İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/526 E. 2024/659 K.

T.C. İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/526 Esas KARAR NO : 2024/659 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 28/06/2024 KARAR TARİHİ : 05/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin finans sorumlusu olarak çalıştığı ...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketince kendisine teslim edilen Türkiye...Bankası Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi ... Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 24/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 24/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 25/07/2024 keşide tarihli, ...ek numaralı, 1.700,00-TL bedelli, 26/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.800,00-TL bedelli, 27/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 28/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 29/08/2024 keşide tarihli,...çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli ,30/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli toplam 16.000,00-TL Türkiye...Bankası Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi ... Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 03/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.000,00-Euro bedelli, 04/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 800,00-Euro bedelli, 08/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 950,00-Euro bedelli, 07/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 750,00-Euro bedelli, 09/08/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 800,00-Euro bedelli, 03/07/2024 keşide tarihli, ...çek numaralı, 500,00-Euro bedelli, 08/09/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 600,00-Euro bedelli, 06/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 500,00-Euro bedelli, 14/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.200,00-Euro bedelli toplam 7.100,00-EURO x 35,24-TL (28/06/2024 M.B. Efektif Satış)) =250.204,00 TL,...Türk Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 07/09/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 06/09/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 08/07/2024 keşide tarihli,...çek numaralı, 1.700,00-TL bedelli, 06/08/2024 keşide tarihli,... 1.800,00-TL bedelli, 07/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 08/09/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 05/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 01/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli, 02/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 03/07/2024 keşide tarihli,...çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli çeklerin kayıp edildiğini, tüm aramalara rağmen bulunamadığını, bu nedenlerle davaya konu çeklerin bankaya ibrazı halinde, davanın sonuçlanmasına kadar 3.şahıslara ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yapılacak yargılama neticesinde çeklerin zayi nedeni ile iptaline karar verilmesini talep etmiştir. DAVA KONUSU : Açılan dava, Türkiye... Bankası Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 24/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 24/07/2024 keşide tarihli,...çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 25/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.700,00-TL bedelli, 26/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 1.800,00-TL bedelli, 27/07/2024 keşide tarihli,...çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 28/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 29/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 30/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli toplam 16.000,00-TL Türkiye... Bankası Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 03/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 1.000,00-Euro bedelli, 04/07/2024 keşide tarihli, ...ek numaralı, 800,00-Euro bedelli, 08/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 950,00-Euro bedelli, 07/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 750,00-Euro bedelli, 09/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 800,00-Euro bedelli, 03/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 500,00-Euro bedelli, 08/09/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 600,00-Euro bedelli, 06/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 500,00-Euro bedelli, 14/07/2024 keşide tarihli, ...çek numaralı, 1.200,00-Euro bedelli toplam 7.100,00-EURO x 35,24-TL (28/06/2024 M.B. Efektif Satış)) =250.204,00 TL, ...Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 07/09/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 06/09/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 08/07/2024 keşide tarihli, ...çek numaralı, 1.700,00-TL bedelli, 06/08/2024 keşide tarihli,.... çek numaralı, 1.800,00-TL bedelli, 07/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 08/09/2024 keşide tarihli, ...çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 05/08/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 01/07/2024 keşide tarihli,...çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli, 02/07/2024 keşide tarihli,...ek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 03/07/2024 keşide tarihli,...çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli çeklerin zayi olması sebebiyle iptali talebine ilişkindir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Açılan dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesi uyarınca kıymetli evrakın zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkindir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-son. maddesinin atfı ile aynı yasanın 757/1. maddesi uyarınca iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve 2012/4860 Esas 2012/6267 Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde; (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise; '' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca; ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir. Anılan maddeler ve Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. Dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olduğu, davacının ise keşideci sıfatını haiz şirketin finans sorumlusu olarak çalıştığı, dava dilekçesinde finans sorumlusu sıfatına binaen çeklerin kendisine teslim edildiğinin beyan edildiği, bu kapsamda çekler üzerinde herhangi bir hak sahipliği ve yetkili hamil sıfatının bulunmadığı dikkate alındığında, davacının iş bu dava açısından aktif husumet ehliyeti bulunmadığı izahtan varestedir. Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ...Karar sayılı ilamında aynen; ''...Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, davacının davaya konu çekleri kaybettiğini iddia ettiği dönemde çeklerin keşidecisi olan ... Pvc. Plastik Ltd. Şti'nin çalışanı olduğu ve çekleri şirket adına taşıdığı, bu haliyle davacının çekleri bir alacağına karşılık edinmiş yasal hamil konumunda olmadığını, keşidecinin çalışanı olduğundan ve çekleri elinde keşideci adına bulundurduğu göz önüne alındığında, davacının çek iptali davası açamayacağı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA...'' gerekçelerine yer verilerek, çalışan sıfatına binaen çeklerin teslim edildiği kişinin, çek üzerinde hak sahipliği bulunmadığı ve yetkili hamil sıfatını haiz olmadığına dikkat çekilmiştir. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin...Karar sayılı kararında da aynen; ''...Dosya kapsamına göre ,davaya konu ve zayii nedeniyle iptali istenilen iki adet çekin keşidecisi davacının çalıştığı ...Otomotiv Tekstil İnşaat Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd Şti olup, davacı ... 'nin çekte lehdar , ciranta , son hamil olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının zayii nedeniyle çek iptali davası açmakta aktif husumeti bulunmamaktadır. Aktif husumet ehliyeti dava şartı olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilir. Mahkemece davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi doğru olup, davacı vekilinin tüm istinaf başvuru nedenleri yerinde değildir. Sonuç olarak davacı vekilinin tüm istinaf başvuru başvurusunun esastan reddine...'' şeklindeki gerekçe ile çalışan sıfatı ile çeklerin teslim edildiği kişinin aktif husumet ehliyeti bulunmadığı belirtilmiştir. Sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı (dava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilen (nitelendirilen) kişiler, şeklen (biçimsel açıdan) o davanın taraflarıdır. Ancak mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, bu kişilerden birinin o davada gerçekten davacı veya davalı olmak sıfatı yoksa dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemez. Dava sıfat yokluğundan reddedilir. Hemen belirtmek gerekir ki usul kanununda “husumet” olarak ifade edilen bir terim de bulunmamaktadır. Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da o hakkın sahibine aittir. Meselâ, bir alacak davasında davacı olma sıfatı o alacağın alacaklısına aittir. Alacak davası, o alacağın alacaklısından başka bir (üçüncü) kişi tarafından açılırsa, dava, davacı sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan) dolayı reddedilir (Kuru, Baki/Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder: Medeni Usul Hukuku, 22. Baskı, Ankara 2011, s. 234; Yılmaz, Ejder; Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, Ankara 2012, s. 530). Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek olan kişi, o hakka uymakla yükümlü (borçlu) olan kişidir (davalı sıfatı). Örneğin bir alacak davasında davalı olma sıfatı o alacağın borçlusuna aittir. Alacak davası, o alacağın borçlusundan başka bir (üçüncü) kişiye karşı açılırsa davalının davalı (borçlu) sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan) dolayı reddedilir. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, bir subjektif hakkın sahibinin ve o hakka uymakla yükümlü olan kişinin kimler olduğu (yani bir davada, davacı ve davalı sıfatının kimlere ait olduğu) tamamen maddî hukuka göre belirlenir. Bu nedenle, bir kişinin belli bir davada gerçekten davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı hususu, usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu (subjektif) hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunudur. Sıfatın usul hukuku bakımından önemi (usul hukukunu ilgilendiren yönü) şudur: Bir davanın tarafları (veya taraflardan biri) o davada gerçekten (davacı veya davalı olarak) taraf sıfatına sahip değilse mahkeme, dava konusu hakkın esası (mevcut olup olmadığı) hakkında inceleme yapıp karar veremez. Mahkeme, davanın sıfat yokluğundan reddine karar verir. Bu karar, davanın mesmu olmadığına (dinlenemeyeceğine) ilişkin bir karar olmayıp, gene davanın esasına ilişkin bir karardır (taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının bulunmadığını tespit eden bir karardır). Mahkemenin sıfat yokluğunu kendiliğinden (resen) gözetmesi gerekir. Çünkü sıfat yokluğu, bir defi değil, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itirazdır. Hâkim, kendisine sunulan dava malzemesinden (davalı veya davacının bildirdikleri vakıalardan, yani dava dosyasından) bir itiraz sebebinin varlığını (sıfat yokluğunu) öğrenirse, bunu kendiliğinden (resen) gözetir. Az yukarıda değinildiği gibi taraf sıfatı, usul hukukuna değil maddî hukuka ilişkin bir sorundur; diğer bütün maddi hukuk sorunlarında olduğu gibi, dava şartı değildir. Taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için (defi değil) bir itirazdır. Diğer bütün itiraz hâllerinde olduğu gibi, sıfat yokluğu da, ancak dava dosyasından anlaşılabildiği ölçüde hâkim tarafından kendiliğinden (resen) gözetilir (Kuru/Arslan/Yılmaz, s. 234- 237). Tüm dosya kapsamı, davacı tarafından sunulan dava dilekçesi, dava konusu çeklere ait bilgi ve belgeler, ilan suretleri ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu uyuşmazlığın Türkiye Garanti Bankası Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 24/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 24/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 25/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.700,00-TL bedelli, 26/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.800,00-TL bedelli, 27/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 28/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 29/08/2024 keşide tarihli, ...çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 30/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli toplam 16.000,00-TL Türkiye... Bankası Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 03/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.000,00-Euro bedelli, 04/07/2024 keşide tarihli, ...çek numaralı, 800,00-Euro bedelli, 08/08/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 950,00-Euro bedelli, 07/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 750,00-Euro bedelli, 09/08/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 800,00-Euro bedelli, 03/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 500,00-Euro bedelli, 08/09/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 600,00-Euro bedelli, 06/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 500,00-Euro bedelli, 14/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.200,00-Euro bedelli toplam 7.100,00-EURO x 35,24-TL (28/06/2024 M.B. Efektif Satış)) =250.204,00 TL, ... Anonim Şirketi Foça Şubesine ait, keşidecisi...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olan, 07/09/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 06/09/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 08/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 1.700,00-TL bedelli, 06/08/2024 keşide tarihli, ...ralı, 1.800,00-TL bedelli, 07/08/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 08/09/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 05/08/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 2.500,00-TL bedelli, 01/07/2024 keşide tarihli,... çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli, 02/07/2024 keşide tarihli, ...çek numaralı, 2.000,00-TL bedelli, 03/07/2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, 1.500,00-TL bedelli çeklerin zayi olması sebebiyle iptali talebine ilişkin olduğu, kıymetli evrakın iptaline ilişkin davanın, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 563/2. maddesi uyarınca zayi edildiği anda kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan kişi, bir diğer söyleyişle kıymetli evrakın iptali davasının ancak yetkili hamil tarafından açılabilmesinin olanaklı olduğu, dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı...Turizm Yatırım İnşaat Dış Ticaret Anonim Şirketi olduğu, davacının ise keşideci sıfatını haiz şirketin finans sorumlusu olarak çalıştığı, dava dilekçesinde finans sorumlusu sıfatına binaen çeklerin kendisine teslim edildiğinin beyan edildiği, bu kapsamda çekler üzerinde herhangi bir hak sahipliği ve yetkili hamil sıfatının bulunmadığı dikkate alındığında, davacının iş bu dava açısından aktif husumet ehliyeti bulunmadığı göz önünde bulundurularak, açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Açılan davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle REDDİNE, 2-Dava konusu çekler üzerine konulan ihtiyati tedbir kararı ve ödeme yasağının KALDIRILMASINA, 3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin olarak alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi 05/11/2024

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır