İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/648 E. 2024/380 K.

T.C. İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO:2023/648 Esas KARAR NO:2024/380

DAVA:İtirazın İptali DAVA TARİHİ:06/10/2022 KARAR TARİHİ:29/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davalı arasında 03.11.2021 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedilmiş olduğunu, işbu sözleşmede müvekkil aracı kurum “YATIRIM KURULUŞU”, davalının ise “MÜŞTERİ” sıfatıyla yer almakta olduğunu, davalı, müvekkil şirket ile imzalamış olduğu 03.11.2021 tarihli sözleşme uyarınca ...A.Ş. nezdinde bulunan Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasında (“VİOP”) alım satım işlemleri gerçekleştirmekte olduğunu, davalıya, Sermaye Piyasası mevzuatının bir gereği olarak hesap açılışında kendisine gerekli bütün risk bildirimlerinin yapıldığını, Risk Bildirim Formunun kendisine sunulduğunu, okumasının ve her bir sayfayı imzalamasının sağlanmış olduğunu, davalı, ekte sunulan hesap ekstrelerinden görülebileceği üzere VİOP nezdinde almış olduğu alım ve satım pozisyonları ve pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler nedeniyle teminatın tamamını kaybetmiş olduğunu, kayıpları yatırdığı teminatı aşarak eksi bakiye miktarının 173.065,44 TL olduğunu, davalıya müteaddit defalar teminat eksiğini tamamlaması çağrısı yapıldığını, ancak davalı tarafın bu çağrıların hiçbirine icabet etmediğini ve nihayetinde borcunu ödemekten imtina ettiğini, davalı yanın mevcut eksi bakiye ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine, ....İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden yasal takip başlatıldığını, davalı tarafın 04.03.2022 tarihinde bu takibe itiraz ettiğini, icra takibinin itiraz sebebiyle durduğunu; haksız ve hukuka aykırı borca itirazının iptali ile davalının asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; TKHK nun 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinin görevli olduğunu, bu sebeple davanın görevsizlik nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkilinin yaşadığı maddi zorluklar sebebi ile kripto para dünyasına girdiğini, ardından ... Yatırım VİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası) sistemine giriş yaptığını, müvekkil ile davacı şirket arasında 03.11.2021 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedilmiş olduğunu, davacı ... Yatırımın müvekkile kayıt aşamasında detaylı eğitim vereceğini söylemesine rağmen telefonda sadece alım satım nasıl yapılır şeklinde basit bir bilgi vermiş olduğunu, bu sebeple müvekkilin sistemi kendi kendine öğrenmeye çalıştığını ve ilk zamanlarda sistem üzerinden para kazanmaya başladığını, bu sebeple de çevresinden de borç alarak toplamda 63.000 TL gibi bir yatırım yaptığını, müvekkilinin bu parayı yaklaşık 182.000 TL gibi bir rakama yükseltmiş olduğunu, bu sebeple tedbirli davranmak adına stop ve satış emirleri girerek düşüşlerden korunmaya çalıştığını, bilindiği üzere VİOP piyasasının akşam 18:15’de kapandığını ve 09:30’da açıldığını, müvekkilinin de 21 Aralık 2021 akşamı stop satış emirlerini girdiğini ve saat 18:15'te VİOP piyasasının kapandığını, ilerleyen saatlerde kabine toplantısı ve Cumhurbaşkanı açıklaması ile birlikte bilindiği üzere dövizin ciddi bir düşüş sergilediğini, ancak piyasalar kapalı olduğundan VİOP işlem yapılmasına izin vermediğini, müvekkilinin açılışı beklemek zorunda olsa da stop emirleri olduğundan düşüşte otomatik satış yapılacağı için herhangi bir sıkıntı ile karşı karşıya kalacağını düşünmediği ve içi rahat bir şekilde beklediğini, ancak ... Yatırımın müvekkilini çok önemli bir konuda uyarmadığını, buna göre piyasanın kapalı olduğu saatlerde düşüş gerçekleşirse stop ve satış emirleri çalışmamakta olup müvekkilin bu önemli bilgiyi sabah saat 09.00 sularında ... tarafından arandığında öğrendiğini, 22 Aralık 2021 günü 09.30 açılacak olan piyasa 09.26’da fiyat alt limitleri %10’dan %80’e çıkarılmış ve piyasa kapalı olduğundan müvekkilinin hiçbir şey yapamadığını, sonuç olarak 09.30’da müvekkilin tüm parasının gitmesi bir yana sisteme yaklaşık 173.000 TL gibi bir rakama borçlandırılmış olduğunu, müvekkilinin yatırdığı teminat kadar riski üstlenmiş olduğunu, dolayısıyla eksi bakiye oluşması halinde zarardan ötürü müvekkile rücu edilemeyeceğini, zarara aracı kurumun katlanması gerektiğini; öncelikle davanın dava şartı noksanlığından usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise işbu itirazın iptali davasının esastan reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, itirazın iptali davasıdır. Bilirkişi tarafından düzenlenen 03/01/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalı ... tarafından ... nolu hesapta alımı yapılan vadeli USD pozisyonu (kaldıraçlı VIOP) sebebiyle 21/12/2021 tarihinde USD döviz kurunun düşmesi sonucunda davalı yanın 173.081,19 TL tutarında zararının oluştuğunu, davalı zararından kaynaklanan işbu alacağın davalı yanın ... nolu cari hesap ve VIB nakit teminat ekstresinde kayıtlı olduğunu, SPK ve ... mevzuatına göre, sürdürme teminatının altına düşmesi sebebiyle tamamlama teminatının yeniden bulunması gereken düzeye yükseltmesi gerektiğinden dolayı dava dışı Takasbankın talep ettiği teminat açığını davacı şirketin yatırmış olduğunu, teminatın tamamlanması ile davalının hesabında meydana gelen 173.081,19 TL borç tutarının tahsili için .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında 05/02/2022 takip tarihi itibariyle, davacı şirketin davalı ...'dan olan alacağının işlemiş faiz dahil 176.793,48 TL olduğunu, icra takip tarihinden itibaren asıl alacak tutarı üzerinden %17,25 oranında yasal faiz talep edilebileceği mütalaa edilmiştir. Bilirkişi tarafından düzenlenen 29/03/2024 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; taraflar arasındaki çerçeve sözleşmesi imzalanmadan evvel, finansal hizmetlere dair mesafeli sözleşme ön bilgilendirmenin yapılmış olduğunu, ön bilgilendirmede Sermaye Piyasası İşlemleri hakkında, özellikle hisse senedi, hazine bonosu, repo, para piyasası, döviz piyasası, döviz işlemleri, yatırım fonları, türev ürünler, kaldıraçlı işlemler konularında ve bu işlemlerin taşıdıkları riskler hakkında bilgilendirmenin yapılmış olduğunu, yatırımcının uyarılmış olduğunu, davalının bu bilgilendirmeden sonra davalı yanın 03.11.2021 tarihinde ... IP üzerinden Ön Bilgilendirmeye olumlu onay vermesinden sonra Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Genel Risk Bildirim Formu iletilmiştir. Dolayısıyla davalının tasarruflarını sermaye piyasası araçlarına yönlendirirken olası risklere karşı çok dikkatli şekilde araştırmalar yapması gerektiği hatırlatıldığını, RİSK BİLDİRİMİ başlığı altında 6.bendinde; "Yabancı para cinsinden yapılan işlemlerde, yukarıda sayılan risklere ek olarak kur riskinin olduğunu, kur dalgalanmaları nedeniyle Türk Lirası bazında değer kaybı olabileceği, devletin yabancı sermaye ve döviz hareketlerini kısıtlayabileceğin ek ve/veya vergiler getirebileceği, alım satım işlemlerinin zamanında gerçekleşmeyebileceği bilinmelidir.” RİSK BİLDİRİMİ başlığı altında 8.bendinde; “Yetkili kuruluşlar tarafından kaldıraçlı ve türev araç alım satım ve diğer sermaye piyasası işlemleri sonucunda kayba uğramayacağınız, kaybınızın kontrol altında tutulacağı veya kayba uğramanız durumunda ek teminat çağrısı yapılacağı konularında garanti verilemeyeceğini dikkate almanız gerekmektedir.” şeklinde uyarıcı hatırlatmanın yapılmış olduğunun görüldüğünü, Davalı yan, davacı aracı kurumun bildirdiği tüm uyarıları okuyup anladığını, bu esasların uygulanması sırasında aracı kurumun kusuru veya ihmali sonucu doğabilecek zararları saklı tutmak kaydıyla özgür iradesi ile Risk Bildiri Formunu onayladığını ve bir nüshasını aldığını kabul ve beyan ettiğini, davacı şirketin, Sermaye Piyasası Kanununa tabi aracı kurum olup, yatırım hizmetleri ve sermaye piyasası araçlarının kendi nam ve hesabına ya da yatırımcılar nam ve hesabına alım satımına aracılık ettiğini, somut olayda tüketici kredisi ya da tasarruf mevduatı kapsamında bir bankacılık işleminden söz edilmesi mümkün olmadığını, tabiatı gereği sermaye piyasasındaki tüm işlemlerde risk bulunmakta olup, yapılacak her türlü işlem sonucunda kar oluşabileceği gibi zarar da oluşabileceğini, sermaye piyasası araçları alım satımında doğacak kar ve zarar yatırımcıya ait olduğunu, sermaye piyasasındaki düzenlemeler, usul ve teamüllerin bu şekilde olduğunu, davalı yanın tercih ettiği kaldıraçlı ve türev ürünler, döviz piyasasındaki dalgalanmalardan çok etkilenen işlemler olması hasebiyle yatırımcının anaparasının tamamını kaybetmesinin dahi mümkün olduğunu, davalı yan serbest iradesiyle yüksek kazanç arzusu ile kaldıraçlı işlemleri tercih etmiş olup, Türkiye Ekonomisinde 20 Aralık 2021, 21 Aralık 2021 tarihlerinde döviz piyasasında oluşan dalgalanmalar sonucunda short pozisyon sebebiyle zarara maruz kaldığını, aracı kurum nezdinde bulundurduğu teminatlar eksiye döndüğünden dolayı kural olarak teminat tamamlama yükümü altına girdiğini, döviz piyasasında oluşan 15:00 e kadar ...'a karşı yerine getirmekle yükümlü olduklarını, aksi halde müeyyideye maruz kalmaları söz konusu olduğunu, somut olayda; 21.11.2021 tarihinde dövizin aşırı dalgalanması sonucunda davalı yanın yatırması gereken teminat tamamlama yükümü ya da sürdürme teminatı davacı aracı kurum tarafından ...'a yatırıldığını ve davalının hesabı 178.354,71 TL eksi bakiyeye dönüştüğünü, bu hususun çok açık olduğunu, aracı kurumun davalı hesabına yaptığı 5.416,22 TL iadeden sonra 22.12.2021 tarihinde davalının cari hesabı 173.143,27 TL borç bakiyeye dönüşmüş olduğu ekstreden görüldüğünü, söz konusu tarihten sonra davacı şirketin 3095 sayılı Kanuna göre yasal faiz talebinde bulunma hakkı doğmuş olup, 22.12.2021-25.02.2022 takip tarihi arası için %9 yasal faizi talebi mümkün olduğu dikkate alınarak hesaplama be esasa göre yapıldığını, .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasındaki banka alacağı; asıl alacak tutarı (taleple bağlılık ilkesine göre) 173.065,46 TL, 22/12/2021-25/02/2022 arası 66 gün %9 işlemiş faizi 2.855,57 TL, takip tarihindeki alacak tutarı 175.921,03 TL icra takip tarihinden itibaren yürürlükte olan %17,25 oranında yasal faizi talep edilebileceği mütalaa edilmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, davalının teminat borcunu ...Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası nezdindeki takas merkezine ödediği, ödenen tutarın davalıdan tahsili için icra takibi yaptığı, takibe itiraz edilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı, davacı ile davalı arasında Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi, Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi, Yurt Dışı Piyasalarda Alım Satım İşlemlerine Aracılık Sözleşmesinin ve risk bildirim formlarının imzalandığı, davalının aldığı USD pozisyon sonucunda oluşan zarardan dolayı hesapta bulunan teminatın sürdürme teminatının altına düştüğü, teminat açığının kapatılması için davacı tarafından 21/12/2021 ve 22/12/2021 tarihinde davalıya teminat tamamlama çağrısında bulunulduğu, davalı tarafça teminat tamamlanmayınca ...'ın çağrısı sonrası teminat açığının davacı tarafından ...'a ödendiği, Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmenin 28.maddesi ve SPK Mevzuatı uyarınca davacı tarafından ödenen teminat açığının davalı müşteri tarafından davacı aracı kuruma ödenmesi gerektiği, Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Genel Risk Bildirim Formunun Risk Bildirimi başlıklı maddesinin 6.bendinde yabancı para cinsinden yapılan işlemlerde, yukarıda sayılan risklere ek olarak kur riskinin olduğunun, kur dalgalanmaları nedeniyle Türk Lirası bazında değer kaybı olabileceğinin, devletin yabancı sermaye ve döviz hareketlerini kısıtlayabileceğinin ek vergiler getirebileceğinin ve alım satım işlemlerinin zamanında gerçekleşmeyebileceğinin belirtildiği, bu nedenlerle davalının kendisine gerekli bildirimlerin yapılmamış olduğu itirazının yerinde olmadığı gözetilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, alacağın likit olması nedeniyle davacı lehine kabul edilen tutar üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmiş, reddedilen tutar yönünden davacının icra takibinde kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, ödeme tarihi ile takip tarihi arasındaki takip öncesi işlemiş faiz mahkememizce resen hesaplanmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın kısmen kabulü ile davalının .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 173.065,46 TL asıl alacak, 3.680, 60 TL işlemiş temerrüt faizi olmak üzere toplam 176.746,06 TL üzerinden devamına, -Asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %17,25 oranında ticari temerrüt faizi (değişen oranlarda) uygulanmak suretiyle takibin devamına, 2-Fazlaya ilişkin taleplerin reddine, 3-Kabul edilen alacağın %20’si oranında 35.349,21 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davalının kötüniyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine, 5-Alınması gereken 12.073,52 TL harçtan peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 9.938,29 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 6-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvurma harcı ve 2.135,23 TL peşin harcın toplamı olan 2.215,93 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 28.279,37 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 47,42 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 9-Davacı tarafından yapılan 3.233,50 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 3.232,63 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 10-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve ret oranına göre 1.559,58 TL'sinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, geriye kalan 0,42 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 11-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/05/2024

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır