İlk Derece Mahkemesi 2023/108 E. 2025/813 K.

T.C. İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/108 Esas KARAR NO : 2025/813

DAVA : İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) DAVA TARİHİ : 15/02/2023 KARAR TARİHİ : 21/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili 15/02/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; 20.11.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çek ile 20.01.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 36.889,80 TL bedelli çekin Keşideci tarafından davacıya gönderilmesi sırasında davacının eline ulaşmadan kayıp olması üzerine ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı çek zayi davası ikame edildiğini, ödeme yasağı olan çeklerden 35.000,00 TL bedelli olan çek için davacı aleyhine ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takibi ikame edildiğini, üzerinde ödeme yasağı olan çeke dayanarak cebri icra yoluna başvurulması mümkün olmadığını, dava konusu çekler üzerindeki imza ve kaşe davacı şirket ve yetkilisine ait olmadığını, bu konuyla ilgili ... Cumhuriyet Başsavcılığı ... Soruşturma numarası ile sahtecilik - dolandırıcılık şikayetinde bulunulmuş, çek asıllarının bulunmaması üzerine takipsizlik kararı verilmiş olup çekle ilgili işlem yapılması neticesi Davalı ve diğer Cirantalar'a karşı sahtecilik - dolandırıcılık suçundan şikayette bulunulacağını, davalının kötü niyeti ve ağır kusuru barizdir. Davalı, kendisinden önceki ciranta ... A.Ş.'nin yetkili olduğunu, davalı 21.11.2022 tarihinde 35.000,00 TL bedelli çeki mezkur şirket yetkilisi olarak bankaya ibraz etmiş, üzerinde ödeme yasağı olduğunu öğrendiğini, akabinde ödeme yasağı olduğunu bildiği çeki yetkilisi bulunduğu şirketten temlik aldığını, bu noktada davalı 35.000,00 TL bedelli çekte olduğu gibi 36.889,80 TL'lik çekte de aynı şekilde ödeme yasağı olduğunu bilebilecek durumunda olduğu, nitekim 35.000,00 TL bedelli çekin bankaya ibrazı sonucu banka tarafından yazılan beyanda ödeme yasağı koyan mahkeme ve dosya bilgileri belirtildiğini, işbu ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı çek zayi dosyasından 36.889,90 TL bedelli çeke de ödeme yasağı konulduğunu, ayrıca her iki çekte de keşideci, lehtar ve tüm cirantalar birebir aynı olduğunu, açıklanan bu nedenlerle; davamızın kabulü ile 20.11.2022 keşide tarihli ... seri numaralı 35.000,00 TL bedelli çek ile 20.01.2023 keşide tarihli ... seri numaralı 36.889,80 TL bedelli çeklerin istirdatına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili 26/4/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyası ile takibe konulan, ... Bankası, ...Şubesi, 20.11.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı 35.000.00-TL’lik, hesap sahibi ...LTD.ŞTİ. olan bir adet çek nedeniyle davalıya borçlu olduğunu, davalının dava konusu çekte 6. ciranta olarak hak sahibi iyiniyetli meşru hamil olduğunu, çekin, para alacağına karşılık çekte kendisinden önceki ciro olan şirket'ten faturalı olarak aldığını, çekin aslının icranın kasasında olduğunu, çeki faturalı para alacağına karşılık çekin arkasında cirosu olan ... Şti.’den ciroyla aldığını, davacının cirosu ile davalının cirosu arasında 5 farklı ciro bulunduğunu, davalının çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığını, davalının çeki, faturalı alacağına karşılık ticari defterlerine de kaydederek aldığını, davacının, davalıyı suçlayıcı ifadelerini kabul etmediklerini, davacının işbu çek hakkında, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile çek iptali davasını açtığını, çekin tarafımızda olduğunu belirterek çek iptali davasına ihbarda bulunduklarını, verilen ödemeden men yasağının kaldırılmasını talep ettiğini, davada konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, karar kesinleşmiş ve ödemeden men yasağı kaldırıldığını, ortada çek iptaline dair bir karar olmadığını, sonrasında işbu istirdat davasının işbu dava ile açıldığını, açıklanan bu nedenlerle; davacının dava açmadan önce dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurmadan işbu davayı açtığından, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, davalının dava konusu, ... İcra Dairesinin ... E. s.lı icra dosyası ile takibe konulan, ...Bankası, ...Şubesi, 20.11.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı 35.000.00-TL’lik, hesap sahibi ...şti. olan çeki, kötüniyetle veya ağır kusur ile iktisap ettiği ispat edilmediğinden, çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığından, davacının cirosu ile davalının cirosu arasında 5 farklı ciro bulunduğundan, çekin illetten mücerret olma özelliği olduğundan, müvekkilimiz, çeki, faturalı alacağına karşılık olarak, ticari defterlerine işleyerek aldığından, tanık dinlenmesine muvafakatimiz olmadığından, imza incelemesi yapılmasına gerek olmadığından, araştırılacak başkaca bir husus kalmadığından ve davacının iddiaları gerçeği yansıtmadığından davanın esastan reddine, davacının, davaya konu çekin bedelinin %20 si oranında kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: ATK Raporu, Halk Bankası yazı cevabı, ... CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyası, ... İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyası, ... CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyası, ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyası, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ: 15/04/2025 Tarihli ATK Raporunda Özetle; "Dosya kapsamında gönderilen ve raporumuzun ''Diğer'' bölümünde belirtilmiş bulunan ...Şubesine ait ... no.lu, 20/01/2023 keşide tarihli, 36.889,80 TL bedelli çekin inceleme konusu belge olarak mı alınacağı yoksa mukayese belge olarak alınacağı hususunda tarafımızca tereddüt hasıl olduğu; müzekerenizde bu hususa açıklık getirilmesi, ...'nin inceleme konusu belgenin düzenlenme tarihine yakın ve tercihen bu tarihten önce başka amaçlarla atmış olduğu bol ve samimi imzalarını içerir belgelerin; muhtarlıklar, noterler, bankalar, seçim kurulları, tapu ve vergi daireleri, nüfus müdürlükleri, evlendirme dairesi, dernekler ve vakıflar, vb. gibi çeşitli kurum ve kuruluşlardan temin edilerek mevcutlar ve adli dosya ile birlikte kurumumuza gönderilmesinin gerektiği," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. 15/09/2025 Tarihli Grafoloji Raporunda Özetle; "1. İnceleme konusu 2 adet çekteki keşideci imzaları ve ciranta imzalarının ...'ye ait karşılaştırma imzalarına kıyasla, ...'nin eli ürünü OLMADIĞI," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. GEREKÇE: Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca, rıza hilafına elden çıktığı iddia edilen çekin istirdadı istemine ilişkindir. Davacı vekili, davaya konu çeklerde lehtar durumunda olduklarını, keşideci tarafından kendilerine teslim aşamasında çeklerin kargoda kaybolduğunu, son hamil davalı şirket ile her hangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını, ciro silsilesinin koptuğunu belirterek çeklerin istirdadını talep etmiştir. Davalı cevap dilekçesinde davaya konu çekte davalı şriketin 6. ciranta olarak hak sahibi iyiniyetli meşru hamil olduğunu, çeklerin, para alacağına karşılık çekte kendisinden önceki ciro olan şirket'ten faturalı olarak aldığını savunmuştur. Uyuşmazlık, ...şubesine düzenlenen 20.11.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çek ile 20.01.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 36.889,80 TL bedelli çekten davalının yetkiyi ve meşru hamil olup olmadığı, çeki iktisabında kötü niyetli olup olmadığına ilişkindir. Dava konusu ... şubesine düzenlenen 20.11.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çek ile 20.01.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 36.889,80 TL bedelli arka kısmında yer alan ciro zincirinin sırasıyla; ...şirketi, ...şirketi, ... şirketi ve davalı ... olduğu görülmüştür. Öncelikli olarak lehtar cirosunun davalı şirket yetkilisine ait olup olmadığı yönünde yapılan imza incelemesine ait 15/04/2025 tarihli ATK raporunda; "Dosya kapsamında gönderilen ve raporumuzun ''Diğer'' bölümünde belirtilmiş bulunan ...Şubesine ait ... no.lu, 20/01/2023 keşide tarihli, 36.889,80 TL bedelli çekin inceleme konusu belge olarak mı alınacağı yoksa mukayese belge olarak alınacağı hususunda tarafımızca tereddüt hasıl olduğu; müzekkerenizde bu hususa açıklık getirilmesi, ...'nin inceleme konusu belgenin düzenlenme tarihine yakın ve tercihen bu tarihten önce başka amaçlarla atmış olduğu bol ve samimi imzalarını içerir belgelerin; muhtarlıklar, noterler, bankalar, seçim kurulları, tapu ve vergi daireleri, nüfus müdürlükleri, evlendirme dairesi, dernekler ve vakıflar, vb. gibi çeşitli kurum ve kuruluşlardan temin edilerek mevcutlar ve adli dosya ile birlikte kurumumuza gönderilmesinin gerektiği," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. ATK tarafından yeterli inceleme yapılamayacağı anlaşılmakla dava dosyası grafoloji uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, 15/09/2025 tarihli grafoloji raporunda; "İnceleme konusu 2 adet çekteki keşideci imzaları ve ciranta imzalarının ...'ye ait karşılaştırma imzalarına kıyasla, ...'nin eli ürünü OLMADIĞI," yönünde rapor bildirilmekle çekteki lehtar imzasının sahte olduğu anlaşılmaktadır. TTK'nın 792. maddesi; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmünü haiz olup anılan kanuni düzenleme bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır. Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir. Aynı Kanunun 790. maddesinde ise; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. TTK’nın 792. maddesindeki "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa..." ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur. Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delille kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın 06/04/2021, E. ..., K. ... tarih ve sayılı kararı). Anlatılan kapsamda tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, incelemenin 12.06.2023 günü saat 14:00'te mahkememiz kaleminde yapılmasına, bilirkişi olarak atanacak mali müşavir bilirkişiye bildirilmesine, taraf vekillerinin inceleme gün ve saatinde ticari defter ve belgelerini ibraz etmesine ya da ticari defter ve kayıtların bulunduğu adresi bildirmek suretiyle yerinde inceleme talebinde bulunmasına (il dışında olması ve sunulamaması halinde TALEP olması halinde talimat yazılarak), aksi takdirde ibrazdan kaçınmış sayılacağının ihtarına (ihtar edildi), hazır bulunmayan tarafa bu hususta ihtaratlı davetiye çıkarılmasına, karar verilmiştir. Yapılacak incelemede, tarafların bilirkişi tarafından talep olması halinde ticari defter ve kayıtlarının yerinde incelenerek ve bu hususta bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi de verilerek, ticari defter ve kayıtların usulüne uygun tutulup tutulmadığı, kapanış tasdiklerinin yasaya uygun yapılıp yapılmadığı, davacı şirketin çeklerin keşideci ile kendisinden sonraki ciranta arasında ve davalı ile kendisinden önceki ciranta arasında ticari ilişkinin olup olmadığı, dava konusu çeklerin tarafların ticari kayıtlarına usulüne uygun işlenip işlenmediği hususunda rapor hazırlanması istenilmiş ise de taraf vekillerinin sunmuş oldukları beyan dilekçeleri kapsamında açıkça tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmemesi talep edilmekle bu husustaki ara karardan dönülmüştür. Çekteki ciro silsilesinin görünüşte düzgün olduğu, davalı hamil ...'in iyi niyetli hamil olduğunun aksinin çekin istirdadını isteyen davacı lehtar tarafından ispat edilmesi gerektiği, kötüniyet ve ağır kusurun çekin tahsili aşamasında değil davalı hamil tarafından iktisabı anında olması gerektiği, Mahkememiz ara kararına rağmen ticari kayıtların incelenmesine muvafakati olmayan davacının TTK'nın 792. maddesi uyarınca davalının çeki kötüniyetli iktisap ettiğini ve iktisabında ağır kusurlu bulunduğunun ispatlanamamış olması nedeniyle davanın reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40 TL peşin harçtan, alınan 1.227,70 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 612,30 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı yana iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 45.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının yatıran tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı yanın yokluğunda verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.21/11/2025

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır