştir.Davalı vekilinin müvekkiline ait ürünlerin davacıya ait tasarımla benzer olmadığına dair istinaf talebi incelendiğinde; gerek Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/27 D.İş sayılı dosyasından alınan ve davalı tarafça itiraz edilmeyen bilirkişi raporu, gerekse asıl yargılama sırasında alınan bilirkişi raporu ile davalıya ait ürünlerin davacıya ait tasarım ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğuna dair görüş bildirildiği, tasarımların karşılaştırılmasında farklılıklardan çok benzerliklerin dikkate alınması gerektiği, bilirkişi raporlarının denetime uygun oldukları kanaatine varılmakla, davalı vekilinin buna ilişkin istinaf talebi kabul edilmemiştir.Davalı vekilinin tazminat hesaplanmasına ilişkin istinaf talebinin incelenmesinde; davacının maddi tazminatın SMK’nun 151/2-c maddesi uyarınca lisans bedeline göre hesaplanmasını talep ettiği, bu hesaplamanın yapılması için her iki tarafın da ticari kayıtları incelenerek ticari hacimlerine, cirolarına göre hakkaniyete uygun bir lisans bedeline hükmedilmesi gerektiği halde davalı tarafa ait ticari defter ve belgelerin incelenmediği, her ne kadar bu konuda yazılan talimatla ilgili davalının iş yerine inceleme için gidilmişse de adresten taşındığı için inceleme yapılamadığı, ancak bilirkişi incelemesi yapılacağı günün ihtarlı olarak davalı tarafa tebliğ edildiğine dair talimat dosyasında bir ara karar veya tebliğ belgesinin mevcut olmadığı, ancak davalı tarafça lisans bedelinin hesaplandığı 26/05/2021 tarihli bilirkişi raporuna da süresinde itiraz edilmediği, bu konuda da davacı lehine kazanılmış hak oluştuğu kanaatine varılmakla, mahkemece bu rapor doğrultusunda maddi tazminata hükmedilmiş olmasında usule aykırılık bulunmadığından, davalı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir. H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 13,170,00 TL nispi harçtan, peşin alınan 3.293,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 9.877,00 TL eksik harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 32,50 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 22/02/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.