Bölge Adliye Mahkemesi 2016/7311 E. 2017/7804 K.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9.HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R ESAS NO:2024/1579 KARAR NO:2025/660 İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ:İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi KARAR TARİHİ:28/03/2024 NUMARASI:2021/500 Esas - 2024/272 Karar DAVA:İtirazın İptali (Haksız Ey. Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) KARAR TARİHİ:14/04/2025 Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında ... plakalı araç için ... numaralı kasko poliçesi yapıldığını, müvekkiline ait davaya konu aracın 18/01/2017 tarihinde yanarak hurdaya döndüğünü, müvekkili şirketin araç kiralama işi yaptığını ve aracı 01/01/2017 tarihinde 25 gün için ...'a kiraladığını, kaza yapan araç üzerinde yapılan incelemeler sonucunda 67.212,05 TL zarar oluştuğunun tespit edildiğini, bu ödemenin gerçekleşmesi için davalı ... şirketine ihbarda bulunulduğunu, davalı ... şirketinin talebi reddettiğini, bunun üzerine... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ancak davalı şirket tarafından itiraz edildiğini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla itirazın iptaline takibin devamına ve alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.Davalı vekili savunmasında özetle: müvekkili sigorta şirketi tarafından sigortalısı ... için sigortalanan ... plakalı aracın, 18/01/2017 tarihinde saat 05:15 sıralarında ... mevkiinde yanarak zarara uğradığını, davacı tarafça müvekkili şirket aleyhine bahis konusu zararın tazmini amacıyla başlatılan icra takibine yasal süresi içinde itiraz edilerek takibin durdurulduğunu ve akabinde davacı tarafça mahkeme huzurundaki itirazın iptali davasının ikame edildiğini, sigortalı aracın uğradığı zararın müvekkili sigorta şirketince tazmin edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili sigorta şirketi tarafından sigortalanan ve davacı tarafa ait olan ... plakalı aracın, hasar anında davacı tarafın ticari faaliyetleri gereğince ... TC Kimlik Numaralı ...'a kiralanmış olduğunun davacı tarafça mahkemeye sunulan kiralama sözleşmesi ile sabit olduğunu, olay anını gösterir kamera kayıtlarının CD içerisinde Polis Merkezi'ne teslim edildiğini, "... nolu cam" isimli klasördeki görüntülerin olay yerini gösterdiğini ve bu görüntülerin izlenmesinin akabinde olayın saat 05:09 sıralarında meydana geldiğinin görüldüğünü, görüntü kalitesinin yeterli olmaması nedeniyle bahse konu aracın kendiliğinden mi yandığı yoksa kundaklama olup olmadığının anlaşılamadığını, bir zararı tazmin etmekle sorumlu bulunan tarafın bu zarardan doğan sorumluluğunu ortadan kaldıracak şekilde başka bir üçüncü kişinin kusuru veya etkisi bulunması durumunda sorumluluk için gereken illiyet bağı kesilmiş olacağından faili ve nedeni belirli olmayan somut zarardan müvekkili sigorta şirketi'nin sorumlu tutulmasının hukuk düzenine aykırı olduğunu, müvekkili sigorta şirketince davalı yana ait ... plakalı aracın "kasko + filo plus genişletilmiş kasko sigorta poliçesi" ile teminat altına alındığını, davalı tarafa ait ve yine davalı tarafın yürütmekte olduğu "..." işlemleri aracılığı ile kiraladığı ve müvekkili sigorta şirketince sigortalanan ... plakalı aracın, olay günü olan 18/01/2017 tarihinde yanarak zarara uğradığında ... isimli kişi tarafından 01/01/2017 tarihinde 25 günlüğüne kiralanmış olduğunu, davacı tarafın, aracı kiraya verdiği ...'un olay ile bağlantısı olup olmadığına dair şüpheli olduğunu, davacı tarafça mahkemeye ibraz edilmiş birçok belgede ayrıca araç kapılarının "kilitli bulunmadığı" bilgisinin de yer aldığını belirterek davanın ...'a ihbarı ile davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davacının davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile davalının ... sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline, takibin 4.600,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, takip tarihinden itibaren bu bedele avans faizi uygulanmasına, alacak likit olmayıp yargılamayla belirlendiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu hasarın teminat kapsamı dışında kaldığı açık olmasına rağmen, bu konudaki itirazlarının hiçbir surette nazara alınmadan karar tesis edildiğini, aracın sahte sürücü belgesi ile kiralandığı açık olmakla, aracın “yanma” olayından önce kiralama süresinde 3-4 kez kaza yapıldığı tespit edildiğini,“ehliyetsiz/yetersiz ehliyetle araç kullanılması” teminat kapsamı dışında olduğu açık olmasına rağmen, davanın reddi gerekirken, aksi yönde hüküm tesisi bozmayı gerektirdiğini, proporsiyon hesabı yapılmasının da sonuca etkisi bulunmayacağından, davanın reddi gerektiğini, aracın hususi kiralanması durumunda, müvekkili şirketçe araca poliçe yapılmaması durumunun söz konusu olacağından ve bu husus rapor içeriğinde de tespit edildiğinden, her halükarda, davacının davasının reddi gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Dava, davalıya sigortalı aracın yanması nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır. İlk Derece Mahkemesinin 31/01/2019 tarihli kararının istinaf edilmesi üzerine Dairemizce 17/06/2021 tarih, 2019/1691 Esas ve 2021/1153 Karar sayılı kararı ile "...Taraflar arasındaki kasko + filo plus genişletilmiş kasko sigorta poliçesinde aracın "hususi otomobil" olarak sigortalandığı ve faaliyet alanının "operasyonel kiralık" olarak kararlaştırıldığı,poliçedeki özel şartın TTK hükümlerine aykırı olmadığından, mahkemece, kasko sigortalı aracın kullanım tarzına ilişkin olarak taraflar arasında kararlaştırılan "operasyonel kiralık" araç kullanımının değerlendirilmesi, gerekirse bu konuda davanın tarafı olan sigorta şirketi dışındaki sigorta şirketlerinden ve... Sigorta... Şirketleri Birliğinden "operasyonel kiralık" kullanımının ve varsa "hususi kiralık" araç kullanımı ile prim farklılığı ve miktarının sorulması, bu hususun belirlenmesi sonucunda sigortaya konu aracın somut olayda kullanım tarzının belirlenmesi için taraf delillerinin değerlendirilmesi, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle davacının ticari defter, belge ve kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak davaya konu sigortalı aracın kiralık araç olarak kullanım tarzının belirlenmesi, davaya konu aracın "operasyonel kiralık" olarak kullanılmadığının tespit edilmesi halinde, tahakkuk ettirilen prim ile aracın "hususi kiralık" olarak kullanılacağının bilinmesi durumunda tahakkuk ettirilmesi (ödenmesi) gereken prim arasındaki oran belirlenerek bu orana göre hasardan bir anlamda proporsiyon indirimi yapılarak davalı ... şirketinin ödenmesi gereken hasar miktarının hesaplanıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile verilen karar eksik incelemeye dayalı olmuştur. Bu yöne değinen davacı vekili istinafı yerindedir (Benzer yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 18/09/2017 tarih ve 2016/7311 E., 2017/7804 K., 10.10.2013 tarih, 2013/12007 E. ve 2013/13699K. sayılı kararları)..." gerekçesi ile kaldırma kararı verilmiştir Mahkemece Dairemiz kararından sonra bilirkişi incelemesi yaptırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Dava, davacının işleteni olduğu davalı... şirketine kasko sigortalı aracın yanması nedeniyle hasar bedelinin kasko poliçesi kapsamında tahsili istemine ilişkindir.Mal sigortası türünden olan kasko sigorta sözleşmeleri gerek kuruluşlarında gerek devamı sırasında ve gerekse rizikonun gerçekleşmesi aşamasındaki ihbar yükümlülükleri bakımından iyi niyet esasına dayalı sözleşme türlerindendir. ...Sigortası Genel Şartlarının A/1 maddesine göre gerek hareket gerekse durma halinde iken sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketle bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, müsademesi, devrilmesi, düşmesi yuvarlanması gibi kazalar ile 3. kişilerin kötü niyet ve muziplikle yaptıkları hareketler aracın yanması, çalınması veya çalınmaya teşebbüs sonucu oluşan maddi zararların bu tür sigortanın teminatı kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.Diğer taraftan TTK.nun 1409/1. maddesi uyarınca sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi, aynı Yasanın 1409/2. maddesi hükmüne göre kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir.Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de, sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5 maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmektedir.İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte, sigortalı, ... Sigortası Genel Şartları ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içinde kalmış gibi ihbar edildiği somut delillerle kanıtlanırsa, ispat külfeti yer değiştirip sigortalıya geçer.(HGK 10/12/1997 gün ve 1997/11-772-1043; HGK 16/12/1998 gün ve 1998/11-872-905; HGK 22/12/2010 gün ve 2010/17-655-688 sayılı ilamları, Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/11677 E. - 2017/6905 K.,Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/18638 E. - 2021/11512 K. sayılı kararı). Bu ilkeler doğrultusunda somut olaya baktığımızda; uyuşmazlık, kazanın ihbar edilen şekilde meydana gelip gelmediği ve dolayısıyla hasarın teminat dışında kalıp kalmadığına ilişkindir.Somut uyuşmazlıkta; davacının maliki olduğu ... plakalı aracın "kasko + filo plus genişletilmiş kasko sigorta poliçesi" ile davalı ... şirketine kasko sigortalı olduğu, poliçesinde aracın "hususi otomobil" olarak sigortalandığı ve faaliyet alanının "operasyonel kiralık" olarak kararlaştırıldığı, Dairemiz kararından sonra alınan bilirkişi raporunda hasara uğradığı olay esnasında operasyonel kiralık değil, hususi kiralık olarak kullanıldığının belirlendiği, yine aracı kiralayan... isimli şahsın ehliyetsiz olduğu, aracın kiracı olan şahıs kullanımındayken bir arazi de bulunduğu esnada yanarak hasara uğradığı, ne şekilde araziye götürüldüğü ve yandığının belirsiz olduğu, dosyada bulunan yangın raporunda " olayın 18.01.2017 tarihinde saat 05:12’de meydana geldiği, aracın ön bölümünün alevli surette yanmakta olduğunun görüldüğü,araç üzerinde yapılan incelemede kapılarının kilitlenmemiş olduğunun, sağ ön taraftan kaza yapmış olduğunun, yangının çıkış noktasının, motor bölümünün üst tarafı ile tampon kısmı olduğu kanaatine varıldığı ancak bu noktadan yangının başlamasına sebebiyet verebilecek herhangi bir emareye rastlanmaması dolayısıyla yangının çıkış sebebinin tespit edilemediğinin" yazılı olduğu, davacı sigortalının aracın yanan kısmı dışında sağ ön kısmında oluşan kazaya bağlı hasarlarla ilgili beyanda bulunmadığı, bu hasarlara ilişkin kaza tespit tutanağı vb. belge bulunmadığı, aracın kiralanmış olması doğru beyan yükümlülüğünü kaldırmayacağı bu durumda rizikonun meydana gelmesinden sonra doğru ve geçerli beyan vermeyen sigortalının tazminat talebine konu olayın ihbar edildiği şekilde vuku bulduğunu ispat yükünün yer değiştirdiğinin kabulü gerektiği sonucuna varılmaktadır.Bu durumda ise de sigortalı aracın "operasyonel kiralık" olarak kullanılmaması, "hususi kiralık" olarak kullanılması yargıtay kararlarında da açıklandığı üzere indirimi sebebi olup teminat dışı hal değil ise de sigortalı aracın kiralandığı şahsın kimlik bilgilerinin sahte olması, davacı sigortalının kiracının doğru kimlik ve adres bilgilerini alma konusunda özenli davranmadığı gibi aracın yandığı yere ne şekilde geldiği, neden kapısının kilitli olmadığı ve araçtaki kazaya bağlı diğer hasarların ne şekilde oluştuğu ve hasarın teminat kapsamında kaldığını ispat yükü davacı sigortalıda olup, dosyadaki mevcut deliller ile hasarın teminat kapsamında kaldığı ispatlanamadığından davalı vekilinin istinaf talebi yerinde görülerek davanın reddine karar verilmiştir.Bu nedenlerle; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yukarıda esas ve karar numarası belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının, HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına,karar verilmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:A-Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile yukarıda esas ve karar numarası belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının, HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere KALDIRILMASINA,Buna göre:1-Davanın REDDİNE,2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 378,21-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 49,39-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T 13/2 maddesine göre hesaplanan 4.600,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,5-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise karar kesinleştikten yatıran taraflara iadesine, B-İSTİNAF İNCELEMESİ BAKIMINDAN;1-Davalı ... vekili tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının, istem halinde İlk Derece Mahkemesi tarafından kendisine iadesine,2-İstinaf aşamasında davalı ... vekili tarafından yapılan 760,00 TL posta ve tebligat giderinden ibaret yargılama gideri ile 1.169,40 TL istinaf başvuru harcının davacıdan tahsili ile davalı ...vekiline verilmesine, 3-Duruşma yapılmadığından, vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,4-İstinaf aşaması için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran tarafa iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi 14/04/2025