İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/23 E. 2025/349 K.

T.C. İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/23 Esas KARAR NO : 2025/349 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 08/01/2025 KARAR TARİHİ : 15/04/2025 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA : Davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirketin bir ticari iş ilişkisi nedeniyle keşidecisi ... Sanayi Ti caret Ltd. Şti tarafından keşide edildiğini ve davacı müvekkili şirket emrine ödenmek üzere düzenlenmiş olan ... Şubesi, 167.000,00-TL bedelli 28/02/2024 ödeme tarihli... numaralı çeki İstanbul'daki müşterisi olan ... Sanayi A.Ş adlı şirkete teslim edilmesi için, 30/12/2024 tarihinde, ...irketinin Bornova İlçesi, ... Şubesine ... Gönderi Numarası ile teslim ettiği halde, içinde davaya konu çek olan gönderi alıcı müşteriye bu güne kadar teslim edilmediğini, kargo şirketine teslim edilen çekin Kargo şirketi tarafından zayi edildiğini, çeki keşide etmiş olan şirketi 03/01/2025 tarihinde... numaralı cep telefonları ile ... aranmış ve çekin tahsili işlemleri için kendilerine başvuruda bulunulduğunun bildirilmesi üzerine, müvekkili şirket tarafından... Kargo şirketine teslim etmiş olduğu bu çekten kaynaklanan alacağını ve ayrıca çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda keşideci şirket ve davacı müvekkili hakkında doğabilecek her türlü sorumluluğu önlemek için bu başvuruyu yapmak zorunluluğunun doğduğunu, kaybolan çekin fotokopisinin dilekçe ekinde sunulduğu gibi, kargoya teslim ve kargo hareketleri ile telefon açıldığına dair bilgileri içeren evrakların ekte sunulduğunu, ödeme yasağı verilmesi ve çekin iptaline karar verilmesi ni talep ettiklerini, sunduğu belgeler incelenerek ve Mahkemenizce de re’sen tespiti yapılan diğer nedenler sonucunda; teminatsız olarak tedbiren çek ödeme yasağı verilmesini, çeki çalan veya tahsile koyanların tespiti halinde Mahkeme masrafları ile vekalet ücretinin bu kişi veya kişilere yükletilmesine, yapılacak yargılama sonucunda fotokopisi ekli olan çek ile ilgili iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER: 1- ...ın 10/03/2025 tarihli yazı cevabı, 2-Davacı tarafın iddia ve beyanları, 3-Dava konusu çekin ait olduğu banka şubesi nezdinde dava konusu çek ait kayıtlar, 5-Davacı vekilinin 03/04/2025 tarihli beyan dilekçesi, 6- Mahkememizin 17/03/2025 tarihli ara karar evrakı, 7-... İzmir Şubesi'ne ait, Keşidecisinin...Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu bildirilen; ...nolu, 28/02/2025 tarihli, 167.000,00.-TL ( yüz altmış yedi bin türk lirası ) bedelli çekin fotokopisi, 8-Sair deliller. DAVA KONUSU: Açılan dava,... İzmir Şubesi'ne ait, ...Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu bildirilen; ... tarihli, 167.000,00.-TL(yüz altmış yedi bin türk lirası) bedelli çekin zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkin olduğu tespit edildi. talebine ilişkindir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi "Kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanı ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir. Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780. ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez. Türk Ticaret Kanunu'nun 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye ver verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca Türk Ticaret Kanunu'nun poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali, kıymetli evrakta hak ile çek arasındaki sıkı bağlılığın, çekin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuştur, yetkili hamil veya lehtar tarafından zayi edilen çekin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı çekişmesiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza yani hasımsız dava konusu bir işlemdir. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilecek iptal kararı ile birlikte borçlu, bono, poliçe veya çeki ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır (Özkan Gültekin, Öğretide ve Uygulamada Kıymetli Evrakın Ziya ve İptali, Ankara-2006, s.51). Kıymetli evrak iptali veya çek iptali davalarında amaç, kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak, aynı zamanda lehtar veya hamilin çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesinde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenleme uyarınca kıymetli evrakı iradesi dışında elinden çıkan kişi muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesi amacıyla ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurabilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir. Türk Ticaret Kanunu'nun 758. maddesinde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine iade davası için uygun bir süre vereceği düzenlenmiş, verilen süre içinde dava açılmazsa mahkemenin muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı belirlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun 759. maddesi hükmüne göre de poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve 2012/4860 Esas 2012/6267 Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde; (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise; '' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca; ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.'' 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir. Anılan maddeler ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı, çeki kaybeden yetkili hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. Dava dilekçesindeki açıklamalar ve dava dilekçesine ekli çek sureti göz önünde bulundurulduğunda, davacının dava konusu çeki yetkili hamil sıfatıyla elinde bulundurduğu ve davanın açılışı sırasında dava konusu çeke ilişkin çek iptali davası açmakta hukuki yararı bulunduğu ortadadır. Mahkememiz müzekkeresi ile ... İzmir Şubesi'ne ait ;... Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu bildirilen; ... nolu, 28/02/2025 tarihli, 167.000,00.-TL çeke ilişkin olarak bedelli çekin keşide tarihi itibariyle ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmesi halinde hangi tarihte ve kim tarafından ibraz edildiğinin, ödeme yapılması halinde kime, ne miktar ödeme yapıldığının bildirilmesi ile birlikte ibraz edilmesi halinde çekin arkalı önlü onaylı bir örneği ile ibraz edene ait varsa kimlik bilgisi ya da ticari unvanını gösterir belge örnekleri ile ilgili belge örneklerinin gönderilmesinin istenilmiş,...10/03/2025 tarihli yazı cevapları ile söz konusu çekin... Anonim Şirketi tarafından tarafından ibraz edildiği , mahkememizce konulan ödeme yasağı sebebiyle ödeme yapılmadığı, çekin keşidecisi tarafından çek bedeli ilgil ihesaba yatırılmayıp, bankalarının aynı şubesinde açılan başka bir hesaba yatırılarak bedelinin bloke altığna alındığını, ayrıca bu çekin 20/05/2024 tarihinde basıldığını, 14/06/2024 tarihinde Güzelbahçe İzmir Şubesince keşideciye teslim edildiğini, çek hesabının...e ait olduğu bildirilmiştir. Mahkememizin 17/03/2025 tarihli ara kararı ile davacı vekiline... İzmir Şubesi'ne ait, Keşidecisinin ... Ticaret Limited Şirketi olduğu bildirilen;... nolu, 28/02/2025 tarihli, 167.000,00.-TL ( yüz altmış yedi bin türk lirası ) bedelli çekin ...Anonim Şirketi tarafından ibraz edildiği bildirilmekle, ... Anonim Şirketine karşı TTK'nun 758(1)maddesi uyarınca yetkili ve görevli mahkemede çek istirdatı davası açmak üzere iki hafta kesin süre verilmesine,Kesin süre içinde dava açılmadığı takdirde TTK'nun 758(2)maddesi uyarınca ilgili çek yönünden davanın reddine karar verileceğinin ihtarına karar verildiği, davacı vekilinin 03/04/2025 tarihli dilekçesi ile açılması istenilen çekin istirdatı davasının 28/03/2023 tarihli ve 7445 Sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değişik 6102 Sa yılı Türk Ticaret Kanunu 5/A-1.maddesi uyarınca iş bu çek istirdatı davası, arabuluculuğa tabi tutulmuş ve bu husus, arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak kabul edildiği için, Mahkemenin ara kararında öngörülen süre içinde, Arabuluculuk Daire Başkanlığına...Başvuru numarası ile Ticari Dava Şartı Arabuluculuk Dosyası adı altında 03.04.2025 tarihinde ve saat 14:08:18 de başvuru yapıldığını, arabuluculuk görüşmeleri sonucuna göre açılacak dava ile bilgiler ayrıca Mahkemeye bildirileceği beyan edilmiştir. Tüm dosya kapsamı, davacı tarafın iddia ve beyanları, ... Bankası'nın 10/03/2025 tarihli yazı cevabı, Davacı tarafın iddia ve beyanları, Dava konusu çekin ait olduğu banka şubesi nezdinde dava konusu çek ait kayıtlar, Davacı vekilinin 03/04/2025 tarihli beyan dilekçesi, Mahkememizin 17/03/2025 tarihli ara karar evrakı, ... İzmir Şubesi'ne ait, Keşidecisinin... Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu bildirilen;... nolu, 28/02/2025 tarihli, 167.000,00.-TL ( yüz altmış yedi bin türk lirası ) bedelli çekin fotokopisi ile sair deliller birlikte değerlendirildiğinde; ...zmir Şubesi'ne ait,... Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu bildirilen;...nolu, 28/02/2025 tarihli, 167.000,00.-TL(yüz altmış yedi bin türk lirası) bedelli çekin çekin zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkin olduğu, dava konusu çekin ... Şirketi tarafından ibraz edildiği, bu kapsamda dava konusu çekin zayi olduğundan bahsedilemeyeceği, davacı tarafın kendisine verilen süre çerçevesinde çeki elinde bulunduran üçüncü kişiye karşı çek bedeline ilişkin Arabuluculuk Daire Başkanlığına ... Başvuru numarası ile Ticari Dava Şartı Arabuluculuk Dosyası adı altında 03.04.2025 tarihinde başvuruda bulunduğu ve bu çerçevede iş bu davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla, açılan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Bu aşamada davacı yanın dava açma iradesini ortaya koyduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığa konu çek hususunda davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, 2- ... İzmir Şubesi'ne ait, Keşidecisinin... Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu bildirilen; ...nolu, 28/02/2025 tarihli, 167.000,00.-TL ( yüz altmış yedi bin türk lirası ) bedelli çekin üzerindeki ödeme yasağının kaldırılmasına, karar kesinleştiğinde bu hususta dava konusu çekin ait olduğu bankaya müzekkere yazılmasına, 3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken karar ve ilam harcı, davanın açılışı sırasında peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 4-Davacı tarafça yatırılan 25.050,00-TL teminatın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, 5-Davacı tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 6-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 15/04/2025 Katip ... ¸e-imza

Hakim ... ¸e-imza