İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/406 E. 2024/934 K.

T.C. İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/406 Esas KARAR NO : 2024/934 DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 12/05/2022 KARAR TARİHİ : 17/10/2024 Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin "...ı Mah.... Bulvarı No.... Karşıyaka İzmir" adresinde bulunan eski adı "..., yeni adı "..." olan restoranın işletmecisi olduğunu, davacının kiraladığı taşınmazın inşaat, mobilya, dekorasyon, tente, giyotin cam sistemleri, elektik ve aydınlatma, peyzaj, tabela, tasarım vb. işlerinin yapılması için davalıdan mimarlık hizmeti aldığını, ancak davalının eksik ve kusurlu işleri nedeniyle müvekkilinin halen süregelen sorunlar yaşandığını ve gerek maddi gerekse ticari itibar yönünden zarara uğradığını, davacı ile davalı arasındaki sözleşme öncesi görüşmelerin 2019/Haziran ayında başladığını, görüşmeler neticesinde tarafların anlaştığı ve davalının taşınmazda imalatlara başladığını, 2019 yılı sonunda restoranın işletmeye açıldığını, ancak açılıştan kısa bir süre sonra Covid 19 pandemisi başladığını ve alınan tedbirler kapsamında müvekkilinin restoranın da diğer tüm restoranlar gibi kapattığını, davacının tedbirlerin esnetildiği ve restoranların yeniden faaliyete başladığı 15.06.2020 tarihinden sonra restoranını aktif olarak işletmeye açtığını, davalının eksik ve kusurlu işleri de bu aktif işletmeden sonra ortaya çıkmaya başladığını, özellikle elektrik tesisatı, giyotin cam sistemi, tenteler ve kapılarda ciddi sıkıntılar yaşandığını, ilk sırada can güvenliğini de tehlikeye atan, restoranın dış çevresindeki giyotin cam sistemi giyotin pencerelerinin özensiz şekilde monte edilmesinin, bu pencereler için takılan motorların düşük güçte olması ve yine gönyeli giyotin kullanılmaması sebebiyle giyotin cam sisteminden beklenen verimin hiçbir zaman alınamadığını, kolaylıkla açılıp-kapanması gereken giyotin camların açılmasının oldukça zor olduğu gibi kapatılmasının da gün içinde ortalama 1-1,5 saat sürdüğünü, yine söz konusu giyotin camların beklenmedik bir anda, aniden sert bir şekilde düştüğünü, Karşıyaka ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... Değişik sayılı dosyasından alınan 20.10.2021 tarihli tespit raporunda da tespite konu 10 adet giyotin pencerenin özensiz şekilde monte edildiği, birçok servis hizmeti alınmasına rağmen sorunların giderilemediği, sonradan yapılacak servis hizmetleri ile yapılan iyileştirmenin de sonuç vermediği, restoran işletmesi olan iş yerinde kararsız ve zamansız yukarıdan aşağıya aniden düşen pencerelerin olması halinde oluşan maddi hasarların yanısıra cam patlaması veya el, kol vb. ezilmeler, kesilmeler sonucu riskli yaralanmaların da olabileceği, giyotin pencerelerin bu hali ile can ve mal güvenliği açısından kullanılmasının sakıncalı olduğu, bu nedenle ayıplı mal hüviyetinde olan mevcut pencere sisteminin değiştirilmesinin yerinde olacağı kanaatinin oluştuğunun ifade edildiğini, raporda da belirtildiği üzere sonradan yapılacak onarımlarla giyotin cam sisteminin düzeltilmesinin mümkün olmadığını, davalının eksik ve kusurlu işlerinden ikincisi elektrik tesisatı işi olduğunu, elektrik tesisatının da can ve mal güvenliğini tehlikeye atacak kadar eksik ve kusurlu yapıldığını, sürekli şekilde atan sigortayla, makine ve ekipmanların yanmasına sebebiyet veren elektrik tesisatı ile uğraşmak zorunda bırakıldığını, restoranda yapılan incelemeler neticesinde uzman kişiler tarafından hazırlanan bir raporda elektrik tesisatındaki gevşeklik nedeniyle kablolarda ısınma meydana geldiği ve bu ısınmanın da akım yetersizliğine sebebiyet verdiğinin tespit edildiğini, hatta özel bir konser organizasyonu nedeniyle onlarca müşterinin olduğu 15.10.2021 akşamı elektrik tesisatındaki sorunlar nedeniyle buzdolabı motoru, yazar kasa, pos cihazı, ışıklandırma sistemi, şarjda olan restorana ait cep telefonu aynı anda yandığını; elektrik kesintisi nedeniyle ses sisteminin çalışmadığını, durumun derhal davalıya iletildiğini, davalının elektrikçilerini yönlendirdiğini söylediği halde elektrikçilerin gelmediğini, eksik ve kusurlu işlerden üçüncüsünün tente pergoleleri olduğunu, tente pergolelerin hatalı montajı nedeniyle yağmurlu günlerde restoranın içine su girdiğini, bu durumun da belirli bölümlerin yağmurlu günde kullanılamamasına ve aynı zamanda hoş olmayan bir görüntünün oluşmasına sebebiyet verdiğini, restorandaki açılır-kapanır otomatik kapılar ile ahşap kapıların davalının ayıplı şekilde ifa ettiği işlerin dördüncüsü olduğunu, otomatik kapı sisteminin zaman zaman çalışmadığını, muhtemelen bu durumun hatalı montaj ve mekanizma sistemindeki hatadan kaynaklandığını, ahşap kapılarda ise gönyeleme ve rayların hatalı yapılması, yine montaj işlemindeki kusurlu ifanın bu kapılarda da sorun yaşanmasına neden olduğunu, açma-kapamada zorluğa sebebiyet verdiğini, belirtilen tüm bu sorunların diğer sistemlere zarar vermeye başladığı gibi restoranın doğru şekilde hizmet vermesini de engellediğini, davacının gerek ticari itibar gerekse maddi yönden zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, zararının giderilmesini teminen davacının öncelikli talebinin, masrafları davalı yükleniciye ait olmak üzere giyotin cam sisteminin değiştirilmesi, zincir sistemli ve iskeletinin gönyeli olarak yapılması; elektrik tesisatında ısınan kablo hatlarının yenilenerek düzeltilmesi; tente pergoleler ile yine zemin kattaki otomatik kapılar ile ahşap kapıların onarılması şeklinde olduğu, Öte yandan aksi kanaatte olunması halinde -belirsiz alacak niteliğindeki işbu davada ileride artırılmak kaydıyla- eksik ve kusurlu işlerden kaynaklanan şimdilik 40.000,00-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte ağır kusuruyla ayıplı ifada bulunan davalıdan tahsiline, İzmir ... Noterliğinin... yevmiye sayılı, 21.09.2021 tarihli ihtarname gideri olan 232,90-TL ile Karşıyaka ... Sulh Hukuk Mahkemesinin...Değişik sayılı dosyası için yapılan giderler de dahil olmak üzere tüm yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili, dava değeri arttırım dilekçesi ile; Haklı davalarının kabulü ile öncelikle tüm masrafları davalı yükleniciye ait olmak üzere ...cam sistemi değiştirilerek, zincir sistemli ve iskeletinin gönyeli olarak yapılmasına, Elektrik tesisatında ısınmaya neden olan kablo hatlarının yenilenmesine, Tente pergolelerin onarılmasına, Otomatik kapılar ile ahşap kapıların onarılmasına, Aksi kanaatte olunması halinde eksik ve kusurlu işlerden kaynaklanan 90.500,00-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte ağır kusuruyla ayıplı ifada bulunan davalıdan tahsiline, İzmir ... Noterliğinin ...iye sayılı, 21.09.2021 tarihli ihtarname gideri olan 232,90-TL ile Karşıyaka ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik sayılı dosyası için yapılan giderler de dahil olmak üzere tüm yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde belirtilenin aksine dava konusu işyerinde anahtar teslim bir anlaşma yapılmadığı, davalı şirket tarafından mimari projelerin çizildiği ve sözleşmeleri imzalayan kişiye sunduğu, akabinde işleri yapacak kişilerin bulunmasının istenmesi üzerine davacının aracı olarak projeye konu işlerin yapılması hususunda yardımcı olduğu, davacı tarafın davalı projeyi teslim ettikten sonra neredeyse baştan aşağıya değiştirdiği, davalının projeyi teslim ettiğinde planda restoran ve şarküteri yer almakta olup son halinde şarküterinin kaldırılıp canlı müzik yapılmak üzere sahne konulduğu, restoranın 3 kere isim değiştirdiği ve her seferinde konsept ve tasarım da değiştirildiği, restoranın adının yazılı olduğu branda giyotin cam sisteminin üzerinde yer almakta olduğu ve isim değiştikçe bu sisteme müdahale edildiğinin izahtan vareste olduğu, dava dilekçesinde teslim alındığı andan itibaren sorunların meydana geldiğinin ileri sürüldüğü, iddia edilen ayıpların gizli ayıp niteliği taşımadığı, yaklaşık 3 yıldır kullanılan ve oldukça yoğun bir çalışması olan restoranın zarara uğradığından söz edilmesi mümkün olmadığı, davacının ayıplı olduğunu iddia ettiği tüm sistemlerin bakıma ihtiyacı bulunduğu, davacıya düzenli olarak bakım yaptırılması önerildiği halde bunları yaptırılmadığının anlaşıldığı, dava dilekçesinde her ne kadar müvekkil şirkete giyotin cam sistemini değiştirmesi talebini ilettikleri iddia edilmişse de bu iddianın asılsız olduğu ve davalının kendisi yapmadığından değiştirme şansı da bulunmadığını, davalının rica üzerine giyotin cam sistemini yapması için bir firma ile görüştüğü ve sistemleri o firmanın yaptığı, teslim edildiği anda sorunsuz olan giyotin cam sistemi tüm sistemler gibi bakıma muhtaç olduğu, bununla birlikte sürekli konsept ve isim değiştiren davacının sahibi olduğu restoranda davalı şirketin bilgisi ve çizdiği proje dışında bir çok tadilat yapıldığını, Karşıyaka... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin... D.İş sayılı dosyaya konu tespit yapıldığı zamandaki restoranın halinin müvekkilin projesiyle hiçbir ilgisi bulunmadığını, davalı şirketin üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiği ve dava dilekçesindeki iddiaların soyut ve gerekçesiz olduğu,davalı şirketin restoranda işi bittikten yaklaşık bir yıl sonra büyük İzmir Depremi meydana geldiği, büyük bir deprem meydana geldiği ve deprem sonrası da imalatlarda sorun yaşanabileceğinin açık olduğunu, davacının bulunduğunu iddia ettiği sorunların hareketli sistemlerden kaynaklanmakta olduğu depremde de zarar görmüş olmasının muhtemel olduğunu, davacı şirketin yaşadığını iddia ettiği sorunların davalı müvekkili şirketten kaynaklanmadığını, yapılması gereken sistemik bakımların yapılmaması ve kullanıcı hatasından kaynaklandığının düşünüldüğünü, dava dilekçesinde yer alan elektrik tesisatının kusurlu olduğu iddiası gerçekdışı olduğu, elektrik tesisatının davalı şirket tarafından yapılmadığı sadece elektrik projelerinin çizildiği, uzman raporunun tam tarihi belli olmamakla birlikte dava dilekçesinde yer aldığı iddia edilen tehlikelere ilişkin bir beyanın termal ölçüm raporunda yer almadığı, davalının projesi tamamen değiştirildiği ve elektrik sistemine son derece yük bindiren sahne sistemleri ve hoparlör sistemleri kurulduğunun anlaşıldığını, tentelerin davalı şirketçe yapılmadığını, yapılalı neredeyse 3 yıl zaman geçtiğini, hareketli sistemlerin zaman içinde bozulalacağını, eskiyeceğini, bakımları düzenli olarak yaptırılmadığında ilk günkü gibi kullanım faydası sağlamayacağının ortada olduğunu, aradan geçen 3 yıl içinde davacı tarafından başka firmalara yaptırılan tadilatlardan/onarımlardan davalı şirketin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, dava dilekçesinde bahsi geçen otomatik kapı ve ahşap kapıların davalı şirketçe yapılmadığını, yapılalı neredeyse 3 yıl zaman geçtiğini, hareketli sistemlerin zaman içinde bozulalacağını, eskiyeceğini, bakımları düzenli olarak yaptırılmadığında ilk günkü gibi kullanım faydası sağlamayacağını, davacı şirketin yaşadığını iddia ettiği sorunların davalı şirketten kaynaklanmadığını ve yapılması gereken sistematik bakımların yapılmaması ve kullanıcı hatasından kaynaklandığının düşünüldüğü, sayılan nedenlerle davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, bununla birlikte davalı şirketin iş ve işlemlerinde kusurlu olduğunu kabul anlamına gelmemek kaydıyla davaya konu restoranın 3 yıldır faal olarak çalıştığı, projeye konu tadilatlar/ürünler/sistemlerin davacı tarafından kullanıldığı ve bu nedenle davacının elde ettiği menfaat ve eskime oranında indirim yapılması gerektiğinden bahisle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: Karşıyaka ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ...Değişik sayılı dosyası, Elektrik tesisatı için hazırlanan termal ölçüm raporu, Belediye kayıtları, İhtarname, taraflar arasındaki yazışmalar, keşif, bilirkişi raporları delil olarak değerlendirilmiştir. Bilirkişi heyetinden alınan 13/03/2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "...Dosya içerisindeki belgeler incelendiğinde ve keşif sırasında yapılan inceleme sonucu ; Davacı tarafından yapılan ve aşağıda belirtilen bir kısım imalatların ayıplı olarak imal edildiği, imalatlarda bulunan mevcut hata, eksiklik, bozulma ve faydayı azaltan hususların deprem, kullanım şekli, tadilat ve benzeri nedenlerle davalının kusuru dışında bir nedenden kaynaklanmadığı, buna göre; a) Açılır kapanır motorlu tente pergole onarımının piyasa rayiçlerine göre 15.000,00 TL bedelle yapılabileceği, b) İşyerindeki ahşap kapıların onarımının dava tarihindeki piyasa rayiçlerine göre 10.000,00 TL bedelle yapılabileceği, c) İşyerindeki fotoselli kapı da yaşanan arızaların motordan kaynaklandığı, kapı boyut ve ağırlığına göre uygun bir motorun ortalama piyasa rayiç bedelinin dava tarihi itibarıyla ortalama 3.000,00 TL değişiminin yapılabileceği, d) İşyerindeki otomatik giyotin cam pencere sistemindeki arızaların gideriminin dava tarihindeki piyasa rayiçlerine göre 60.000,00 TL bedelle yapılabileceği, e) İşyerindeki elektrik tesisatındaki arızaların ve tespit edilen olumsuzlukların dava tarihindeki piyasa rayiçlerine göre 2.500,00 TL bedelle giderilebileceği, Bu durumda işyerindeki ayıplı imalatların toplam giderim bedelinin 90.500,00 TL olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür. Bilirkişi heyetinden alınan 29/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmına göre; "...Değerlendirmemiz: Dava dosyası kül halinde yeniden incelenmiş olup, dosyaya yeni bir bilgi ve belge sunulmadığıda dikkate alınarak Kök Raporda konu ile ilgili yapılan tespitlerin rapor tanzim tarihi itibarıyla piyasa rayiçleri ile uyumlu olduğu ve Kök Raporda ulaşılan kanaatin değiştirilmesi gerekmemiştir. IV. Eserde Meydana Geldiği İleri Sürülen Ayıpların Basit Bir Kontrol Veya Olağan İşleyiş İçerisinde Fark Edilip Edilemeyecekleri: Kök raporumuz içeriğinde eserde meydana gelen ayıpların basit bir kontrol ile veya olağan işleyiş içerisinde fark edilip edilemeyecekleri değerlendirilmiş olup aşağıda görüşümüz yinelenmiştir. Buna göre; -Tente Pergoleler: Dosyada mevcut videolardan ve tespit raporlarından yağmur suyunun sızdığı anlaşılan pergolelerinin bu yönden ayıplı oldukları, söz konusu ayıbın işin uzmanı olmayan bir kişi tarafından en azından yağmur mevsimine kadar tespit edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. - Ahşap Kapıların Onarılması: Keşif tarihinde ahşap katlanır kapıların açılış ve kapınışlarında zorlanmalar olduğu görülmüş, söz konusu ayıbın kullanımdan kaynaklı olmayıp zamanla ortaya çıktığı, olağan işleyiş ile farkedileceği, kapının ağır olması ve montaj ayarlarındaki kusurlarından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. -Otomatik Fotoselli Kapılar: Fotoselli kapı da yaşanan arızaların motordan kaynaklandığı, söz konusu ayıbın kullanımdan kaynaklı olmayıp zamanla ortaya çıktığı, olağan işleyişle farkedilebileceği anlaşılmaktadır. -... Cam Sisteminin Onarılması: Keşif sırasında Mahkeme heyeti ile birlikte davacının işyerindeki giyotin cam sistemi kumanda cihazı ile çalıştırılmış, pencerenin tam olarak kapanmadığı, belli bir noktada sabit kaldığı, bu sırada motor çalışma sesinin geldiği tespit edilmiştir. Buna göre söz konusu ayıbın kullanımdan kaynaklı olmayıp zamanla ortaya çıktığı, olağan işleyişle farkedilebileceği anlaşılmaktadır. -Elektrik Tesisatının Onarılması: İşyeri elektrik tesisatında 03.08.2021 tarihinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen ‘Kablo ve Bağlantı Noktası Termal Kamera Kontrol’ raporu ile ana elektrik panosu içerisindeki bazı şalter ve sigortaların faz çıkışlarında gevşek bağlamadan kaynaklı ısınma ve sıcaklık artışı olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu ayıpların, işyerindeki cihazların tam kapasite çalışmaları sırasında uzman ekipçe ve termal kamera ile tespit edildiği dikkate alındığında, elektrik tesisatındaki bu ayıpların basit bir kontrol veya olağan işleyiş içerisinde fark edilemeyeceği görüşüne varılmıştır. V. İşyerinde konsept değişikliği yapılmış olmasının (özellikle ses ve müzik sisteminin elektrik sistemine getireceği ek yük bulunup bulunmadığı hususu da irdelenerek) ayıpların ortaya çıkmasında veya imalatların işleyişinin bozulmasında etkili olup olmayacağı: Ses ve müzik sistemleri yapıları gereği düşük elektrik enerjisi tüketen cihazlardır. Yüksek elektrik enerjisi tüketen cihazlar; elektrik enerjisini ısıya dönüşteren elektrikli ısıtıcı, elektrikli ocak, fırın, ve benzeri cihazlar ile ortam sıcaklığını ısıtan yada düşüren klima ve havalandırma cihazlardır. İşyerinin ana panosunun 150 kW kapasitesinde olacağı teklifte belirtilmektedir. İşyerinde konsept değişikliği yapılarak ses ve müzik sistemleri eklenmesinin işyerindeki toplam güce en fazla %5 mertebesinde artış getireceği,bu cihazların ayrı linye (besleme hattı) ve sigorta üzerinden beslendiği dikkate alındığında da, bu cihazların elektrik sistemine getireceği yükün düşük olduğu, bu nedenle işyerindeki giyotin cam perde diğer cihaz arızalarının oluşumuna bir etkisinin olmayacağı görüşüne varılmıştır. Kaldı ki, her cihaz panodan kendi besleme hattı ve kendi sigortaları üzerinden beslenmekte olduğundan, bir cihazın diğer cihazı etkileme özelliği de bulunmamaktadır. Bu nedenle konsept değişikliğinin diğer ayıplı imalatların ortaya çıkmasına veya işleyişlerinin bozulmasına bir etkisinin olmadığı kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür. Bilirkişi heyetinden alınan 05.06.2024 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmına göre; "Davacı ve davalı vekilinin 29.07.2023 tarihli ek bilirkişi raporuna yapmış olduğu itirazlar değerlendirildiğinde kök ve ek rapordaki görüş ve kanaatimizde herhangi bir değişiklik meydana gelmemiştir." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; 1-Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan ayıbın giderilmesi talepli eda davasıdır. 2-Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı şirkete ait "..." adlı restoran işletmesinin inşaat, mobilya, dekorasyon, tente vb. İşlerinin davalı şirket tarafından yapıldığını, yapılan işlerin kusurlu olarak yapılması nedeniyle restoranın sürekli olarak sorunlar yaşadığını ve itibar kaybına uğradığını, davalıdan eksik ve ayıplı işlerin giderilmesi talep edilmiş ise de sonuç alınamadığını ileri sürerek davalının yaptığı giyotin cam sisteminin değiştirilmesi ve zincir sistemli ve iskeletinin gönyeli olarak yapılması, elektrik tesisatında ısınmaya neden olan kablo hatlarının yenilenmesi, tente pergolelerin onarılması ve otomatik kapılar ile ahşap kapıların onarılmasına karar verilmesini, taleplerin kabul edilmemesi halinde 40.000,00-TL maddi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir. 3-Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacı şirketin dava açmakta husumetinin bulunmadığını, davalı şirketin sözleeşme konusu işleri... ile imzaladığı sözleşmeler kapsamında yerine getirdiğini, faturaların ise talep üzerine ... adına düzenlendiğini, ödemelerin de yine ... tarafından davalıya yapıldığını, davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari ilişki kurulmadığını ileri sürerek husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, İzmir Mahkemeleri'nin uyuşmazlığın görülmesinde yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin Karşıyaka Mahkemeleri olduğu'nu, dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararının bulunmadığını, taraflar arasında anahtar teslim bir sözleşme imzalanmadığını, davalı şirketin yalnızca proje çizimi yaptığı ve proje konusu işleri yapacak kişilerin bulunmasında aracı olduğunu, projenin tamamlanmasından sonra davacı tarafça konseptin tamamen değiştirildiğini, restoranın 3 kere isim değiştirdiğini, süresinde ayıp ihbarında bulunulmadığını, ayıplı olduğu ileri sürülen hususların ilk kullanımda anlaşılabileceğini, ayıplı olduğu ileri sürülen imalatların davalı tarafça yapılmadığını, davalıya teslim edilen proje sonrası imalat ile mevcut imalat arasında farklılıklar bulunduğunu, davalının bakımları yaptırmamış olması nedeniyle giyotin sistemlerin çalışmasında sorunlar olabileceğini, restoranın tesliminden 1 yıl sonra İzmir Depremi'nin meydana geldiğini ve depremde zarar gören hareketli sistemlerde sorun yaşanabileceğini, davalının bunlardan sorumlu tutulamayacağını, davalının elektrik projesinin çizimini yaptığını ayrıca bir imalat yapmadığını, işyerinde teslim sonrası değişiklikler nedeniyle elektrik sorunları yaşanmış olduğunu, yine deprem nedeniyle sorunlar yaşanmış olabileceğini, pergolelerin işyerinde yapılan değişiklikler nedeniyle sorunlu çalışıyor olabileceğini, yine teslimden sonra meydana gelen deprem nedeniyle de imalatlarda sorun yaşanmış olabileceği, bunlardan dolayı davalının sorunlu tutulamayacağını, açılır kapanır otomatik kapılar ve ahşap kapıların davalı tarafça imal edilmediğini, imalatın üzerinden 3 yıllık bir zaman geçtiğini ve zaman içerisinde ahşap imalatların bzulup eskiyebileceği ve ilk günkü gibi kullanılamayabileceğini, işyerinin defalarca isim ve konsept değiştirdiğini ve sair hususları savunarak davanın reddini talep etmiştir. 4-Öncelikle davalının husumet itirazları yönünden yapılan incelemede, her ne kadar dosyaya sunulan fatura ve sözleşmelerde davacı şirket ile davalı şirket arasında imzalanmış bir sözleşme bulunmuyor ise de, yapılan işin "..." adlı işyerine ilişkin olduğunun sözleşmede açıkça belirtildiği, yapılan işlere ilişkin faturanın "..." adına faturalandırıldığı, davacı şirketin 20/09/2019 tarihinde "... Mahallesi ...Bulvarı No:... Karşıyaka İzmir" adresinde ticaret siciline tescil edildiği, fatura tarihi itibariyle ...'un şirketin tek ortağı ve yetkilisi olduğu, davalı şirket tarafından düzenlenen faturada da ...'un adresinin projenin gerçekleştirildiği adres ve şirket adresi olan "... Mah.... Bulvarı No:... Karşıyaka/İzmir" olarak gösterildiği, davacı şirket yetkilisi ...'un işin yapıldığı adreste şirket adına faaliyette bulunduğu dikkate alındığında eser sözleşmesinin davacı şirket ile davalı şirket arasında mevcut olduğu kabulü ile davacı şirkete husumet düştüğü değerlendirilmiştir. Yargılama sırasında davacı şirketin işyerindeki haklarını şirket yetkilisi ...'a devretmiş olduğuna dair yazılı sözleşme sunulması üzerine 6100 sayılı HMK'nın 125/1. Maddesi uyarınca davacı sıfatı ...'a geçmiş ve taraf değişikliği yoluyla davaya devam olunmuştur. 5-Davalı vekilinin yetki itirazının değerlendirilmesine, genel yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğu ayrıca sözleşmeden kaynaklanan davalarda sözleşmenin ifa edildiği yer mahkemesinin de yetkili mahkemelerden olduğu ancak bu yetki halinin genel yetkili mahkemenin yetkisini ortadan kaldırmayacağı, davalı şirketin faaliyet ve yerleşim yeri adresinin dava tarihi itibariyle Konak/İzmir'de bulunduğu, davacının genel yetkili mahkemelerde dava açabileceği gibi sözleşmenin ifa edildiği yer mahkemesinde de davasını ikame edebileceği, davacının seçim hakkını genel yetkili mahkemeden yana kullandığı ve mahkememizin davalının yerleşim yeri mahkemesi olarak yetkili bulunduğu anlaşıldığından yetki itirazının reddine karar verilmiştir. 6-Davalının zamanaşımı definin değerlendirilmesinde, dava konusu sözleşmeyi oluşturan imalatın teslim tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresinin bulunduğu, imalatın teslim tarihine dair bir netlik bulunmamakla birlikte 05/03/2020 fatura tarihinin teslim tarihi olarak kabul edilmesi halinde, pandemi süresince 95 gün boyunca duran zamanaşımı süresinin yanında arabuluculuk başvuru tarihi 21/12/2021 ile son tutanak düzenleme tarihi 21/01/2022 arasındaki 32 günlük durma süresi toplamı 127 gün süre boyunca zamanaşımı süresinin işlemeyeceği, görülmekte olan davanın 12/05/2022 tarihinde açıldığı ve fatura tarihi ile dava tarihi arasında 2 yıl 69 gün süre geçtiği, duran sürelerin mahsubu sonrasında davanın 2 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşıldığından zamanaşımı definin reddine karar verilmiştir. 7-Davalı tarafça davalı şirketin yalnızca proje çizimlerini gerçekleştirdiği ve işleri yapacak kimselerin bulunmasında yardımcı olduğu, taraflar arasında anahtar teslim bir sözleşme bulunmadığı savunulmuştur. Davalı tarafça dosyaya sunulan 28.03.2019 tarihli, 12.07.2019 tarihli ve 10.12.2020 tarihli sözleşme metinlerinin incelenmesinde "Notlar" kısmında "İş bu sözleşme bir mimari müşavirlik ve kontrolörlük sözleşmesi olup hiçbir şekilde eser(istisna) sözleşmesi değildir. Projenin devamı aşamasında anahtar teslim projeler hariç, imalattan doğacak ata, eksiklikler ve gecikmelerden ... İzmir Mimarlık Ltd.Şti. Sorumlu değildir." şeklinde bir kayıt yer aldığı, sözleşme kapsamının incelenmesinde restoran tasarımı ve inşaat işlerinin ayrı ayrı sözleşmelerde yer aldığı, davalı şirketin kontrolörlük yapıldığına yönelik savunma ve sözleşme içeriğinin aksine dosyada dinlenen davacı tanıklarının davalı şirket tarafından yapılan işin anahtar teslim yapıldığını beyan ettiği, bunun yanında ayrıca davalı tanığı ...'in yeminli beyanında "Ben dava konusu uyuşmazlığı yine dava konusu işyerinin elektrik işlerini yaptığım için biliyorum. Ben elektrik tesisatı işinde çalışırım. Dava konusu işyerinin elektrik işlerini yapmak üzere davalı şirket ile anlaştık. Yaptığım için bedelini biz davalı ... şirketinden aldım." şeklindeki beyanıyla alt yüklenicilerle davalı şirketin anlaşmış olduğunun anlaşıldığı, bu itibarla davalı şirketin sözleşme konusu işlerin yalnızca kontrolörlüğünü değil ayrıca temin ettiği alt yüklenicilere yaptırması suretiyle taahhüt altına girerek ifasını sağladığı, sözleşmenin işyerindeki tüm imalatları içerdiği dikkate alındığında anahtar teslim nitelikte olduğunun kabulü gerektiği değerlendirilmiş, sorumsuzluk kaydında "anahtar teslim sözleşmeler hariç" ibaresi yer aldığından davalının ayıplardan sorumsuzluğuna ilişkin bir sözleşme şartı bulunmadığından davalının yüklenici olarak doğacak ayıplardan sorumlu tutulabileceği kabul edilmiştir. 8-Uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Eser sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. TBK'nın 470. Maddesi "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.", 471. Maddesi, "Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir. Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır.", 472. Maddesi, "Malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı, satıcı gibi sorumludur. Malzeme işsahibi tarafından sağlanmışsa yüklenici, onları gereken özeni göstererek kullanmakla ve bundan dolayı hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür. Eser meydana getirilirken, işsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur." 474. Maddesi "İşsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. Taraflardan her biri, giderini karşılayarak, eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir." 475. Maddesi "Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme. 2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme. İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Eser, işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup, sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa işsahibi, sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz." 478. Maddesi " Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar." Hükümlerini haizdir. 9-Mahkememizce dava konusu imalatların ayıplı olup olmadığı ve onarım bedelinin tespiti hususunda keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış, dosyaya sunulan 13/03/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda "Davacı tarafından yapılan ve aşağıda belirtilen bir kısım imalatların ayıplı olarak imal edildiği, imalatlarda bulunan mevcut hata, eksiklik, bozulma ve faydayı azaltan hususların deprem, kullanım şekli, tadilat ve benzeri nedenlerle davalının kusuru dışında bir nedenden kaynaklanmadığı, buna göre; a) Açılır kapanır motorlu tente pergole onarımının piyasa rayiçlerine göre 15.000,00 TL bedelle yapılabileceği, b) İşyerindeki ahşap kapıların onarımının dava tarihindeki piyasa rayiçlerine göre 10.000,00 TL bedelle yapılabileceği, c) İşyerindeki fotoselli kapı da yaşanan arızaların motordan kaynaklandığı, kapı boyut ve ağırlığına göre uygun bir motorun ortalama piyasa rayiç bedelinin dava tarihi itibarıyla ortalama 3.000,00 TL değişiminin yapılabileceği, d) İşyerindeki otomatik giyotin cam pencere sistemindeki arızaların gideriminin dava tarihindeki piyasa rayiçlerine göre 60.000,00 TL bedelle yapılabileceği, e) İşyerindeki elektrik tesisatındaki arızaların ve tespit edilen olumsuzlukların dava tarihindeki piyasa rayiçlerine göre 2.500,00 TL bedelle giderilebileceği, Bu durumda işyerindeki ayıplı imalatların toplam giderim bedelinin 90.500,00 TL olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.." şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür. 10-Taraf vekillerinin rapora karşı itirazlar ileri sürdüğü görülmüş, itiraz nedenlerinin teknik irdeleme gerektirdiği gözetilerek ek rapor alınmış, dosyaya sunulan 29/07/2023 tarihli ek raporda, kök raporda gösterilen görüşlerin değişmediğinin belirtildiği, elektrik tesisatına ses ve müzik sistemi eklenmesinin arıza oluşmasına etkili olmayacağı, konsept değişikliği yapılmasının da ayıplı imalatların ortaya çıkışında etkili olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir. 11-Taraflaraca elektrik projesine dair belgeler sunulması üzerine dosya mahkememizce yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilerek elektrik proje tesisatında yüklenici projesine aykırı tadilat yapılıp yapılmadığı ve güç artışı nedeniyle elektrik arızası oluşup oluşmayacağı hususlarında ek rapor alınmış, dosyaya sunulan 05/06/2024 tarihli 2.ek raporda sunulan belgelerin elektrik projesi niteliğinde olmadığı, tadilatların a4 kağıtlardaki teklif çizimlerine dair olduğu, uygulama projesi bulunmadığından değişikliklerin değerlendirilemeyeceği, işyerinde çok fazla elektrikli cihaz kullanılması durumunda da sigortaların uygun değerlerde kullanılması ve arıza anında sadece o cihazın beslendiği hattın devre dışı edilmesi, diğer cihazların arızalanmamasının sağlanabileceği görüşüyle ayıplı imalat bulunduğu yönündeki görüşte değişiklik olmadığı belirtilmiştir. Davacı tarafça bilirkişi raporunda tespit edilen onarım bedellerine itiraz edilmiş ise de, rapor tarihindeki değil dava tarihindeki onarım bedeli üzerinden harç alınması gerektiği, davacının talebinin ücretsiz onarım olduğu dikkate alındığında fiilen onarımın gerçekleştirileceği tarihteki ücretin veya zararın bu aşamada dikkate alınmasına gerek bulunmadığı gözetilerek onarım bedelinin belirlenmesi hususunda yeniden rapor alınmasına gerek görülmemiştir. 12-Dosya kapsamında toplanan tüm delillerin birlikte irdelenmesinde, mahkememizce gerçekleştirilen keşif sırasında dava konusu tente pergolelerin, açılır kapanır ahşap kapıların ve otomatik fotoselli kapıların, giyotin cam sisteminde çalışma bozukluklarının mevcut olduğunun gözlemlendiği, tanık beyanlarıyla elektrik sisteminde sık sık arıza yaşandığının doğrulandığı, yapılan bilirkişi incelemesinde çalışma bozukluklarının ayıplı imalattan kaynaklandığının belirtildiği, davacı tanıklarının ayıp ihbarıyla ilgili davalı şirkete ayıp ihbarında bulunulduğunu ve davalı şirketin zaman zaman gelerek onarım yaptığını belirttikleri, elektrik tesisatı yönünden dinlenen davalı tanığının da ayıp ihbarı hususunu doğruladığı, bu suretle süresinde ayıp ihbarı yapıldığının kabulü gerektiği, mahkememizce alınan 29/07/2023 tarihli ek raporda açıklandığı üzere ayıpların basit bir kontrol ile anlaşılamayacak şekilde ve zaman içerisinde ortaya çıkan ayıplardan olup gizli ayıp niteliğinde olduğu, bu haliyle davalı yüklenicinin ayıptan dolayı sorumlu olduğu, davacının seçimlik haklarından bedeli yükleniciden karşılanmak suretiyle onarım hakkını kullanmak istediği, bilirkişi raporlarına göre toplam onarım bedelinin dava tarihi itibariyle 90.500,00-TL olduğu, toplam eser bedeline kıyasla onarım masraflarının aşını nitelikte masraflı sayılamayacağı gözetilerek mahkememizce eksik harç tamamlatılmış ve talep doğrultusunda ayıplı olduğu tespit edilen imalatların onarılmasına dair hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜNE, dava konusu eser sözleşmesi kapsamında ayıplı olduğu anlaşılan, a-Tente pergolelerin, b-Açılır kapanır ahşap kapıların ve otomatik fotoselli kapıların, c-... cam sisteminin, d-Elektrik tesisatında ısınmaya sebebiyet veren kablo hatlarının, Masrafları davalı tarafça karşılanmak suretiyle ücretsiz olarak onarılmasına, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 6.182,05-TL harçtan peşin olarak alınan 683,10-TL harç ile tamamlama harcı olarak alınan 862,41-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.636,54‬-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 683,10-TL harç ile tamamlama harcı olarak alınan 862,41-TL toplamı 1.545,51‬-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafça sarf edilen 80,70-TL başvuru harcı, 571,90 keşif harcı, 300,00- keşif araç ücreti, 513,25-TL posta ve tebligat ücreti, 4.800,00-TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplam 6.265,85-TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine, 7-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, Dair, davacı vekilinin e-duruşma yoluyla yüzüne karşı, davalı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/10/2024 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır