İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/358 E. 2026/249 K.

T.C. İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/358 Esas KARAR NO:2026/249

DAVA:İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) DAVA TARİHİ:12/06/2024 KARAR TARİHİ:24/03/2026

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında taşıma sözleşmesine dayalı ticari iş ilişkisi olduğunu, davalıya taşıma hizmeti verildiğini, ancak davalı navlun ücretini ödemediğini, müvekkili şirket tarafından, borçlu-davalının ödemediği faturadan kaynaklı alacağını tahsil etmek amacıyla davalı/borçlu aleyhine ... İcra Müdürlüğü 2023/... Esas sayılı dosyası ile 12.852,50 USD asıl alacak üzerinden icra takip başlatıldığını, davalının, ödeme emrine, takibe, borca, faize, faiz başlangıç zamanına, yetkiye ve tüm ferilerine itirazda bulunduğunu, hava yük senedi ile davalıya verilen taşıma hizmeti sabit olduğunu, davalının taraflar arasındaki taşıma sözleşmesine ilişkin herhangi bir itirazı bulunmadığını, davalının yükü, ... nolu hava yük senedi(Air Waybill) tahtında müvekkili şirketin Mısır Havayolları ile organize ettiği hava yolu taşıması ile İstanbul'dan Toronto'ya taşınmış olduğunu, söz konusu taşımaya ilişkin düzenlenen takibe konu faturada da " Navlun Ücreti- ... numaralı Kanada Maske Yüklemesi " atfıyla davalıya verilen taşıma hizmeti tanımlandığını, hava yük senedinde "gönderen" davalı .... Ltd. Şti. olduğunu, senette "Freıght Prepaıd" yani "navlun peşin ödenmiş" kaydından anlaşılacağını, navlun ücreti davalı tarafından ödeneceğini, bu kayıt, taşıyıcının gönderilenden navlun talep etmesini engellemek için, navlun sorumluluğunun gönderene/taşıtana ait olduğunu göstermek için senette yer aldığını, davalı, bugüne kadar navlun borcunu ödemediğini, borca itiraz etmiş olan davalı, söz konusu icra takibine konu faturaya her ne kadar 10.05.2023 tarihinde iade faturası düzenlemişse de iade faturasının düzenlenme sebebine ilişkin iade faturasında hiçbir ibare yer almadığını, taşımaya ilişkin hava yük senedi ile davalı borçluya verilen hizmetin sabit olduğunu, karşılıklı irade uyumu olmaksızın iade faturası tanzimi ve bunun iş görme faturası için hesaplaşmada kullanılması mümkün olmadığını ileri sürerek davanın kabulüne, müvekkilin davalıdan olan 12.852,50 USD alacağına ilişkin ... İcra Müdürlüğü 2023/... E. Sayılı dosyasına davalının yapmış olduğu haksız ve dayanaksız itirazın iptaline ve bu itirazlar sebebiyle duran takibin devamına, davalı hakkında alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve her türlü masrafın davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket maske ve ambalaj üretimi yapan bir şirket olduğunu ve müvekkili şirket ile İngiltere merkezli ... ...- ... Limited arasında 150 bin adet maske alım-satımına ilişkin anlaşma yapıldığını, yapılan anlaşma sonucunda 08.02.2022 tarihinde Proforma ve fatura düzenlendiğini, bu proformaya istinaden hazırlanan faturada teslim şartı FOB olduğunu, teslim şartının FOB olarak düzenlenmesi malın depodan teslim alınacağını ve navlunun alıcı tarafından karşılanacağını gösterdiğini, gümrüğe sunulan 08.02.2022 tarihli Gümrük beyannemesinde de teslim şartı FOB olarak geçtiğini, şirket ile ... Limited arasında yapılan anlaşma sonrasında, ... Limited ile davacı şirket arasında taşımacılığa ilişkin bir anlaşma yapılmış ve buna istinaden davacı şirket tarafından taşıma işlemini yapmış olduğunu, davacı şirket, ... Limited ile arasındaki anlaşmaya dayalı olarak 15.02.2022 tarihinde ... Limited şirketininin navlun ücretine ilişkin ...'e fatura düzenlemiş olduğunu, müvekkili şirketin ihracata FOB kaydıyla yapılmış ve aslında davacı şirketin 15.02.2022 tarih ... numaralı faturası da bu kayıtların bir parçası olduğunu, davacı şirketin navlun ücretini almadan malı teslim ettiğini ve sonrasında da ücreti tahsil edemediğini ve tahsil edilemeyen ücret neticesinde de yapılan ihracatın üzerinden 15 ay geçtikten sonra 09.05.2023 tarihinde ... nolu faturayı düzenlemek suretiyle müvekkili şirketi borçlu konumuna getirmeye çalıştığını, nakliye şirketinin alıcıya fatura düzenleyebilmesi için söz konusu işlemin teslim şartının FOB olması gerektiğini, bu durumda davacı şirketin 15.02.2022 tarihli faturasının bu taşımacılık işleminde teslim şartı FOB olarak düzenlenmiş olduğunu, nakliyeyi gerçekleştiren şirketin satıcıya fatura düzenleyebilmesi için teslim şartının CIF olması gerektiğini, 09.05.2023 tarihli fatura da teslim şartının CIF olarak anlaşılması gerektiği yönünde olduğunu, davacı şirket yapmış olduğu tek bir taşımacılıkta hem FOB hem CIF olarak hem alıcıya hem satıcıya fatura düzenlemesi hukuken mümkün olmadığını ve ticari hayatta da olağan akışa aykırı olduğunu, alıcı ile satıcı arasındaki anlaşmadan bağımsız bir taşıma senedi düzenlenmesi de mümkün olmadığını ileri sürerek müvekkili hakkında açılmış bulunan işbu itirazın iptali davasının reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: Davacı yan delil olarak; ... İcra Dairesi Müdürlüğü 2023/... Esas Sayılı 09/05/2023 tarih ... nolu 12.852,50 USD bedelli Fatura, Hava Taşıma Senedi-konişmento-AWB Tarafların Ticari defter, kayıt ve belgeleri, Bilirkişi İncelemesi, Ticari Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağı, Tanık beyanları ve sair delillere dayanmıştır. Davalı yan delil olarak; Proformalar ve Faturalar, Gümrük Beyannamesi, Faturaya itiraz mail yazışması, iade fatura, Tanık beyanı, Yemin, bilirkişi incelemesi, Ticari Defterler, Hukukun cevaz verdiği her türlü yasal delillere dayanmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, davacı tarafın taşıma işinden kaynaklı faturaya dayalı alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebinin ihtilaf konusu olduğu tespit edilmiştir. Davacı tarafça davalı aleyhine ... İcra Müdürlüğü 2023/... Esas sayılı dosyası ile 12.852,50 USD Asıl Alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibine girişildiği, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde itirazın iptali için eldeki asıl davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Somut olayda navlun ücretine ilişkin faturaya dayalı alacağının tahsili amacıyla davacı davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatmıştır. Davalı şirket ile dava dışı ... Limited işletmesi arasında toplam 18.000 Euro bedel ile; 4 kap, net 1.056,10 kg. ve brüt 1.536,10 kg. 150.000 adet maskenin satışına ilişkin satış sözleşmesi kurulduğu, ilgili sözleşmenin Satıcı-İhracatçı tarafının davalı DELİTECH... LTD. ŞTİ. olduğu, söz konusu fatura içerisinde FOB kaydının yer aldığı anlaşılmıştır. Alacağa konu taşıma işinde, davalının ihracatçı olarak dava dışı üçüncü şahsa (... Limited) sattığı "FFP2 maske" emtialarını hava yolu ile İstanbul'dan Toronto'ya taşındığı ve dava dışı alıcıya teslim edildiği bu halde esasen faturaya konu navlun ücretine ilişkin taşıma işinin davacı tarafça gerçekleştirildiği konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmıştır. Davacı taşıma işine ilişkin hava yük senedinde gönderenin davalı olarak göründüğünü "Freight Prepaid" yani "navlun ücreti peşin ödenmiş" kaydının bulunduğunu, bu kapsamda taşıma ücretinden davalının sorumlu olduğunu ileri sürerken, davalı ise davacı ile aralarında bir sözleşmesel ilişki bulunmadığını, dava dışı şirketle 150 bin adet maske satışına dair yapılan sözleşme kapsamında düzenlenen proforma ile faturada ve gümrük beyannamesinde teslim şartının FOB olarak düzenlendiğini bu nedenle navlun ücretinden alıcının sorumlu olduğunu, kendisinin sorumlu olmadığını savunmaktadır. Dolayısıyla uyuşmazlık, davalının düzenlediği satış faturası ve gümrük evraklarındaki FOB kaydı ile davacının düzenlediği taşıma senedindeki CIF kaydı ve (Freight Prepaid) kaydı nedeniyle oluşan çelişkiden dolayı navlun ücretinden taşıma işinde gönderen konumunda olan davalının sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Dosya kapsamına ve taşıma işinin niteliğine (uluslararası taşıma) göre uyuşmazlığın çözümünde TTK hükümleri ve Montreal Konvansiyonunun uygulanması gerekmektedir. Öte yandan Türkiye'nin de üyesi olduğu Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yine Türkiye'nin taraf olduğu Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (CISG) gözetilerek, uluslararası ticarette satıcı ve alıcının sorumluluklarının belirlenmesi amacıyla İncoterms kuralları oluşturulmuş olup dava tarihi itibariyle de INCOTERMS2020 kuralları yürürlüktedir. Buna göre FOB teriminin sadece deniz ve iç sularda yapılan taşımaya özgü olduğu ancak yaygın yanlış kullanımla diğer araçlarla taşıma türleri içinde kullanıldığı, doğru kullanımın FOB değil FCA olduğu, FOB teslim şeklinde gemiye yüklemeye kadar tüm giderler satıcıya aitken, FCA teslim şeklinde, satıcı adrsindeki araca yüklemeye kadar giderlerin satıcıya, asıl taşımayı yapacak ihracat aracına yükleme giderinin ise alıcıya ait olmasıdır.) yükleme maliyet ve yükümlülükleri satıcıya; taşıma, gemiden boşaltma, ve ithalat prosedürleri maliyetleri ise alıcıya, satıcının alıcıya karşı emtia sigortası yapma sorumluluğu olmadan; emtia üzerindeki risklerin ise emtia gemiye yüklenip hareketine kadar gönderici/satıcının, sonrasında ise alıcının üzerine geçecek şekilde teslim şekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Bu açıklamalar ışığında özetle taşıma ücretinden, FOB kaydına göre alıcı sorumlu iken CIF kaydına göre satıcı sorumludur. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle, taşıma işinin uluslararası niteliği gereği ve normlar hiyerarşisi gereği usulüne uygun yürürlüğe konulmuş sözleşme olan Montreal Konvansiyonu'nun uygulanması gerekmektedir. Montreal Konvansiyonunun 11. Maddesi uyarınca taşıma işi yönünden taşıma senedi, senette belirlenen koşulların kabul edildiği hususunda aksi ispat edilebilir bir karine teşkil etmektedir. Ancak Montreal Konvansiyonun'da taşıma ücretinden kimin sorumlu olacağına dair somut bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu halde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca uyuşmazlığın çözümü yoluna gitmek gerekecektir. Somut olayda da davalı satıcı ile dava dışı alıcı arasında sözleşmeye göre teslim şekli FOB olarak belirlenmiş ise de davacının satış sözleşmesinin tarafı olmadığı, sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği satış sözleşmesinin davacıyı bağlayıcı olmadığı anlaşılmıştır. Gönderen ile taşıyıcı arasında FOB teslim şartlı bir sözleşmenin bulunduğunun da ileri sürülmediği, TTK'nın 850. Maddesi uyarınca da taşıma ücretinden gönderenin sorumlu olduğu anlaşılmakla davacının taşıma senedindeki kayıtlara uygun şekilde taşma ücretini davalıdan talep edebileceği, dosya kapsamında alınan raporlar arasında çelişki mevcut olduğu ancak çelişkinin hakim tarafından çözülebilecek hususa ilişkin olduğu, bilirkişi raporunun takdiri bir delil olduğu; tarafların ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, davacının davalı aleyhine dava konusu icra takibinin dayanağı olan 09/05/2023 tarihli, ... nolu faturaya düzenlediği, faturada vade tarihinde döviz cinsinden tahsil edileceğine dair kayıt bulunduğu, davalı tarafın ise kendisine düzenlenen faturaya karşı 10/05/2023 tarihli, ... nolu iade faturası düzenlendiği, öte yandan davacı şirket tarafından dava dışı alıcı şirkete de 15/02/2022 tarihli, ... nolu ve 12.852,50 USD tutarlı faturanın düzenlenmiş olduğu ancak herhangi bir tahsilat yapmadığı, davacının aynı taşıma işine ilişkin salt dava dışı alıcı şirkete fatura düzenlemiş olmasının davalının taşıma ücretinden sorumlu olmadığını kabul ettiği anlamına gelmeyeceği, açıklandığı üzere faturaya konu taşıma hizmetinin verildiği ve davalının bu ücretten sorumlu olduğu bu durumda takip tarihi itibariyle davacının davalıdan 12.852,50 EURO alacaklı olduğu, bu halde davalının itirazında haksız olduğu, alacağın likit olduğu icra inkar tazminatı koşullarının oluştuğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir. H Ü K Ü M : Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Davanın kabulü ile davalı takip borçlusunun ... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... esas sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile takibin talepnamedeki koşullarla aynen devamına, 2-2004 Sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67/2. Maddesi uyarınca hüküm altına alınan asıl alacağın dava tarihindeki kur üzerinden hesaplanan Türk Lirası karşılığı 416.670,34 TL'nin % 20'si oranında hesap edilecek icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 3-Alınması gereken 28.462,75-TL ilam harcından 5.777,65-TL peşin yatırılan harçtan mahsubu ile bakiye 22.685,10-TL ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan 5.777,65-TL peşin harç, 427,60-TL başvurma harcı, 60,80-TL vekalet harcı ve 30.392,00-TL tebligat/posta/bilirkişi gideri olmak üzere toplam 36.658,05-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 66.667,25-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 6-Davalı tarafça yapılan yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına, 7-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak maliyeye gelir kaydına, 8-Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 HAFTA içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup, usulen anlatıldı. 24/03/2026

Katip ... E-İMZA

Hakim ... E-İMZA