İlk Derece Mahkemesi 2026/146 E. 2026/225 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/146 Esas KARAR NO : 2026/225

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 20/02/2026 KARAR TARİHİ : 14/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Talep eden vekilinin mahkememize verdiği talep dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ... Şirketi'nin 2023 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım hesap dönemlerine ilişkin yevmiye defteri ve defter-i kebir defterlerinin, dava dışı ... A.Ş. ile akdedilen sözleşme kapsamında bulut tabanlı sistemler üzerinden tutulduğu ve muhafaza edildiği halde, Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'nın 05.02.2026 tarihli yazısı ile öğrenildiği üzere, sebebi bilinmeyen bir nedenden ötürü sistemden silindiğini ve EDM nezdinde yapılan araştırmalarda da ilgili dönemlere ait defter kayıtlarına ulaşılamadığını, 20.02.2025 tarihli teknik inceleme raporu ile veri kaybının (zayi) tespit edildiğini, GİB onaylı açılış ve kapanış beratlarının varlığına rağmen asıl defter dosyalarına erişimin sağlanamadığını, müvekkil şirketin iradesi dışında meydana gelen bu durum karşısında Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesi ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesi hükümleri uyarınca, söz konusu defterlerin zayi olduğunun tespit edilerek zayi belgesi verilmesi talep ve dava etmiştir. DELİLLER: ... A.Ş.'nin 23/03/2026 tarihli müzekkere cevabı, GİB Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığının 30.03.2026 tarih ve 13.03.2026 tarihli müzekkere cevapları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin 2023 takvim yılına ait Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım dönemlerine ilişkin elektronik ortamda oluşturulan (i) yevmiye defteri ve (ii) defter-i kebir defterlerine ilişkin olarak TTK m.82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgeler sayılmış buna göre, TTK'nın 82. maddesinin 1.fıkrasında; Her tacir; a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b) Alınan ticari mektupları, c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." şeklindeki düzenlemeyle hüküm altına alınmıştır. TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. Yine TTK’nın 82. Maddesinin (7) numaralı fıkrasında, “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir,” hükmü düzenlenmiştir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde de aynı düzenleme geçerlidir. 19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir. Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır. Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır. Talep eden şirkete tensip tutanağının tebliğiyle birlikte; zayi belgesi verilmesi istenilen dönemlere ait defterlere ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığı’na ikinci yedeklerin teminine yönelik başvuru yapıldığına dair belgelerin sunulması için 2 haftalık kesin süre verilmiştir. Talep eden şirket 03/03/2026 tarihli beyan dilekçesiyle iş bu dava açılmadan önce davaya konu ticari defter ve belgelerin ikincil kopyalarının mevcut olup olmadığına ilişkin E-Defter Tebliği’nin 7.1. maddesinde belirtildiği şekilde hem özel entegratör firmaya hem de Gelir İdaresi Başkanlığı’na ayrı ayrı başvuruda bulunduğunu, bahsedilen kurumların talep edilen hususa ilişkin gerekli bilgi, belge ve kayıtların sistemlerinde bulunmadığına ilişkin e-posta ile yanıt verdiklerini, bunun üzerine ikincil nüshaların mevcut olmadığı tespit edildikten sonra zayi davasının açıldığını beyan etmiştir. Talep eden vekili tarafından sunulan beyan dilekçesi ekinde Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan ikincil yedeklerin teminine yönelik mail yazışmalarının sunulduğu ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından olumsuz yanıt verildiği anlaşılmıştır. Mahkememizce Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığına müzekkere yazılarak; talep eden ... ... A.Ş.'nin dava konusu etmiş olduğu defterlere ilişkin bilgi ve belge, berat ve ikinci kopyalarının olup olmadığı, var ise örneklerinin gönderilmesi istenilmiş olup, cevabi yazıda; ''.... İlgide kayıtlı yazımız ile ocak/2023 ve şubat/2023 dönemlerine ait ikincil kopyaların yüklü bulunduğu, istenilen diğer dönemlere ait ikincil kopyaların bulunmadığı anlaşılmış olup, 2023 yılına ait belirtilen dönemlere ait sistemlerimizde yüklü bulunan berat ve ikincil kopyaların gönderildiği bildirilmiştir. Ancak sistemlerimizde yapılan tetkikler sonucunda ocak/2023 ve şubat /2023 dönemlerine ait eksik parçaların olduğu anlaşılmış... '' şeklinde cevap verilmiştir. Talep konusu olan e-defterler yönünden ikincil yedeklerinin Gelir İdaresi Başkanlığında bulunmadığı anlaşılmıştır. Yine mahkememizce ... A.Ş.'ne müzekkere yazılarak; talep eden şirket ile imzalanan sözleşme kapsamında talep eden şirketin 2023 takvim yılına ait Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım dönemlerine ilişkin elektronik ortamda oluşturulan (i) yevmiye defteri ve (ii) defter-i kebir defterlerinin zayi olup olmadığı, ikincil yedeklerinin bulunup bulunmadığı, var ise örneklerinin gönderilmesi istenilmiş olup; cevabi yazıda ".. EDM Bilişim ile ... ... A.Ş. arasında akdedilen veri saklama (storage) hizmet sözleşmesi 31.12.2023 tarihinde sonlanmış olup, bu tarihten itibaren talep edilen defterlerin ikincil yedekleri müvekkil şirkette bulunmamaktadır. Yapılan teknik inceleme sonucunda; sözleşme süresinin dolduğu için ... Perakende'ye tahsis edilen fiziksel depolama alanlarının operasyonel ihtiyaçlar doğrultusunda kullanılabilir alan olarak serbest bırakıldığı, bu nedenle de 2023 yılına ait e-defter verilerinin üzerine sistemlerimizde başka verilerin yazıldığı tespit edilmiştir ..." şeklinde cevap verildiği görülmüştür. Mahkememizce dosyanın bilişim uzmanı ve mali müşavir bilirkişiye tevdi edilerek davacı şirketin bilgisayar ve server kayıtlarında yerinde incelenmek suretiyle davacı şirketin 2023 takvim yılına ait Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım dönemlerine ilişkin elektronik ortamda oluşturulan (i) yevmiye defteri ve (ii) defter-i kebir defterlerine ilişkin olarak zayi olup olmadıkları, ne şekilde zayi oldukları, e defterlerin kurtarılmasının mümkün olup olmadığı, ikincil yedeklerinin bulunup bulunmadığı, davacı şirketin ticari defterlerini muhafaza yükümlülüğüne uyup uymadığı hususunda bilirkişi raporu düzenlenmesinin istenilmesine karar verildiği, mali müşavir ve bilişim uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; "Davacı şirketin 2023 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım dönemlerine ait yevmiye defteri ve defter-i kebir kayıtlarının elektronik ortamda oluşturulduğu, ilgili dönemlere ait açılış ve kapanış beratlarının Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından onaylandığı, ancak defter içerik dosyalarının saklama hizmeti sunan firma nezdinde yapılan kontrollerde bulunamadığı ve bu nedenle zayi olduğunun ileri sürüldüğü, e defterlerin GİB onay bilgileri dosyaya sunulu beratlardan görülmektedir. Beratların GİB onaylı olması defterlerin ilgili dönemlerde usulüne uygun olarak oluşturulduğunu, içeriğin o tarihte mevcut olduğunu, GİB sistemine berat özeti gönderildiğini göstermektedir. Ancak berat dosyası, defter içeriğinin kendisi değil; defter dosyasının hash değerini içeren özet dosyadır. Dolayısıyla beratın varlığı, defterin o tarihte oluşturulduğunu gösterir; fakat bugün içeriğe fiilen erişilebildiği anlamına gelmez. Mükellef kurumda defter kayıtlarının ham hali bulunması mümkün olup davacının Gelir İdaresi Başkanlığı’na göndermiş olduğu zaman damgası oluşmuş elektronik defterlerinin kaybı olduğu görülmektedir. Dolayısıyla elektronik defter formatında Gelir İdaresi Başkanlığına gönderildiği GIB onaylı beratlarla sabit olup e defterlerin xml dökümanlarına ulaşılamadığı anlaşıldığı, dosya muhteviyatında davacı tarafça Gelir İdaresi Başkanlığına müracaat edildiği, EDM firmasına ilişkin araştırma yapıldığı, teknik inceleme yaptırıldığı, defterlere ve ikincil kopyalara ulaşılamadığı sabit olup sayın mahkemece defterlere ulaşılamamasının davacının iradesi dışında gerçekleşip gerçekleşmediği teknik ve hukuki değerlendirme gerektirdiği, davacı şirkette yapılan yerinde inceleme sonucunda dava dilekçesinde belirtilen "Yevmiye ve Defteri Kebir defterleri (2023 yılına ait Ocak – Şubat – Mart – Nisan – Mayıs – Haziran – Temmuz – Ağustos – Eylül – Ekim ve Kasım), Yevmiye ve Defteri Kebir defterleri berat belgelerin içerikleri görüntülenemediği, Dosya adları “GIB-...-...-KB-...” formatında ve Dosyalar sıkıştırılmış arşiv (WinRAR / ZIP) şeklinde olduğu, tamamının ‘GIB-…’ formatında isimlendirilmiş kebir beratlarına ait arşiv dosyalarının bulunduğu, ham XML veri dosyasının da klasör içerisinde rastlanılmadığı, söz konusu bilgisayarın ilgili dönemde e-imza ile GIB sistemine giriş işlemlerinde kullanılmış olduğu kayıtlarına ulaşıldığı, dava dilekçesinde belirtilen "Yevmiye ve Defteri Kebir defterleri (2023 yılına ait Ocak – Şubat – Mart – Nisan – Mayıs – Haziran – Temmuz – Ağustos – Eylül – Ekim ve Kasım), Yevmiye ve Defteri Kebir defterleri berat belgelerin içerikleri görüntülenemediği, 2023 yılı Ocak, Şubat , Mart, Nisan ,Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım hesap dönemlerine ilişkin yevmiye defteri ve defteri kebir defterlerinin zayi olduğu" şeklinde rapor düzenlenmiştir. Somut olayda, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın izni ile e-defter alanında faaliyet gösteren ... A.Ş ile davaya konu defterler yönünden veri saklama sözleşmesi yapan davacı şirketin, defterlerin ve belgelerin korunması için gereken dikkat ve özeni gösterdiği, kayıtların sistemsel nedenlerle silindiği, Mahkememizce davacı bilgisayar kayıtları üzerinde yapılan talep konusu e-defterlere ulaşılamadığı ve zayi olduğunun tespit edildiği, Mahkememizce yapılan araştırma sonucunda da talep konusu e-defterlerin ikincil yedeklerinin bulunamadığı, zayi olayının meydana gelmesinde davacı tarafın bir kusuru olduğuna dair herhangi bir kanıt mevcut olmadığı bu sebeple de muhafaza kusuru bulunmadığı kanaatine varılarak bilirkişi raporu hükme esas alınmış olup davanın kabulü ile davacı şirkete ait 2023 takvim yılına ait Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım dönemlerine ilişkin elektronik ortamda oluşturulan (i) yevmiye defteri ve (ii) defter-i kebir defterlerine ilişkin olarak TTK'nın 82. Maddesi gereğince zayi olduklarının tespitine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile; Davacı şirkete ait 2023 takvim yılına ait Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım dönemlerine ilişkin elektronik ortamda oluşturulan (i) yevmiye defteri ve (ii) defter-i kebir defterlerine ilişkin olarak TTK'nın 82. Maddesi gereğince ZAYİ OLDUKLARININ TESPİTİNE, 2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davanın niteliği itibariyle yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafça yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde davacı tarafa re'sen iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 14/04/2026

Katip ... e-imzalı*

Hakim ... e-imzalı*