İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2024/552 E. 2026/224 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2024/552
- Karar No
- 2026/224
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL ASLİYE 2.TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO : 2024/552 KARAR NO : 2026/224
DAVA : TAZMİNAT (Haksız Fiilden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 13.09.2024 KARAR TARİHİ : 16.03.2026
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen TAZMİNAT davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda: GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalıya ... poliçe numarasıyla kasko ihtiyari mali mesuliyet sigortalı ... plakalı aracın, 10/11/2023 tarihinde nizami bir şekilde park halinde bulunan müvekkiline ait ...plakalı araca çarparak yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasına neden olduğunu, kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, kaza sonrası davaya konu aracın ZMM sigorta şirketine (... Sigorta AŞ) başvuruda bulunulduğunu, 100.564,57-TL hasar, 19.435,00.-TL değer kaybı ödemesi yapıldığını, böylece 120.000,00-TL poliçe limitinin dolduğunu, ancak, müvekkilinin aracında ZMM şirketince belirlenenden daha fazla hasar ve değer kaybı meydana geldiğini, bağımsız eksper tarafından düzenlenen Hasar Ekspertiz Raporu ile hasarın 215.641,30-TL, değer kaybının ise 202.500,00.-TL olduğunun öngörüldüğünü, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını, HMK 107/1. madde gereğince belirsiz alacak davalarının kabulüne, şimdilik, 100,00-TL hasar farkı bedeli ve 100,00-TL bakiye reel değer kaybı bedeli olmak üzere toplamda şimdilik 200,00-TL tazminatın poliçe limitleri dâhilinde davalı şirketin temerrüt tarihi olan 10/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizinden aşağı olmamak üzere enflasyon oranında faiz ile birlikte tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemenin görevsiz olduğunu, sigortalı ile müvekkili şirket arasındaki ilişkinin tüketici ilişkisi olduğunu, davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevine girmediğini, davanın usulden reddi gerektiğini (Emsal;Yargıtay 17. HD.nin ... E.... K.), davanın Belirsiz Alacak Davası ve/veya Kısmi Dava şeklinde açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, taleplerin zamanaşımına uğradığını, değer kaybına yönelik taleplerin haksız kazanç sağlamaya yönelik olmaması (için), alanında uzman bilirkişi marifeti ile hesaplanması gerektiğini kloz muafiyetlerinin uygulanması gerektiğini, KDV sorumluluklarının bulunmadığı, iskonto haklarının bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME: Dava; trafik kazasından kaynaklanan maddi zararların giderilmesi talebine ilişkin tazminat davasıdır. Taraflar arasında kazanın varlığı, davacının aracının zarar görmesi hususlarında tartışma bulunmamaktadır. Çözümlenmesi gereken sorun; kazadaki kusur durumu, tazminat miktarı ve kazanın karşı tarafının ZMSS poliçesi kapsamında yapılan ödemelerin poliçe limitini doldurup doldurmadığı, davacının bakiye hasar ve değer kaybı tazminat alacağı bulunup bulunmadığı, var ise bu bedeli kazanın karşı tarafı ve davalıya kasko sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın kasko poliçesi kapsamında talep edip edemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Olaya ilişkin hasar dosyası, alınan bilirkişi raporları, toplanan sair deliller, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; Davalı vekili görev itirazında bulunarak, mahkememizin görevli olmadığını, Tüketici Mahkemelerinin Görevli olduğunu savunmuştur. Taraflar arasında imzalanmış bir kasko sigorta poliçesi bulunmadığı, davalı sigorta şirketinin davacının kasko sigortacısı olmadığı, davalı sigorta şirketinin kazanın karşı tarafı ... plakalı aracın kasko sigortacısı olduğundan davalı vekilinin görev itirazı yerinde görülmemiştir. Davalı Sigorta Şirketine BaşvuruYönünden; 2918 sayılı KTK.nun 97. Maddesi gereğince "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." hükmü gereğince dosyada bilgi bulunmadığından davacı vekiline davalı sigorta şirketine başvuru yapıp yapmadığı sorulmuş, davacı vekili Yargıtay 4.HD.nin 20.01.2022 tarih ve ... E. ... K.sayılı ilamına atıf yaparak, zorunlu arabulucuğa başvurulmuş olması nedeniyle KTK.nun 97.maddesi kapsamında davalı sigorta şirketine başvuru yapılmasının zorunlu olmayacağını beyan etmiş ise de söz konusu ilamda "... Somut olayda, davacı vekilinin 04/08/2020 tarihli dilekçesi ile davalı sigorta şirketine araç hasarı ve değer kaybına ilişkin tazminat talebi için başvuruda bulunduğu, ancak davalının ödeme talebine cevap vermediği anlaşılmaktadır. Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvuru bulunduğu hallerde dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulamayacağının düzenlemesine göre davacı vekilinin özel dava şartı olarak düzenlenen Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi kapsamında zorunlu başvuru şartını yerine getirdiği gözetilerek işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir." denilmekte olup davamız ile ilgisi bulunmadığı, KTK.nun 97.maddesindeki başvuru şartı ile zorunlu Arabuluculuk başvuru şartı ayrı ayrı yasalara dayanmakta olup, her iki dava şartının amacının da farklı olduğu, birine başvurmanın diğerini etkilemeyeceğinden her iki yasada da bu yönde bir düzenleme bulunmadığından, davacı vekiline geçen KTK.nun 97 kapsamında davalı sigorta şirketine başvuru şartını yerine getirmesi için 1 ay kesin süre verilmesine karar verilmiştir. Ancak, söz konusu başvuru şartının, yasa maddesinde ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın C.7.maddesinde de belirtildiği üzere sadece ZMSS sigortacısına başvuruyu zorunlu kıldığı, İMM (Kasko) sigortalarına ZMSS limitinin dolması nedeniyle yapılacak başvuruları kapsamadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle davalı sigorta şirketine başvuru şartı bulunmadığı anlaşıldığından söz konusu ara karardan rücu edilmiştir. Mahkememizce alınan 18.06.2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalıya sigortalı ... plaka numaralı hususi otomobilin sürücüsü...'nın olayda % 100 (yüzde yüz) oranında tamamen asli kusurlu olduğu, park halindeki (Davacıya ait) ... plaka numaralı hususi otomobilin sürücüsü ...'na atfı kabil kusur bulunmadığı, hadisenin meydana gelmesinde, dava konusu zararın doğmasında ve artmasında kusurlu başkaca kişi, kurum, kuruluş ve etkili faktör bulunmadığı, kaza tarihinde davacı...'ya ait ...plaka ve (...) şasi numaralı hususi otomobilin olay tarihi döneminde özel servis ortamında ve orijinal vasıfta parçalar kullanılarak gerçekleştirilmesi mümkün onarım bedelinin iskontosuz KDV hariç 149.919,00 TL, KDV dahil 179.902,80 TL, iskontolu KDV hariç 136.749,60 TL, iskontolu -KDV dahil 164.099,52 TL olduğu, sürücülerin kusur durumuna göre dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından hasar onarım bedeli tazminatı ile ilgili olarak 12.12.2023 tarihinde yapılan 100.564,57 TL tutarındaki ödemenin mahsubu ile net bakiyenin iskontosuz halde KDV hariç 49.354,43 TL KDV dahil 79.338,23 TL, iskontolu halde KDV hariç 36.185,03 TL, KDV dahil 63.534,95 TL olduğu, İskonto ve KDV hususunun hukuki değerlendirmelere mahkemenin takdirinde olduğu, kaza tarihinde davacı ...'ya ait ... plaka ve (...) şasi numaralı hususi otomobilin üzerinde meydana gelen değer kaybı zararının gerçek zarar ilkesi ve Yargıtay'ın müstakar içtihatlarına göre kaza tarihinde 100.000,00 TL mertebesinde olduğu, sürücülerin kusur durumuna göre değer kaybı zararı ile ilgili olarak dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından 29.12.2023 tarihinde yapılan 19.435,43 TL tutarındaki ödemenin tenzili ile talep edilebilir bakiye değer kaybı zararının 80.564,57 TL olduğu, davalı ... Sigorta A.Ş. nin davacının bakiye araç hasarı ile değer kaybı zararından sorumlu olacağı, davacının gerçek kişi olduğu ve aracında hususi oto olduğu dikkate alındığında davalı şirketin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz sorumluluğunun bulunacağı, davacının davalı şirkete başvuru tarihi belirlenemediğinden temerrüt tarihinin tespit edilemediği yönünde görüş bildirilmiştir. 10.11.2023 tarihinde saat 16:00 sıralarında sürücü ...'nın sevk ve idaresindeki kendi adına tescilli, dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından 06.04.2023- 06.04.2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere maddi zararlarda araç başına azami 120.000,00 TL limitli ... numaralı ZMS (Trafik) sigorta poliçesi ile ve davalı ... A.Ş. tarafından 06.04.2023-06.04.2024 vadeli 1.500.000,00 TL azami limitli İMM klozlu ... numaralı genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile teminat altına alınmış ... plaka numaralı, ... marka, ... tipinde, 2017 model, alp beyazı renkli hususi otomobil ile ... ili, ... ilçesi, ... mahallesinde bölünmemiş, iki yönlü, iki şeritli ... caddesi yolunu takiben düz seyir halinde iken olay mahalline geldiğinde direksiyon hakimiyetini ve kontrolünü kaybederek yolun karşı bölümüne yönelerek ön sağ köşe kesimleri ile 82 nolu taşınmazın önünde park halinde bulunan, ...'ın ön sağ koltukta yolcu olarak bulunduğu, davacı ... adına tescilli, ...plaka numaralı, ...marka, ... tipinde, 2013 model, beyaz renkli hususi otomobilin sağ ön çamurluk kesimlerine çarpması sonucu toplam iki motorlu taşıtın karıştığı trafik kazasının meydana geldiği ve kaza nedeniyle yolcu ...'ın yaralandığı, taşıtlarda maddi hasar oluştuğu anlaşılmaktadır. Kusur Hesabı Yönünden; Dava konusu olayda sevk ve idaresindeki ...plaka numaralı hususi otomobil ile iki yönlü, iki şeritli cadde yolunda düz seyir halinde iken aksine davranarak yolu ve çevresini gereği gibi etkin şekilde kontrol etmeyen, sağ yan tarafında park halinde bulunan otomobili, konumunu ve mesafesini dikkate almayarak otomobilin yan tarafından uzak mesafede geçemeyen, hızını ve direksiyon açısını ayarlayamayarak üzerine doğru tehlike bölgesine yönelip çarpan, zamanında etkili fren ve direksiyon manevra tedbiri uygulamayan, dikkatsiz, tedbirsiz, kontrolsüz ve özensiz davrandığı mütalaa edilen sürücü ...'nın % 100 (yüzde yüz) oranında tamamen asli kusurlu olduğu, kapladığı uzunluk-genişlik-alan bakımından iki yönlü, iki şeritli cadde yolunun sağ kenarında park halinde iken yaklaşan diğer araç sürücülerinin geçişlerine engel ve tehlike yaratacak şekilde yolu daraltan, belirgin şekilde trafik düzenine ve güvenliğine olumsuz etkisi bulunmayan, diğer araçlar gibi benzer şekilde park halinde iken yan tarafında kalan yeterli boşluk alandan temassız ve tehlikesiz ilerlemesi mümkün olan otomobil sürücüsünün direksiyon açısını ve mesafesini ayarlayamayarak üzerine doğru kontrolsüz yönelerek sadmesine maruz kaldığı anlaşılan, kazaya engel olabilmek adına alabileceği herhangi bir tedbir ve kazada etkili rolü veya ihmalkâr davranışı söz konusu olmadığı mütalaa edilen ... plaka numaralı otomobili bulunduğu yere park eden sürücüsü ...na atfı kabil kusur bulunmadığı, kazanın meydana gelmesinde, dava konusu zararın doğmasında veya artmasında etkili başkaca faktör, kusurlu kişi, kurum, kuruluş bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiştir. Bilirkişinin tespit ve görüşleri dosya kapsamına ve oluşa uygun bulunduğundan itibar etmemek için bir neden görülmemiştir. Bu nedenle kusur konusundaki görüş mahkememizce de kabul edilerek hükme esas alınmıştır. Hasar Bedeli Zararı Yönünden; Bilirkişi incelemesi sonunda onarım bedelinin iskontosuz KDV hariç 149.919,00 TL, KDV dahil 179.902,80 TL, iskontolu KDV hariç 136.749,60 TL, iskontolu KDV dahil 164.099,52 TL olduğu, sürücülerin kusur durumuna göre dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından hasar onarım bedeli tazminatı ile ilgili olarak 12.12.2023 tarihinde yapılan 100.564,57 TL tutarındaki ödemenin mahsubu ile net bakiyenin iskontosuz halde KDV hariç 49.354,43 TL KDV dahil 79.338,23 TL, iskontolu halde KDV hariç 36.185,03 TL, KDV dahil 63.534,95 TL olduğu, İskonto ve KDV hususunun hukuki değerlendirmelere mahkemenin takdirinde olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Bilirkişi tarafından ekspertiz raporundaki hasar gören parçalar irdelenmiş, hasar dosyası değerlendirilmiş, teknik açıdan ve uygulama yönünden sonuca gidilmiştir. Yapılan hesaplama tamamen uzmanlık gerektiren teknik bir iş olmakla rapora itibar etmemek için bir neden görülmemiştir. Bu nedenle rapor hükme esas alınmıştır. Yapılan hasar ödemeleri nedeniyle servislerin yaptıkları hizmet karşılığında düzenledikleri faturalarda araç sahiplerinden KDV tahsil ettikleri açıktır. Bu KDV tutarı hasar nedeniyle aracını tamir ettiren kişiler üzerinde kalmaktadır. Bu nedenle söz konusu hasar bedelinin hesabında KDV dahil seçenek esas alınmıştır. İskonto yönünden ise, araç tamir servislerinin sigorta şirketleri ile yaptıkları sözleşmeler nedeniyle yapılan tamir/servis ücretleri nedeniyle sigorta şirketlerine iskonto uyguladıkları yaygın olarak bilinen bir gerçektir. Bu nedenle araç sahibinin yaptırdığı veya yaptıracağı onarım bedeline tamir sonrası peşinen iskonto uygulanacağı varsayımından hareketle iskonto uygulanamaz. Bu nedenle iskontosuz bedel olan KDV dahil 79.338,23.-TL bakiye hasar bedeli hükme esas alınmıştır. Değer Kaybı Zararı Yönünden; Dava konusu trafik kazası ile ilgili olarak onarıma ve değer kaybı ödemelerine ilişkin hasar dosyası ve bu dosyaya sunulan belgeler, hasara ilişkin fotoğraflar, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından hazırlanan ve gönderilen kayıtlara göre davacının aracının dava konusu kazasının ilk olduğu, daha önce kaza geçirmediği, ..., ..., ..., ..., ..., ... vb. Sitelerin incelendiği, ulaşılabildiği kadarıyla kaza tarihine en yakın ilanlar ve rayiç değer araştırması yapıldığı, tüm bulguların Yargıtay uygulaması ve yasal düzlemde değerlendirildiği, sonuçta kaza nedeniyle araçtaki değer kaybının 100.000,00.-TL olduğu, trafik sigortacısı olan dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından değer kaybı zararı ile ilgili olarak yapılan 19.435,43.-TL tutarındaki ödeme tutarının mahsubu ile ödenmesi gereken bakiye değer kaybı zararının 80.564,57.-TL olduğu tespit edilmiştir. Bilirkişinin teknik araştırmasına ilişkin bu tespit ve görüşünü kabul etmemek için bir neden görülmediğinden hükme esas alınmıştır. Davalının Sorumluluğu Yönünden; Davaya konu kazanın diğer tarafı olan ... plaka sayılı aracın ... Sigorta A.Ş. nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorts ile sigortalı olduğu, teminat limiti kaza tarihinde araç başına 120.000,00 TL olduğu anlaşılmaktadır. ... Sigorta A.Ş. tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası teminatı kapsamında zarar gören ve davacıya ait olan ... plakalı araç için 12.12.2023 tarihinde 100.564,57.-TL hasar bedeli ödemesi, 29.12.2023 tarihinde 19.435,43.-TL değer kaybı ödemesi yapıldığı, dolayısı ile dava dışı ZMSS ... Sigorta A.Ş. tarafından toplam 120.000,00.- TL tazminat ödemesi yaparak poliçe teminatının tamamının ödenmiş olduğu ve poliçe limitinin tükendiği bilirkişi heyet raporu ile de sabittir. İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları'nın 1.Maddesi gereğince; "Sigortacı, iş bu poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve karayolları Trafik Kanununa ve Umumi Hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder." denilmektedir. ... plaka sayılı aracın 1361725 no.lu ve 06.04.2023-06.04.2024 vade tarihli kasko sigorta policesi davalı ... Sigorta A.Ş. Tarafından 1.500.000,00.-TL limit dahilinde sigortalandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle davalı sigorta şirketinin ZMSS teminat limitini aşan ve yukarıda ayrı ayrı açıklanan bakiye hasar ve değer kaybı zararından sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Davacının aracının hususi oto olması sebebiyle yasal faiz talep edebileceği değerlendirilmektedir. Sonuç olarak; Davalıya sigortalı... plaka numaralı hususi otomobilin sürücüsü ...'nın % 100 (yüzde yüz) oranında tamamen asli kusurlu olarak park halindeki (Davacıya ait) ... plaka numaralı hususi otomobile 10/11/2023 tarihinde çaptığı, ZMMS sigortacısı dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından 12.12.2023 tarihinde 100.564,57.-TL hasar bedeli ödemesi, 29.12.2023 tarihinde 19.435,43.-TL değer kaybı ödemesi yapıldığı, dolayısı ile dava dışı ZMSS ... A.Ş. tarafından toplam 120.000,00.- TL tazminat ödemesi yaparak poliçe teminatının tamamının 12.12.2023 tarihinde doldurduğu, davalı sigorta şirketinin ... plaka aracın kasko sigortacısı olduğu ve ZMSS poliçe limitini aşan zarardan sorumlu olduğu, buna göre KDV dahil 79.338,23 TL bakiye hasar bedeli ile 80.564,57 TL bakiye değer kaybı zararından davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu anlaşılmakla dava tarihinden geçerli yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir. Davacı vekili belirsiz alacak davası açtığından, 08.07.2025 tarihli dilekçesi ile talep sonucunu bu miktarlara göre tamamlayarak harcını yatırmış, tazminat talebini belirli hale getirmiştir. Böylece 159.902,80.-TL tazminatın (79.338,23 TL bakiye hasar bedeli ile 80.564,57 TL bakiye değer kaybı olmak üzere) dava tarihi olan 13.09.2024 tarihinden geçerli yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle; Davanın KABULÜNE, Dava tarihi olan 13.09.2024 tarihinden geçerli yasal faizi ile birlikte (79.338,23 TL bakiye hasar bedeli ile 80.564,57 TL bakiye değer kaybı=) 159.902,80.-TL madd tazminatın davalı sigorta şirketinden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE, 1-Alınması gereken karar ve ilam harcı 10.922,96-TL olup, peşin alınan 427,60-TL ile 2.730,74-TL tamamlama harcı toplamı 3.158,34-TL harcın mahsubu ile bakiye 7.764,62-TL harcın DAVALIDAN TAHSİLİ İLE HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 3-Davacı tarafından yapılan posta ve tebligat masrafı 396,00-TL, bilirkişi ücreti 16.000,00-TL'den oluşan 16.396,00-TL yargılama gideri ile 427,60-TL başvuru harcı, 427,60-TL peşin harç, 2.730,74-TL tamamlama harcı toplamı 19.981,94-TL yargılama giderinin DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACI TARAFA VERİLMESİNE, 4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, 5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde DAVACIYA İADESİNE, 6-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin, 6183 sayılı Kanuna göre davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren 2 HAFTA içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya bulundukları yerdeki başka bir mahkeme aracılığıyla mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK. 341.maddesi uyarınca İstanbul BAM. nezdinde İSTİNAF yoluna başvurma hakları bulunduğu hatırlatılmak suretiyle verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 16/03/2026
KATİP - HAKİM - ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır